Theses supervised by Prof. Dr. Yusuf Kaderli
14 theses · Aydın Adnan Menderes University
Hisse senedi değerleme yöntemleri ve BİST 30 endeksindeki üretim şirketlerine bir uygulama
Yatırımcılar ve yatırım profesyonelleri, birçok faktörü dikkate alarak, hisse senedi değerleme yöntemlerini kullanırlar. Bu faktörler arasında, şirketin sektörü, büyüme potansiyeli, finansal durumu, rakip şirketler ve ekonomik koşullar bulunur. Ancak unutulmaması gereken şey, tüm yöntemin subjektif artıları ve eksileri olduğu ve hiçbir yöntemin her durumda en doğru sonucu vermeyebileceğidir. Bu nedenle, yatırımcılar ve yatırım profesyonelleri, birden fazla yöntemi kullanarak, bir hisse senedinin reel değerini bulabilmek için çeşitli yöntemleri kullanmalıdırlar. Ayrıca, yatırımcılar ve yatırım profesyonelleri, her zaman hisse senedi fiyatlarının gelecekteki hareketlerini tahmin etmek için teknik analiz ve temel analiz yöntemlerini kullanabilirler. Teknik analiz, grafikler ve diğer teknik göstergeler kullanarak, hisse senedi fiyatlarının gelecekteki hareketlerini tahmin etmeye çalışır. Temel analiz ise, şirketin finansal durumunu, büyüme potansiyelini ve diğer faktörleri incelemeye çalışarak, hisse senedi fiyatlarının gelecekteki hareketlerini tahmin etmeye çalışır. Sonuç olarak, hisse senedi değerleme yöntemleri, yatırımcılar ve yatırım profesyonelleri için önemlidir. Bu yöntemler, bir hisse senedinin gerçek değerini belirlemek ve gelecekteki getirileri tahmin etmek için kullanılır. Ancak unutulmaması gereken şey, her yöntemin kendine özgü avantajları ve dezavantajları olduğu ve hiçbir yöntemin her durumda en doğru sonucu vermeyebileceğidir. Bu nedenle, yatırımcılar ve yatırım profesyonelleri, birden fazla yöntemi kullanarak ve teknik ve temel analiz yöntemlerini de dikkate alarak, hisse senedi değerleme yöntemlerini kullanmalıdırlar. Çalışmada Bist30 şirketlerindeki üretime dayalı şirketler süzgeçten geçirilip FK, PDDD FAVÖK FS değerleme yöntemlerine göre değerlemeye tabi tutulacaktır. Şirketler kendi çarpan ortalamalarına dayandırılarak Bist30 un çarpan ortalamaları ile kıyaslanarak değerlemeye tabi tutulacaktır. Değerleme yöntemleri kullanılarak Bist30 şirketlerinden üretime dayalı şirketlerin birçok yönteme göre değerlemeleri alınıp bu değerlemeler ile proskeptif çarpanlar ve kar tahminleri bulunup yatırım yaparken vaat edilen kar marjları göz önüne alınacaktır. Bu şekilde yatırımcılar yatırım mantığını kavrayıp daha doğru yatırım tercihlerinde bulunabileceklerdir. Ancak unutulmaması gereken şey, her yöntemin kendine özgü avantajları ve dezavantajları olduğu ve hiçbir yöntemin her durumda en doğru sonucu vermeyebileceğidir. Bu nedenle, yatırımcılar ve yatırım profesyonelleri, birden fazla yöntemi kullanarak, bir hisse senedinin gerçek değerini belirlemek için çeşitli yöntemleri kullanmalıdırlar. Ayrıca, yatırımcılar ve yatırım profesyonelleri, her zaman hisse senedi fiyatlarının gelecekteki hareketlerini tahmin etmek için teknik analiz ve temel analiz yöntemlerini kullanabilirler. Bu tez çalışmamızda Bist30'da işlem gören üretim şirketleri içerisinden yıllık enflasyon üzerinde marj vaat eden şirketleri mercek altına aldık. FK, PDDD, FAVÖK ve FS değerleme yöntemlerine göre yıl içerisinde gelen dört bilançoyu da inceleyip değerlemelerde bulunduk. Toplam 19 şirket içerisinden 10 şirketin enflasyon üzerinde kar marjı vaat ettiğini belirleyip bu 10 şirket ile incelemelerimize devam ettik. Ve bu değerleme yöntemlerinin hemen hemen tamamının isabet sağladığını gördük.
Küresel ısınmanın sektörler bazında oluşturduğu risk sendromları ve çözüm yolları: Kuşadası bölgesi yiyecek içecek işletmelerinde bir uygulama
Sanayi, tarım ve hizmet sektörlerinde üretimden tüketime kadar olan süreçte kullanılan yöntemler ve bu süreçte ortaya çıkan sera gazları, dünyanın daha fazla ısınmasına, aşırı hava olaylarına sebep olmuştur. Küresel ısınma olarak adlandırılan bu sorun, dünyanın geleceğini tehdit eder boyutlara ulaşmıştır. Bilim ve teknolojideki gelişmeler, dünyanın küresel tek pazara dönüşmesi, başta enerji olmak üzere hammadde ihtiyacına olan talep yoğunluğu ve artan nüfus hem doğal kaynakların hızla yok edilmesine hem de, bu süreçte ortaya çıkan sera gazlarının etkisiyle iklimin doğal döngüsü dışında değişmesine yol açmıştır. Aşırı hava olaylarının görülme sıklığı da, tarımsal alanlardan turizme kadar tüm canlıların yaşamını olumsuz etkilemeye başlamıştır. Bu çalışmada, küresel ısınmanın kavramsal çerçevesi; tarihsel gelişimi, yürütülen önleyici çalışmalar ve gelecekteki muhtemel beklentileri ile açıklanmıştır. Tarım, sanayi ve hizmet sektöründeki gelişmeler ve riskler küresel ısınma boyutunda incelenmiştir. Önleyici tedbirlerin yanında, muhtemel çözümler ortaya konulmuştur. Tüketime yönelik olması, katı ve sıvı atıkların yoğun olarak görülmesi, sunduğu hizmetlerin tedarik boyutunda tarım, sanayi ve hizmet sektörleri ile ilişkili olması ve toplumlardaki bireylerin tamamına yakınının uğrak yerleri arasında yer alması sebebiyle yiyecek içecek işletmeleri uygulama alanı olarak incelenmiştir.
Piyasa performans oranlarına göre oluşturulmuş portföylerin getiri oranlarının değerlendirilmesi: BİST 100 endeksi firmaları üzerine bir uygulama
Hisse senedi piyasasında portföy yatırımları yaparken, portföye dahil edilebilecek hisse senetlerinin belirlenmesi büyük önem arz eder. Portföye dahil edilecek hisse senedi seçimini yaparken dikkate alınabilecek kriterlerden biri hisse senedinin uzluk-pahalılık durumudur. Bunu tespit ederken kullanılan önemli araçlardan biri piyasa performans oranlarıdır. Bu oranlar içerisinde özellikle fiyat/kazanç oranı (F/K) ve piyasa değeri/defter değeri oranı (PD/DD) yatırımılar için oldukça önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul'da işlem gören ve BİST 100 endeksine dahil olan firmaların piyasa performans oranları dikkate alınarak çeşitli portföyler oluşturulması ve oluşturulan bu portföylerin dönemsel getiri oranları hesaplanarak analiz edilmesi yoluyla piyasa performans oranlarının portföy getirileri üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasıdır. Yapılan bu çalışmada elde edilen sonuçlar, oluşturulan portföylerde hem fiyat/kazanç oranı hem de piyasa değeri/defter değeri açısından ucuz olan hisse senetlerinin bulunması halinde özellikle uzun vadede çok yüksek getirilerin elde edilebileceğini göstermiştir.
Borsa İstanbul sektör endekslerinin uzun dönemli risk ve getiri performanslarının değerlendirilmesi
Finansal piyasalarda birçok yatırım alternatifi bulunmaktadır. Bu yatırım alternatifleri içerisinde yatırımcıların tasarruflarını değerlendirme alışkanlıklarına bakıldığında; gelişmiş ülke yatırımcılarının çoğunluğunun sermaye piyasalarını tercih ettiği görülmektedir. Bu durum gelişmekte olan ülkeler açısından incelendiğinde ise, yatırımcıların tasarruflarını sermaye piyasalarında değerlendirme oranının geçmiş yıllara göre artış eğilimi gösterdiği gözlemlenmektedir. Bu durum bize yatırımcı sayısındaki artışı gösterse de, amaç bilinçli yatırımcı sayısını artırmak olmalıdır. Tamda bu sebeple bu çalışma, sektör endekslerinin uzun vadeli risk ve getiri performanslarını ölçerek yatırımcılara ışık tutmayı amaçlamaktadır. Nitekim yatırımcıların, yatırımlardan elde edeceği getiriler hesaplanırken, risk unsuru da göz ardı edilmemelidir. Gelecek net bir şekilde öngörülemeyeceğinden dolayı içinde hep bir risk unsuru barındırmaktadır ve bu risklerin bazıları ortadan kaldırılabilirken, bazılarının yok edilmesi mümkün değildir. Bu çalışmada sektör endekslerinin risk ve getiri performansları ölçülmektedir. Amaç mevcut risklerin hangi sektörü ne derecede etkilediğini ortaya koymaktır. Böylelikle bu çalışmada, elde edilen sonuçlar yatırımcıların yatırım kararlarında yol gösterici bir nitelik taşımaktadır. Bunun için, Borsa İstanbul'da yer alan dört ana sektör ile 19 alt sektör endekslerinin 10 yıllık endeks verileri kullanılmış ve getirileri bulunarak risklerini ölçülmüştür. Elde edilen bulgular neticesinde, ana sektör endeksi ile alt sektör endekslerinde hangi endekslerin sistematik riskinin en yüksek değere hangilerinin en düşük değere sahip olduğu ortaya konulmaktadır.
Kâr payı dağıtım politikasını etkileyen mikro ve makro etkenler: BİST 100 firmaları üzerine bir uygulama
Şirketlerin kuruluş amaçlarından biri hiç şüphesiz kâr elde etmektir. Hissedarlar şirketlere yaptıkları yatırımların karşılığı olarak kâr payı geliri veya sermaye kazancı elde ederek kişisel servetlerini artırmak isterler. Şirketlerde yöneticiler şirket amaçları ile hissedarların amaçlarını dengelemeye çalışır. Kâr payı kararlarının hem şirket değerini hem de hissedarların servetini artırıcı etki yapması nedeniyle kâr payı politikasını etkileyen faktörlerin bilinmesi ve kararların buna göre alınması son derece önemlidir. Bu çalışmanın amacı Borsa İstanbul (BİST) 100'de listelenen şirketlerin 2009-2018 yılları arasında kâr payı dağıtım politikasını etkileyen mikro ve makro faktörleri tespit etmektir. Bu amaçla literatürde bugüne kadar yapılan çalışmalar incelenerek mikro ve makro faktörler belirlenmiş ve oluşturulan hipotezler panel veri analiz yöntemi kullanılarak test edilmiştir. Araştırmada bu amacı gerçekleştirmek için iki model geliştirilmiştir. Her iki modelin bağımlı değişkeni kâr payı dağıtım oranı olup, bağımsız değişkenler ise kârlılık, hisse başına kâr, yatırım fırsatı, büyüklük, likidite, borçluluk oranı, halka açıklık oranı, şirket yaşı, maddi varlık yapısı, ekonomik büyüme, enflasyon, faiz oranı ve döviz kuru olarak belirlenmiştir. Analiz sonucunda şirketlerin kâr payı dağıtım politikası ile kârlılık, büyüklük, borçluluk oranı, halka açıklık oranı ve enflasyon arasında negatif yönlü, hisse başına kâr, yatırım fırsatı, şirket yaşı, döviz kuru arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Diğer yandan, şirketlerin kâr payı dağıtım politikası ile likidite, maddi varlık yapısı, ekonomik büyüme ve faiz oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Kâr payı dağıtım politikası ile büyüme arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Borsa İstanbulda bir uygulama
Kâr payı kavramı firmaların yıl sonunda elde ettikleri kârlarını belirli dönemlerde varsa pay sahiplerine, ortaklara dağıtılan ya da firma içerisinde bırakılan kısmı ifade eder. Bir kazanç, gelir elde etmek amaçla kurulan firmaların öncelikli hedefi kârını en yüksek seviyelere çıkarmaktır. Kâr amacını ulaşan firmanın bir sonraki hedefi ise büyümektir. Gelişen teknoloji, ürünlere ulaşmanın kolaylığı, piyasalar ve bu piyasalara hâkim olan büyük ölçekli firmalarla rekabet edebilmek adına büyüme faktörü kaçınılmaz bir olgudur. Literatürde de incelendiğinde büyüme üzerine birçok çalışma mevcuttur. Firmaların büyüme türleri ve şekilleri hedeflerine göre farklılık göstermektedir. Bununla birlikte firmalar kâr payı dağıtımı ile de büyürler. Elde ettikleri kârlarının ne kadarlık kısmını ortaklara dağıtacağını ya da firma içerisinde bırakacağını kâr payı dağıtım politikaları ile desteklerler. Bu çalışmanın amacı firmaların elde etmiş oldukları kârlarında kâr payı için ayırdıkları kâr oranın, firmaların büyüme oranını üzerindeki ilişkisini tespit etmektir. Bu amaçla BIST 100'de yer alan 2014-2018 yılları arasında düzenli olarak kâr payı dağıtımı yapan ve ilgili yıllarda net kârı pozitif olan firmalar üzerinde SPSS İstatistiki programında basit regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda kâr payı dağıtım politikası ve büyüme arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Büyüme, Firma Büyümesi, Kâr, Kâr Payı, Kâr Payı Dağıtım Politikası, BIST 100
Türkiye'yi etkileyen yurt içi ve yurt dışı politik risk faktörlerinin hisse senedi piyasası üzerine etkisi: BIST 30 endeksindeki şirketler üzerine bir uygulama
Etkin piyasalar hipotezine göre firmaların kamuya duyurdukları ve ilgili firmalara ait hisse senetlerinin fiyatlarının doğrudan ya da dolaylı açıdan etkilendiği haberlerden kaynaklanan anormal getiriler oluşmaktadır. Portföy yöneticisinin görevi ise bu oluşan olağandışı durumlardan portföylerinin en az etkilenebilmesini sağlamak için doğru adımlar atması olacaktır. Bu çalışmanın amacı hisse senedi yatırımcılarının yatırım kararlarında kamuya duyurulan haberlerin ilgili firmaların hisse senedi getirileri üzerinde herhangi bir etkiye sahip olup olmadığını, olay etüdü yöntemiyle ölçülmesidir. Çalışmanın amacı ülkemizi birçok açıdan etkileyen yurt içi ve yurt dışı politik risk faktörlerinin Türkiye hisse senedi piyasası üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasıdır. Bunun için BIST30 endeksinde yer alan firmalar üzerinde olay etüdü kullanılarak bir uygulama yapılmıştır. Bulgular sonucunda politik riskin finansal piyasalar üzerinde oldukça önemli ve çoğu zaman olumsuz etkilere sahip olduğu ortaya çıkmıştır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Borsa İstanbul, Endeks, Olay Etüdü, Risk.
Firma performans ölçümünde ekonomik katma değer: BİST100'de işlem gören çimento sektörü firmaları üzerine bir uygulama
Yönetebilmenin ilk şartı ölçmektir. Türk Ekonomisinin lokomotif sektörü olan çimento sektöründe de özellikle son yıllarda şirketlerin finansal performanslarının ölçülmesinin önemi artmış bulunmaktadır. Bunda en önemli sebep hissedar beklentileridir. Bu nedenlerden dolayı genellikle firma performansına yönelik ölçüm yapan klasik ölçüm yöntemleri geçerliliğini yitirmeye başlamıştır. Bunların yerine, değer bazlı ölçümü temel alan ve hissedar beklentilerini göz ardı etmeyen ölçüm yöntemleri geliştirilmiştir. Nakit Katma Değeri, Nakit Akımı Getiri, Düzeltilmiş Ekonomik katma Değer, Hissedar Katma Değeri, Balanced Scorecard ve Ekonomik Katma Değer başlıca değer bazlı ölçüm yöntemleri olarak özetlenebilir. Özelikle Ekonomik katma değer yöntemi geçtiğimiz yıllarda kolay kullanımı nedeni ile oldukça popüler olmaya başlamıştır. Temel olarak Ekonomik katma değer yöntemi, bir firmanın ilgili faaliyete yatırdığı sermayenin maliyeti ile o faaliyetten elde ettiği kar arasındaki fark olarak tanımlanabilir. Bu çalışmanın amacı Finansal performans ölçümünde kullanılan Ekonomik Katma Değer Yönteminin gelişimi, teorisi ve uygulanabilirliğinin irdelenmesidir. Uygulama bölümünde, inşaat sektörünün temel yapı taşını oluşturan ve BİST 100'de işlem gören çimento sektörü firmalarının ekonomik katma değerleri hesaplanmıştır.
Elektronik müşteri hizmetleri uygulamalarının algılanmasında bireysel müşterilerin finansal okuryazarlık düzeylerinin etkisi: Aydın ilinde bankalar üzerine bir uygulama
Günümüzde teknolojinin hızlı gelişimini uygulamalarına en fazla entegre eden birimlerden biri bankalardır. Bu hızlı gelişim bankaların müşteriler ile en yakın noktada bağ kurmaları isteğini doğurmaktadır. Gündelik hayatın bir parçası olan finansal işlemler müşteri ihtiyaçlarına en uygun, en kolay ve en hızlı şekilde sunulan hizmetlere dönüştürüldüğünde müşterilerin hayatlarını kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda çalışmada teknoloji ile birleştirilen müşteri hizmetlerinin bankalar tarafından sunumunda bireysel müşterilerin algısında finansal okuryazarlık düzeyinin etkili olup olmadığı ele alınmıştır. Araştırma, Türkiye'de bankacılık sektörü dijitalleşme oranı en yüksek olan bankaları tercih eden, Aydın ilindeki 450 bireysel müşteri ile yüz yüze anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, bireysel müşterilerin bankaların elektronik müşteri hizmetlerini algılamaları ile finansal okuryazarlık düzeyleri arasında ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca, bireysel müşterilerin ödeme ve finansal işlemler de % 75 oranında banka teknolojisi kullandığı sonucu ortaya çıkmıştır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: CRM, Finansal Okuryazarlık, E- Müşteri Hizmetleri.
Online alışveriş sitelerinde uygulanan canlı destek sistemlerinin tüketicilerde oluşturduğu güvene etkisi: Bir araştırma
İnternetin işletmelere sağladığı avantajlar sebebiyle online alışveriş web sitelerinin sayısı hızla artmaktadır. Bu web sitelerinin kurumsal çevrimiçi kuruluşlara dönüşmeleri ve müşteri güvenini kazanabilmeleri için gerekli koşullar konusunda Türkiye'de az sayıda araştırmaya rastlanmıştır. Bu nedenle bu çalışmanın amacı online alışveriş web sitelerinde uygulanan canlı çevrim içi destek uygulamalarının müşterilerde güven algısı başta olmak üzere; etkileşim, hizmet kalitesi, kurumsallık ve beğeni faktörleri üzerine olan etkilerinin belirlenmesidir. Bu tez bir alan araştırması içermektedir. Araştırmacı tarafından oluşturulan iki benzer online alışveriş web sitesi üzerinde test edilmiştir. Ele alınan bu iki sitenin tüm özellikleri aynı olmakla beraber sadece canlı destek uygulamasına sahip olup olmamaları bakımından birbirlerinden farklıdırlar. Üniversite öğrencilerinden oluşan 413 kullanıcıdan bu iki site üzerinden alışveriş yapıyormuş gibi inceleme yaparak bazı bilgilere ulaşmaları ve inceleme sonrası çevrimiçi anket doldurmaları istenmiştir. Sonuçlar canlı destek sistemi uygulamalarının online alışveriş web sitelerine entegre edilmesi ve kullanımı esnasında ortaya çıkacak maliyetlerine rağmen işletmelere büyük ölçüde fayda sağladıklarını ortaya koymuştur. Bu faydalar başta firma güvenilirliği olmak üzere işletmenin kurumsallık algısı, beğeni, etkileşim ve müşteri hizmetleri kalitesindeki artışları kapsamaktadır. ANAHTAR KELĠMELER: E-Ticaret, Online AlıĢveriĢ, Çevrimiçi Canlı Destek, EMüĢteri Güveni, Web Site EtkileĢimi ve Güven.
Teknik analiz indikatörlerinde kullanılan parametrelerin analizi: Türk Hisse Senedi Borsasında daha iyi sonuç veren parametrelerin tespiti üzerine bir araştırma
Finansal piyasalarda analiz yöntemleri temel analiz ve teknik analiz olarak sınıflandırılmaktadır. Temel analiz bir firmanın finansal açıdan sağlamlığını ve hisse senedinin olması gereken değerini ortaya koyarken, teknik analiz ise alım-satım zamanlamasına ilişkin fikirler vermektedir. Teknik analiz yaparken kullanılan birçok araç bulunmakla birlikte, pratik ve görsel olması nedeniyle en çok tercih edilen indikatör analizidir. Finansal piyasaların dinamikleri birbirinden farklı olduğu için indikatörün geliştiricisi tarafından belirlenen parametre değerleri her piyasa aynı etkinlikte çalışmamaktadır. Bu nedenle, genel kabul görmüş indikatörlerin Türkiye sermaye piyasasında en iyi çalışan parametrelerinin belirlenmesi çalışmanın esas amacını oluşturmaktadır. Bu amaçla, BİST 30 endeksinde yer alan 27 firmanın 2018-2023 yılları arasındaki 5 yıllık kapanış fiyat verisi ile Matriks Veri Terminali System Tester kullanılarak optimizasyon yapılmıştır. Çalışma sonucunda, standart parametreler kullanılarak elde edilen getiri oranlarıyla, optimizasyon sonucunda elde edilen getiriler karşılaştırılmıştır. Belirlenen yeni parametre getirilerinin çok daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca her hisse için de ayrı ayrı yeni parametre belirlenmiştir. Hisse senetleri için belirlenen yeni parametrelerin kullanılması durumunda elde edilen getirilerin çalışmanın kapsadığı dönem dikkate alındığında oldukça iyi olduğu belirlenmiştir.
Borsa İstanbul'da yapılan halka arzların yatırımcıların kısa süreli beklentilerini karşılama düzeyi üzerine bir araştırma
Şirketler açısından finansman modeli özelliği taşıyan halka arzlar, sermaye piyasalarında oldukça yaygın kullanılan ve çok önemli bir olgudur. Yatımcılar açısından halka arz uzun vade için iyi getiri potansiyeli sağlamaktadır. Ancak ülkemizde halka arzlardan kısa vadeli beklenti içinde olan bir yatırımcı kitlesi de bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 2011-2021 yılları arası Borsa İstanbul perakende sektöründe gerçekleşen halka arzlarda yatırımcıların kısa vadeli beklentilerini ne ölçüde karşılayıp karşılamadıklarının olay etüdü yöntemiyle ölçülmesidir. Elde edilen bulgular neticesinde ilgili dönemde yapılan halka arzlarda yatırımcıların kısa vadeli (1-2 günlük) yüksek getiri beklentilerinin karşılama ihtimalinin bulunduğu, piyasanın henüz yarı etkin kuvvetli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Finansal okuryazarlığın online alışveriş sitelerinden alışveriş yapma niyetine etkisi
Finansal okuryazarlık denilince akla ilk gelen konular; kişisel bütçe yönetimi, yatırımlar, tasarruflar gibi konulardır. Bu konular başta olmak üzere finansal becerileri anlama, yönetme ve kullanma becerisine finansal okuryazarlık denmektedir. Online alışveriş, insanların elektronik ortamlar aracılığıyla zaman ve mekan kısıtlaması olmadan alışveriş yapmasına imkan sağlamaktadır. Gelişen teknoloji ile beraber online alışveriş günlük yaşamın bir parçası haline gelmiştir. Bu tez çalışmasında finansal okuryazarlık kavramı ve bu kavramın önemi açıklandıktan sonra dünya üzerinde finansal okuryazarlık durumuna değinilmiştir. Ardından Türkiye'de finansal okuryazarlık ve online alışveriş kavramları incelenmiştir. Finansal okuryazarlık ile online alışveriş sitelerinden alışveriş yapma niyetinin ilişkisi incelenmesi için Finansal Okuryazarlık ve Online Alışveriş Süreci başlıkları altında yer alan iki ölçek oluşturulmuştur. Bu ölçekleri ve demografik bilgileri içeren üç bölümden oluşan anket toplam 412 kişiye uygulandı. Yapılan analiz sonuçları incelendiğinde cinsiyete göre farklılık görülmediği, fakat medeni duruma, öğrenci olma durumuna, aylık gelire, eğitim durumuna, mesleğe, alışveriş yapma sıklığına, internetten alışveriş yapma sıklığına ve aile bütçesi yapma durumuna göre gruplar arasında farklılık görüldüğü sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca Finansal Okuryazarlık ile Online Alışveriş Süreci ölçekleri arasında pozitif yönlü (0,35) bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır.
Sermaye piyasasında içeriden öğrenenlerin ticaretinin varlığına dair bir araştırma: Borsa İstanbul'da bir uygulama
İçeriden öğrenenlerin ticareti, dünyada hukuksal düzenleme ve yasalar ile kontrol altına alınmaya çalışılan bir ticari suç olup olmadığı konusunda literatürde ortak bir görüş birliğine varılamamış yaklaşımlardan oluşmaktadır. Gerçek ve tüzel kişilerin belirli imtiyazları kullanarak sermaye piyasalarında, kamuya açıklanmamış bilgilere erişerek ve bunları kullanarak haksız kazanç ya da zarardan kaçınma yoluyla kâr elde etmesi şekli olarak açıklanmaktadır. İçeriden öğrenenlerin ticareti piyasalarda şeffaflığı ve güvenirliği bozarak yatırımcıların piyasadan uzaklaşmasına neden olduğu görüşünün yanında piyasa dengesi içinde gerekli olduğu görüşü de hakimdir. Yapılan çalışmanın birinci bölümünde içeriden öğrenenlerin ticareti kavramı, unsurları, teorileri ve yasal düzenlemeleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümünde ise, çalışmanın uygulama konusuda olan olay etüdü yönteminden bahsedilmiştir. Çalışmanın son ve üçüncü bölümünde ise, içeriden öğrenenlerin ticaretinin varlığının olup olmadığını tespit etmek adına, BİST 100 endeksinde yer alan firmaların 2021 ve 2022 yıllarında belirlenen haber akışlarına (yeni bir iş sözleşmesi, firma birleşmeleri, finansal duran varlık edinimi, finansal duran varlık satımı ve maddi duran varlık sattımı) bakılarak olay günleri belirlenmiştir. Olay etüdü yöntemi uygulanan çalışmada literatürde sıkça kullanılan piyasa modeli baz alınmıştır. Yapılan çalışmanın son bölümünde ise, BİST 100 endeksinde yer alan firmaların 2021 ve 2022 yıllarındaki fiyat hareketleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda, ilgili haber gününde önceki ilk 10 ve 5 günlük fiyat hareketleri baz alınarak haber gününe gelene kadar olan sürede hisse senetlerinin fiyatlarında anormal artışlar gözlemlenmiştir. İçeriden öğrenenlerin ticareti varlığı şüphesinin araştırıldığı çalışmada elde edilen bulgular, bu şüpheleri destekler niteliktedir.