Theses supervised by Doç. Dr. Erhan Akın
16 theses · Siirt University, Fırat University
Çocuk edebiyatı eserlerine psikanalitik bir yaklaşım (Roald Dahl'ın çocuk kitapları örneği)
Yirminci yüzyılda Sigmund Freud'un yarattığı etkiyle bir bilim haline gelen psikanaliz, sanat-edebiyat yapıtlarının eleştirisinde büyük yer tutmuştur. Freud, sanatçının yaratma eylemi ile nevroz arasında sıkı bir ilişki bulmuş ve bilinçaltının yaratmadaki rolünü belirlemeye çalışmıştır. Yaratıcılığı gündüz düşlerine benzeten Freud; kendini gerçekleştirme olanağı bulamayan eski bir isteğin, tatmin edilmemiş arzuların, itilerin hayal dünyasında tatmin yolları aradığını ileri sürmüştür. Bu bakımdan edebi yapıtlar, yaratıcılarının gündüz düşlerini yansıtan somut bir belge niteliği taşımaktadır. Çağdaş psikanalize yön veren isimler arasında yer alan Jacques Lacan, bilinçdışının bir dil gibi yapılandığını söyler. Lacan, Freud'un işaret ettiği (rüya, dil sürçmesi, espri, histerik ve saplantılı belirtiler gibi) bilinçdışı oluşumlarını, Ferdinand de Saussure'ün yarattığı modern dilbilim araçlarıyla, özellikle de gösterge kavramıyla yeniden okumuş; psikanalize yeni bir bakış açısı kazandırmıştır. Çalışma kapsamında Roald Dahl'ın çeviri çocuk edebiyatı eserleri, Freud ve Lacan'ın psikanalitik kuramı çerçevesinde yorumlanmış, çözümlenmiştir. Çalışmada Roald Dahl'ın bilinçaltının yaratmada rolü belirlenmiş, yapıtlardaki bilinçaltı- bilinçdışı unsurların işlerliği değerlendirilmiştir. Edebi yapıtın özünde bilinçdışı bir fantezinin olduğu düşünüldüğünde, bilinçdışı ögelerle bezenmiş iletilerin çocuk okura olan etkisi irdelenmiş; yapıtlardaki tüm dilbilimsel söylemler, semboller değerlendirilmiştir. Çalışma bulgularına göre, Dahl'ın çocukluk çağındaki travmatik anılarının edebi hayatına da etki ettiği görülmüştür. Dahl'ın yapıtlarının temel kurgusu içerisinde tekrarlanan imgeler, belirli temalar yapısal olarak merkezi bir 'anlam'a işaret etmektedir. Yazarın simgesel düzenin acımasızlığından, ürkütücülüğünden bir başka âleme (kurguya) kaçışı, bilinçaltının yaratmadaki rolünü ifade etmektedir.
Naki Tezel'in "Türk Masalları" kitabında toplumsal cinsiyet rolleri ve kadın–erkek ilişkileri
Sözlü edebiyat ürünlerinden olan masallar, çocukluktan itibaren karşılaştığımız ilk edebi türlerdendir. Olağanüstülükle süslü kurgu dünyasında tüm olmazları oldurup; anlatıcısına, dile getiremediği hislerini, hayallerini, sitemlerini, simgesel bir dille ifade etme fırsatı sunan masallar, insan gerçeğini hayalî unsurlar ile insana yansıtmaktadır. Anlatılarda çatışmanın zeminini oluşturan ödüllendirilen ve cezalandırılan davranış ile duygular toplumsal ahlakın bilgisini taşımaktadır. Toplum hayatını düzenleyen kurallar ve genel kabuller masal kahramanları üzerinden aktarılmaktadır.Naki Tezel'in derlediği "Türk Masalları" isimli kitapta bulunan elli dört masal metni, çalışma boyunca toplumsal cinsiyet rolleri ve kadın erkek ilişkileri merkezinde incelenmiştir. Olağanüstü kurgu içine yerleştirilen cinsiyetlere dair toplumsal kabuller ve beklentiler saptanmış, kimliklerin inşa süreçleri masal metinleri üzerinden izlenmiştir. Masal metinlerinden elde edilen toplumsal cinsiyete dair bulguların sosyolojik-psikolojik bağlamda değerlendirilmesi ve böylece kimliklerin yeniden üretim süreçlerine anlatıların etkisinin ortaya çıkarılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde yapılan literatür okumaları ile elde edilen bilgiler sunulmuş, kavramsal ve kuramsal çerçeve bilimsel bir zeminde tamamlanmıştır. İkinci bölümde çalışmanın örneklem grubunu oluşturan masal metinlerinin derleyicisi olan Naki Tezel'in biyografisi verilmiştir. Araştırmanın metodolojisinin açıklandığı üçüncü bölümden sonra incelenen masal metinlerinden elde edilen bulgular belirlenen başlıklar altında sunulmuştur. Tartışma, öneriler ve sonuçtan oluşan son bölümde elde edilen veriler daha önce yapılan araştırma sonuçları ile karşılaştırılmış, yorumlanmış, gelecek çalışmalardan beklentiler ile saptanan problemlere çözüm önerileri sunulmuştur. Türk masallarının cinsiyetçi söylem ışığında incelendiği çalışmamızda elde edilen veriler masal dünyasından yansıyan kadın ve erkek temsillerinin gerçek hayat karakterleri ile aynı minval üzere olduğunu göstermektedir. Türk toplumunun ataerkil yapısı ve bu yapı içinde şekillenen cinsiyet algısı masallarımızdaki kadın- erkek varlığı üzerinde açıkça görülmektedir.
Çocuk edebiyatı ve çocuk eğitimi çerçevesinde Şermin Yaşar'ın eserlerinin incelenmesi
Çocuk edebiyatı alanının yaygınlık kazanmaya başlaması, çeşitli türlerde eserlerin meydana gelmesine olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada; farklı türlerde nitelikli eserler kaleme alan, geniş kitlelere hitap eden yazar, Şermin Yaşar'ın çocuklara yönelik yazdığı eserleri, çocuk edebiyatının temel ilkeleri doğrultusunda incelenmiştir. Eserlerinin çocuk edebiyatı ve çocuk eğimindeki yeri ve önemi ortaya konmaya çalışılmıştır. Şermin Yaşar'ın 1 romanı, 4 masal kitabı ve 8 öyküsü çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, Şermin Yaşar'ın çocuk kitaplarının, çocuk edebiyatının temel ilkeleri olan içyapı ve dış yapı unsurları bakımından uygun olup olmadığını belirlemektir. Betimsel tarama modelinin kullanıldığı çalışmada, veriler doküman incelemesi tekniği ile toplanmış, içerik analizi yöntemi ile de analiz edilmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesinde, çocuk edebiyatı ve çocuk eğitimi hakkında genel bilgilere, yazarın hayatına ve eserlerine yer verilmiştir. Bulgular kısmında Şermin Yaşar'ın eserleri içyapı ve dış yapı özellikleri bakımından incelenmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında ise yazarın eserlerinin genel olarak çocuk edebiyatı ilkelerine uygun olduğuna, anne- babalara, eğitimcilere ve akademisyenlere kaynak niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Türkiye'deki çocuk kütüphaneleri ile ilgili bir araştırma
Temel dil becerileri, çocukların hem akademik hayatına hem de sosyal hayatına etki eder. Bundan dolayı erken yaşta geliştirilecek olan dil becerileri, çocukların ileriki yaşamına olumlu etki edecektir. Çocukların yaşamını bu denli etkileyecek olan dil becerilerinin geliştirilmesi sürecini, okullar dışında da devam ettirmek sürecin kalıcılığını artıracaktır. Temel dil becerilerinin geliştirilmesi sürecine çocuk kütüphanelerinin dâhil edilmesi, çocuğun dil becerileri eğitimini sürekli hale getirmede de yardımcı olacaktır. Bundan dolayı çocuk kütüphanelerinin bugünkü durumunun bilinmesi, temel dil becerileri eğitimi için geliştirilecek hizmetlere katkı sağlayacaktır. Her şeyin değiştiği dünyada çocuk kütüphanelerinin de değişmesi, çağa ayak uydurması, çocuk kütüphanelerinin varlığının devamı konusunda önem taşımaktadır. Bu durumdan ötürü, geleneksel kütüphanelerin sunduğu kitap hizmeti dışında çocuklar için farklı hizmet türlerinin sağlanması, çocuk kütüphanelerinin geleceğini de etkileyecektir. Araştırmada Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı bağımsız çocuk kütüphaneleri incelenmiştir. Çalışmada tarama deseni kullanılmıştır. Çocuk kütüphanelerinin mevcut durumu hakkında istatistiki bilgilere Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğünden ulaşılmıştır. Ayrıca çocuk kütüphanelerinin mevcut durumu hakkında daha fazla bilgi edinmek amacı ile velilere, çocuk kütüphanesini aktif kullanan çocuklara ve kütüphaneyi kullanmayan çocuklara uygulanmak üzere üç farklı yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Araştırmada bulgulardan hareketle çocuk kütüphanelerinin mevcut durumunun yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca velilerin ve çocukların görüşlerinin, çocuk kütüphanelerinin mevcut durumunun yetersiz olması ile örtüştüğü görülmüştür.
Başbakan Necmettin Erbakan'ın konuşma metinlerinde söz varlığı
Bu çalışma, eski başbakanlarımızdan Prof. Dr. Necmettin Erbakan'ın başbakanlık döneminde yapmış olduğu konuşmalar incelenmek suretiyle, konuşmalarında geçen söz varlığı unsurlarının tespiti amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, TBMM Genel Kurul Konuşmaları ve TBMM Parti Grup Konuşmaları başlıkları altında toplam 19 konuşma metni incelenmiştir. Konuşma metinleri, belirlenen analiz çerçevesinde incelenmiş ve inceleme sonucunda belirlenen söz varlığı unsurları tasnif edilmiştir. Metindeki söz varlığı unsurları atasözleri, deyimler, kalıp sözler, terim anlam, kalıplaşmış ifadeler, tekrar öbekleri, argo ve yabancı sözcük kullanımı olmak üzere sekiz başlık altında incelenmiştir. Bunun yanı sıra, konuşmalarındaki mizahi ifadeler de incelenmiştir. Parti Grup Konuşmaları ve Meclis Genel Kurul Konuşmaları, içerdikleri söz varlığı unsurları altında ayrı ayrı belirlenmiştir. Ancak aynı ana başlık altında kullanılan tekrar edilmiş söz varlığı unsurlarından sadece biri alınmıştır. Bu çalışmada, sözcüklerin köken olarak ait olduğu diller belirlenmiştir. Ayrıca iki ana başlık altında 129 deyim, 146 terim, 48 tekrar öbeği, 80 kalıp söz, dokuz (9) kalıplaşmış ifade, üç (3) argo ve bir (1) atasözü tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, mizahi olduğu düşünülen 20 ifadenin de kullanıldığı sonucuna varılmıştır.
Çocuk edebiyatından hareketle çocuk hakları ile ilgili bir araştırma
Çocuk edebiyatı eserleri kurguları içerisinde çeşitli mesajlar barındırmaktadır. Bu araştırmanın amacı Türkiye' de satılan yerli ve yabancı çocuk kitaplarında çocuk haklarının düzeyi ve nasıl yer verildiğini belirlemektir. Bu araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın veri kaynağını, 2019 yılında Türkiye' de internet aramasında çıkan kitap satış mağazalarından Kitap Yurdu, İdefix ve D&R sitelerinde çok satılan yazınsal çocuk kitapları oluşturmaktadır. Bu kapsamda belirlenen 11 kitaptan doküman incelemesi yoluyla elde edilen veriler, betimsel olarak incelenmiştir. Araştırma ile Çocuk Hakları Sözleşmesi'nde yer alan temel çocuk haklarından çocukların eşitliği hakkı, çocukların gelişme hakkı, çocukların korunması hakkı, çocukların büyümesi ve sağlığı hakkı, çocukların aşağılanmasının önlenmesi hakkı, çocukların katılım hakkı, birlikte yaşama kültürü, çocuk kültürü ilkesi esas alınarak okumalar gerçekleştirilmiştir. Çalışma ile beraber, çok satılan çocuk kitaplarında insan haklarından hareketle çocuk haklarının sezinletilmesine dönük iletilerin bulunduğu ve bu iletilerin bazılarının cümlelerde doğrudan aktarıldığı, bazılarının ise dolaylı (örtük) olarak verildiği görülmüştür. Çocukların çocuk hakları sözleşmesinde geçen esas haklarını duyumsatan ve iletilerini örtük olarak veren kitaplarla buluşturulması gerekir. Çocuklara dönük yazılan diğer yapıtların da aynı amaç ve bakış açısıyla incelenmesi gerektiği bu araştırma kapsamında varılan bir sonuçtur.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin akademik başarısını artırmada masal ve drama ile zenginleştirilmiş uygulamaların etkisi
İnsan yaşantısındaki değişiklikler hayatın her alanında olduğu gibi eğitim alanında da birtakım yenilikleri zorunlu kılmaktadır. Masal ya da dramanın ders anlatımında kullanılmasına yönelik çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Ancak ikisinin birlikte kullanımının ilkokul öğrencilerindeki akademik başarıya etkisinin araştırıldığı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma ilkokul 4.sınıf öğrencilerinde akademik başarının artırılmasında masal ve drama ile zenginleştirilmiş uygulamaların etkisinin incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma Gaziantep ilindeki bir devlet okulunda 4. sınıfta bulunan denk hazırbulunuşluk seviyesindeki iki grupla yürütülmüş ve araştırmada deneysel desen kullanılmıştır. Öntest ile belirlenen denk bilgi birikimindeki iki grup, deney ve kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Deney grubuna masal ve drama ile zenginleştirilmiş ders planı uygulanırken kontrol grubuna geleneksel öğretim yöntem ve teknikleriyle ders anlatımı yapılmıştır. Gerçekleştirilen ders anlatımlarının ardından gruplara sontest uygulanmış ve sonuçlar SPSS programında incelenerek raporlanmıştır. Sonuç olarak masal ve drama etkinlikleriyle zenginleştirilmiş ders anlatımının yapıldığı deney grubunda geleneksel yöntemlerle ders anlatımı yapılan gruba göre ders başarısının anlamlı şekilde daha yüksek çıktığı tespit edilmiştir.
Türkçe öğretmenlerine göre okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasındaki ilişki (Siirt ili örneği)
Bu araştırma ile Siirt ili örnekleminden hareketle okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasındaki ilişkinin Türkçe öğretmenlerinin bakış açılarına göre incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim- öğretim yılında Siirt'te kamu okullarında görev yapan 328 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Evrenden basit tesadüfi örnekleme yoluyla seçilen 254 Türkçe öğretmeni araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Kamu okullarında görev yapan Türkçe öğretmenleri; okul müdürlerinin okul kültürleri ölçeğinin toplamında güçlü ancak geliştirilmesi gerektiğini, okul müdürlerinin iletişim becerileri ölçeğinin toplamında ise üst düzeyde etkili olduğunu düşünmektedirler. Cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, mesleki kıdem, çalışılan okuldaki görev süresi, medeni durum ve çalışılan okuldaki öğretmen sayısı değişkinlerine göre Türkçe öğretmenlerinin algılarında okul müdürlerinin okul kültürü düzeyleri ve iletişim becerileri benzemektedirler. Türkçe öğretmenlerinin algılarına göre okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü düzeyleri arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre okul müdürlerinin iletişimin becerileri onların okul kültürlerine ilişkin görüşlerini anlamlı kılmaktadır.
Asenkron motorların düşük hızlarda duyargasız vektör kontrolü
ÖZET DOKTORA TEZİ ASENKRON MOTORLARIN DÜŞÜK HIZLARDA DUYARGAS1Z VEKTÖR KONTROLÜ Hayrettin CAN Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik - Elektronik Mühendisliği Anabilim Dalı 2003, Sayfa: 99 Vektör kontrollü asenkron motor sürücüler oldukça iyi geçici durum ve sürekli durum performansına sahiptir. Doğrudan stator akı yönlendirmeli vektör kontrol metodu, hız bilgisine ihtiyaç duymayıp, stator direnci hariç diğer parametre değişimlerine karşı duyarsızdır. Ancak bu kontrol stratejisinin performansı stator akısının doğru tahminine dayanmaktadır. Gerilim modeli, stator akısı tahmin metotlarından biri olup bu modelde stator akısı, eşdeğer devrede stator direnci arkasına düşen gerilimin integre edilmesi ile hesaplanır. Ancak düşük frekanslarda stator direncindeki değişimlerden, integrator sürüklenmelerinden (driftlerinden) ve gürültülerden dolayı stator akısı üzerinde oldukça büyük hatalar olmaktadır. Bu tezde, yeni matematiksel yaklaşımlar ve yumuşak hesaplama metotları geliştirilerek sürücü performansı özellikle düşük hızlarda arttırılmıştır. İlk olarak, gerilim modelinde bulunan integrasyon algoritmaları tartışılmış ve birbirleriyle karşılaştınlmıştır. Bu integratörlerin stator akısı üzerinde genlik ve açı hatalarına neden olduğu görülmüş; Bu nedenle yeni bir kompanzatör önerilerek integrator üzerindeki bu hatalar çözülmeye çalışılmıştır. Önerilen yeni kompanzatörde bulunan hesaplamalar, içerdiği basit matematiksel formüllerden dolayı oldukça hızlıdır. Ayrıca integratörün geri besleme döngüsü için yeni bir bulanık denetleyici geliştirilmiştir. Bu bulanık denetleyicinin en önemli avantajı sağlam bir yapı sağlaması ve diğer metotlarla karşılaştırıldığında basit bir tasarımının olmasıdır. Yukarıda bahsedilen algoritmalar bilgisayar simülasyonlan ve deney sonuçlan ile birlikte sunulmuştur. Buna ek olarak, referans ve gerçek stator gerilimleri arasındaki gerilim hatasını düşürebilmek için yapay sinir ağı tabanlı gerilim kompanzatörtt tasarlanmış ve deneylerden elde edilen sonuçlarla doğrulanmıştır. Yeni geliştirilen bu sistemin getirdiği en büyük katkı, gerçek stator gerilimi ile buna karşılık gelen referans gerilimini doğrulukla çakıştırmasıdır. Deneüeyicilerdeki kuvantalama hatası, aynk- zamanlı işlemler, anahtarlama elemanları üzerindeki gerilim düşümünün ihmal edilmesi ve inverterdeki ölü-zaman'dan dolayı oluşan ve doğrusal olmayan gerilim farkım düzeltmek için yapay sinir ağı tabanlı kompanzatör kullanılmıştır. Gerçek stator gerilimi ve buna karşılık gelen referans gerilim arasındaki xmdoğrusal olmayan bu fark, motor hızının ve yükün bir fonksiyonu olup özellikle düşük hız ve hafif yüklerde önemli olmaktadır. Ayrıca tezde sistemin donanımı detaylı olarak verilmiştir. Yeni geliştirilen sistemdeki flç-faz IGBT inverter 7.5kHz anahtarlama frekansı ile sürülmüş ve 540V de hat gerilimi kullanılmıştır. Uzay vektörü PWM içeren kontrol algoritması 5kHz örnekleme frekansı ile TMS320C31 sayısal işaret işlemci(DSP) kullanılarak elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler : Duyargasız vektör kontrol, bulanık kontrol, yapay sinir ağlan, akı tahmini, gerilim modeli, açık integrasyon, gerilim kompanzasyonu. XIV
Çocuklar için yazılmış deneme kitapları üzerine bir inceleme
Bu çalışmada, Türk Edebiyatı'nda çocuklar için yazılmış deneme kitapları ele alınmıştır. Araştırma kapsamında çocuklar için yazılan ve alan kaynaklarında tavsiye edilen 12 deneme kitabı tespit edilmiştir. Bu deneme kitaplarına ek olarak 6 deneme kitabı da literatür taraması sonucunda tespit edilmiştir. Böylece çalışmanın materyalini 18 deneme kitabı (Hop Çilili Çilili , Vay Canına , Yazı Defteri , Kim Duma Kim Kime ,Aşk Olsun Çocuğum Aşk Olsun, Eyvah Kitap , Göğe Çizilmiş Resimler ,40 Hazine, Bir Miyav İki Hav Hav , Gazoz Kapağı, Tepemde Eşekarısı Gibi Vızıldayıp Durma, Temel Reis Ispanağı Yoğurtsuz Yer , Çocuklar Ve Bir Gün, Başparmak Çocuklar, Stephen Hawking Herkül'ü Döver, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Zamanın Şarkısı Çocuk Dürbünüyle Denemeler, Aklımda Tuhaf Sorular) oluşturmaktadır. Deneme kitaplarının incelenmesinde doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışma materyalini oluşturan deneme kitapları Yalçın ve Aytaş' ın (2017) çocuklar için yazılan veya tavsiye edilen deneme yazılarında aranılması gereken nitelikler temel alınarak inceleme yapılmıştır. Elde edilen bilgiler betimsel analiz yöntemiyle özetlenip yorumlanmıştır. Araştırmalar sonucunda, bilgilendirici metin türlerinden olan denemenin gerekli önemi görmediği tespit edilmiştir. Literatür taramasında birkaç alan yazarı dışında deneme türüne değinilmemesi de bu sonucu desteklemektedir. Ayrıca çocuk edebiyatında deneme türü ile ilgili eserlerin az sayıda olduğu sonucuna da ulaşılmıştır. Bu araştırmanın alandaki boşluğu dolduracağı ve yeni araştırmalara öncülük edeceği düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışma, deneme türünün yetişkinler kadar çocuklar için de elzem olduğunun bir kanıtı olarak öngörülmektedir.
Teknoloji destekli eğitimin özel eğitim öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisi
Yapılan bu araştırma teknoloji destekli eğitimin özel eğitim öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla hafif zihinsel engelli 6. sınıf öğrencilerinden meydana gelen çalışma grubunun okuduğunu anlama düzeyine teknoloji desteğinin etkisi sınanmaya çalışılmıştır. Karma desende tasarlanan bu araştırma hafif düzeyde zihinsel engele sahip 20 ortaokul öğrencisinden elde edilen nicel ve nitel verilerle gerçekleştirilmiştir. Deney ve kontrol grupları için 2018 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan bilgilendirici, hikâye edici ve şiir metin türlerin alt türleri olan 9 türe ait metinler haftalık periyotlarla hem deney grubuna hem kontrol grubuna sunulmuştur. Birbirine denk olan bu gruplardan, kontrol grubu öğrencilerine ilgili metinler geleneksel öğretim yöntemleri ile sunulmuş olup deney grubundaki öğrencilere ise etkileşimli tahta aracılığıyla bu metinler sunulmuştur. Metinler işlendikten sonra öğrencilere, her metin için ayrı ayrı hazırlanan 5 soruluk metin değerlendirme ölçeği uygulanmıştır. Testler, her bir soru 20 puan olarak hesaplanmak için toplam 100 puan üzerinden değerlendirilmiştir. Son testin ardından 2 hafta sonra yapılan Kalıcılık Testi yardımı ile öğrencilerin okudukları metinleri anlamlandırma düzeyleri analiz yöntemiyle tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma bulguları incelendiği zaman, deney grubuyla kontrol grubundaki öğrencilerin ön test puanları arasında önemli bir fark bulunamamıştır. Fakat öğrencilere son test olarak uygulanan Kalıcılık Testi puanları karşılaştırıldığında deney grubuyla kontrol grubunda bulunan öğrencilerin puanlarının arasında istatistiki bakımdan ciddi bir farkın bulunduğu anlaşılmıştır. Araştırma neticesinde deney grubunda bulunan öğrencilerin son test puanlarının kontrol grubunda bulunan öğrencilerin puanlarından daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Kalıcılık Testinin ardından deney grubu öğrencilerinin teknoloji destekli eğitime yönelik görüşlerini almak amacıyla hazırlanan 5 soruluk Uygulama Değerlendirme Formu öğrencilere sunulmuş ve bu sorulara verilen cevaplar içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Araştırma bulguları ışığında yapılan uygulamaya ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Okuduğunu Anlama, Türkçe Öğretimi, Özel Eğitim, Teknoloji, Dil Becerileri, Materyal Geliştirme, Öğretim Programı
Ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonları ile Türkçe dersi akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Bingöl ili örneği)
Bu araştırma öğrencilerin okuma motivasyonu ile Türkçe dersi akademik başarıları arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla Bingöl iline bağlı Sultan Abdulhamid Han Ortaokulu öğrencilerinin Türkçe dersi akademik başarıları ile okuma motivasyonları arasındaki ilişki incelenmiştir. Nicel yöntemlerden biri olan tarama ile yürütülen bu araştırma Sultan Abdulhamid Han Ortaokulunun 5, 6, 7 ve 8. sınıflarının A/B/C şubelerinde eğitim gören 395 öğrenciden elde edilen verilere dayanmaktadır. Öğrencilerden veri elde edilirken 29 maddeden oluşan dört seçenekli likert tipi Türkçeye uyarlanan okuma motivasyonu ölçeğinin analiz sonuçları, öğrencilerin 2018-2019 yılı sonunda elde ettikleri Türkçe dersi ortalamaları ile karşılaştırılmıştır. Araştırma alt problemleri kapsamında öğrencilerin okuma motivasyonları ile Türkçe dersi akademik başarıları arasında; cinsiyete, sınıf düzeyine, anne ve baba eğitim düzeyine, evinde kütüphane bulundurma durumuna ve okul öncesi eğitim alma durumuna göre bir farklılaşma olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde öğrencilerin cinsiyete, anne ve baba eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılaşma tespit edilmemiş; sınıf düzeyine, evinde kütüphane bulundurma durumuna ve okul öncesi eğitim alma durumuna göre anlamlı bir farklılaşma tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarından hareketle araştırmaya ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Okuma, Motivasyon, Akademik Başarı, Bingöl, Türkçe Dersi.
Çocuk edebiyatı çerçevesinde Hafize Çınar Güner'in eserleri üzerine inceleme
Bu araştırmada, Hafize Çınar Güner' in çocuklar için yazmış olduğu eserlerin çocuk edebiyatı çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Eserlerin çocuk edebiyatı ve çocuk eğimindeki yeri ve önemi ortaya konmaya çalışılmıştır. Kavramsal çerçeve kısmında çocuk edebiyatı ile ilgili bilgilere, yazarın hayatına, edebi kişiliğine ve eserlerine ilişkin bilgiler verilmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Bu çalışmadaki veriler yazılı materyallerin analizini kapsayan doküman incelemesi tekniği ile toplanmıştır. Çalışmanın materyali olarak yazarın 18 adet çocuk edebiyatı kitabı seçilmiştir. Yazarın bu eserleri, çocuk edebiyatı çerçevesinde ele alınarak iç yapı ve dış yapı unsurları bakımından incelenmiştir. İç yapı unsurları olarak konu, varlık kadrosu, dil ve anlatım başlığı altında deyimler, ikilemeler, yazım ve noktalama hataları ele alınıp incelenmiştir. Dış yapı unsurları kapsamında değerlendirme yapılmış ayrıca eserde kullanılan resimler yorumlanarak incelenmiştir. İncelenen eserlerin genel olarak ilgili yaş grubundaki çocuklara uygun olduğu tespit edilmiş, öğretmenlere ve velilere tavsiye edilmiştir. Çalışmanın sonuna yazar ile yapılan röportaj ve kitaplardaki bazı resimler eklenmiştir.
Türkçe dersi öğretim programındaki on kök değerin öğretimine yönelik metin derleme çalışması
Bu araştırmanın amacı Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki "Kök Değerlerin" öğrencilere daha kolay ulaşmasını sağlamaktır. Bunun için de on kök değer ayrı ayrı ele alınmış; her bir değere ait hikâye, masal ve şiir derlemesi elde edilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yönteminin doküman analizi tekniği kullanılarak yürütülmüştür. Değerlerin tespit edilmesinde ölçüt olarak MEB tarafından öğretim programlarında belirlenen on kök değer kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma materyalini hikâye, masal ve şiir türlerinden oluşan 21 kitap, öğrenci şiirleri ve internet verileri oluşturmaktadır. Doküman inceleme yöntemiyle elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Çalışmadaki on kök değerin tekrarlanma sıralaması şöyledir: sevgi (111 kez), dostluk (52 kez), yardımseverlik (50 kez), öz denetim (44 kez), saygı (43 kez), sabır (36 kez), vatanseverlik (34 kez), sorumluluk (31 kez), dürüstlük (28 kez), adalet (26 kez). Toplamda ise 456 değer analizi gerçekleşmiştir. Genel anlamda incelenen tüm masal, şiir ve hikâye türlerinde on kök değerden en çok veri sevgi değerinden en az veri adalet değerinden elde edilmiştir. Sonuç olarak on kök değer derlemesiyle ilgili birçok şiir, hikâye ve masal derlemesi gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla metin analizleri yapılmış çocuklara, velilere ve öğretmenlere önerilerde bulunulmuştur. Derlemesi gerçekleştirilen bu on kök değer özellikle ortaokul öğrencilerine faydalı bir kaynak olmuştur.
Anadolu Masalları ve bu masalların Türkçe öğretimindeki yeri üzerine bir inceleme
Temel dil becerilerinden dinleme, insanın doğumuyla hatta anne karnında başlayan süreçle birlikte edindiği ilk dil becerisidir. Birey öğretim hayatına başlayana kadar bazı sözlü edebiyat ürünlerini ailesinden, çevresinden dinleme yoluyla öğrenir. Masal da bu sözlü edebiyat ürünlerinden biridir. Diğer türlere göre dil ediniminde, dilin zenginliğini, kültürün dile yansıyan halini sezdirmede ve öğretmede daha etkilidir. Bu yüzden Türkçe öğretiminde genelde masalların özelde de Anadolu Masallarının kullanımı önemli bir yere sahiptir. Anadolu Masallarının Türkçe öğretiminde kullanımının doküman analizi yöntemiyle incelendiği bu çalışmada elde edilen veriler ve çıkarılan sonuçlar dil öğretiminin masallar üzerinden daha kalıcı öğrenmelerle gerçekleştirilebileceğini göstermektedir. Masalların kültür aktarımında üstlendiği doğal görev, kültürün önemli bir unsuru olan dilin aktarımında da aynı paralelliği kurmaktadır. Bu yüzden Türkçe öğretiminde hedeflenen dört temel dil becerisi olan okuma, konuşma, dinleme, yazmanın ve bunlara ek sezdirilerek anlatılması planlanan dil bilgisi konularının genelde masal ile özelde de Anadolu Masalları ile birleştirilmesi ile anlamlı öğrenmeler sunacağı öngörülmektedir.
Satranc-ı Urefa'nın eğitsel bir oyun olarak uyarlanmasının 6. sınıf öğrencilerinin kelime öğretimine ve Türkçe dersi tutumlarına etkisinin incelenmesi (Siirt ili örneği)
Bu çalışmada, Satranc-ı Urefa'nın eğitsel bir oyun olarak uyarlanmasının 6. sınıf öğrencilerinin kelime öğretimine ve Türkçe dersi tutumlarına etkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Siirt il merkezinde MEB'e bağlı bulunan Şehit Öğretmen İsmail Çelik Ortaokulu'nun 6. sınıfının iki farklı şubesinde eğitimine devam eden toplam 48 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma, nicel ve nitel tekniklerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yönteminin iç içe gömülü deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutu, gerçek deneysel modellerden biri olan ön test ve son test kontrol gruplu seçkisiz desene göre tasarlanmıştır. Araştırmada seçkisiz olarak atanan deney ve kontrol grubu bulunmaktadır. Deney grubunda (n=24) eğitsel oyun uygulamaları doğrultusunda kelime öğretimi gerçekleştirilirken kontrol grubunda (n=24) geleneksel öğretim ekseninde ders işlenmiştir. Her iki grupta, bütün işlemler araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nicel veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", katılımcıların kelime bilgisi düzeylerinin ölçümü için Wesche ve Paribakht (1996) tarafından geliştirilmiş ve Ateş & Sis (2016) tarafından Türkçeye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan "Kelime Bilgisi Ölçeği", Türkçe dersine yönelik tutumların belirlenmesi için Ünal & Köse (2014) tarafından geliştirilen "Türkçe Dersi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda veri toplama aracı olarak "Öğrenci Görüşme Formu" kullanılmıştır. Satranc-ı Urefâ oyununun tespiti ve kelime öğretiminde kullanılabilecek modern uyarlama çalışması sürecinde doküman analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizi için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı; nitel verilerin analizi için betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmada, eğitsel oyun yönteminin 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarı ve öğrenilen bilgilerin kalıcılığının artması ve Türkçe dersine yönelik tutumlarının olumlu anlamda değişmesi noktasında geleneksel öğretime göre daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca eğitsel oyuna dayalı kelime öğretimi ve Satranc-ı Urefa oyunundan uyarlanarak kelime öğretiminde eğitsel bir araç olarak kullanılabilirliğini incelemek amacı doğrultusunda geliştirilen Kelime Safarisi oyunu ve oyun araçlarına ilişkin deney grubu öğrencilerinin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla uygulanan görüşme formundan elde dilen bulgulara göre Kelime Safarisi'nin eğitsel bir oyun aracı olarak uygulanabilir olduğu, kelime öğretiminin eğitsel oyunla zenginleştirilmiş öğrenme ortamında eğlenceli, yapıcı, kalıcı ve eğitici bir şekilde gerçekleştirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda uygulama ve ilgili konuda çalışma yapacak araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Dil, kelime, kelime öğretimi, Satranc-ı Urefa, eğitsel oyun