Theses supervised by Yrd. Doç. Dr. Abidin Dağlı
11 theses · Hasan Kalyoncu University, Dicle University
Okul öncesi öğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin örgütsel güven algıları( Diyarbakır İli örneği)
Bu araştırmanın amacı, resmi bağımsız okul öncesi öğretmenlerin görevli bulundukları okullara ilişkin örgütsel güven algılarını tespit etmek ve örgütsel güven algılarının bazı değişkenlere (cinsiyet, mesleki kıdem, eğitim durumu) göre anlamlı fark oluşturup oluşturmadığını saptamaktır. Öğretmenlerin örgütsel güven algıları; "çalışanlara duyarlılık", "yöneticiye güven", "iletişim ortamı" ve "yeniliğe açıklık" boyutları açısından değerlendirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim- öğretim yılında, Diyarbakır il merkezinde bulunan 16 resmi bağımsız okul öncesi eğitim kurumunda görevli 154 öğretmen, örneklemini ise; yine 16 okulda görevli bulunan 130 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Örgütsel Güven Ölçeği" kullanılmıştır. Bu ölçek; Daboval, Comish, Swindle ve Gaster (1994) tarafından geliştirilen, Kamer (2001) tarafından Türkçe'ye çevrilen ve Yılmaz (2005) tarafından okullarda kullanılmak üzere yeniden uyarlanan, geçerlilik ve güvenirliği saptanmış likert tipi bir ölçektir. Ölçeğin birinci bölümünde, kişisel bilgilere ilişkin sorular bulunmakta; ikinci bölümünde ise resmi bağımsız okul öncesi okullarda görevli öğretmenlerin örgütsel güven algılarını ölçmeye yönelik sorular bulunmaktadır. Verilerin analiz ve yorumunda yüzdelik, t testi ve anova analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin çözümlenmesi, SPSS 17 programından yararlanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Araştırma sonunda ulaşılan önemli bulgular şunlardır: 1. Mesleki kıdem, eğitim durumu ve cinsiyet değişkenlerine göre öğretmenlerin örgütsel güven algıları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. 2. Öğretmenlerin okul örgütüne ilişkin güvenleri, örgütsel güvenin "çalışanlara duyarlılık (x=3,90)", "yöneticiye güven (x=4,19)", "yeniliğe açıklık (x=4,07)" ve "iletişim ortamı (x=4,17)" alt boyutlarında "çok" düzeyinde saptanmıştır. 3.Öğretmenlerin okullardaki örgütsel güvene ilişkin algıları, ölçek bazında "çok" düzeyde saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Güven, Örgütsel güven, Yöneticiye güven, Yeniliğe açıklık,Okul öncesi öğretmeni
İlkokul müdürlerinin dağıtımcı liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyon ve yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişki(Diyarbakır ili örneği)
Bu araştırmanın amacı; kamu ilkokullarında görevli öğretmenlerin algılarına göre, ilkokul müdürlerinin dağıtımcı liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyon ve yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırma genel ve ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır İli merkez ilçe ve bağlı 13 ilçe merkezinde görev yapan 4552 ilkokul öğretmeni oluşturmaktadır. Random yöntemi ile evrenden seçilen 1000 öğretmene veri toplama araçları uygulanmış ancak 842'si değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan üç alt boyut ve 37 sorudan oluşan "Dağıtımcı Liderlik Ölçeği", öğretmenlerin motivasyon düzeylerini belirlemek amacıyla iki alt boyut ve 19 sorudan oluşan "Öğretmen Motivasyon Ölçeği" ve öğretmenlerin yaratıcılık düzeylerini belirlemek üzere üç alt boyut ve 28 sorudan oluşan "Öğretmen Yaratıcılığı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik değer, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bazı önemli bulgular şunlardır: 1. İlkokullarda görev yapan öğretmenlerin ilkokul müdürlerinin dağıtımcı liderlik davranışları ile ilgili alt boyutlardaki algılarının ortalamaları; açık liderlik için "çok katılıyorum" ( =3,49), okul kültürü için "orta düzeyde katılıyorum" ( =3,29), çalışanların katılım ve dinamikliği için ise "çok katılıyorum" ( =3,43) düzeyinde saptanmıştır. Tüm ölçek bazındaki puan ise "çok katılıyorum" ( =3,40) düzeyinde bulunmuştur. 2. İlkokullarda görev yapan öğretmenlerin motivasyon düzeylerine ilişkin algılarının alt boyutlardaki ortalamaları içsel motivasyon için, "çok katılıyorum" ( =3,61), dışsal motivasyon" için "tamamen katılıyorum" ( =4,33) düzeyinde saptanmıştır. Tüm ölçek bazındaki puan ise "çok katılıyorum" ( =3,99) düzeyinde saptanmıştır. 3. İlkokullarda görev yapan öğretmenlerin yaratıcılık düzeylerine ilişkin alt boyutlardaki algılarının ortalamaları uzmanlık için "tamamen katılıyorum" ( =4,21), yaratıcı düşünme becerisi için "çok katılıyorum" ( =3,82), motivasyon için ise "orta düzeyde katılıyorum" ( =3,20) olarak saptanmıştır. Tüm ölçek puanı ise "çok katılıyorum" ( =3,78) düzeyinde saptanmıştır. 4. İlkokul öğretmenlerinin, ilkokul müdürlerinin dağıtımcı liderlik davranışlarına ilişkin algıları arasında "öğrenim durumu", "cinsiyet", "medeni durum", "branş veya sınıf öğretmeni olma" ve "mesleki kıdem" değişkenlerine göre dağıtımcı liderlik ve alt boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmaz iken, "okul büyüklüğü" ve "görev yaptıkları yer" değişkenlerine bağlı olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. 5. İlkokul öğretmenlerinin motivasyon düzeylerine ilişkin algıları arasında; "öğrenim durumu", "medeni durum", "branş veya sınıf öğretmeni olma" değişkenlerine göre öğretmen motivasyonu ve alt boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmaz iken, "cinsiyet", "mesleki kıdem", "okul büyüklüğü" ve "görev yaptıkları yer" değişkenlerine bağlı olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. 6. İlkokul öğretmenlerinin yaratıcılık düzeylerine ilişkin algıları arasında; "medeni durum" ve "okul büyüklüğü" değişkenlerine göre öğretmen yaratıcılığı ve alt boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmaz iken "öğrenim durumu", "cinsiyet", "mesleki kıdem", "branş veya sınıf öğretmeni olma" ve "görev yaptıkları yer" değişkenlerine göre anlamlı bir fark saptanmıştır. 7. İlkokul yöneticilerinin dağıtımcı liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasında pozitif yönde ve "orta düzeyde" (r=0,443) anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 8. İlkokul yöneticilerinin dağıtımcı liderlik davranışları ile öğretmenlerin yaratıcılık düzeyleri arasında yine pozitif yönde ve "orta düzeyde" (r=0,432) anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Liderlik, dağıtımcı liderlik, öğretmen motivasyonu, öğretmen yaratıcılığı.
İlkokullarda görevli öğretmenlerin örgütsel yabancılaşma ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki (Mardin ili örneği)
Bu araştırmanın amacı, kamu ilkokullarında görevli öğretmenlerin örgütsel yabancılaşma ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırmanın evrenini, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Mardin il merkezinde bulunan 90 ilkokul ve bu okullarda görevli 700 öğretmen, örneklemini ise evrenden random yöntemi ile seçilen 40 ilkokul ve bu okullarda görevli 346 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney U ve Kruskal-Wallis testi kullanılmıştır. Örgütsel Yabancılaşma ile Örgütsel Vatandaşlık Davranışı arasındaki ilişkiler Sperman korelasyon katsayı kullanılarak incelenmiştir. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Araştırmada elde edilen bazı önemli bulgular aşağıda sıralanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel yabancılaşma davranışı ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasında orta düzeyde ve negatif (r =-.510, p < .01) yönlü bir ilişki olduğu, öğretmenlerdeki örgütsel yabancılaşma davranışları artıkça örgütsel vatandaşlık davranışının azaldığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yabancılaşma, örgütsel yabancılaşma, örgütsel vatandaşlık davranışı
İlkokul müdürlerinin paternalist liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ve örgütsel muhalefet düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, kamu ilkokullarında görevli öğretmenlerin algılarına göre ilkokul müdürlerinin PL (paternalist liderlik) davranışları ile öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ve örgütsel muhalefet algı düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Mardin merkez Artuklu ilçesi ve bağlı 8 ilçe merkezindeki kamu ilkokullarında görev yapan 2597 öğretmen oluşturmaktadır. Tabakalı ve basit seçkisiz örnekleme yöntemleri ile evrenden seçilen 1100 öğretmene veri toplama araçları uygulanmış ancak 1059'u değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada, Dağlı ve Ağalday (2017a) tarafından geliştirilen "OMPLDÖ (Okul Müdürlerinin Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği)", Çavuş (2006) tarafından geliştirilen ve Yılmaz ve Sünbül (2008) tarafından okullara uyarlanan "OÖYÖ (Okullardaki Örgütsel Yaratıcılık Ölçeği)" ve Kassing (2000b) tarafından geliştirilen ve Dağlı (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "ÖMÖ (Örgütsel Muhalefet Ölçeği)" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS programlarından yararlanarak çözümlenmiştir. Öğretmen algılarının çeşitli değişkenlere göre anlamlı fark gösterip göstermediği t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile belirlenmiştir. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Öğretmenlerin PL, örgütsel yaratıcılık ve örgütsel muhalefete ilişkin algıları arasındaki ilişki korelasyon ve regresyon analizleri ile incelenmiştir. PL'nin örgütsel muhalefet üzerindeki etkisinde örgütsel yaratıcılığın aracılık etkisinin olup olmadığını belirlemek için yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bazı önemli bulgular şunlardır: Öğretmenlerin ilkokul müdürlerinin PL davranışları ile ilgili algıları arasında; "öğrenim durumu" ve "medeni durum" değişkenlerine göre yardımsever liderlik alt boyutunda ve "cinsiyet" değişkenine göre ise çıkarcı liderlik alt boyutunda anlamlı bir fark saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık düzeyine ilişkin algıları arasında "öğrenim durumu", "mesleki kıdem" ve "cinsiyet" değişkenlerine göre anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin örgütsel muhalefet düzeyine ilişkin algıları arasında "öğrenim durumu", "mesleki kıdem", "cinsiyet" ve "sendika üyeliği" değişkenlerine göre yatay muhalefet alt boyutunda ve "cinsiyet" değişkenine göre ise dikey muhalefet alt boyutunda anlamlı bir fark saptanmıştır. Öğretmenlerin algılarına göre, ilkokul müdürlerinin PL davranışları ile öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık algıları arasında pozitif yönde, yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuş ve ilkokul müdürlerinin PL davranışlarının, öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık algı düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin algılarına göre, ilkokul müdürlerinin PL davranışları ile öğretmenlerin örgütsel muhalefet algıları arasında pozitif yönde, düşük düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuş ve ilkokul müdürlerinin PL davranışlarının, öğretmenlerin örgütsel muhalefet algı düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Örgütsel yaratıcılığın, PL'nin örgütsel muhalefet üzerindeki etkisinde kısmi aracı değişken rolüne sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuçlara yönelik uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Avrupa Birliği vizyonu temelinde ilköğretim okullarında İngilizce öğretimine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi(Diyarbakır örneği)
Bu arastırma ile Diyarbakır il merkezindeki ilkögretim okullarında görevli ögretmenlerin Avrupa Birligi vizyonu temelinde ilkögretim okullarında ingilizce ögretimine iliskin görüslerini ortaya çıkartmak amaçlanmıstır. Bu maksatla öncelikle arastırmanın kilit kelimelerine deginmek faydalı olacaktır. Avrupa Birligi vizyonu birçok kaynakta çagdas uygarlık düzeyine erismede, basarılı bir toplum olma ve ülkülere ulasmada izlenecek bir yol haritası seklinde tanımlanmaktadır. Oysa Avrupa Birligi vizyonu; Türk toplumunun köklere dayalı büyümesinde nitelik kaynagından ziyade, yansıyarak deneyimlemeyi saglayacak kozmik bir aynayı temsil etmektedir. Yine bu baglamda İngilizce ya da farklı dil, Avrupa Birligi vizyonu temelinde vazgeçilmez bir amaç degil, sadece toplumun kendini ifade etme aracı olarak tanımlanabilir. İlkögretim okulu ise, ögrenmenin basladıgı, ögrencinin egitime karsı durusunun belirlendigi en önemli basamak olarak tanımlanabilir. Ayrıca ögretim hayatı içerisindeki yeri degerlendirildiginde, en uzun ve temellerin atıldıgı ilk bölüm olması sebebi ile en önemli basamak olarak nitelendirilebilir. Arastırmanın evrenini 2006-2007 ögretim yılında Diyarbakır il merkezindeki 94 ilkögretim okulunda görev yapan 2520 ögretmen olusturmaktadır. Arastırmanın örneklemini ise, evrenden random yöntemi ile seçilen 529 ögretmen olusturmaktadır. Arastırmada, öncelikle il merkezinden toplanan veriler kayıt altına alınmıs, daha sonra kaydedilen veriler, SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmistir. istatistiksel analiz yapılırken; iki degiskenli bagımsız degiskenlerin karsılastırılması durumunda (cinsiyet, görevli bulunan kademe) t-testi, ikiden fazla bagımsız degiskenlerin karsılastırılmasında ise tek yönlü varyans analizinden yararlanılmıstır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıstır. Verilerin analizi neticesinde özetle su sonuçlar elde edilmistir: 1. İlkögretim okullarında görevli ögretmenlerin egitim düzeyi, kıdem, kademe ve cinsiyet degiskenlerine göre, ilkögretimde yabancı dil ögretimine iliskin görüsleri arasında anlamlı fark saptanmamıstır. Egitim düzeyi, kıdem, kademe ve cinsiyet degiskenlerine göre ilkögretim okullarında görevli ögretmenlerin yabancı dil ögretimine iliskin görüsleri ?katılıyorum? derecesinde ortaya çıkmıstır. 2. İlkögretim okullarında görevli ögretmenler Avrupa Birligi vizyonu temelinde ilkögretimde İngilizce ögretimine ?katılıyorum? derecesinde görüs bildirmislerdir.
İlköğretim II. kademede görevli öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplin sorunlarına, bunların nedenlerine ve çözüm yollarına ilişkin görüşleri (Diyarbakır ili örneği)
Bu araştırmanın amacı ilköğretim II. kademede görevli öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplin sorunları, bunların nedenleri ve çözüm yollarına ilişkin görüşlerini belirlemektir. Bu nedenle, öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplin sorunlarının görülme sıklığı, bu sorunların nedenleri ve bu sorunlarla başa çıkmada kullandıkları yöntemler, öğretmenlerin eğitim durumu, alan, mesleki kıdem ve cinsiyet değişkenlerine göre görüşleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığı araştırılmıştır.Araştırmanın evrenini, 2007-2008 öğretim yılında Diyarbakır il merkezindeki 86 ilköğretim okulunda (Yatılı İlköğretim Bölge Okulları, Pansiyonlu İlköğretim Okulları, Özel İlköğretim Okulları ve Özel Eğitim İlköğretim Okulları hariç) görev yapan 2083 II. kademe öğretmeni oluşturmaktadır. Evrenden tesadüfi (random) yöntemle seçilen 43 okul ve 1079 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu okullarda 740 öğretmene anket uygulanmış, ancak 720 anket değerlendirmeye alınmıştır. Bu durumda, örneklemin evreni temsil etme oranı %34,5'dir.Araştırmada veriler, Aksoy (1999) tarafından geliştirilen ve uygulanan veri toplama aracında bazı değişiklikler yapılarak oluşturulan veri toplama aracı ile toplanmıştır. Veri toplama aracı 61 maddeden oluşmaktadır. Verilerin analizinde yüzde hesaplamaları, ortalama değer ve Ki-Kare testi kullanılmıştır. Ki-Kare testi için anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır.Araştırma sonucunda ilköğretim II. kademe öğretmenlerinin sınıfta en sık karşılaştıkları ilk üç disiplin sorunu sırasıyla; (1)?izin istemeden konuşmak?, (2)?öğrencilerin birbirilerini gereksiz yere şikayet etmesi? ve (3)?öğrencilerin birbirileriyle ders dışı konuşmaları? olarak tespit edilmiştir. Öğretmen görüşlerine göre sınıfta karşılaşılan disiplin sorunlarının ilk üç nedeni; (1)?ailelerin çocuklarının eğitimine olan ilgisizliği?, (2)?aile içi problemler? ve (3)?ailelerin çocuklarına karşı olumsuz tutum ve davranışları?dır. Öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplin sorunlarına karşı en sık kullandıkları ilk üç çözüm yolu ise; (1)?öğrenciyi vücut diliyle uyarmak?, (2)?öğrenci ile dersten sonra konuşmak? ve (3) ?öğrencinin dikkatini başka yöne çekmek? olarak belirtilmiştir.Yapılan Ki-Kare testi sonucunda öğretmenlerin eğitim durumları değişkenine göre disiplin sorunlarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak, öğretmenlerin alanlarına göre disiplin sorunlarına ilişkin görüşleri arasında beş, mesleki kıdemlerine göre on altı, cinsiyetlerine göre ise beş maddede anlamlı bir fark saptanmıştır.Eğitim durumlarına göre, öğretmenlerin disiplin sorunlarının nedenlerine ilişkin görüşleri arasında bir, alanlarına göre üç, mesleki kıdemlerine göre dört, cinsiyetlerine göre ise beş maddede anlamlı bir fark saptanmıştır.Eğitim durumlarına göre, öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplin sorunlarına karşı kullandıkları çözüm yollarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak, alanlarına göre öğretmenlerin, sınıfta karşılaştıkları disiplin sorunlarına karşı kullandıkları çözüm yollarına ilişkin görüşleri arasında bir, mesleki kıdemlerine göre beş, cinsiyetlerine göre ise dört maddede anlamlı bir fark saptanmıştır.
İlköğretim denetmenlerinin algılarına göre ilköğretim I. kademede görevli öğretmenlerin sınıf içi davranışları
Bu araştırma, ilköğretim denetmenlerinin ilköğretim I. kademede görevli öğretmenlerin sınıf içi davranışlarına ilişkin algılarının eğitim düzeyi, mesleki kıdem, görevli bulundukları il ve cinsiyete göre farklı olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın evrenini, 2008-2009 öğretim yılında, Güneydoğu Anadolu Bölgesine bağlı illerdeki (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak) İl Milli Eğitim Müdürlüklerinde görev yapan 261 ilköğretim denetmeni oluşturmaktadır. Bu illerde toplam 210 denetmene anket uygulanmış, ancak bu anketlerin 188'i geçerli olup değerlendirmeye alınmıştır. Bu durumda, örneklemin evreni temsil etme oranı % 72.03'tür.Araştırmada veriler, Büyüköztürk, Kılıç, Karadeniz ve Karataş (2004) tarafından geliştirilen ve 27 maddeden oluşan ?Sınıf İçi Öğretmen Davranışları Ölçeği? başlıklı ölçme aracı kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin çözümlenmesi SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) paket programından yararlanılarak yapılmıştır. Verilerin analizi ve yorumunda t-testi, varyans analizi (one-way) ve Scheffé testinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.Verilerin analizinden özetle şu sonuçlar elde edilmiştir:?İlköğretim I. kademede görevli öğretmenlerin sınıf içi davranışlarına ilişkin ilköğretim denetmenlerinin algıları arasında öğrenim düzeyi, mesleki kıdem ve görev İli değişkenlerine göre anlamlı fark saptanmıştır. Öğrenim düzeyine göre lisans eğitimi almış denetmenler ile lisans üstü eğitim (yüksek lisans-doktora) almış denetmenlerin algıları arasında anlamlı fark saptanmıştır. Mesleki kıdem değişkenine göre 1-5 yıl arası kıdeme sahip denetmenlerin algıları ile 16 yıl ve üzeri kıdeme sahip denetmenlerin algıları arasında; görevli bulunulan İl değişkenine göre ise Adıyaman ilinde görev yapan denetmenlerin algıları ile Diyarbakır ve Siirt illerinde görev yapan denetmenlerin algıları arasında anlamlı fark saptanmıştır. Cinsiyet değişkenine göre ise denetmenlerin algıları arasında anlamlı fark saptanmamıştır.?İlköğretim denetmenlerinin ilköğretim I. kademede görevli öğretmenlerin sınıf içi davranışlarına ilişkin algılarının genel ortalaması ?bazen ( =2.88)? düzeyindedir. Denetmenlerin, sınıf içi davranışlardan ?Öğrencilerini yanlış anladıkları konularda, yanlışlarını görebilmeleri için yönlendirirler? ifadesine en çok katıldıkları, diğer taraftan ?Öğrencilerine, öğrenme yöntemlerini kendilerinin belirlemelerine izin verirler? ifadesine ise en az düzeyde katıldıkları saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Denetim, ilköğretim denetmeni, sınıf içi öğretmen davranışları.
İlköğretim okul müdürlerinin vizyon geliştirme rolleri: Mardin ili örneği
Araştırmanın amacı, "ilköğretim okul müdürlerinin vizyon geliştirme rolleri"ne ilişkin, müdür ve öğretmen görüşlerini saptamaktır.Araştırmanın evrenini, 2009-2010 öğretim yılında Mardin il merkezindeki resmi 27 ilköğretim okulunda görevli 27 okul müdürü ve 805 öğretmen oluşturmaktadır. Evrendeki 805 öğretmenden 451 ( I.kademe 224, II.kademe 227) öğretmen random yöntemi ile seçilerek örneklem oluşturulmuştur. Evreni oluşturan 27 resmi ilköğretim okulunun tamamına gidilerek buradaki öğretmenlerin 451'ine anket uygulanmış, ancak bu öğretmenlerin 431'i araştırmaya katılmıştır. Bu durumda örneklemin evreni temsil etme oranı %53,54'dır. Ayrıca evreni oluşturan 27 okul müdürünün tamamı örnekleme alınmıştır.Bu araştırmada, Kılıç (2005) tarafından geliştirilen ve 32 maddeden oluşan ölçme aracı kullanılmıştır. Veri toplama aracında öğretmenlere sorulan sorular okul müdürleri için uyarlanmıştır. Araştırma sonucundan elde edilen verilerin çözümlenmesi, SPSS (Statistical Package for the Social Science) for windows 15.0 programından yararlanarak yapılmıştır. Verilerin analizi ve yorumunda yüzdelik, t-testi, varyans analizi (one-way) ve scheffé testinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.Araştırma sonucunda ulaşılan önemli bulgular şunlardır:1."İlköğretim okul müdürlerinin vizyon geliştirme rolleri"ne ilişkin ilköğretim I. kademede görev yapan öğretmen görüşleri arasında eğitim düzeyi ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı fark saptanmamıştır. Ancak kıdem değişkenine göre 6-10 yıl kıdeme sahip ögretmenler ile 1-5 yıl kıdeme sahip ögretmenlerin görüşleri arasında ise anlamlı fark saptanmıstır.2."İlkögretim okul müdürlerinin vizyon geliştirme rolleri"ne ilişkin ilköğretim II. kademede görev yapan öğretmen görüşleri arasında eğitim düzeyi, cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı fark saptanmamıştır.3.Genel olarak "ilköğretim okul müdürlerinin vizyon geliştirme rolleri"ne ilişkin okul müdürü ve öğretmen görüşleri arasında anlamlı fark saptanmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, "ilköğretm müdürlerinin vizyon geliştirme rolleri"ne ilişkin görüşlerinin çoğu "genellikle" derecesinde iken, araştırmaya katılan ilköğretim müdürlerinin kendi görüşlerine göre "ilköğretm müdürlerinin vizyon geliştirme rolleri"ne ilişkin görüşlerinin çoğu ise ?her zaman? derecesinde olduğu saptanmıştır.
Genel liselerde görevli öğretmenlerin kendi okullarının örgütsel güven düzeyine ilişkin algıları (Diyarbakır ili örneği)
Bu araştırmanın amacı, genel liselerde görevli öğretmenlerin çalıştıklarıokullara ilişkin örgütsel güven düzeylerini tespit etmek ve okullardaki örgütselgüven düzeyinin bazı değişkenlere (cinsiyet, mesleki kıdem, eğitim durumu, alan) görefarklılaşıp farklılaşmadığını saptamaktır. Öğretmenlerin örgütsel güven algıları"çalışanlara duyarlılık", "yöneticiye güven"", "iletişim ortamı"" ve "yeniliğe açıklık"boyutları açısından değerlendirilmiştir.Araştırmanın evrenini, 2010-2011 eğitim-öğretim yılında, Diyarbakır ilmerkezinde bulunan 19 resmi genel lisede görevli 1153 öğretmen, örneklemini ise;yine 19 resmi genel lisede görevli bulunan 498 öğretmen oluşturmaktadır. Budurumda örneklemin evreni temsil etme oranı % 43,19 'dur.Araştırmada veri toplama aracı olarak "Örgütsel Güven Ölçeği" kullanılmıştır.Bu ölçek Daboval, Comish, Swindle ve Gaster (1994) tarafından geliştirilen, Kamer(2001) tarafından Türkçe'ye çevrilen ve Yılmaz (2005) tarafından okullardakullanmak üzere yeniden uyarlanan, geçerlilik ve güvenirliği sınanan likert tipi birölçektir. Ölçeğin birinci bölümünde, kişisel bilgilere ilişkin sorular bulunmakta;ikinci bölümünde ise liselerde görevli öğretmenlerin örgütsel güven algılarınıölçmeye yönelik sorular bulunmaktadır. Verilerin analizi ve yorumunda yüzdelik, ttesti ve tek yönlü varyans analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda eldeedilen verilerin çözümlenmesi, SPSS for Windows 15.0 programındanyararlanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır.Araştırma sonunda ulaşılan önemli bulgular şunlardır:1. Mesleki kıdem, eğitim durumu ve alan değişkenlerine göre öğretmenlerinörgütsel güven algıları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak "yeniliğeaçıklık" alt boyutunda cinsiyet değişkeni açısından algıları arasında anlamlı bir farksaptanmıştır. Örgütsel güvenin "yeniliğe açıklık" boyutunda erkek öğretmenler( x =3,33), bayan öğretmenlere ( x = 3,05) göre daha yüksek bir güvene sahiptir.2. Öğretmenlerin okul örgütüne ilişkin güvenleri, örgütsel güvenin "çalışanlaraduyarlılık" alt boyutunda "orta" ( x =2,97), "yöneticiye güven"" alt boyutunda "çok"( x =3,69), "iletişim ortamı"" alt boyutunda "çok" ( x =3,58 ) ve "yeniliğe açıklık" altboyutunda ise "orta" ( x =3.23) düzeyde saptanmıştır.iii3. Araştırmaya katılan öğretmenlerin çalıştıkları genel liselerdeki örgütselgüvene ilişkin algıları, ölçek bazında "orta düzeyde" ( x = 3,33) saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Güven, örgütsel güven, yöneticiye güven, yeniliğe açıklık, genellise.
Ortaokullarda görevli öğretmenlerin ruhsal liderliğe ilişkin algıları (Diyarbakır ili örneği)
Bu araştırma, ortaokullarda görevli öğretmenlerin ruhsal liderliğe ilişkin algılarının çeşitli değişkenlere göre nasıl olduğunu ortaya çıkartmayı amaçlamıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır il merkezindeki resmi 90 ortaokulda görev yapan 2893 öğretmen oluşturmaktadır. Evrenden random yöntemiyle seçilen 29 ortaokul belirlenmiş ve bu okullarda görevli 400 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu okullara gidilerek anketler uygulanmış, ancak eksiksiz olarak doldurulan 389 anket değerlendirmeye alınmıştır. Bu araştırmanın veri toplama aracı, Fry (2007) tarafından geliştirilen ve Kurtar (2009) tarafından Türkçe? ye uyarlanan 40 madde ve 9 alt boyuttan oluşan ?Ruhsal Liderlik Ölçeği?dir. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS 20.0 programı kullanılmıştır. Verilerin analizi ve yorumunda frekans, aritmetik ortalama, t-testi, varyans analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan önemli bulgular şunlardır: 1. Ortaokul öğretmenlerinin ruhsal liderliğin; vizyon, umut, özveri, üyelik, verimlilik, örgütsel bağlılık ve yaşamsal memnuniyet alt boyutlarına ilişkin algıları ?orta düzeyde katılıyorum?; ruhsal yaşam ve anlam alt boyutlarına ilişkin algıları ise ?çok katılıyorum? olarak saptanmıştır. 2. Ortaokullarda görevli öğretmenlerin ruhsal liderliğin; örgütsel bağlılık ve üyelik alt boyutlarına ilişkin algıları ?öğrenim durumu?na göre anlamlı fark göstermektedir. 3. Ortaokullarda görevli öğretmenlerin ruhsal liderliğin; verimlilik ve umut alt boyutlarında, ?alan? değişkenine göre fen bilimleri alanındaki öğretmenler ile sosyal bilimler arasındaki öğretmenlerin algıları arasında anlamlı fark olduğu saptanmıştır. 4. Ortaokullarda görevli öğretmenlerin ruhsal liderliğin; anlam, ruhsal yaşam, verimlilik, yaşamsal memnuniyet ve üyelik alt boyutlarına ilişkin algıları; ?cinsiyet? değişkenine göre anlamlı fark göstermektedir. 5. Ortaokullarda görevli öğretmenlerin ruhsal liderliğin; özveri, anlam, üyelik, ruhsal yaşam ve örgütsel bağlılık boyutlarında okul büyüklüğü değişkenine göre algıları arasında anlamlı fark saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Liderlik, ruhsal liderlik, ruhsallık, eğitimde ruhsal liderlik
Anadolu liselerinde görevli öğretmenlerin iş çevresine uyum düzeyleri (Diyarbakır ili örneği)
Bu araştırmanın amacı, Anadolu liselerinde görevli öğretmenlerin iş çevrelerine uyum düzeylerinin nasıl olduğunu belirlemektir. Bu nedenle, öğretmenlerin iş çevrelerini oluşturan "okul", "iş", "meslektaş" ve "yöneticiler" ile olan uyum düzeylerini belirlemek amacıyla öğretmenlerin öğrenim durumu, cinsiyet, medeni durum, alan, mesleki kıdem ve okul büyüklüğü değişkenlerine göre algıları arasında anlamlı bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır il merkezinde bulunan 14 resmi Anadolu lisesinde görevli 424 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, evrenden random yöntemiyle seçilen 215 öğretmen oluşturmuştur. Bu durumda, örneklemin evreni temsil etme oranı % 50,7'dır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, Demirkasımoğlu (2012) tarafından hazırlanan "Kamu ve Özel İlköğretim Okulu Sınıf Öğretmenlerinin Psikolojik Sözleşme Algıları ve İş Çevresine Uyum Düzeyleri ile İlişkisi" adlı doktora çalışmasının veri toplama aracının ikinci bölümü olan "Öğretmenlerin İş Çevresine Uyum Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçme aracı 4 alt boyuttan oluşmuştur. Bunlar: "Öğretmen-Okul Uyumu", "Öğretmen-Meslektaş Uyumu", "Öğretmen- İş Uyumu" ve "Öğretmen-Yönetici Uyumu" dur. Ölçme aracında, Anadolu liselerinde görevli öğretmenlerin iş çevresine uyum düzeylerini ölçmeye yönelik 22 soru bulunmaktadır. Verilerin analizinde; SPSS 20.0 programından yararlanılarak, aritmetik ortalama ve standart sapma puanları hesaplanmıştır. Öğrenim durumu, cinsiyet ve medeni durum değişkenleri için t-testi; alan, mesleki kıdem ve okul büyüklüğü değişkenleri için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin iş çevrelerine uyum düzeylerinin ölçek bazında "orta" düzeyde ( = 3,23) olduğu saptanmıştır. Ortalaması en yüksek ve aynı düzeyde çıkan alt boyutlar "Öğretmen-Okul Uyumu" ve "Öğretmen- Meslektaş Uyumu" dır. Ortalaması en düşük çıkan boyut ise "Öğretmen- Yönetici Uyumu" dır. Öğrenim durumu, cinsiyet ve medeni durum değişkenlerine ilişkin yapılan analiz sonucunda alt boyutların hiçbirinde anlamlı bir fark saptanmamıştır. Alana ilişkin yapılan analiz sonucunda "Öğretmen-İş Uyumu" ve "Öğretmen-Yönetici Uyumu" alt boyutlarında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak, "Öğretmen-Okul Uyumu" ve "Öğretmen-Meslektaş Uyumu" alt boyutlarında anlamlı bir fark saptanmıştır. Mesleki kıdeme ilişkin yapılan analiz sonucunda sadece "Öğretmen-Meslektaş Uyumu" alt boyutunda anlamlı bir fark bulunmuş, diğer alt boyutlarda herhangi anlamlı bir fark bulunmamıştır. Okul büyüklüğüne ilişkin yapılan analiz sonucunda ise sadece "Öğretmen-Yönetici Uyumu" boyutunda anlamlı bir fark bulunmuş olup, diğer boyutların hiçbirinde anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğretmenlerin iş çevresine uyum ölçeğinde, en yüksek ortalamaya sahip madde "Öğretmen- Meslektaş Uyumu" alt boyutunda yer alan "Meslektaşlarımla iyi geçinirim" maddesidir ( = 4,19/Çok Katılıyorum, 18. madde). Ölçme aracındaki en düşük ortalamaya sahip madde ise "Öğretmen- Okul Uyumu" alt boyutunda yer alan "Okulumda uygulanan politikaların büyük çoğunluğunu benimsiyorum" maddesidir ( = 2,52/Az Katılıyorum, 4. madde). Anahtar Kelimeler: Anadolu lisesi, uyum, iş uyumu, iş çevresine uyum.