14. century
87 theses under this subject heading
Osmanlı-Bizans kroniklerinde düğün ve ölüm
"Osmanlı-Bizans Kroniklerinde Düğün ve Ölüm" konulu tez çalışmasında XIV. ve XV. yüzyıl Osmanlı ve Bizans kaynakları kullanılarak Bizans ve Osmanlı hanedanı mensupları arasında düğün ve ölüm sonrası defin geleneklerinin oluşması incelenmiştir. Bu geleneklerin oluşmasının altında yatan sebepler ele alınmıştır. Müslüman ve Hıristiyan olan bu iki toplumun düğün ve ölüm adetleri gereği insan hayatının en önemli kesitleri olan düğün ve ölüm merasiminin nasıl ve ne şekilde yapıldıklarına ilişkin bilgilere ulaşılmaya çalışılmış farklılıklara vurgu yapılmıştır. Osmanlı ve Bizans düğünleri ile ölüm merasimleri hakkındaki bilgilere ulaşılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Ölüm ve düğün olgusunun siyasi ve sosyal yaşantıdaki önemi ve etkileri hem ana kaynaklar hem de telif kaynaklardan yararlanılarak belirlenmiştir. Ölüm ve düğün olgusu üzerinden XIV. ve XV. yüzyıllarda Bizans imparatorluğu ve Osmanlı devletlerinin kendi aralarında olduğu kadar diğer hanedanlar ve devletler ile olan sosyal, kültürel ve diplomatik ilişkiler saptanmaya çalışılmıştır. Düğün olgusu evlilik ve sünnet üzerinden incelenmiştir. Siyasi ve diplomatik ilişkilerde imparatorlukların yahut hanedanların resmi nikahın ve evliliğin göstergesi olan düğün vasıtasıyla akrabalık bağı kurarak hâkimiyetlerini ve varlıklarını devam ettirme, toprak kazanma gibi amaçlar taşıdığı görülmüştür. Osmanlı devletinde dini bir ritüeli olan sünnet düğünleri de siyasetin ve diplomasinin bir aracı olarak kullanılmıştır. Bu sünnet düğünlerine kimlerin davet edileceği, sünnet düğünleri sırasında yeme, içme ve hediyeleşme protokolü ve gelenekleri belirlenmiştir. Osmanlı devleti ve Bizans imparatorluğu içerisinde tahta geçmiş imparatorlar ve ailelerinin evlilikleri kadar ölüm şekilleri ve defin yerleri de incelenmiştir. Ölen hanedan üyelerinin hangi sebeplerden öldükleri, nerede gömüldükleri ve cenaze törenlerinin nasıl gerçekleştirildiği araştırılmıştır. Hanedan mensuplarının düğün ve ölüm merasimleri üzerinden hareketle Bizans imparatorluğu ve Osmanlı devletinde oluşan düğün ve ölüm merasim gelenekleri belirlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bizans, Osmanlı, Düğün, Sünnet, Ölüm, XIV. ve XV. yüzyıllar.
"She ys ded!": Loss and Transformation in Pearl, The Book of the Duchess and Orpheus and Eurydice
This study argues that in three selected medieval poems, Pearl by the Pearl-poet, The Book of the Duchess by Geoffrey Chaucer, and Orpheus and Eurydice by Robert Henryson, the personae experience profound introspective and spiritual transformation catalysed by their encounter with loss. Collectively, these poems illustrate a diverse array of emotional, spiritual, and psychological responses to loss. These responses caused by loss serve as potential catalysts for an inward and turbulent process, in which the personae engage in practices of reflection on the nature of loss and life that ultimately result in various types of transformations. The term loss in this study encompasses not only the death of a loved one but also the experience of being separated from them. As a result, it also extends to any profound emotional, spiritual, and existential cuts that disrupt the nature of the bereaved persona. On the other hand, transformation is defined by a dynamic process of change which is precipitated by the inward reflections on the nature of loss within the narratives that are specifically designed to facilitate transformation. Not all the transformations examined in the study are fully comprehensive or uniform, but essential for spiritual growth and understanding. In Pearl, the Dreamer is transformed through his reflections on the devotional aspect of loss. In The Book of the Duchess, Chaucer illustrates two representations of loss and transformation through the dreamer and the Black Knight who are transformed from passivity to re-enactment. In Orpheus and Eurydice, the bereaved Orpheus begins to comprehend his human limitations. This study proposes that each poet uniquely portrays these various representations of loss and transformation through their distinct approaches in the narrative. Thus, the method of this study is based on the textual analyses of the themes of loss and transformation in Pearl, The Book of the Duchess, and Orpheus and Eurydice.
14-15. yüzyıl divan şiirinde renkler
Yedi bölümden oluşan bu tez, 14. ve 15. yüzyıllarda yazılmış divanlarda, mesnevilerde ya doğrudan söylenen ya da türlü benzetmelerle beliren renklerle ve onların anlattıklarıyla ilgilidir. Bu tezde, bazı renk adlarının karşılıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Kimi renklerin birbirlerinin yerlerine kullanılmalarının nedeni araştırılmıştır. Beyitlerde çoğunlukla birbirinin karşıtı olarak yer alan, ak ve kara renkli kişiler, olgular, eylemler ele alınmıştır. Şairlerce dile getirilen, hissettirilen bazı duyguların renkleri saptanmıştır. Ele alınan duygular ile saptanan renkler arasındaki ilişkiler ulaşılan bilgilerle açıklanmıştır. Bazı ulusların, toplulukların, peygamberlerin, dinî kişilerin, varlıkların renkleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler, bilgiler ve kanılar doğrultusunda yorumlanmıştır. Doğaya ait unsurların gerçekte hangi renkte veya renklerde bulundukları incelenmiştir. Bu unsurların şiirlerde hangi renkleriyle yer aldıkları, şairlere ne gibi hayaller kurdurdukları, benzetmeler yaptırdıkları tespit edilmeye, açıklanmaya çalışılmıştır. Masalların, ülkülerin getirdiklerinin, kutlamaların, kullanılan kimi eşyaların, yiyeceklerin, içeceklerin, insanoğluna özgü kimi durumların, olguların, olayların ve daha başkalarının renkleri belirlenmiştir. Bunların neden ve nasıl bu renkte oldukları araştırılmıştır. Göklerin, gezegenlerin, yıldızların, cennetlerin, cennettekilerin, cehennemin ve cehennemdekilerin eserlerde hangi renklerle yer aldıkları, betimlendikleri ortaya konmuştur. Bu renklerin yıldız bilimine, dinî metinlere, anlatılara uzanan kökenlerine değinilmiştir. Anahtar Sözcükler 14. yüzyıl, 15. yüzyıl, divanlar, mesneviler, renkler.
Hamzanâme (33. cild) metin-sözlük-inceleme
Hamzanâme, Hz. Muhammet'in amcası Hz. Hamza'nın menkıbevî hayatı ve savaşlarını konu alan destanî halk hikâyelerinin genel adıdır. Hz. Hamza'nın, İslamiyet'in başlangıcında Hz. Muhammet'i koruma ve Müslümanlığı yayma hususunda gösterdiği kahramanlıkları Hamzanâme adını alan destanî halk hikâyelerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Türklerin İslamiyet'e girmeleriyle birlikte, Türklere İslamiyet'i anlatmak ve öğretmek amacıyla bazı destanî halk hikâyelerin oluştuğu görülür. Şüphesiz Türkler arasında İslamiyet'i anlatan ilk eserlerden biri de Hamzanâme'dir. Hamzanâme, ilk olarak Araplar arasında anlatılıp kaleme alınmış, daha sonra İranlılar tarafından kendi mitolojik kahramanlarına da yer verilerek yeni isimlerle yazılmıştır. Türkler ise kendi düşlerindeki Hazreti Hamza'yı ve onun meziyetlerini yeni yeni formlar halinde vücuda getirmişlerdir. 14. yüzyılda şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınan ilk Hamzanâme, söz varlığı ve halk edebiyatı açısından önem arz eden bir eserdir. Hamzanâme'nin ilk örnekleri yazıldığı dönemin dil hususiyetini yansıtmaktadır. Sade ve akıcı bir üsluba sahip olması sebebiyle eser, Eski Anadolu Türkçesi devresinin karakteristik bir örneğini temsil eder. Oldukça geniş bir hacme sahip olan Hamzanâme 72 ciltten oluşmaktadır. Türkiye kütüphanelerinde çok sayıda mükerrer nüshası bulunan Hamzaname'nin en önemli nüshası İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler bölümünde bulunmaktadır. Bizim üzerinde Yüksek Lisan çalışması yaptığımız Hamzanâme'nin otuz üçüncü cildinin iki ayrı kütüphanede iki nüshası bulunmaktadır. İncelemelerimiz sonunda İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, Nd. 2496'da kayıtlı olan 47 varaklık nüshayı üzerinde çalışma yapmaya elverişli bulduk. Çalışmamızı bu nüshaya göre şekillendirdik. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini verdik. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlüğünü hazırladık. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi.
Hamzanâme (5.cilt II. kısım) (İnceleme-metin-sözlük)
14. yüzyıl şairlerinden olan Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınan Hamzanâme, Anadolu sahasında gerek gramer gerek halk edebiyatı açısından içinde zenginlikler barındıran nadide eserler arasındadır. Edebiyatımızda sade nesre güzel bir örnektir. Üzerinde çok fazla araştırma yapılmamış olan bu eserin günümüzde bilinen yetmiş iki cildi vardır. Biz de bu çalışmamızda Hamzanâme'nin 85 varak olan beşinci cildin II. kısmını ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi
Hamza-nâme (6. cilt 1. kısım) inceleme- metin- sözlük
Hamzanâme, Hz. Hamza'nın maceralı hayatı ve yapmış olduğu savaşları anlatılan destani halk hikāyelerin adıdır. Hz. Hamza'nın İslam dini uğruna yapmış olduğu savaşlarla müslümanların arasında simgesel bir kahraman haline gelmiştir. Hamzanâmeler, İslam coğrafyasının farklı mekānlarında meddahlar tarafında anlatarak günümüze kadar gelmiştir. Hz. Hamza'nın menkıbevî hayatı 14. yüzyılda halk hikâyecileri tarafından Anadolu'da, Hamzanâme adıyla anlatılmaya başlanmıştır. Hamzavî tarafından yazıya geçirildiğini bilinmektedir. Türkler tarafından şekillenen bu eser, millî bir hüviyet kazanmış ve Türkler arasında itibar görmüştür. Hz. Hamza'yı merkeze alarak anlatılan hadiseler; kahramanlık, cesaret, adalet, hak ve hukuk duygularını amaçlamıştır. Hamzanâme adlı eserin toplamda bilinen yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzanâme'nin altıncı cildin birinci kısmını ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamza-nâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi, Destansı hikâye.
Hamzanâme (17.cilt) (inceleme-metin-sözlük)
14. yüzyılda şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınan Hamzanâme, Anadolu sahasında gerek gramer gerek halk edebiyatı açısından içinde zenginlikler barındıran değerli bir eserdir. Üzerinde pek az araştırma yapılmış olan bu eserin toplamda bilinen yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzanâme'nin on yedinci cildini ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi.
Hamzanâme (20. cilt) (İnceleme- metin-sözlük)
Hamzanâme, 14. yüzyılda Şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınmış, Anadolu sahasında filizlenmeye başlayan klasik Türk nesrinin ilk örneklerinden biridir. Söz varlığı ve gramer açısından oldukça verimli bir metin olan Hamzanâme'nin tespit edilmiş yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzanâme'nin yirminci cildini ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamza, Hamzanâme, 14. yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi, masal, efsane, halk hikâyesi.
Hamza-nâme (23.cilt) inceleme-metin-sözlük-indeks
Türk Edebiyatı bünyesinde ele alınan Hamza-nâmeler, ilk defa Emir Süleyman Çelebi'nin musahiplerinden şâir Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından yazıya geçirilmiştir. 14. yüzyılda Türkler tarafından şekillendirilen bu eser, millî bir hüviyet kazanmış ve Türkler arasında itibar görmüştür. İçeriğinde gazâ anlayışından dolayı teşekkül eden dinî motifler barındırır. İslâm peygamberi Hazret-i Muhammed'in kendisinden bir yaş büyük olan amcası Hazret-i Hamza'nın merkeze alınarak, ailesi ve çevresi etrafında gelişen bu hadiseler, okunduğu kitleye kahramanlık, cesaret, adalet, hak ve hukuk duygularını aşılamayı amaçlamıştır. İncelediğimiz metnin içinde olağanüstü ögeler fazlaca bulunmaktadır. Bu ögeler, yine dinî motiflere dayandırılarak işlenmiş ve metinde yaşanan gündelik hayata dâhil olmuştur. 23. ciltte Hazret-i Hamza'nın, İran şahı Nûş-i Revân'a ve Salsal'a yaptığı savaşlar anlatılır.Çalışmamızı Eski Anadolu Türkçesi dönemine uygun nitelikte metin ve sözlük ile tamamladık. Metinde geçen kişi ve yer adları sözlük dışında indeks başlığı altında verilmiştir. Üzerinde çalıştığımız 23. cildin, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde ve Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesinde birer nüshası bulunmaktadır. Metin bu iki nüshadan yararlanılarak oluşturulmuştur.
Hamzanâme (29.Cilt)(Metin-sözlük-indeks)
Türk Edebiyatının önemli eserlerinden olan Hamzanâme'nin yazarı Hamzavî'nin hayatı hakkında fazla bilgi sahibi değiliz. Edebiyatımızın en hacimli mensur eserlerinden olan Hamzanâme'yi Hamzavî'nin 14. yüzyılda yazıya geçirdiği bilinmektedir. Türk Dünyası tarafından bu güne kadar pek fazla bilinmeyen fakat incelenmesi ve üzerinde titizlikle durulması gerekli olan eserlerden birisi de yüksek lisans tezi olarak çalıştığımız 29. cildinin de yer aldığı Hamzanâme külliyatıdır. Eski Anadolu Türkçesinin söz varlığı ve grameri açısından yararlı bir metin olan Hamzanâme'nin tespit edilmiş 72 cildi vardır. Çalışmamızda İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler Kütüphanesinde kayıtlı 57 varaklık nüshayı esas kabul ettik. Öncelikle metni okuyup problemlerini ortaya koymaya çalıştık. Bu aşamada metinde yıpranmış kısımlardaki ibareler ile okunamayan kelimeler için Yapı Kredi Sermer Çifter Kütüphanesinde bulunan nüshaya başvurduk. Gerekli düzenlemeleri yaptıktan sonra eski harfli metni yaygın transkripsiyon sistemi ile yeni harflere aktardık. Bu arada metinde karşılaştığımız imla hatalarını dillere göre ayırarak ayrı başlık altında değerlendirdik. Metni düzenledikten sonra bütün kelime, birleşik fiil, kalıplaşmış Türkçe, Arapça ve Farsça sözlerin yer aldığı kapsamlı bir sözlük hazırladık. Sözlükten ayrı olarak kişi ve yer adları indeksini tablo halinde gösterdik. Anahtar Kelimeler:Hamza, Hamzanâme, masal, efsane, halk hikâyesi.
Hamzanâme (55. cilt) inceleme-metin-sözlük
14. yüzyılda ilk defa Hamzavî tarafından yazıya geçirilen Türkçe Hamzanâme metinleri, Hz. Hamza'nın şahsiyeti etrafında oluşmuş İslami kahramanlık hikâyelerinin ilklerindendir. Hamzavî, Emir Süleyman'ın musahiplerden divan şairi Ahmedî'nin kardeşidir. Eserinin adı dolayısıyla Hamzavî mahlasını almış olup asıl adı bilinmemektedir. Anadolu sahasında ortaya çıkan bu eser, söz varlığı ve gramer açısından yazıldığı dönemin özelliklerini yansıtması bakımından oldukça değerlidir. Hamzanâme adlı eser yetmiş iki ciltten oluşmaktadır. Bu çalışmada, elli beşinci cildi ele alınmıştır. Öncelikle metin incelemesi yapılmış olup metnin hikâyesi sunulmuş devamında metnin transkripsiyonlu çevirisi yapılmıştır. Son olarak metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük ortaya konmuştur.
Hamzanâme (5.cilt I. kısım) (İnceleme-metin-sözlük)
14. yy şairlerinden Ahmedî'nin kardeşi olarak bilinen Hamzavî, Hamzanâme adlı eserin yazarıdır. Hamzanâmeler, Eski Anadolu Türkçesi döneminin önemli eserlerinden olup, dil özellikleri ve Halk Edebiyatı açısından içinde zenginlikler barındıran bir eserdir. Eser yerel halkından anlayacağı tarzda sade ve akıcı bir dil ile yazılmıştır. Biz de bu çalışmamızda Hamzanâme'nin 85 varak olan beşinci cildin I. kısmını ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi
Hamza-name (10.cilt)inceleme-metin-sözlük
Türk Edebiyatı'nın anlatıları arasında önemli bir yere sahip olan Hamza-nâme, sözlü kültür değerlerini taşıyan bir üründür. Türk toplumunu bağlayan maddi manevi temel güçlerin köklü tarihine ışık tutan Hamza-nâme; ideallerini, yaşam tarzlarını, düşünce dünyalarını ve inançlarını üzerlerinde taşıyan üstün vasıflarla donatılmış örnek kişiler etrafında cereyan etmektedir. Çoğu kaynaklarda destanlarımız, İslâmiyet öncesi ve sonrası olmak üzere iki gruba ayrılarak incelenmektedir. Hamza-nâme'nin 10. cildi üzerinde çalıştığımız eser, teması bakımından İslâmiyet'i kabul etmelerinden sonra oluşan Türk kültür kodlarını bünyesinde toplayarak meydana getirilmiş seçkin bir eserdir. Önceden beşeri bir mücadele ön safada tutulurken İslâmiyet'in kabul edilmesiyle beraber dini motifler, kendini göstermeye başlamıştır. Dinin ön plânda olduğu, bu anlatıda merkezdeki kahraman Hazret-i Hamza yer alırken, tehlikeli durumlarda yardım eden oğlu ya da dostluk kurduğu yaveri gibi er karakterler meydana çıkar. 14. yüzyılda Türkler cephesinde teşekkül eden Hamza-nâme; Türkiye Türkçesinin oluşumuna ve tarihi gelişimine kaynaklık eden Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait olduğu kabul edilir. Bu dönemde, destan anlatıcısı tarafından idealize edilmiş Hazret-i Hamza üzerinden yeni nesli hem eğlendirme hem de eğitme amacı taşıyarak toplumda sevilen konulardan biri haline gelmiştir. Çalışmamıza konu olan eser Eski Anadolu Türkçesi ile mensur olarak yazılmış edebi türün bir örneğidir. Çalışmamızı temellendirdiğimiz nüsha, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, Nd. 2496 numarada kayıtlı nesih yazı ile harekesiz şekilde yazılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hamza-nâme, Hamzavî, Eski Anadolu Türkçesi, 14. Yüzyıl, destansı hikâye.
Hamzavî'nin Hamza-nâmesi (34. cilt) inceleme-metin-sözlük
Eski Anadolu Türkçesi'nin önemli kaynaklarından biri olan Hamza-nâme, 14. yüzyılın ikinci yarısında şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınmıştır. Hamza-nâme, halk hikâyelerinin genel adıdır. Hamza-nâme, halk edebiyatının özelliklerini taşır. Bu eserde, Hz. Muhammed'in amcasının hayatı anlatılıyor. Bu eserde Hz. Hamza'nın kişisel özellikleri, İslâm dininin korunması, savaşlardaki cesur davranışları, kahramanlıkları, adaletsiz davranışlara karşı direnişi ve dürüstlüğü anlatılmaktadır. Hz. Hamza, bu özellikleri sebebiyle halkın ilgisini ve beğenisini kazandı. Onun özellikleri dönemin eserlerine yansır. Hamza-nâme, İslâmiyet sonrası teşekkül eden Türk destanıdır. Hamza-nâme; Türkler'in İslâmiyet'i kabulünden sonra Türk halkının yaşam şeklinde, kültüründe, edebiyat dünyasında hak ettiği yeri almıştır. Hamza-nâme, Türkler arasında kabul görmüş önemli bir eserdir. Türk halkının Hamza-nâme eserine ilgi göstermesinin nedeni; halkın İslâm dinine saygı duyması ve dilinin anlaşılır olması büyük rol oynamaktadır. Hamza-nâme, İslâmî kahramanlık destanlarının anlatıldığı ilk eserdir. Hamza-nâme, destandan menkıbeye geçiş sürecinin ürünüdür. Hamza-nâme adlı destânî hikâyeler, aslen Arap kaynaklıdır. Bu eser; ilk olarak İran Edebiyatı'na, daha sonra Türk Edebiyatı'na kazandırıldı. Hamza-nâme; halk arasında yüzyıllarca okunmuş ve halk tarafından kahvehanelerde, yeniçeri ocaklarında ve kalelerde okutulmuş bir eserdir. Hamza-nâme'nin toplamda bilinen yetmiş iki cildi vardır. Çalışmamızda Hamza-nâme'nin otuz dördüncü cildini inceledik. Öncelikle, metnin transkripsiyonunu aktardık. Sonra metni özetledik. Sonra kelime hazinesi bakımından zengin olan metnin sözlüğünü yaptık. Ardından metindeki kişilerin ve yerlerin adlarını gösteren bir index hazırladık.
Hamzanâme (6. Cilt 2. Kısım) İnceleme-Metin-Sözlük
14. yüzyıl şairi olan Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından yazılan ve Hz. Hamza'nın cesaretini, dürüstlüğünü ve savaşçılığını anlatan Hamzanâme, Türkler arasında ilgiyle okunan ve meddahlar tarafından anlatılan destansı halk hikâyeleridir. Hz. Muhammet'in amcası olan Hz. Hamza'nın, İslamiyetin ilk yıllarında Müslümanlığın yayılması hususunda gösterdiği çaba ve kahramanlıklar Hamzanâme'nin konusunu teşkil etmektedir. Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini iyi bir biçimde yansıtan Hamzanâme'nin bilinen yetmiş iki cildi vardır. Biz, yapmış olduğumuz çalışmada Hamzanâme'nin altıncı cildinin ikinci kısmını ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi.
Hamza-Nâme (13. cilt ) inceleme- metin- sözlük
Hamzanâme, Hz. Hamza'nın serüven hayatı ve yapmış olduğu savaşları anlatılan destani halk hikāyelerin adıdır. Hz. Hamza'nın İslam dini uğruna yapmış olduğu savaşlarla Müslümanların arasında simgesel bir kahraman haline gelmiştir. Hamzanâmeler, İslam coğrafyasının farklı mekānlarında halk hikayecileri tarafından anlatılarak günümüze kadar gelmiştir. Söz varlığı ve gramer açısından oldukça verimli bir metin olan Hamzanâme'nin tespit edilmiş yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzanâme'nin 13. Cildini ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu
Hamzanâme (18.cilt) inceleme-metin-sözlük
Hamzaname, 14. yüzyılda şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınmış, Anadolu'da ortaya çıkan klasik Türk nesrinin ilk ve meşhur örneklerindendir. Söz ve gramer açısından oldukça başarılı bir metin olan Hamzaname'nin tespit edilmiş yetmiş iki cildi vardır. Bu çalışmada, daha önce bu kapsam ve muhtevada incelenmemiş Hamzaname'nin onsekizinci cildi ele alınmıştır. Öncelikle metnin özeti sunulmuş, devamında metnin transkripsiyonlu çevirisi yapılmıştır. Daha sonra metnin tümünü kapsayan bir sözlük ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Hamzavî, Hamzanâme, Eski Anadolu Türkçesi, 14. Yüzyıl
Hamza-nâme -36.cilt- (inceleme-metin-sözlük)
Dil kültürün en temel unsurlarındandır. Dil ve edebiyat, içinde yer aldığı milletin dil özelliklerini gelecek nesillere taşırken aynı zamanda kültür öğelerini de içinde barındırır. Hamza-nâme "Eski Anadolu Türkçesi Dönemi"ne ait 14. yüzyılın en önemli eserlerden biri olarak edebiyat tarihinde kendine yer edinmiştir. Bu önemli eser aynı zamanda halk kültürünün sözlü kolunun da bir uzantısını temsil etmektedir. Anılan özellikleri çerçevesinde edebiyatımızın önemli eserlerinden biri olmasına karşın ne yazık ki hakkında olması gereken seviyede araştırma yapılmamıştır. Bu çalışmada Hamzavî tarafından yazılan 72 ciltlik kıymetli eser Hamza-nâme'nin 36. cildi ele alınmıştır. Önce Hamzavî ve Hamza-nâme hakkında bilgi verilmiş, ardından orijinal metnin transkripsiyonlu çevirisi yapılmış, son olarak da metinde yer alan bütün kelimelerin sözlüğü hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hamzavî, Hamza-nâme, 14. yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi
Hamzavi'nin Hamza-nâmesi (57. cilt), inceleme-metin-sözlük
XIV-XV. yüzyıllarda Hamzavi tarafından yazıya geçirilen Hamza-nameler İslamiyet'i yaymak amaçlı Hz. Hamza, evlatları ve beylerinin yaptığı savaşları anlatan halk hikayeleridir. Hamza-nameler Eski Anadolu Türkçesi dil özelliklerini yansıtması bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışmada Hamza-nâme'nin 57. cildi incelenmiş, cildin öncelikle transkripsiyon kuralları içinde Eski Anadolu Türkçesi dil özelliklerini taşıyacak şekilde yeni harflere aktarımı yapılmış daha sonra özeti ele alınmış ve metinde geçen gramer birlikleri üzerinde tespitlerde bulunularak metindeki bütün kelimelerin yer aldığı kapsamlı bir sözlük hazırlanmıştır. Anahter Kelimeler: Hamzanȃme, Hamzavi, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi
Hamzaname 46.cilt
Türk halk edebiyatındaki İslami halk hikayesinin ilk örneği olan ve ana kahramanı Hz. Hamza'nın cesur, heybetli, dürüst, adaletli kimliği şahsında Türk halkının kendi ruhunu bulduğu 72 Ciltlik Hamza-nȃme külliyatının 46. Cildini; kurgusu, üslubu, söz varlığı bakımından ele alarak bu heyecan ve merak dolu zenginliği günümüz Türkçesine kazandırıyoruz.
Hamza-nâme (48.cilt), inceleme-metin-sözlük
14. yüzyılda Ģair Ahmedî‟nin kardeĢi Hamzavî tarafından kaleme alınan Hamza-nâme, sade ve canlı Türk nesrinin en büyük örneklerindendir. Hazreti Hamza‟nın cesareti, savaĢçılığı ve güçlü Ģahsiyeti Hamza-nâme‟nin Türkler arasında ilgiyle okunmasını sağlamıĢtır. Hamza-nâme 72 ciltten oluĢmaktadır. Bu çalıĢmamızda Hamza-nâme‟nin 48. cildi ele alınmıĢtır. Öncelikle metin transkripsiyon harfleriyle latinize edilmiĢ, ardından metnin özeti hazırlanmıĢ ve son olarak da metinde yer alan kelimelerin kapsamlı bir sözlüğü oluĢturulmuĢtur. Anahtar Kelimeler: Hamza-nâme, Hamzavî, 14.yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi
Hamza-nâme (56. cilt) inceleme- metin- sözlük
Türk edebiyatının önemli eserlerinden biri olan Hamza-nâme'ler geniş anlamda halk edebiyatının dar anlamda ise dinî-destani metinlerin en kapsamlı eserlerinden bir tanesidir. XIV. yüzyılda Hamzavî tarafından yazıya geçirilen bu eser, Hz. Hamza'nın hayatı ve şahsiyeti etrafında oluşmaktadır. Hamza-nâme X. yüzyılda sözlü geleneğin bir ürünü olarak ortaya çıkmış, XIV. yüzyılda yazıya geçirilmiştir. Eski Anadolu Türkçesi döneminin dil özelliklerini taşıyan bu eser, sade ve akıcı bir dille kaleme alınmıştır. Bu çalışmamızda, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, Nd. 2496'da kayıtlı olan Hamza-nâme'nin 56. cildi incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Eski Anadolu Türkçesinin söz varlığı ve dil bilgisini kapsamlı bir şekilde göstermek, eserin Türk dil ve edebiyatına katkılarını sunmaktır. Çalışmamız inceleme, metin ve sözlük olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmektedir. İlk olarak eser transkripsiyon kurallarına tabii kalınarak yazıya aktarılmış olup Eski Anadolu Türkçesi döneminin yazım ve gramer kurallarından hareketle metinden örnekler verilerek incelenmiştir. Son olarak metinde geçen kelimelerin kapsamlı bir dizini oluşturulmuştur.
Hamza-nâme (54. cilt) (İnceleme-metin-sözlük)
Anadolu'da ortaya çıkan klasik Türk nesrinin ilk ve meşhur örneklerinden olan Hamzanâme, 14. yüzyılda yaşamış Emir Süleyman'ın musahiplerden divan şairi Ahmedî'nin kardeşi olarak bilinen Hamzavî, tarafından yazılmıştır. Eserinin adı dolayısıyla Hamzavî mahlasını almış olup asıl adı bilinmemektedir. Gerek gramer gerek halk edebiyatı açısından içinde zenginlikler barındıran değerli bir eser olan Hamzanâme, yazıldığı dönemin özelliklerini yansıtması bakımından da oldukça değerlidir. Hamzanâme'nin tespit edilmiş yetmiş iki cildi vardır. Bu çalışmada, elli dördüncü cildi ele alınmıştır. Öncelikle metin incelemesi yapılmış olup metnin hikâyesi sunulmuş devamında metnin transkripsiyonlu çevirisi yapılmıştır. Son olarak metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi, Halk Hikâyeleri.
Hamzanāme (35. cilt) (inceleme-metin-sözlük)
Eski Anadolu Türkçesi'nin önemli kaynaklarından biri olan Hamza-nâme, 14. yüzyılda Hamzavî tarafından kaleme alınmıştır. Eserde Hz. Hamza'nın macera dolu hayatı, kahramanlıkları ve yapmış olduğu savaşlar anlatılır. Eski Anadolu Türkçesi'nin dil husûsiyetlerini yansıtan Hamza-nâme, gerek söz varlığı ve gerek dil bilgisi bakımından önemli bir eserdir. Anlatımında sade, açık, Arapça ve Farsça terkiplerden oldukça uzak bir üslûp kullanılmıştır. Hamza-nâme'nin toplamda bilinen yetmiş iki cildi vardır. Çalışmamızda Hamza-nâme'nin 35. cildini inceledik. Üzerinde Yüksek Lisans çalışması yaptığımız Hamza-nâme'nin iki nüshası bulunmaktadır. Çalışmaya esas aldığımız nüsha; İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi'ndeki 2496 numarada kayıtlı bulunmaktadır. Öncelikle, metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metni özetledik. Daha sonra kelime hazinesi bakımından zengin olan metnin sözlüğünü hazırladık. Son olarak metindeki kişilerin ve yerlerin adlarının yer aldığı bir index hazırladık. Anahtar Kelimeler: Hamza-nâme, Hamzavį 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi.