Literature magazine
112 theses under this subject heading
İstanbul Sanat ve Edebiyat dergisi (1953-1957) inceleme-dizin
Bilindiği gibi 1950'lerin başında Türkiye'deki siyasi ortam köklü şekilde değişir. Bu değişim toplumun pek çok alanı gibi kültür, sanat ve edebiyat ortamlarını da etkilemiştir. Örneğin çok partili dönemin başlaması ile sanat ve edebiyatta çok sesliliğin geliştiği ifade edilebilir. Özellikle genç kesimin çıkardığı çok sayıda dergi bu ortamı zenginleştirir. Ancak çıkan dergilerden pek çoğu da kısa sürede kapanır. Böyle bir ortamda İstanbul Sanat ve Edebiyat dergisi Mehmet Kaplan öncülüğündeki geniş kadrosu ile edebiyat ve fikir dünyasında dikkat çeker. Mümtaz Turhan, İbrahim Kafesoğlu, Ahmet Kutsi Tecer, Sait Faik Abasıyanık, Âsaf Hâlet Çelebi, Tarık Buğra gibi sanat ve bilim alanının önemli isimleri derginin kaliteli içeriğinde pay sahibidir. Buna rağmen derginin akademik ortamda günümüze dek gözden kaçırıldığı anlaşılmaktadır. İstanbul Sanat ve Edebiyat, Kasım 1953'ten Şubat 1957'ye dek otuz dokuz sayı devam eder. Bu dönemde, ülkenin hemen her alanda tesiri altında kaldığı koşulsuz Batılılaşma fikrine alternatif getirmeye çalışır. Türk-İslam-Batı sentezi şeklinde ifade edilebilecek düşüncesini yalnız teklif etmekle kalmaz. Düşünce ve sanat alanındaki yazılı ve görsel metinleri ile bu yaklaşımı tatbik eder. Bu sayede İstanbul Sanat ve Edebiyat dergisi, Türkiye'nin modernleşme sürecinde izleri görülen söz konusu sentez teorisine Cumhuriyet sonrası dönemde canlı, yenilenmiş ve incelemeye değer bir örnek sunar. Anahtar Kelimeler: İstanbul Sanat ve Edebiyat, Mehmet Kaplan, Mümtaz Turhan, 1950'lerde edebiyat ortamı, Turgut Atasoy.
Cumhuriyet Dönemi edebiyat dergilerinde edebiyat eleştirisi (1928-1940)
Edebiyat eleştirisi, Tanzimat Dönemi'yle birlikte Türk edebiyatına giren bir tür olarak edebî faaliyetlerin değişim ve gelişimini besleyen bir alan olmuştur. 19 ve 20. yüzyılda çıkan edebiyat dergileri, edebiyat dünyasının canlılığını yansıtan panoramik bir görüntü sunmaktadır. Dolayısıyla edebî yönelişlerin en uygun şekilde takip edebileceği ortam edebiyat dergileridir ve edebiyat dünyasının gelişiminde eleştirinin etkisi çok önemlidir. 1928-1940 yılları arasında çıkarılan edebiyat dergileri üzerinden inceleme yapılmasının sebebi ise 1928 yılında Harf İnkılabı'nın gerçekleştirilmesi ve 1940 yılına kadar çok hareketli toplumsal ve edebî hayatın varlığının eleştiri türüne de yansımış olmasıdır. 1940 yılıyla incelemenin sonlandırılmasının sebebi ise İkinci Dünya Savaşı'nın toplumsal, ekonomik etkisinin yanında edebiyatta büyük kırılmaların başlangıcı oluşudur. Bu çalışma kapsamında 1928-1940 yılları arasında çıkarılan başlıca edebiyat dergileri üzerinden roman, şiir, tercüme ve eleştiri türleri üzerine yapılan tenkit içerikli yazılar incelenmektedir. Ayrıca bu çalışmada münekkitlerin üzerinde tartışmaya değer gördükleri bazı yazar ve şairler hakkındaki düşünceleri değerlendirildikten sonra münekkitlerin ve dönemin tenkit üslubu üzerinde durulmaktadır. Bu çalışmayla Cumhuriyet Dönemi'nin edebiyat sahasındaki yansımaları ve edebiyat eleştirisinin gelişimi ile özellikleri hakkında genel bir değerlendirme yapılmaya çalışılmaktadır.
Süleyman Fâik mecmuası (Transkripsiyonlu metin inceleme, 1b-55a)
Arapça "toplama, bir araya getirme" anlamında kullanılan ve "cem" kökünden türemiş "mecmua" kelimesi, "toplanmış, bir araya getirilmiş" anlamlarına gelmektedir. Terim anlamı olarak ise farklı şairlere ait çeşitli şiirlerin bir araya getirilmesiyle oluşan eserlerin genel adıdır. Mecmualar Eski Türk Edebiyatı'mıza önemli katkılar sağlamaktadır. Bu çalışma, Süleyman Fâik tarafından kaleme alınan İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi'nde NECTY09577 demirbaş numarasıyla kayıtlı olan Mecmua-i Süleyman Fâik adlı eserin [1b-55a] numaralı varakları üzerine yapılmıştır. Manzum ve mensur bölümlerden oluşan eser, karışık mecmualar grubunda değerlendirilmektedir. Mecmuada edebiyat, tarih, musiki, tasavvuf ve dönemin sosyal hayatı ile ilgili çeşitli bilgiler yer almaktadır. Çalışmamızda, mecmua tanıtıldıktan sonra eserin manzum ve mensur bölümleri incelenmiştir. Ardından mecmuanın çeviri yazılı metni verilmiştir.
Akbaba Gazetesi 400-500 sayılar arasında yer alan manzum parçaların kelime grubu tahlili
"Akbaba Gazetesi 400-500 Sayılar Arasında Yer Alan Manzum Parçaların Kelime Grubu Tahlili" adlı bu çalışmamızda amacımız, tespit edilen manzum parçaların muhtevasını, kelime gruplarının dil açısından önemini, gazete üzerinden fark ettirmektir. Çalışmamızı üç başlık altında toparladık. İlk bölümde Akbaba gazetesinin önemini yazıya dökerek gazetenin öne çıkmış yazar ve şairlerini tanıttık. Gazetede incelediğimiz (400-500) sayılar arasında manzum parçaların kalem sahiplerini tek tek belirttik. İkinci bölümde tespit ettiğimiz manzumları, başlıkları, sayfa ve numaralarıyla birlikte Latin harflerine aktardık. Üçüncü bölümde kelime gruplarını Türk dil bilimcilerinin ve araştırmacıların görüşleri doğrultusunda tanıtıp, tespit ettiğimiz kelime gruplarını gösterdik. Ekler kısmına incelediğimiz gazeteden örnekler sunduk. Anahtar Kelimeler: Akbaba Gazetesi, Yusuf Ziya Ortaç, Manzum, Kelime Grupları
Milli Kütüphanede kayıtlı 06 Hk 3656 şiir mecmûasının MESTAP'a göre tasnifi (71-131)(İnceleme - metin)
Dîvân edebiyatının temelini oluşturan kaynaklar arasında dîvânlar, dinî metinler, siyerler, hadis tercümeleri, mesneviler, gazavatnâmeler, şehrengizler, şu'arâ tezkireleri, çeşitli biyografik eserler, tarihî metinler vb. yanında mecmûalar da önemli bir yer tutmaktadır. Köken olarak Arapça "cemʿ" sözcüğünden meydana gelen "mecmûʿa" sözcüğü, "toplanıp biriktirilmiş, tanzim ve tertip edilmiş şeyler bütünü" anlamına gelir. Bir edebî kavram olarak mecmûa, "farklı kişilere ait metinlerin/metin parçalarının bir araya getirildiği eserler bütünü" anlamına gelmektedir. Şiir mecmûaları, klasik Türk edebiyatı araştırmalarına geniş bir çalışma alanı sağlayan ve yazıldıkları dönemin zihniyetini, edebî zevkini içinde barındıran önemli kaynaklardır. Mecmûaların dîvânı bulunmayan şairlerin şiirlerini ortaya çıkarmak, dîvânlarda yer almayan şiirleri tespit etmek, şairin yaşadığı dönemin veya mecmûayı derleyen kişinin edebî anlayışını belirlemek vb. yönleri düşünüldüğünde neden ele alınıp incelenmeleri gerektiği açık bir şekilde anlaşılacaktır.
ÇETO: Çocuk Edebiyatı Tercüme Ofisi Dergisinin biçim ve içerik açısından incelenmesi
Bu araştırmada, ÇETO (Çocuk Edebiyatı Tercüme Ofisi) isimli derginin biçim ve içerik açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde çocuk edebiyatıyla ilgili kavramsal çerçeve bulunmaktadır. Araştırmanın ikinci bölümünde çalışmanın yöntemi, verilerin toplanması ve analizi hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümünde ise ÇETO dergisi hakkında bilgi verildikten sonra biçim özellikleri ve derginin içeriği ele alınmıştır. ÇETO dergisinin biçim olarak çocuk edebiyatı dergisi özelliklerine uygun olmadığı gözlemlenmiştir. Görsel yönden zengin olan derginin kapak görsellerinin çocukların seviyesine uygun olmadığı tespit edilmiştir. İçerik yönünden bakıldığında dergide şiir, masal, deneme, makale gibi çeşitli metin türlerine yer verildiği görülmüştür. Çocuk edebiyatı adını taşıyan dergideki eserler, biçim ve içerik olarak gençlere ve yetişkinlere yönelik ürünlerden oluşmaktadır. Bu yönüyle dergi çocuk dergisi olmaktan çok çocuk edebiyatı alanı ürünlerini içeren bir dergi olmuştur. Dergide yayımlanan çeviri türündeki eserler incelenerek bunların çocuk edebiyatına katkıları araştırılmıştır. Çevirilerde kullanılan dillerde İngilizce, Korece ve Fransızca gibi dillerin ağırlık kazandığı tespit edilmiştir. ÇETO dergisinin çeşitli konularda yazılmış metinleri; görsellerle tamamlayan, birçok edebî türü içinde barındıran bir dergi olduğu anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda ÇETO dergisinin çocuk edebiyatı alanıyla ilgilenen yetişkinlere, eğitimcilere ve araştırmacılara yol gösterecek içerik bakımından zengin bir kaynak olduğu görülmüştür.
Pervâne Bey mecmuasının diliçi çevirisi (1-55. şiirler)
Eski Türk Edebiyatında her zaman önemli bir yeri olan Pervane Bey Mecmuası, binlerce şairimizin seçme şiirlerinin yer aldığı dev bir eserdir. Bu mecmuada 550 şairimize ait 8172 şiir yer almaktadır. Pervane b. Abdullah'ın derleyicisi olduğu bu eser, yüzlerce yıldır Topkapı Sarayı kütüphanelerinde muhafaza edilerek günümüze tek nüsha olarak ulaşabilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde mecmua ve nazirelerin kavramsal çerçevesi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Pervane Bey Mecmuasının 1-55. şiirinin nesre çevirisi yapılarak Türkiye Türkçesi karşılığı çalışılmıştır. Üçüncü bölümde gazellerin istatistikleri üzerinde durulmuştur. Anahtar kelimeler: Pervane Bey, mecmua, nazire, eski Türk edebiyatı
Resimli Hafta Dergisi inceleme, tahlili fihrist, seçme yazılar
4 Eylül 1924 yılında yayımlanmaya başlanan Resimli Hafta dergisinin incelemesi yapılarak tahlili fihristi çıkarılmıştır. Dergide ele alınan konular ve biyografisine ulaşılan yazarlar hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca dergide bulunan hikayelerden seçme yazılar aktarılarak dergiden örnek sayfalar eklenmiştir.
Boşboğaz ile Güllabi dergisi inceleme-tahlili fihrist-seçme yazılar
Bu tez çalışmasında, Rumi 24 Temmuz 1324 (06.08.1908) ile 01 Kânun-u Evvel 1324 (14.12.1908) tarihleri arasında yayımlanmış olan Boşboğaz ile Güllabi dergisinin incelemesi yapılmış, yazar ve konu fihristi çıkarılmıştır. Tez bir giriş ile üç ana bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümünde, mizah ve mizahi Türk ebebiyatı tarihi ile ilgili bir yazı bulunmaktadır. Birinci bölüm, Boşboğaz ile Güllabi dergisinin tahlilini ve yazar kadrosu ile ilgili bilgilendirmeyi içermektedir. İkinci bölümde, yazar adlarına ve konularına göre Boşboğaz ile Güllabi dergisinin fihristi yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise Boşboğaz ile Güllabi dergisinde yer alan metinlerden seçilmiş yazılar, sonuç yazısı, kaynakça ve ekler bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mizah, Boşboğaz ile Güllabi, Hüseyin Rahmi, Ahmet Rasim.
Mihrab Mecmuasında yayınlanan hikâyeler (İnceleme, metinler, sözlük)
Dergiler/mecmualar üzerine yapılan incelemeler dil ve edebiyat alanında büyük önem taşımaktadır. Özellikle eski alfabeyle yayımlanan dergiler/mecmualar günümüz alfabe bilgisiyle okunma imkanına sahip olamadıkları için bu incelemelerde daha da önem teşkil eder hale gelmektedir. Zira bu yayın organlarında hikaye, roman, şiir, gezi yazısı, biyografi, makale, deneme ve daha birçok farklı türde yazılar kaleme alınmıştır. Eski alfabeyle yazılmış bu eserler üzerine çeşitli incelemeler yapılmış, yapılmaya devam edilmekte ve sonraki yıllarda da yapılmaya devam edilecektir. Yayımlanan bu eserlerin hem edebi hem de dil özellikleri itibariyle incelenmesi Türk dili ve edebiyatı alanına katkıda bulunmakla birlikte alanımızın muhtevasını da genişletecektir. Bu kapsamda günümüzde henüz üzerine çalışma yapılmayı bekleyen birçok irili ufaklı dergiler/mecmualar bulunmaktadır. Bu çalışmada üzerine metin incelemesi ve sözlük çalışması yapılmamış olan Mihrab mecmuası esas alınmıştır. Çalışma mecmuadaki hikaye metinleri ile sınırlı tutulmuştur. Mecmuada telif ve tercüme on iki adet hikaye bulunmakta olup bu hikayeler dönemin toplumsal ve kültürel hayatı hakkında da bilgi vermektedir. Hikayelerin bazıları tarihi konuları ele almakta, bazıları felsefik bir zemine oturmakta olup bazıları da felsefik içeriklere sahiptir. Hikayelerin felsefe ve tarih ile bu denli etkileşimde olması mecmuanın yayın ilkeleriyle bağdaşmaktadır. Zira mecmua kendisini "ahlaki, içtimai, felsefi, tarihi ve edebi" olarak nitelendirmektedir. Bu çalışmada hikayelerin günümüz harflerine çevirileri ve sözlük çalışmalası yapılmıştır. Yapılan bu çalışma vasıtasıyla dönemin dilini ve üslubunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu kapsamda öncelikle Osmanlıca metinlerin günümüz harflerine çevirisi yapılmış ardından çevirisi yapılan bu metinlerin sözcükleri üzerinde durularak metinlerin dili üzerine bir inceleme yapılmış ve metinlerin sözlüğü hazırlanmıştır.
Pervane Bey mecmuasının diliçi çevirisi (114-168. şiirler)
Türk edebiyatında ilk örneklerinin XV. yüzyılda verilmeye başlandığı mecmualar ve cönkler, edebiyat araştırmacıları için büyük bir öneme sahiptir. Mecmualar aracılığıyla, günümüzde gün yüzüne çıkmamış şâirler ve şiirler ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca var olan şâirler ve şiirlere ait bazı bilgiler mecmualar sayesinde teyit edilebilmektedir. Yazıldığı dönemin edebiyat zevkini ve beğenisini ortaya koyan mecmualar, günümüzde araştırmacıların birçok konu hakkında bilgi sahibi olmak için başvurduğu önemli kaynaklar arasındadır. Çalışmanın konusunu, mecmuaların bir türü olan nazire mecmualarının en kapsamlı örnekleri arasında sayılan Pervane Bey Mecmuasının 114-168 numaralı gazellerin nesre çevrilme çalışması oluşturmaktadır. Eser, Pervâne b. Abdullah tarafından 1560/1561 yılında düzenlenmiştir. Yazma nüshada 'Mecmua-i Nezair' adı kayıtlıdır. Eserin tek nüshası Topkapı Sarayı Bağdat Köşkü Kütüphanesi'nde B406 numarada kayıtlıdır. Bu kapsamlı mecmuada yaklaşık 525 şairin 7360 şiiri yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: 16.yüzyıl, Nazire, Mecmua, Pervane Bey
Yönelişler dergisinde şiir ve poetika
Yönelişler, 1981'den 1990'a dek aralıklarla toplamda 53 sayı yayımlanmış bir edebiyat dergisidir. Dergide yayımlanan şiir üzerine metinlerde 1970 Kuşağı şairlerinin epik şiirine karşılık lirik şiiri savunan ve şiirde ideolojilerin yer almasına olumsuz yaklaşan bir tavır geliştirilmiştir. Bu çalışmada, derginin söz konusu tutumunun da ideolojik bir içeriğe sahip olabileceği göz önünde bulundurulmuştur. Dergide yayımlanan poetik metinlerde sıkça vurgulanan imge, gelenek ve metafizik kavramlarından hareketle dergide yer verilen şiirlerin incelemesi yapılmıştır. Bu incelemelerin ışığında, söz konusu kavramların ele alınışında ve dergide yayımlanan şiirlerin arka planında bir ideolojik perspektifin bulunduğu kanıtlanmaya çalışılmıştır.
Yedigün mecmuasındaki röportaj ve anılar üzerine bir araştırma
Bu çalışmada, 15 Mart 1933 ile 26 Ekim 1950 tarihleri arasında toplamda 921 sayı olarak çıkmış Yedigün mecmuasında neşredilmiş röportaj ve anı türündeki yazıların tespiti, özeti ve değerlendirmesi yapılmıştır. Yedigün mecmuasında birçok edebi tür ile ilgili yazı vardır. Uzun yıllar yayımı sürdürülen bir dergi olduğu için içerik olarak da çok zengin olan Yedigün mecmuası, edebiyat tarihimize içeriğindeki edebi türler açısından önemli katkılar yapabilecek bir kaynaktır. Araştırmamız, magazinsel özellikleri ile öne çıkmasının yanı sıra, içeriğinde birçok edebi türle ilgili yazılara da yer vermiş olan Yedigün mecmuasında yayımlanan röportaj ve anıların edebiyat tarihi açısından tespit ve değerlendirmesini kapsar. Çalışmanın amacı ise, dergi içeriğinde bulunan ve edebiyat tarihimiz açısından önemli olduğunu düşündüğümüz anı ve röportaj türündeki bu kaynakları gün ışığına çıkarmak, araştırmacıların hizmet ve dikkatine sunmaktır. Araştırmamızda derginin ulaşılabilen tüm sayıları taranmış, röportaj ve anı yazıları tespit edilerek özetlenmiş, künyeleri not edilmiş bölüm sonlarında ise elde edilen bulguların değerlendirmeleri yapılmıştır.
Çocuk Duygusu ve Çocuk Dünyası dergilerinde yer alan hikâye ve masalların değerler eğitimi açısından incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, II. Meşrutiyet yıllarında yayımlanan Çocuk Duygusu ve Çocuk Dünyası dergilerinde yer verilen hikâye ve masalların barındırdığı değerlerin eğitim açısından incelenmesidir. Araştırma kapsamında birincil kaynak olarak II. Meşrutiyet yıllarında en uzun ömürlü ve farklı dünya görüşlere sahip iki adet çocuk dergisi incelendi. Tarihsel belge niteliğindeki bu dergilerin incelenmesinde tarihsel araştırma ve doküman taranması modeli kullanıldı. Elde edilen veriler, Erol Güngör'ün değerler sınıflaması esas alınarak tasnif edildi ve değerlendirildi. Çeşitli kütüphanelerden toparlanan birincil kaynaklar incelendi, araştırma kapsamında değerlendirilebilecek veriler tasnif ve analiz edildi. Araştırma konusu dergilerde yer verilen hikâyelerde hangi değerlerin öne çıkarıldığı tespit edildi. İşlenen değerlerle yetiştirilmek istenen insan tipinin yeterlilikleri belirlenmeye çalışıldı. Bu niteliklerin günümüz insan yetiştirme sisteminde yer alan hedeflerle uyumu araştırıldı.. Her iki dergide de, değerlendirmede esas alınan tasnifteki değerlerin çoğuna ilişkin içeriğe rastlandı. En sık karşılaşılan değerin başında "sosyal" ve "ahlaki" değerler" gelmektedir. Hikâyelerde yoğun bir şekilde işlenen değerlerin ağırlığını sosyal değerler teşkil eder. Bunların içinde vatan sevgisi ön plana çıkarılmıştır. Bilimsel değerlerin de kısmen önemsendiği görülür. Dergilerde en zayıf kalmış değerler alanının "estetik" ve "dini" değerler olduğu söylenebilir. Elde edilen veriler ayrıca Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi kapsamında değerlendirildi. Çocuk dergilerinin hedeflediği insan tipiyle bu yeterlik çerçevesinin önemli oranda uyuştuğu görüldü. Günümüzde değerler eğitimi yeniden ön plana çıktı ve önem kazandı. Bu araştırma geçmişten günümüze değerlerin gelişimini ve değişimini incelemesi açısından önemlidir. Bu alanda yapılan az sayıda çalışmadan biri olması yönüyle de özgün bir çalışmadır.
Dost Dergisinin sistematik tahlili (1957-1964)
Türk edebiyatının gelişiminde dergilerin önemli bir işlevi vardır. Dost, hikâye yazarı Salim Şengil tarafından 1957-1961, 1961-1964 ve 1964-1973 yılları arasında üç seri halinde toplam 183 sayı yayımlanan aylık sanat ve edebiyat dergisidir. Bu çalışmada, Ekim 1957 ile Haziran 1964 tarihleri arasında Ankara'da birinci seride 42, ikinci/yeni seride 39 olmak üzere toplam 81 sayı yayımlanan Dost dergisi incelenmiştir. Çalışmada, Dost dergisinin tanıtımı, Türk edebiyatına katkıları ve sistematik tahlinin hazırlanması ile edebiyat tarihi araştırmalarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Dost dergisi, yayımlanan soruşturmalar, özel sayılar ile de dönemin edebiyat ve sosyal ortamına canlılık kazandırmıştır. Bunların dışında dergi sayfalarında edebî eserleri değerlendiren inceleme ve eleştiri yazıları yayımlanmıştır. Dost, öykü ve şiirin yanı sıra resme, müziğe, sinemaya, tiyatroya, baleye, hat sanatına önem vermesiyle yeni görüşlere ve yeniliklere açık bir dergidir. Ayrıca 1950-1970 yılları arasında Türkiye'de ortaya çıkan siyasal, sosyal ve ekonomik gelişmeler, Dost dergisinin sayfalarında yerini almıştır. Anahtar Kelimeler: Dost dergisi, Seçilmiş Hikâyeler, Salim Şengil, Türk edebiyatı, sistematik tahlil.
Dost dergisinin sistematik tahlili (1964-1973)
Dost Dergisi, Salim Şengil tarafından 1964-1973 yılları arasında ara vermeden yayımlanan aylık sanat ve edebiyat dergisidir. Dergi, hem sanat ve edebiyat, hem de siyasi ve sosyal yazılarıyla ön plâna çıkmıştır. Derginin, Türk edebiyatı açısından en önemli yanı genç öykücüleri sanat ve edebiyat dünyasına tanıtması olmuştur. Bununla birlikte politik ve güncel yazıları da köşesine taşımış olması derginin çok yönlülüğünü göstermektedir. Dost Dergisi, Türk şiirinin yanı sıra Türk öyküsü, resmi, plastik sanatları ve tiyatrosuna sağladığı yeni görüşlerle de önemli bir mesafe kat etmiştir. 1960-1970 yılları arasında Türkiye'de gelişen siyasi, sosyal ve ekonomik gelişmeler, Dost Dergisi sayfalarından rahatlıkla takip edilebilir.
Yeni İnsan dergisinin sistematik tahlili
Bu çalışmada Türk edebiyatının 1960-70'li yılarının önemli süreli yayınlarından biri olan ve Celal Sılay tarafından Ocak 1963'ten Eylül 1971'e kadar 105 sayı olarak çıkarılan Yeni İnsan dergisi ele alınmıştır. İncelemede Yeni İnsan dergisinin sistematik tahlili yapılarak, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatına katkısı ve Türk dergicilik tarihi açısından önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın esas amacı günümüz okuruna resim ve yontu sanatlarında önemli eserler vermiş yerli ve yabancı sanatçıları tanıtma, onların önemli eserlerini gündeme getirme, diğer taraftan Yeni İnsan dergisinin diğer edebiyat sanat dergilerinden farklı bir dergi olduğunu göstermektir. Yapılan çalışmada bir yandan bu farklılığı ortaya koymak, diğer yandan da günümüze kadar önemi fark edilmemiş olan Yeni İnsan dergisine hak ettiği değeri kazandırabilmek hedeflenmiştir. Yeni İnsan dergisinin 105 sayısında yer alan yazarlar, edebi türler tespit edilmiştir. Derginin sistematik tahlili yapılarak edebiyat tarihimizin bir dönemine ışık tutmak ve sonraki araştırmacılara yardımcı olmak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yeni İnsan Dergisi, Celal Sılay, Sistematik Tahlili.
Kubbealtı Akademi mecmuası'nın sistematik tahlili
1972 yılında yayın hayatına başlayan Kubbealtı Akademi Mecmuası edebiyat, sanat ve tarihe ilgi duyanlara hitap edebilecek bir yayın organı olarak karşımıza çıkmaktadır. Televizyon, internet vb. iletişim araçlarının ülkemizde henüz geliştiği ve kullanım alanının genişlemeye başladığı bir dönemde, neslin milli duygulara sahip olarak yetişmesi; sanat, ilim ve fikirde Türk kültüründen beslenmesi gibi amaçlara hizmet eden bir dergi olduğu görülür. Geniş ve köklü bir yazar kadrosuna sahip olan dergi, okuyucuya sunduğu mülakat, sohbet, deneme, makale, anı, şiir vb. örneklerle Türk edebiyatının gelişimine katkı sunmaktadır. Bu yönüyle Türk edebiyatı araştırmacıları için de bir başvuru kaynağıdır.
Edebiyat dergisinde doğu ve batı algısı
Bu çalışmada, Edebiyat dergisinde Doğu- Batı algısı ve İslâmcı bir düşünür, yazar ve entelektüel olarak bilinen Nuri Pakdil odağa alınmıştır. Asıl amaç Şubat 1969'da yayın hayatına başlayan Edebiyat dergisinin yayınlandığı iki kutuplu dünyaya anlam verme biçimi, Doğu ve Batı uygarlıklarına ilişkin ortaya koyduğu perspektifi değerlendirmektir. Kendi adıyla ve müstear adlarla yazdığı ve çevirdiği farklı türdeki yazılarla derginin yayın politikasını Pakdil belirlediğinden, bu çalışmanın öz itibariyle şairin doğu ve batı uygarlıklarına bakışını değerlendirmek olduğu söylenebilir. Muhafazakâr ve dindar görüşleriyle edebi kimliğini birleştiren, edebi niteliğinden de ödün vermeyen Pakdil, Necip Fazıl ve Sezai Karakoç geleneğini devam ettirmiş, edebiyatı, gerilemiş İslam uygarlığının, parladığı zamanlarına geri dönmesi için bir aracı olarak görmüştür. Edebiyat'ın, Müslüman dünyanın birçok yazar ve şairinden esere, İslam dünyasının süreğen sorunlarını sürekli gündeminde tutması, bu amaca hizmet etmiştir. 'Kudüs Şairi" olarak nitelenen Pakdil'in dergisi araçlığıyla dillendirdiği, eserleriyle de desteklediği uygarlık tasarımının ana hatları görünür kılınmaya çalışılmıştır.
Çocuk dergilerinin içerik ve görselleri açısından değerlendirilmesi
Çocuk dergileri, çocukların yaşlarına ve gelişim seviyelerine uygun, duyularına hitap edebilen, birçok edebi türü içinde barındıran, süreli aralıklarla yayınlanan çocuk edebiyatı ürünleridir. Çocuklar, derginin içeriğine göre farklı ufuklara açılabilirler. Bilimsel konulardaki gelişmeleri takip eden dergiler, çocukların yaratıcılığını geliştirmeye heveslendirirken; bazı dergiler de, farklı sporları, yaşam biçimlerini, teknolojiyi, hayvanları veya coğrafi temaları ele alarak çocukların dünyalarına hitap etmeye çalışırlar. Eğlenceli bulmacaların olması, kısa ve net bilgiler sunması, şiirler bulunması, güncel olayların takip edilebilmesi, bilimsel çalışmalar doğrultusunda çocuğa deney yapma olanağı sunması ve içeriğine uygun olarak her sayfanın fotoğraf, karikatür veya resimlerle desteklenmesi, çocuk dergilerinin öne çıkan özellikleridir. Bu araştırma Türkiye'de yayınlanan çocuk dergilerinin konu alanları, metin türü, görselleri, etkinlikleri ve öğrenci görüşleri bakımından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma kapsamında: "Türkiye'de yayımlanan çocuk dergileri hangi tür metinlere yer vermektedir?", "Çocuk dergilerinin konu alanları nelerdir?", "Çocuk dergilerinde ne tür görseller ne sıklıkla yer almaktadır?", "Çocuk dergilerinde ne tür etkinlikler bulunmaktadır?" ve "Çocuk dergileri ile ilgili öğrenci görüşleri nasıldır?" sorularına cevap aranmıştır. Bu araştırmada nitel model kullanılmıştır. Araştırmanın verileri betimsel analiz, içerik analizi, doküman incelemesi ve görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Bu çalışmanın verileri Türkiye'de, 2016-2017 yıllarında yayınlanan çocuk dergilerinin sayılarından toplanmıştır. Bu çalışmaya, öğretmen ve öğrencilerle görüşülüp hangi dergilerin incelenmesi gerektiği hakkında tartışılarak başlanmıştır. Bu aşamada ayrıca, internet üzerinden hangi çocuk dergilerinin güncel olduğu araştırmacı tarafından araştırılmıştır. Araştırma üzerinde çalışılması kararlaştırılan çocuk dergileri için metin türleri (bilgilendirici, şiir ve olaya dayalı), konu alanları, görseller ve etkinlikler bakımından irdelenmek üzere tablolar oluşturulmuştur. Böylece hangi dergilerin hangi metin türlerini, konu alanlarını görselleri ve etkinlikleri ne kadar içerdikleri ortaya konulmuştur. Ayrıca çocuk dergileri ile ilgili öğrenci görüşlerine de yer verilmiştir. Bu çalışmada elde edilenler doğrultusunda çocuk dergilerinin öğrencileri farklı metin türleri ile karşılaştıran, temalarda eşit dağılım sağlanmasa da çeşitli konu alanlarıyla öğrencileri buluşturan, içeriğini değişik görsellerle destekleyen ve farklı etkinliklere yer veren edebiyat ürünü olduğu ve çocukların gelişimine katkı sağladığı anlaşılmıştır.
Milli Kütüphane "06 MİL Yz a 3291" numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve mecmuaların sistematik tasnifi projesine (MESTAP) göre tasnifi
Arapça "cem'" kökünden türeyen ve "bir araya getirilen, derlenen, cem edilen" manalarını taşıyan mecmuanın çeşitli türleri vardır. Mecmua türlerinden biri olan şiir mecmuaları, içerisinde bir veya birden fazla şahsa ait muhtelif nazım şekilleri ve türlerini barındıran metinleri ihtiva eder. Derleyicilerin herhangi bir düzen gözetmeksizin tamamen kişisel zevk ve beğenilerine bağlı olarak oluşturdukları şiir mecmuaları, dönemin estetik anlayışını yansıtan birer ayna görünümündedir. Kütüphanelerimizde umumiyetle "Mecmûa-i Eş'âr" veya "Mecmû'atü'l-Eş'âr" isimleriyle kayıtlı olan şiir mecmuaları, edebi ve biyografik bilgiler içermesi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada müstensih ve istinsah tarihi hakkında herhangi bir bilginin olmadığı Milli Kütüphanede '06 Mil Yz A 3291' numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi'ne (MESTAP) göre tasnifi yer almaktadır. Çalışmamızın giriş bölümü, klasik Türk edebiyatının önemli kaynakları arasında sayılan mecmuanın tanımı, sınıflandırılması, önemi ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi (Mestap) hakkındaki bilgilerden oluşmaktadır. İkinci bölümde Milli Kütüphane '06 Mil Yz A 3291' numarada kayıtlı 74 varaktan oluşan şiir mecmuasının tanıtımı yapılarak mecmuada yer alan şairler ve bu şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, kullanılan nazım şekilleri ve aruz vezinleri, divanlarda bulunmayan şiirler, mecmuanın muhteva özellikleri, mecmuada şiir başlıklarıyla ilgili yanlışlık ve eksikliklerle ilgili tespitlere yer verilmiştir. Üçüncü bölüm mecmuanın transkiripsiyonlu metnini içermektedir. Şiirler, yayımlanan divanlarla mukayese edilmiş ve farklar dipnotta gösterilmiştir. Anahtar kelimeler: Klasik Türk edebiyatı, şiir mecmuası, Mestap, şiir.
İstanbul Üniversitesi nadir eserler kütüphanesi 10740 numaralı Şiir mecmuasının "Mecmuaların sistematik tasnifi projesi"ne (MESTAP) göre tasnifi
Kelime anlamı olarak; "toplanmış, bir araya getirilmiş demek" olan mecmualar, tek bir kişinin ya da birden fazla kişinin kendi beğenilerine göre oluşturdukları eserler bütünüdür. Bu eserler, derleyicilerinin şiir zevkini yansıtmaları bakımından önemli oldukları gibi yazıldıkları dönemlerin şiir telakkileri hakkında genel bir kanaat oluşturmaları bakımından da önemlidir. Yazma eser kütüphanelerimizde bu türden oldukça fazla eser bulunmaktadır. Bunların bir kısmı üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmış olsa da üzerinde çalışılmayı bekleyen daha birçok mecmua bulunmaktadır. Bu çalışmamızın konusunu daha önce üzerinde herhangi bir bilimsel çalışma yapılmayan İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 10740 numaralı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi oluşturmaktadır. Çalışmaya Türk edebiyatında yazılmış olan mecmualar hakkında genel bilgiler verilerek bu eserlerin klasik Türk edebiyatındaki öneminden ve sınıflandırılmasından bahsedilerek başlanmıştır. Ardından üzerinde çalışma yaptığımız mecmuanın şekil ve muhteva olarak tasnifi ve tanıtımı yapılmıştır. Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP) hakkında bilgi verilerek bu mecmuada yer alan şair ve şiir sayıları, şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, nazım şekilleri ve aruz kalıplarının dağılımı gibi bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra şekil ve muhteva olarak incelenen şiir mecmuasının transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Mecmuadaki şiirler, şairlerin divanları varsa divanlardaki şiirlerle karşılaştırılarak farklılıklar ve divanlarda bulunmayan şiirler dipnotta belirtildikten sonra MESTAP tablosuna yer verilmiştir. Sekiz sütundan oluşan tabloda her bir satır bir şiire ayrılmıştır. Bu tablo; sayfa numarası, şairin mahlası, matla beyiti ya da bendi, makta beyiti ya da bendi, nazım şekli/birimi, nazım türü, vezin ve açıklamalar şeklinde oluşturulmuştur. Çalışmamızın sonunda istifade edilen çalışmaları ihtiva eden kaynakçaya yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, mecmua, MESTAP, Divan şiiri.
Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi "H 1073" numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve mecmuaların sistematik tasnifi projesine (MESTAP) göre tasnifi
Sahip oldukları zengin muhtevalarıyla klasik Türk edebiyatının başlıca kaynakları arasında yer alan mecmualar üzerindeki bilimsel çalışmalar, son zamanlarda iyice artmıştır. Arapça "cem" kökünden türeyen ve "bir araya getirilen, cem edilen" anlamlarını taşıyan mecmuaların birçok türü mevcuttur. Şiir mecmuaları ise mecmualar arasında bir ya da birden fazla kişiye ait muhtelif nazım şekilleri ve türleri barındıran metinleri içerir. Ayrıca bu eserler, edebi ve biyografik bilgiler ihtiva etmesi yönüyle oldukça kıymetli eserlerdir. Bu çalışmada Topkapı Sarayı Müzesi Hazine Kitaplığı "H. 1073" arşiv numarasıyla kayıtlı şiir mecmuasının çeviri yazılı metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi yapılmıştır. Mecmuanın mürettibi veya tertip tarihiyle ilgili herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Mecmuada müellifi bilinmeyenlerle birlikte büyük çoğunluğu 16. yüzyıl şairlerine ait toplam 273 adet manzum ve mensur metin bulunmaktadır. Beş ayrı bölüm olarak hazırlanan çalışmamızın birinci bölümünde mecmuaların genel yapısı ve önemi hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise bu çalışmaya konu olan mecmua tanıtılarak şair ve şiir sayıları, nazım şekilleri ve aruz kalıpları gibi şekil özellikleri ortaya konulmuş, mecmuanın muhtevası hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde metnin kuruluşunda izlenen yöntem belirtilmiş, sonrasında mecmuada yer alan şiirlerin çeviri yazılı metni verilmiştir. Metinler, divanı olan şairlerin divan nüshalarıyla karşılaştırılarak farklılıklar dipnotta belirtilmiştir. Mecmuada bulunan şiirlerin Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi dördüncü bölümde yapılmış; sonuç, kaynakçanın yer aldığı beşinci bölüm ile çalışma noktalanmıştır.
Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi "H. 1072" (Vr. 1b-65a) numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve mecmuaların sistematik tasnifi projesine (MESTAP) göre tasnifi.
Klasik Türk edebiyatımızın en önemli kaynaklarından biri olan şiir mecmuaları yazıldığı devrin şiir zevkini ve edebi anlayışını göstermesi bakımından son derece büyük önem taşımaktadır. Kütüphanelerimizde birçok eser türünde olduğu gibi mecmua türünde de bir hayli eser bulunmaktadır. Bu eserlerin bir kısmı üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmış olsa da çalışılmayı bekleyen daha birçok mecmua bulunmaktadır. Türk edebiyatının bu durumundan yola çıkılarak çalışmamızın konusunu da Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde "H. 1072" arşiv numarasıyla kayıtlı olan şiir mecmuasının 1b-65a varaklarının çeviri yazılı metni ve Şiir Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi oluşturmaktadır. Çalışmamız beş ana bölümden oluşmakla birlikte birinci bölümü, klasik Türk edebiyatında mecmualar hakkında verilen kısa bilgilerden oluşan girişle başlamaktadır. İkinci bölümde çalışmamıza konu olan mecmuanın tanıtımı yapılarak şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde metnin kuruluşunda izlenen yöntem belirtildikten sonra mecmuada yer alan şiirlerin çeviri yazılı metni verilmiştir. Divanı olan şairlerin şiirleri, bu divan nüshalarıyla mukayese edilmiş ve farklılıklar dipnotta gösterilmiştir. Dördüncü bölümde mecmuadaki şiirlerin Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi yapılmıştır. Beşinci bölümde ise sonuç, kaynakça ve eklere yer verilerek çalışma tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, H. 1072, Şiir Mecmuası, MESTAP.