History teaching

Mesleki ve teknik anadolu liselerinde tarih öğretiminin, öğretmen görüşlerine göre problemleri ve çözüm önerileri (Van örneği)

Bu çalışma, Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde Tarih öğretiminin Öğretmen Görüşlerine Göre Problemlerini (Van Örneği) tespit etmeyi ve tespit edilen problemlere çözüm önerileri getirmeyi amaçlamaktadır. Van il merkezinde bulunan farklı türlerdeki meslek liselerinde görev yapmakta olan toplam 50 tarih öğretmeni çalışma alanı içerisinde yer almaktadır. Meslek liselerindeki tarih öğretiminin problemlerini Van İli'nden hareketle tespit edebilmek amacıyla öğretmen görüşlerine başvurulmuştur. Bu amaçla hazırlanan anket meslek liselerinde görev yapan tarih öğretmenlerine uygulanmıştır. Veriler elde edildikten sonra, sonuçlar SPSS (Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı) Paket İstatistik Programıyla değerlendirilmiştir. Literatür taramasıyla ortaya konulan ve anketten çıkan çözüm önerilerinin meslek liselerinde tarih öğretiminin problemlerinin çözümüne katkı sağlaması ümit edilmektedir. Kamuoyunda son yıllarda sıkça gündeme gelen 'Meslek Liselerinin Eğitim-Öğretim Problemleri' konusuna, acaba 'Tarih Öğretiminin Problemleri' nelerdir? Sorusuyla yaklaştığımız bu araştırma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problemin durumu, tarih öğretimi, araştırmanın amacı, problem cümlesi, alt problemler, sayıltıları, sınırlılıklar ve tanımlar; ikinci bölümde konuyla ilgili araştırmalar yer almaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi, modeli, evreni, örnekleminin yanı sıra, araştırmada kullanılan veri toplama aracı ve verilerin analizi; dördüncü bölümde bulguların nasıl analiz edildiği konularına yer verdik. Beşinci bölümde tartışma ve sonuç kısmına, altıncı bölümde ise önerilere yer verilmiştir. Üçüncü Bölümde araştırmanın bulguları ve bu bulgulardan elde ettiğimiz bilgilerin yorumlanması, son bölümde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler Mesleki Eğitim, Tarih Öğretimi, Tarih Öğretmeni, Problem durumu.

Sosyal bilgiler dersinde yer alan tarih konularının öğretiminde drama kullanımı: Bir eylem araştırması

Eğitim politikaları zamanla değişim göstermektedir. Günümüz eğitim anlayışında geleneksel öğretim yöntemleri yerini öğrencinin eğitim-öğretim sürecinde daha aktif olduğu, kendisini daha iyi ifade edebildiği yöntem ve tekniklere bırakmıştır. Drama, öğrencinin eğitim-öğretim sürecinde etkin şekilde katılımını sağlayan, öğretimi daha etkili kılan yöntemlerden biridir. Okulun en büyük amaçlarından biri öğrencinin akademik başarısını arttırmaktır. Ancak son yıllarda bunun yanında öğrencinin sosyalleşmesi, bilgilerinin günlük yaşamla ilişkilendirilmesi, öğretim faaliyetlerinin bireysel farklılıklara göre düzenlenmesi gibi kavramlar oldukça önem kazanmıştır. Çağdaş eğitim anlayışına göre, öğrenilen bilgileri kalıcı hale getirmek, bunların günlük hayata aktarılması ve hayatta etkin olarak kullanılması eğitimin etkililiğini göstermektedir. Drama yöntemi birçok araştırmacı tarafından bu amaca hizmet eden en etkili öğretim yöntemlerinden biri olarak görülmekte ve yine bu araştırmacılar tarafından bütün eğitim kademelerinde bu yönteme yer verilmesi gerekliliği belirtilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığının hazırladığı öğretmen kılavuz kitaplarında da drama yöntemine sık sık yer verdiği görülmektedir. Drama yöntemi, birçok soyut kavramın bulunduğu sosyal bilgiler dersinde ders başarısını arttırma konusunda önemli bir etkiye sahiptir. İstediğimiz zaman veya istediğimiz her an sosyal hayattaki olayları drama ile yeniden canlandırmak mümkündür. Ayrıca bu yöntem öğrencilerin düşünme, değerlendirme, algılama, dinleme ve konuşma yetenekleri üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Drama, öğrencilere sosyal bilgiler dersini sevdirme ve öğrencilerin derse katılımlarını arttırma açısından da büyük bir öneme sahiptir. Araştırma kapsamında sosyal bilgiler dersinde yer alan tarih konularının öğretiminde birçok ders etkinliği ile dramanın bir yöntem olarak öğrenci başarı ve tutumuna olan etkisi, drama kullanımının etkililiği, öğretim sürecine olan katkısı ve sosyal bilgiler dersi öğretimi açısından önemi saptanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, 6.sınıf sosyal bilgiler dersinde yer alan tarih konularında drama yönteminin kullanımı ile ilgili bir eylem araştırması uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İzmir ilinin Torbalı ilçesinde yer alan bir devlet okulunda öğrenim gören 6.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubuna, öğrenci velileri ve okulun diğer sosyal bilgiler öğretmenleri de dahil edilmiştir. Veriler, ön algı anketi - son algı anketi, drama çalışması değerlendirme formları, öğrenci günlüğü, araştırmacı günlüğü, görüşme formları, veli görüşme formu, video ve ses kayıtları /fotoğraflar ve öğrenci yapımı ürünler aracılığıyla temin edilmiştir. Araştırmada drama yöntemi ile işlenen derslerin uygulama süreci, verimliliği, öğrenci üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma sonucunda veriler ışığında drama yönteminin sosyal bilgiler dersinde tarih konularının öğretiminde verimli ve etkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte öğrencilerin ve öğrenci velilerinin de drama yöntemi ile ilgili olumlu görüş ve tutuma sahip oldukları saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Dersi, Tarih, Drama

Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan tarih ile ilgili kazanımlar üzerinden incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf ile ortaokul 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan tarih ile ilgili kazanımlar üzerinden Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin incelenmesidir. Bu amacın gerçekleştirilmesi için nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağını Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesiyle ilkokul 4. sınıf ile ortaokul 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında yer alan tarih ile ilgili kazanımlar oluşturmaktadır. Araştırmacı tarafından öncelikle, Seyyah-ı Alem Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nin aslına uygun çevirisi tercih edilmiştir. Seyahatname, ayrıntılı olarak okunmuş, muhtemel örnek olaylar belirlenmiştir. Tespit edilen örnek olaylar, aslına uygun olarak günümüz Türkçesine çevrilmiştir. Bu kapsamda, kazanımlar ve örnek olaylar tablolara dönüştürülmüştür. Ayrıca, ders sürecinde bir kazanım üzerinden örnek olaylar için uygulamaya dönük, her sınıf düzeyinde birer ders planı örneği hazırlanmıştır. Böylece, ders yapan öğretmenler tarafından sunulacak kazanımların, öğrenci dünyasında somut ve anlaşılır hale gelmesi amaçlanmıştır. 2018 yılında Milli Eğitim Bakanlığınca yenilenen sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan, 13 öğrenme alanından tarih ile ilgili toplam 34 kazanım belirlenmiştir. Evliya Çelebi'nin 7.888 sayfadan oluşan Seyahatnamesi incelendiğinde, genel olarak 1.829 tane örnek olay tespit edilmiştir. Tespit edilen bu örnek olaylar, ilkokul 4. sınıf ile ortaokul 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında yer alan tarih ile ilgili kazanımlarla eşleştirilmiştir. Yapılan eşleştirmede, 446 örnek olayın kazanımlara karşılık geldiği görülmüştür. Belirlenen kazanımlar ile tespit edilen örnek olaylar eşleştirildiğinde; bazı kazanımlara karşılık gelen çok sayıda örnek olay olduğu, bazı kazanımlara karşılık gelen örnek olay sayısının ise az olduğu görülmüştür. Sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki kazanımların somutlaştırılması amacıyla, Seyahatnameden tespit edilen örnek olayların uygun olduğu söylenebilir. Seyahatnamede yer alan örnek olayların; öğrencilerin derslerde daha etkin hale gelmesi, empati yapması, eleştirel düşünmesi, karşılaştırma yapması, geçmiş ile günümüz arasında bağ kurması, kendini ifade etmesi, öğrenme ortamlarının oluşturulması için önemli olduğu, derslerde etkin ve verimli bir şekilde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Seyahatnamede yer alan hikâye ve örnek olay zenginliği dikkate alındığında, diğer dersler için de bu tür çalışmaların yapılması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Evliya Çelebi, Seyahatname, sosyal bilgiler dersi eğitimi, tarih öğretimi, örnek olay.

Sosyal bilimler öğretim yöntemlerinin eleştirici düşünme gücünün gelişmesindeki rolü

Ortaöğretimde okutulan tarih derslerindeki gezi gözlem ve inceleme etkinliklerinin öğrenciler açısından kazanımları

Bu araştırma, orta öğretim kurumlarında okuyan öğrencilere gezi gözlem ve inceleme etkinlikleri yoluyla tarih öğretiminin kazanımlarının detaylı bir araştırmasını yapmak için hazırlanmıştır. Tarih derslerinin konularını da en sağlıklı ve kalıcı şekilde öğrenmenin yollarından biride gezi gözlem ve inceleme yöntemini kullanmaktır. Çünkü bu yolla öğrencinin birçok duyusuna hitap edilerek etkili, kalıcı ve doğru bir öğrenme ortamı hazırlanabilir.Orta öğretim kurumlarında gezi gözlem ve inceleme yönteminin kullanılması yaygın değildir. Buna karşılık Orta öğretim kurumlarında ki öğrenciler ise Tarih derslerinde gezi gözlem ve inceleme yönteminin yaygın bir şekilde kullanılmasını istemektedirler.Bu yöntemin; maddi sıkıntılar, çok zaman alması, yasal sorumluluklarının fazla olması, gezi gözlem ve incelemenin planlama gerektirmesi gibi nedenlerden dolayı yeterince kullanılmadığı düşünülmektedir.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma anketleri İstanbul ili Avrupa Yakası sınırları içindeki genel ve özel liselerde random (tesadüfî örneklem) yöntemiyle seçilmiş çeşitli okullardaki öğrencilere uygulanmıştır. Anketler toplam 385 kişiye uygulanmıştır.Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Bunlar; birinci bölümde giriş, ikinci bölümde kuramsal bilgiler ve literatür taraması, üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi, dördüncü bölümde bulgular, beşinci bölümde sonuçlar, tartışmalar, ve önerilerdir. Elde edilen verilerin istatistikî çözümlemelerinde p<0,05 düzeyinde anlamlı bulunan sonuçlar tablolarla gösterilmiş ve değerlendirilmiştir. Anlamlı bir farklılık göstermeyen gruplara yer verilmemiştir.Elde edilen bulgular doğrultusunda; Tarih derslerinde gezi- gözlem ve inceleme yönteminin kullanımının öğrenciler acısından bir çok kazanımlarının olduğu görülmüştür. Bu yöntemin geleneksel öğretim yöntemine göre daha etkili bir yöntem olduğu söylenebilirAnahtar Kelimeler: Tarih Öğretimi, Öğretim Yöntemleri, Gezi Gözlem ve İnceleme Yöntemi

Lise tarih ders kitaplarında Osmanlı modernleşme süreci

Bu araştırmada 1789?1918 yılları arasında Osmanlı çağdaşlaşma sürecinin lise tarih ders kitaplarına yansımaları incelenmiştir. Osmanlı modernleşme süreci XVII. XVIII. ve XIX yy. ıslahat hareketlerinden oluşmakla beraber asıl süreci 1789?1918 yılları arası oluşturmaktadır. Bunun nedeni bu yıllar içinde Batı tarzı daha köklü ıslahatlar yapılmasıdır.1299?1922 yılları arasında yaşayan Osmanlı devleti gerek iç dinamikleriyle gerekse de 1718'den sonra Avrupa'dan etkilenerek bir yenileşme çabası içine girmiştir. Geçmiş dönem çağdaşlaşma hareketlerinin incelenmesi çağdaşlaşma sürecinde bugün hangi noktada olduğunun görülebilmesi ve bu doğrultuda doğru kararlar alınabilmesi için önemlidir. Tarih eğitimi ve öğretimi gününü anlayan ve değerlendiren geçmişle gelecek arasında bağ kurabilen, ülkesini çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırmak için çalışan bireyler yetiştirme açısından önemlidir.Bu nedenle Osmanlı çağdaşlaşma sürecinin tarih kitaplarına ne şekilde yansıdığını göstermek amacıyla 1789 -1918 yılları arasında yer alan süreç tez konusu olarak incelenmiştir. Bu araştırmada 1976?2003 yılları arasındaki zaman diliminde Türkiye'de okutulmuş olan veya okutulan Tarih II ve Tarih III kitaplarına, 1789?1918 yılları arasındaki Osmanlı Çağdaşlaşma sürecinin etkileri ve bu etkilerin yansıması araştırılmaya çalışılmıştır. Çalışmada tarama modellerinden yararlanılmış, verilerin toplanmasında belgesel tarama yoluna gidilmiştir.Araştırmanın sonucunda Osmanlı Çağdaşlaşma sürecinin lise tarih ders kitaplarında Çağdaşlaşma veya Modernleşme başlıkları altında değil Islahatlar ve Değişmeler başlıkları altında incelendiği belirlenmiştir. Ayrı bir başlıkla çağdaşlaşma kavramına yer verilmemiştir. Ders kitaplarında yazarlar genelde birbirine benzer anlatımlar kullanmış, konuyu destekleyici unsurlara daha az yer vermişlerdir.

İlköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde tarih konuları üzerinde oluşturdukları metaforların söylem analizi tekniği ile incelenmesi

Bilişsel süreci anlama ve anlatmada en etkili araç olan metaforlar günlük yaşantımızda sıklıkla başvurduğumuz güçlü anlam ifadeleridir. Bir durumu diğer bir durumla kıyaslamak olan ve bu süreçte hafızanın sık sık tekrarlanarak yapılanmasını sağlayan metaforlar aktif hafıza ile öğrencilere etkili ve kalıcı öğrenme ortamları sağlarken yeni öğrenmeler için güçlü bir referans sağlamaktadır.Bireyin geçmiş yaşantısı ve yaratıcılığı ile iç içe olan metaforlar, dilin inşaa edildiği pratik form olan söylemlerde sıklıkla yer almaktadır. Bilginin üretildiği ve yapılandırıldığı yer olan söylemlerde teorik çerçevesiyle yer bulan metaforlar sosyo - kültürel içeriği birbirine bağlayan önemli bir role sahiptir. Metafor oluşturma sürecinde söylem dilbilimsel ve sözdizinsel yapısı ile yeni oluşumlara kolaylık sağlarken, öğrencinin bilişsel sürecini güçlendirmekte ve zenginleştirmektedir. Bu sebeple bu araştırmada ilköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde tarih konuları üzerinde oluşturdukları metaforları söylem analizi tekniği ile incelemek amaçlanmıştır.Araştırmada veriler, 2008 - 2009 eğitim öğretim yılının birinci ve ikinci döneminde Çanakkale ili merkezinde bulunan 5 farklı ilköğretim okulunun 427 beşinci sınıf öğrencisinden yazılı olarak ve belirlenen öğrencilerle yapılan görüşmelerden ayrıca bu öğrencilerin sosyal bilgiler derslerindeki gözlem raporlarından toplanmıştır.Araştırma betimsel nitelikte bir durum saptaması olup, nitel araştırma teknikleri temel alınarak analiz edilmiştir.Verilerin analizi sonucunda elde edilen metaforların, öğrencilerin geçmiş yaşantıları ve sosyo-kültürel ortamları ile paralellik gösterdiği görülmüştür. Ayrıca söylemlerde yer alan metaforların ise sınıf içerisinde yeni oluşumlar sağladığı görülmüştür. Metaforların içerik analizi tekniği ile incelenmesi sonucunda 10 farklı kodlama elde edilmiştir ve oluşturulan kodlamalarda her öğrencinin tarihi kendi yaşantısıyla detaylandırdığı görülürken, metaforların öğrenme - öğretme sürecine bu yöndeki olumlu etkisi ve öğrencilerin bu sürece aktif olarak katılmasının önemi görülmüştür.Araştırmanın alt amaçlarına göre, kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha çok metafor oluşturduğu ve araştırma örnekleminde yer alan beş ilköğretim okulundan ÖKİÖO öğrencilerinin daha çok metafor oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlara dayalı olarak da, metaforun anlamlı öğrenmeyi sağlamak amacıyla eğitimde bir araç olarak kullanılması, öğrencilerin yaşantı zenginliklerinin aktif öğrenme teknikleri ile zenginleştirilmesi, sınıf söyleminin etkili ve kontrollü olarak kullanılması, metaforlarla öğrencilere farklı bakış açılarının kazandırılması ve ders kitaplarında metaforik ifadelerin örneklerine yer verilmesi gibi önerilerde bulunulmuştur.

Tarih ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin öğretimde ve mesleki etkinliklerinde interneti kullanmaya yönelik görüş ve davranışları

Toplumlar, eğitim ihtiyaçlarını karşılamak, eğitim faaliyetlerini amaçlarına uygun olarak yürütmek amacıyla geleneksel olandan modern olana doğru bir gidiş seyretmiştir. Evrensel değerlerin bireyler tarafından öğrenilmesi, bireylerin kendisinden beklenen işlevleri yerine getirebilmeleri için birtakım kaynaklara ihtiyaç duyulmuştur. Bu kaynaklar eğitimin niteliğinin artırılmasında kullanılacak teknolojik gelişmeler ve bu teknolojik gelişmeleri eğitim ortamına taşıyacak fiziksel yeterliliklerin zenginleştirilmesidir. Teknolojik ilerlemeler bireyin yaşantısını pratikleştirecek bilgi ve donanımı kullanabilecek seviyeye ulaşmasını gerektirmektedir.Eğitim ve öğretim kurumlarında teknolojinin kullanımını kolaylaştıran en önemli araçlardan birisi Internet'tir. Hayatımızın her alanında ihtiyaç duyduğumuz bu paylaşım alanı her geçen gün önemini hissettirerek yaşamımızın bir parçası haline gelmektedir. Internet'in dünyada ve ülkemizde eğitim alanında da kullanılmasıyla eğitim kalitesinde artış sağlanmıştır. İşbirliği yaparak, görüşleri paylaşarak öğrenmeyi kolaylaştıran ve bireyin sosyalleşmesinde çok önemli bir konuma sahip olan Internet her alanda olduğu gibi tarih ve sosyal bilgiler öğretiminde de kullanılmaktadır. Internet yoluyla öğretmenler ve öğrenciler farklı öğretim yöntemlerini paylaşabilme imkânı bulmaktadırlar.Eğitimde Internet kullanımının birtakım sınırlılıklarının ve risklerinin olduğu düşünüldüğünde eğitimde Internet'i kullanan bireylerin teknoloji eğitimlerinin yüksek seviyede olması kaçınılmaz bir beklentidir.Bu araştırma ilköğretim sosyal bilgiler öğretmenleri ve ortaöğretim tarih öğretmenlerinin öğretimde Internet'i kullanmaya yönelik tutum ve davranışlarını incelemektedir. Araştırma 2009- 2010 eğitim-öğretim yılında Çanakkale merkezinde resmi ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan sosyal bilgiler ve tarih öğretmenlerini kapsamaktadır. Veriler, öğretmenlerin kişisel bilgilerini içeren beş sorudan oluşan birinci bölüm, öğretmenlerin genel Internet kullanımına ilişkin özellikleri ölçmeye yönelik yedi sorudan oluşan ikinci bölüm ile öğretmenlerin eğitim-öğretim faaliyetlerine ilişkin görüşlerini içeren otuz bir soruluk üçüncü bölümden oluşan araştırmacı tarafından geliştirilmiş bir anket ile toplanmıştır. Verilerin analizinde cinsiyete, öğretmenlerin branşına, görev yapmakta oldukları okul türüne, mezun oldukları okul ve eğitim düzeylerine göre farklılıklar t- testi; mesleki kıdem, mezun oldukları okul türü, görev yapmakta oldukları okul ve Internet kullanma eğilimlerine göre farklılıklar ise tek yönlü varyans analizi (one- way ANNOVA-F testi) tekniği kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırma bulguları tarih ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim öğretim faaliyetlerinde ve mesleki yaşamlarında Internet'i sıklıkla kullandığını göstermektedir. Öğretmenler, öğretim etkinliklerini planlamak, hazır eğitim dokümanlarına ulaşmak, yazılı değerlendirme soruları edinmek, medyayı takip etmek gibi amaçlarla Internet'i kullanmaktadırlar. Bu amaçlar doğrultusunda MEB'e ait web sitelerinin, ansiklopedik bilgi veren web sitelerin, medya kurumlarının web sitelerinin, öğretmen paylaşım sitelerinin tarih ve sosyal bilgiler öğretmenleri tarafından sıklıkla kullanıldığı görülmüştür. Ancak öğretmenlerin kendi hazırladıkları dokümanları Internet ortamında meslektaşlarıyla paylaşma tutumunu sergilemedikleri görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyet, branş, mesleki kıdem, çalıştıkları okul türü ve eğitim düzeyi gibi kategorik özelliklerindeki farklılıklarına karşılık derslerinde ve mesleki yaşamlarında Internet'i farklı sıklıklarda olsa kullandıkları araştırmanın bulguları arasındadır.

Ortaöğretim öğrencilerinin Çanakkale Savaşları ve öğretimine ilişkin biliş ve algılama düzeyleri

Modern Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin doğduğu yer olan Çanakkale, yaklaşık yüz yıldır dillerden düşmeyen bir destandır ve daha yüzlerce yıl bu destanın dilden dile aktarılması için, genç kuşakların bayrağı devralması gereklidir.Küreselleşen dünya, kültürlerin birbirine karışarak yozlaşmasına neden olmakta ve yeni nesillerde, milli duyguların yavaş yavaş kaybolmasına ortam hazırlamaktadır. Dolayısıyla devletler, çoğu kez, halkın milli duygularını kamçılamak için, kahramanlık hikâyelerini kullanmaktadırlar. Türk devleti de, yakın geçmişimizde meydana gelmiş olan Çanakkale Savaşlarını bu bağlamda değerlendirmektedir.Bu çalışmanın amacı, Çanakkale Savaşları'nın, gelecekteki yüzümüz olan orta öğretim öğrencilerine, olması gerektiği şekilde öğretilip öğretilmediğini araştırmak, eğer öğretilemiyorsa bu sorunun nereden kaynaklandığını belirlemeye çalışmaktır. Çalışma, öğrencilerin Çanakkale Savaşları hakkında bilgisini ölçmek, okul yönetiminin ve tarih öğretmeninin konuya yaklaşımını belirlemek ve öğrencilerin Çanakkale Savaşları'na karşı bakış açısı, ilgi ve tutumunu belirlemek amacıyla, üç ana grup altında toplanmıştır.Tarama modeline dayalı olarak desenlenen bu çalışmada, Ankara, Van, Batman, Rize, Denizli, Isparta, Kırklareli, Çanakkale illeri ve bu illere ait ikişer ilçe örneklem olarak alınmıştır. Anadolu Lisesi, Genel Lise ve Meslek Lisesi olmak üzere üç farklı okul tipinde öğrenim gören toplam 1914 öğrenciye ulaşılmıştır.Araştırma sonucunda, Çanakkale Savaşlarıyla ve yapıldığı zamanla ilgili öğrencilerin bilgilerinin yetersiz olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin asıl sorununun kronolojiyle ve neden sonuç ilişkisinin kurulamamasıyla ilgili olduğu ve bu yetersizliğin Meslek Liselerinde, Anadolu ve Genel Liselere oranla daha da yükseldiği görülmüştür.Çanakkale şehitlerini anma törenlerinin, okullarda yeteri kadar önemsenmediği, müfredat programında Çanakkale savaş alanlarına gezi düzenlenmesi özellikle belirtilirken, yapılma oranı en düşük etkinlik olduğu saptanmıştır. Ayrıca tarih öğretmenlerinin çağdaş eğitim metotlarını uygulamada yetersiz kaldıkları görülmüştürAraştırma sonucunda, öğrencilerin Çanakkale Savaşları'nın önemiyle ilgili algılarının olumlu olduğu , fakat Çanakkale'den uzaklaşıp doğuya doğru gidildikçe, bilgi ve algılarında olumsuz yönde değişmelerin arttığı görülmüştür.

Tarih öğretmenlerinin kullanmayı tercih ettikleri öğretim yöntem ve teknikleri ile bunlara ilişkin karşılaştıkları güçlükler (Kütahya ili örneği)

Bu araştırma; Kütahya ilindeki ortaöğretim kurumlarında görev yapan tarih öğretmenlerinin kullandıkları yöntemler, karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerilerinin tespiti için hazırlanmıştır. Bu bağlamda Kütahya ilinde görev yapan bazı tarih öğretmenleriyle görüşme yapılıp, verdikleri bilgiler neticesinde anket maddeleri hazırlanarak en çok kullandıkları yöntemler, karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri ortaya konulmaya çalışılmıştır.Konu ile ilgili verileri toplamak için üç bölümden oluşan bir anket hazırlanmıştır. Tarih öğretmenlerinin kişisel ve mesleki bilgilerini tespit etmek için kişisel bilgilerden sonra birinci bölümde, öğretim yöntem ve teknikleriyle ilgili 12 anket maddesi bulunmaktadır. İkinci bölümde, karşılaşılan güçlüklerle ilgili 10 anket maddesi bulunmaktadır. Üçüncü bölümde ise, çözüm önerileri ile ilgili 8 anket maddesi yer almaktadır. Son olarak öğretmenlerimizin kişisel düşüncelerine yer verilmiştir.2009-2010 eğitim-öğretim yılında uygulanan otuz maddeden oluşan anket 27'si kadın ve 89'u erkek öğretmenlerden oluşan toplam 116 tarih öğretmenine uygulanmıştır. Anketin Cronbach Alpha katsayısı 0.74'dir. Uygulamadan elde edilen verilerin analizinde t-testi, Kruskal Wallis testi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, Kütahya ilinde görev yapmakta olan tarih öğretmenlerinin en çok kullandıkları öğretim yöntem ve teknikleri belirlenmiş olup, bu yöntem ve teknikleri kullanırken karşılaştıkları güçlükler tespit edilmiştir. Bunun neticesinde sorunların çözümü için önerilerde bulunulmuştur. Yapılan araştırmaya göre, öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerine ilişkin olarak en çok birden fazla öğretim yöntemini, en az beyin fırtınası yöntemini kullandıkları belirlenmiştir. Ders kitaplarının dil ve anlatım yönünden anlaşılmasının güç olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenin konuya uygun bir öğretim yöntemi seçerek dersi işlemesi derse ilgiyi artıracağı gibi öğretimde kalıcılığı sağlaması bakımından da önemlidir.Anahtar Kelimeler: Tarih, Tarih öğretimi, Kütahya, Yöntem ve Teknikler, Öğretmen, Anket, Harita, Empati.

Tarih öğretmenlerinin uzaktan eğitim sürecinde teknoloji kullanım düzeylerinin incelenmesi: Çorum ili örneği

Dünyanın değişen şartlarına ayak uydurma mücadelesi olan teknoloji, her geçen gün gelişmekte bu gelişme de kaçınılmaz bir şekilde eğitimi ve eğitim anlayışını etkilemektedir. 2020 yılında dünyanın genelini etkisi altına alan Covid-19 pandemi dönemi ile başlayan uzaktan eğitim süreci de eğitim ve teknoloji ilişkisinin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışmadaki amaç tarih branşında görev yapan öğretmenleri farklı değişkenler yönünden teknoloji kullanım düzeylerini incelemektir. Bu amaçla Çorum ilinde 2022-2023 eğitim öğretim yılında farklı ortaöğretim kurumlarında görev yapan 91 tarih öğretmenine Bayraktar (2015) tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Eğitim Teknolojisi Kullanım Düzeylerini Belirleme Ölçeği" uygulanmış; bu uygulama ile toplanan veriler SPSS İstatistik Programı vasıtası ile çözümlenmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda tarih öğretmenlerinin teknoloji kullanım düzeylerinin incelenmesi ana problemi üzerinden teknoloji okuryazarlığı, derse teknoloji entegrasyonu, sosyal etik ve yasal hükümler ve iletişim olmak üzere ölçeğin dört alt boyutu analiz edilmiştir. Tarih öğretmenlerinin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, teknoloji alanında eğitim, yerleşim merkezi, okul türü değişkenlerine göre teknoloji kullanım düzeyi betimsel analiz, aritmetik ortalama, standart sapma, ilişkisiz örneklemler t testi, tek faktörlü gruplar arası varyans analizi ile ortaya koyulmuştur. Genel değerlendirilme sonunda öğretmenlerin; teknoloji okuryazarlığı alt boyutunda orta düzeyde olduğu; derse teknoloji entegrasyonu alt boyutunda iyi düzeyde olduğu, sosyal etik ve yasal hükümler alt boyutunda çok iyi düzeyde, iletişim alt boyutunda iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak öğretmenlerin özellikleri farklılaşmakta bu duruma bağlı olarak teknoloji kullanımı farklı boyutlarda değişkenlik göstermekte olup uzaktan eğitimde verimliliği etkilediği düşünülmektedir. Çalışmada elde edilen sonuçlar üzerine önerilerde bulunulmuştur.

Türkiye Cumhuriyeti İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük derslerinde "İstiklâl Yolu"nun öğretimi: (Mevcut ders kitapları, öğretmen ve öğrenci görüşleri ve çağdaş yayınlar ışığında yeni bir etkinlik paketi tasarımı)

Çalışmada 2015 – 2016 Eğitim Öğretim döneminde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokul ve liselerde okutulmakta olan Sosyal Bilgiler dersi ile Türkiye Cumhuriyeti ve Atatürkçülük derslerinde "İstiklâl Yolu" konusuna yer verilmesinin, milli duyguları pekiştirebileceği düşünülerek tarih eğitimine kazandırılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda "İstiklâl Yolu" konusu ile alakalı 2015 – 2016 eğitim-öğretim dönemine ait mevcut ders kitapları ile birlikte tamamlanmış ve tamamlanma aşamasındaki çağdaş yayınlar incelenmiş olup, "İstiklâl Yolu'nun" öğretiminde kullanılabilecek bölümler tespit edilmeye çalışılmıştır. Konu ile alakalı olarak Ankara, Kalecik, Ilgaz, Kastamonu, Küre, Seydiler ve İnebolu'da saha çalışması ile röportaj çalışması yapılmıştır. Yapılan bu tespitlerin yanında öğretmen ve öğrenci görüşleri alınarak "İstiklâl Yolu" konusunun ders kitapları içerisinde kullanılması amaçlanmıştır. Çalışmada tarih eğitiminin yanı sıra Tarih öğretimine katkıda bulunan yerel tarih, okul dışı tarih öğretimi ve müze öğretimi konularına da yer verilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda okutulan 2015–2016 eğitim-öğretim dönemine ait Sosyal Bilgiler ile Türkiye Cumhuriyeti ve Atatürkçülük ders kitapları incelenmiş olup "İstiklâl Yolu" konusunun mevcut kitaplarda yer almadığı, yer alan kitaplarda ise eksiklikler olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada yer alan diğer bölümde ise çağdaş yayınlarda "İstiklâl Yolu" konusu incelenmiş olup, tasarlanacak Etkinlik Paketi doğrultusunda çağdaş yayınlarda yer alan bu konuların mevcut ders kitaplarında ne şekilde kullanılabileceği tespit edilmeye çalışılmıştır. Hazırlanacak yeni Etkinlik Paketinin etkisinin arttırılabilmesi adına, öğretmen ve öğrenci görüşlerinin alınmasına yönelik anket çalışmaları yapılmıştır. Yapılan bu anket çalışması Çankırı'da bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokul ve liselerden 2'si Devlet Okulu, 2'si Özel Okul olmak üzere 4 okulda 240 öğrenciye ve Çankırı Merkezde görev yapan 40 Sosyal Bilgiler ve Tarih öğretmenine uygulanmış betimsel bir çalışmadır. Anketlerden çıkan sonuçlara göre yeni Etkinlik Paketi tasarımı gerçekleştirilmiştir. İstiklâl Yolunda yaşanmış olan hatıralar canlı tanıkların dilinden aktarılmaya çalışılmış, bunun için "İstiklâl Yolu" içerisinde yer alan bölgelerde alan araştırması gerçekleştirilmiştir. Alan araştırması sonucunda elde edilen veriler, yeni Etkinlik Paketi tasarımında değerlendirilmiştir. 2015-2016 eğitim öğretim döneminde okutulan mevcut ders kitapları, çağdaş yayınlarla birlikte öğretmen ve öğrenci görüşleri ışığında hazırlanan yeni Etkinlik, Sosyal Bilgiler ve İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük derslerinde öğretmen ve öğrencilerin istifadelerine sunulmuştur. Konu, mevcut ders kitaplarının ve çağdaş yayınlarının incelenmesinin yanında yapılan saha çalışması ve röportaj çalışmaları ile desteklenmiştir. Tasarlanan Etkinlik hakkında öğretmen ve öğrenci görüşleri alınarak Sosyal Bilgiler dersleriyle İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük derslerinde "İstiklâl Yolu" konusuna sağladığı faydalar objektif olarak aktarılmıştır. Yapılan bu çalışmanın sonucunda tarih eğitimine katkı sağlaması açısından değerlendirilmiş ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Tarih Eğitimi, Yerel Tarih, İstiklâl Yolu, Ders Kitapları, Çağdaş Yayınlar, Öğrenci Görüşleri, Öğretmen Görüşleri, Yeni Ünite Tasarımı

Yenilikçi tarih öğretiminde arkeolojinin değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı sosyal bilimlerin içerisinde yer alan arkeoloji biliminin tarih ve sosyal bilgiler ders öğretimlerinde yenilikçi ve yapılandırmacı bir yaklaşım ile değerlendirilmesi sürecinden meydana gelmektedir. Bu ders içerikleri ve müfredat programlarında arkeoloji temelli konu, kavram ve kazanımlarının ne derece var olduğu; arkeolojinin tarih ve sosyal bilgiler derslerindeki etki alanı ele alınmıştır. Tarih ders içerikleri ve öğretim programlarında arkeoloji disiplinin yansımaları üzerinde durularak geleneksel eğitim yaklaşımlarının aksine yenilikçi tarih öğretim yaklaşımlarında arkeolojinin daha fazla yer dinmesinin gerekliliği aktarılmaya çalışılmıştır. Ders içeriklerindeki arkeoloji konu kavram ve kazanımların varlığının kalıcı tarihsel öğrenmeye etkisi açıklanmıştır. Tarih ve arkeoloji disiplinlerinin sınıf ortamı, okul dışı mekânlarda birlikte ele alınmasının kanıt temelli öğrenmeler üzerindeki etkileri eğitim öğretim boyutları ile aktarılması amaçlanmaktadır. Araştırma ile ilgili yurt içi ve dışındaki kaynaklar, belgeler, verilerle doküman analizi yapılmıştır. Elde edilen veriler belirli düzlemde taranarak arkeoloji vurgusunun tarih ve sosyal bilgiler derslerinde daha fazla yer verilmesinin öğrencilerin tarihi ve geçmişi kalıcı öğrenmeler ile sağlayacağı gerekliliğini ortaya koymuştur. Türkiye'de, İngiltere ve Almanya'nın Thüringen eyaletlerindeki tarih ve sosyal bilgiler ders içeriklerindeki arkeoloji vurguları karşılaştırılıp yenilikçi tarih yaklaşımı doğrultusunda incelenmiştir. Tarihsel imgelemin arkeoloji etkinlik ve çalışmaları ile derslerdeki kalıcılığı üzerinde durulmuştur. Yenilikçi tarih öğretim programlarında arkeoloji ekseninin ve etki alanının geniş varlığı sonucunda öğrencilerde tarihsel öğrenmenin, tarihi değerleri korumanın, ulusal ve küresel tarihten yararlanmanın, tarihi bilince küçük yaşlardan başlanarak derinden sahip olma yolunda kalıcı izli öğrenmeler kazandırıldığı görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Tarih, Tarih Öğretimi, Yapılandırmacı Yaklaşım

Tarih dersinde teknoloji kullanımına örnek: Etkileşimli ünite tasarımı

Bu araştırmada, karekod barkodlar aracılığıyla etkileşimli hale getirilen tarih ders kitabının lise 12. sınıf öğrencilerinin "Atatürkçülük ve Türk İnkılâbı" ünitesindeki konularının öğrenimine ve tarih dersinde teknoloji kullanımına yönelik tutumlarına etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılında Adana ili sınırları içerisinde bulunan alt sosyoekonomik düzeyde bir devlet okulunda yapılmıştır. Araştırmada ön test - son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmış, barkodlu etkileşimli ünitelerin etkililiğini sınamak için deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Araştırmada 32'si kontrol grubu ve 33'ü deney grubu olmak üzere toplam 65 öğrenci yer almıştır. Araştırma verileri toplanırken öğrencilerin tarih konularındaki başarılarını ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan 25 soruluk "Akademik Başarı Testi"; teknoloji tutumlarını ölçmek amacıyla Yavuz ve Coşkun (2008) tarafından hazırlanmış ve gerekli izin kendisinden alınarak söz konusu bu tutum ölçeği tarih dersinde teknolojiye yönelik tutumlarına ilişkin şeklinde uyarlanarak beşli likert tipindeki 19 maddelik "Tarih Dersine Yönelik Teknoloji Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Dersler kontrol grubunda mevcut öğretim programına uygun şekilde anlatılmış, deney grubunda ise tasarlanan etkileşimli ünite kapsamında konular içerisine yerleştirilen karekod ile tabletlerin seçilen ünitedeki konuyla ilgili görsel ve işitsel materyalleri açması sağlanarak işlenmiştir. Araştırma kapsamındaki konular işlenmeden önce ve sonra ölçekler kontrol ve deney grubu öğrencilerine ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Araştırmada verileri analiz etmek için IBM SPSS (Statistical Packet for Social Sciences) 22.0 programı kullanılmıştır. Tutum ölçeğinden ve akademik başarı testinden ortaya çıkan veriler t-testi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda etkileşimli ünite tasarımı kullanımının öğrencilerin akademik başarılarında varolan mevcut öğretim programındaki yöntemlere göre daha etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun yanında akademik başarıya etki büyüklüğü değeri 0.67 (orta düzeyde) olarak bulunmuştur. Öğrencilerin tarih dersinde teknolojiye yönelik tutumlarında ise deney grubu öğrencilerinin ölçeğin alt boyutlarının tamamında tutum puanlarının daha yüksek çıktığı ölçülmüş; fakat bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Etkileşimli Ünite, Teknoloji Destekli Tarih Eğitimi, Karekod, QR Kod ile Eğitim, FATİH Projesi, EBA

Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi dersinin uzaktan eğitim yoluyla verilmesi konusunda öğrenciler ve öğretim elemanları ne düşünüyor? Tek durumlu bir örnek olay çalışması

I. Dünya Savaşı sonrasında ülkesi parçalanan Osmanlı Devleti'nin yerine kurulan Genç Türkiye Cumhuriyeti'ni kuranlar, çağdaş, demokratik ve milli bir devlet kurmayı amaçlamışlardır. Bu amaçla daha devletin kuruluş aşamasında siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel alanda büyük yenilikler yapmışlardır. Cumhuriyeti kuran kadro Mustafa Kemal önderliğinde Cumhuriyet rejiminin gerektirdiği insan tipini yetiştirmek amacıyla başta öğretim birliğini sağlamış, harf devrimini gerçekleştirmiş ve kara cahilliği yok etmek amacıyla millet mekteplerini yürürlüğe koymuştur. Yine bu kadro cumhuriyetin modernleşme ideolojisini halka yaymak amacıyla 1932'de halk evlerini kurarak taşraya kadar halkı bilinçlendirmek ve cumhuriyet rejiminin gerektirdiği bilinçli, çağdaş bireyler yetiştirmeye çalışmışlardır. Bir yandan bu tür çalışmalar yapılırken diğer yandan da Türk devriminin hangi aşamalardan geçerek gerçekleştiğini, diğer ülkelerde gerçekleşen devrimler ile karşılaştırmalı olarak ortaya koymak ve Atatürkçü düşünce sistemini yeni yetişen gençlere ve halka yaymak amacıyla İnkılap Tarihi dersleri devreye sokulmuştur. İnkılap Tarihi dersleri klasik tarih dersi niteliğinden çok öte bir ders olarak düşünülmüştür. Günümüzde ortaöğretim ve üniversitelerde okutulan İnkılap Tarihi derslerinin temeli 1925'e kadar gitmektedir. Nitekim üniversite reformu sonucu Darülfünun yerine oluşturulan İstanbul Üniversitesinde açılan İnkılap Tarihi Enstitüsünde ilk ders dönemin Milli Eğitim Bakanı (Maarif Vekili) Yusuf Hikmet Bayur tarafından verilmiştir. Dersin sistemli olarak verilmesi, 1934-1935 Eğitim-Öğretim yılından itibaren başlamıştır. Dersin sorumluluğu 1942'den itibaren Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesine bağlı olarak kurulan Türk İnkılap Tarihi Enstitüsüne verilmiştir. Diğer yandan 14 Mayıs 1950 seçimleriyle iktidara gelen Demokrat Parti 27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle iktidardan uzaklaştırılmıştır. 1960 darbesinden sonra ders ''Türk İnkılap Tarihi'' ve ''Türkiye Cumhuriyeti Rejimi'' ismini almıştır. Sonraki yıllarda dünyadaki konjonktüre bağlı olarak 1968 hareketinden etkilenerek dersin adı ''Türk Devrim Tarihi'', Kenan Evren önderliğinde yapılan 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında da dersin ismi bir kez daha değiştirilerek ''Türk İnkılap Tarihi'', 1981'de ''Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi'' olmuştur. Günümüzde ön lisans ve lisans programlarına kayıt olan tüm yükseköğretim öğrencileri bu dersi almak zorundadır. Ders, dersi veren öğretim elemanları ve dersi alan öğrenciler tarafından başlangıç aşamasındaki aynı heyecanı ve hevesi taşımasa da ders varlığını devam ettirmektedir. Günümüzde üniversite rektörleri ve dersin bağlı olduğu kurumlar (Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölüm Başkanlığı gibi) kişiler dersin uzaktan ya da yüz yüze verilmesinde doğrudan etkili olmaktadır. Nitekim başta bazı devlet üniversiteleri ve vakıf üniversiteleri olmak üzere dersleri sanal ortamda ve uzaktan eğitim yoluyla verilmektedir. Diğer yandan derse daha sahip çıkan üniversitelerde ise, ders yüz yüze yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Ege Bölgesinde 1992'de kurulmuş olan bir kamu üniversitesinde sanal ortamda uzaktan eğitim yoluyla yürütülen Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi derslerinin öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri temelinde değerlendirilmesidir. Bu çalışmanın amacı, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersinin bu üniversitede dersi yürüten 8 öğretim elemanı ile derse katılan 105 öğrencinin görüşlerini alarak dersin uzaktan yürütülmesinin 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılını temel alarak değerlendirilmesidir. Betimsel desende tasarlanan bu nitel çalışmada, veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Çalışma grubu amaçlı örneklem türlerinden maksimum çeşitlilik tekniği ile belirlenen 105 öğrenci ve 8 öğretim elemanı olmak üzere 113 katılımcıdan oluşmaktadır. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulardan çıkardığımız sonuçlardan bazıları şu şekildedir; Öğrencilerin yarıdan fazlasının(F:65) ders materyalleri ile konu özet ve videoları izlemedikleri saptanmıştır. Görüşmeye katılan öğrencilerin (F:16)'sı dersi izlediğini ve ders materyallerini yeterli bulduğunu dile getirirken, 24 öğrencinin izlediği ancak yeterli bulmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin büyük bir kısmı (F:99) Öğretim elemanına hiçbir soru sormadığı belirlenmiştir. Geriye kalan öğrencilerin büyük bir kısmı ise dersle ilgili değil özlük hakları ile ilgili sorular sordukları belirlenmiştir. Öğrencilerin büyük bir kısmının (F:77) dersi yüz yüze işlemenin daha iyi olacağı düşüncesinde olduğu belirlenmiştir. Yüz yüze eğitime taraftar olmayan öğrenciler ise bunun gerekçesi olarak maddi anlamda tasarruf sağladığı nedeniyle yüz yüze yapılmasının uygun olmadığını saptamıştır. Görüşmeye katılan 105 öğrenciden elde edilen verilere göre öğrencilerin %65'nin dersten verim almadığı belirlenmiştir. Çalışmaya katılan 8 öğretim elemanının görüşlerinden elde edilen bulgulardan hareketle, şu sonuçlar saptanmıştır. Buna göre; görüşmeye katılan 3 öğretim elemanı uzaktan eğitim uygulamasının üniversite yönetimi tarafından uygun görüldüğünü belirtmiştir. Bu bulgulardan hareketle üniversite yönetimi özellikle yakın çevrede bulunan üniversitelerdeki yönetimin siyasi gelişmelerden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmaya katılan 2 öğretim elemanın elde edilen bulgulara göre üniversitede öğrenci sayısının artması buna paralel olarak yeterli sınıfın olmaması uzaktan eğitim uygulamasına geçilmesindeki faktörlerden biri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci ve öğretim elemanlarından elde ettiğimiz verilere göre, AİİT dersi uzaktan eğitim yoluyla değil, yüz yüze sınıf ortamında görsel ve yazılı materyallerin daha da geliştirilerek verilmesi belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Sanal Sınıf, Uzaktan Eğitim, Etkileşimli Sınıf, Nitel Araştırma, Yükseköğretim.

Tarih öğretiminde NLP (sinir dili programlama-neuro linguistic programing) eğitimi tekniklerinin kullanımının öğrenci başarısına etkisi

Araştırmanın amacı; 10. Sınıf öğrencilerinin tarih dersinde, NLP eğitimi tekniğinin kullanımının öğrenci başarısına etkisini tespit etmektir.Araştırma problemine yanıt bulmak için deneme modellerinden "Ön Test-Son Test Kontrol Gruplu Model" ile veriler toplanmıştır. Deney grubundan 24 ve kontrol grubundan 23 öğrenci olmak üzere toplam 47 öğrenciye ulaşılmıştır. Bu öğrencilere anlatılan konu ile ilgili 20 soruluk bir test uygulanmış ve alınan verilerin çözümlenmesinde SPSS paket programı kullanılarak, sonuçlar istatistiksel verilere dönüştürülmüştür.İlk olarak deney ve kontrol grubu öğrencilerinin, uygulamalar öncesi denkliğini belirlemek amacı ile iki grubun ön test puanları "t" testi ile karşılaştırılmış ve ön test puanları arasında anlamlı fark olmadığı gözlenmiştir. Grupların uygulama öncesi denk olduğu görülmüştür.Deney grubu öğrencilerine tarih öğretiminde NLP eğitimi ve tekniklerini içeren uygulama yapılmış, kontrol grubu öğrencilerine ise, geleneksel öğretim metotlarını içeren bir uygulama yapılmıştır. Deney grubundaki öğrencilerin uygulamalar sonrasında, kontrol grubu öğrencilerine göre daha başarılı olduğu gözlenmiştir.Sonuç olarak tarih öğretiminde, performansı arttırmanın bir yolu olan NLP eğitimi ve tekniklerinin kullan iminin, öğrenciler üzerinde daha etkili olduğu ve öğrenci başarısını arttırdığı görülmüştür

Lise tarih dersi kitaplarında yer alan milli kimlik kavramının içerik analizi: 1939-1950

Bu araştırmada, 1939?1950 yıllarını kapsayan dönemde devletin milli kimlik temellerinin nasıl kurgulandığı, bu doğrultuda milli kültürün Türk kimliğinin nasıl bir yapıda olması istendiği ve bunun yeni nesle nasıl aktarılma istendiğini araştırmak çalışmanın temel amacıdır. Araştırmada milli değer kavramlarının açık seçik ve sıkça kullanılabileceği bir ders olması bakımından, tarih dersi inceleme alanı olarak seçilmiştir.Çalışmanın kavramsal çerçevesinde; geçmişten günümüze tarih anlayışı ve tarih eğitimi dönemler itibariyle ele alınarak kimlik çeşitleri ve milli kimlik anlayışı incelenmiştir. Değer ve değerler kavramları hakkında bilgi verilerek milli değer olarak ele alınabilecek kavramlar belirlenmiştir. Çalışmada araştırma yöntemi olarak tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini; Türkiye'de 1939?1950 yılları arasında liselerde okutulan 1?2 ve 3. sınıf tarih ders kitapları oluşturmuştur. Veriler literatür taraması sonucu elde edilerek içerik analizi yöntemi ile veriler nicel ve nitel olarak değerlendirilmiştir.

Tarih öğretmenlerinin tarih eğitimindeki yeni yaklaşımlara ilişkin görüşlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi Ankara örneği

Dünyada Tarih öğretiminde yeni bazı yaklaşımlara ilişkin çalışmalar 20. yy. dan öncelere dayanır. Özellikle 20. yy. ve 21.yy.da büyük hız kazanmış ve müfredatta dahi uygulanmaya başlamıştır. Özellikle de Tarih Öğretimindeki sorunlar gündeme geldikçe eski yöntem ve tekniklerin sadece ezberci bir öğrenci yetiştirdiği ve bu durumun düzeltilmesi gereği ortaya çıkmıştır. Gelişen ve değişen teknoloji ve imkânlarında eğitimde etkili bir şekilde kullanılması da kaçınılmaz bir hal almıştır. Topyekûn bu gelişmeler eğitim alanında köklü değişimi kaçınılmaz kılmıştır. Dolayısıyla dünyada ki gelişimden eğitimde aynı nispetle etkilenmiş ve hızlı bir değişim süreci içine girilmiş. Eğitimciler kalıcı öğretme ve öğrenme gerçekleştirebilmek için çok yoğun çalışmalar yapmaya başlamıştır.Bu değişim ve gelişim eğitimin her alanına yansımış ve üniversitelerde her bölüme de eğitim alanın da ders olarak okutulmaya başlamıştır. Bu alanlardan biri de Tarih Eğitimi olmuştur ve ülkemizde üniversitelerimizde önceleri arasında olmakla birlikte birçok üniversite bu çalışmalara çok önemli katkılar sağlamıştır. Bu katkılar hem Tarih Öğretiminin kalıcılığını ve başarısını artırmaya yönelik çalışmalar olmakla birlikte aynı zamanda bu alana dair çalışma ve yaklaşımları takip etmek olmuştur. Ayrıca tarih öğretiminde dünyada meydana gelen gelişimi ve değişimi takip etmeye de çalışarak geçmişten günümüze bizde yapılan çalışmaları tanımak amacına hizmet edilmiştir.Bu çalışma da bu amaçla tarih öğretimimizde son yıllarda meydana gelen yeni yaklaşımlar araştırılmaya çalışılmış ilgili araştırmalar incelenmeye çalışılarak genel bir kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Ayrıca bu çalışmada Tarih Öğretiminde Yeni Yaklaşımlara ilişkin öğretmen görüşlerini almak amacıyla Ankara İlinde görev yapmakta olan tarih öğretmenlerine bir anket çalışması uygulanmıştır. Ankara ilindeki Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde bulunan 11 merkez ilçedeki lise tarih öğretmenleri ile ilköğretim okullarında görev yapan tarih lisanslı sosyal bilgiler öğretmenlerinden tarih öğretiminde yeni yaklaşımların kullanılmamasının nedenlerine yönelik görüşler ile tarih öğretiminde yeni yaklaşımlara yönelik öğretmen görüşlerinin alındığı ölçeğin değerlendirilmesinde frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( ) ve standart sapma (ss) değerleri belirlenerek bulgular kısmı oluşturulmuştur.

Tarih öğretiminde arşiv belgeleriyle hazırlanan internet destekli öğretim materyaline ilişkin öğretmen görüşleri

Bu araştırmanın amacı, birinci elden kaynaklar kullanılarak hazırlanmış internet destekli öğretim materyalinin tarih öğretiminde nasıl uygulanabileceği ile hazırlanan bu ortamın öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesini yapmaktır. Bu araştırmada, karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Karma yöntem araştırması, araştırmacının nicel ve nitel araştırma tekniklerini tek bir çalışma içerisinde birleştirdiği araştırma olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, nicel ve nitel veriler ayrı ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen veriler sonuçta bir araya getirilmiştir. Araştırmada hazırlanan internet destekli öğretim materyalinde, tarih öğretimine yönelik etkinlikler sunulmuştur. Sınıflarında bu etkinlikleri uygulayan 54 tarih öğretmenine anket uygulanarak öğretmenlerin internete yönelik tutumları tek faktörlü varyans analiziyle (one way ANOVA) değerlendirilmiştir. Ayrıca aynı anket içerisinde kullanılan

11. sınıf öğrencilerinin tarih derslerinde akademik tarih dergilerinin kullanımına yönelik görüşleri

Bu araştırmanın amacı, İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde, ?Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası? ünitesinin öğretiminde akademik tarih dergilerinin kullanımına yönelik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Araştırmanın katılımcılarını, 2010-2011 eğitim ve öğretim yılı ikinci döneminde Ankara ili Yenimahalle ilçesi, Gazi Çiftliği Lisesi?nde öğrenim gören 11/B sınıfı öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmada 35 öğrencinin görüşü alınmıştır.Araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır. Okulda ünite süresince 5 haftalık bir çalışma yapılmıştır. Öğrencilere araştırmacı tarafından belirlenen Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi?nin3 farklı sayısından, ilgili üniteye ilişkin farklı makaleler verilmiş ve araştırmacının bizzat derse katılımıyla uygulama yapılmıştır.Tespit edilen görüşler sonucunda elde edilen veriler, yargısal veriler olarak sınıflandırılabilir. Yargısal veriler öznel olup, yorumu gerektiren verilerdir. Araştırma bulgularına göre, öğrenciler; tarih dergilerinin eleştirel düşünme becerilerine, okuma alışkanlıklarına, ders kitabında olmayan olay ve olguları öğrenmelerine katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Bununla beraber tarih dergilerini okumaya devam etmek istediklerini, uygulama sürecinin keyifli geçtiğini dile getirmişlerdir. Bazı öğrenciler ise ilk defa bir tarih dergisi okuduklarını ve çok zevkli olduğunu belirtmişlerdir. Çoğunluk da ders kitabına tercih edeceğini söylemiştir. Anahtar Kelimeler: Tarih Dergileri, Tarih Dersi, İnkılap Tarihi, Eleştirel Düşünme, Nitel Yöntem

Tarih öğretmenlerinin sanat tarihi öğretiminde karşılaştıkları problemler ve çözüm önerileri

Bu araştırmada, ortaöğretim kurumlarında halen görev yapmakta olan tarih öğretmenlerinin tarih ders kitaplarındaki sanat tarihi konularının öğretiminde karşılaştıkları problemler ve çözüm önerileri dikkate alınarak hazırlanmıştır. Araştırma Ankara İlindeki beş merkez ilçede (Yenimahalle, Keçiören, Sincan, Gölbaşı, Mamak) 2011-2012 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde yürütülmüştür. Araştırma sonucunda, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında ortaöğretim kurumlarında halen görev yapmakta olan öğretmenlerin tarih ders kitaplarındaki sanat tarihi konularının öğretiminde sıkıntılar yaşadıkları ve bu konuların öğretiminde yetersiz kaldıkları ortaya çıkmıştır. Bu araştırmayla öğretmenlerin bu problemlerine neden olan etmenler araştırılmışve elde edilen bulgular doğrultusunda çözüm önerileri verilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sanat Tarihi, Kavram, Alan, Dönem, Estetik Beceri

Tarih öğretiminde kadın imajının yeniden inşası

Tarih öğretiminin değişen yöntem ve amaçları sosyal tarih konularını da ön plana çıkarmaya başlamıştır. Sosyal tarihe ve gündelik hayata ilginin artması ile kadın tarihi de konuşulan konular arasında yerini almıştır. Feminizmin ve toplumsal cinsiyet çalışmalarının katkısı ile kadın tarihi konusu ders kitaplarında sorgulanmaya başlanmıştır. Kadın imajlarının ve rollerinin ders kitaplarında sorgulanması, imaj çalışmalarına ışık tutmuştur.Bu çalışmanın amacı, mevcut tarih ders kitaplarında eksik olduğu düşünülen kadın imajlarına dikkat çekerek tarih ders kitaplarında kadın imajının yeniden inşasına ön ayak olmaktır. Ayrıca öğrencilerin kadın tarihine ilişkin tutumlarına ulaşarak, öğrenci tutumlarını sorgulamaktır. Öğrencilerin önerdiği kadın rolleri ve imajlarına ulaşılmaya çalışılmıştır.Kadın imajının yeniden inşasına yönelik yapılan bu çalışmada, I. bölümde Beşli Likert Tipi tutum ölçeği geliştirilerek uygulanmış ve öğrenci tutumları belirlenmiştir. Öğrenci tutumları cinsiyet, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi bakımından değerlendirilmiştir.Ayrıca öğrenciye açık uçlu iki soru yöneltilerek, cinsiyet ve anne baba eğitim düzeyinin öğrencilerin tutumları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Öğrencilerin önerdiği kadın imajlarına ve rollerine ulaşılmıştır. Her iki anketin analizi ile elde edilen bilgiler tablolar aracılığıyla tasnif edilmiştir. Tarih ders kitaplarında eksik olduğu düşünülen imajlarla ilgili bir öneri geliştirilmiştir.Önerilen kadın imajlarının gerekçeleri verilen tarihsel bilgilerle ortaya konmuştur. Verilen bilgilere muhakkak eklenecek çok kişi ve bilgi bulunmaktadır; ancak öneri olarak sunulan imajlar için örnek kadınlar seçilmiştir. Her bir bölümü ayrı ayrı kitaplaştırılabilecek potansiyele sahip olan imajların bu tez içinde tamamlanması mümkün görülmemektedir.Tarihteki çok yönlü kadınların hangi imaj dahilinde ders kitaplarına yerleştirileceği sorun olmuştur. Ancak bu kadınlar çeşitli başlıktaki imajlarda tekrar anlatılarak bu sorun aşılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda verilen, ders kitaplarına yerleştirilebilecek kadın tablosu eki ile bu imaj çalışması desteklenmiştir.

Tarih öğretiminde güdümlü küçük grup tartışmasının öğrencilerin demokratik tutumlarına etkisi

Eğitim ve öğretim ciddi süreçlerdir. Toplumların ve bireylerin sağlıklı bir şekilde yetişmelerini ve başarılı bir hayat sürdürmelerini sağlayan en önemli etmenlerdir. Meslek kazanmak gibi amaçların yanı sıra, eğitim-öğretimin getirilerinden biri de insanlara çeşitli alışkanlıklar ve tutumlar kazandırmaktır. Söz konusu tutumlardan biri de demokratik tutumdur. Öğrencilerin demokratik tutum kazanmaları, eğitim ortamının demokratik olmasıyla sağlanabilmektedir. Demokratik bir eğitim ortamında öğrenciler rahat bir şekilde davranabilmelidirler, görüş ve düşüncelerini de rahat bir şekilde ifade edebilmelidirler. Öğrencilerin görüş ve ifadelerini rahat bir biçimde ifade edebilecekleri ve demokratik tutum kazanabilecekleri öğretim yöntem ve tekniklerinden biri de ?güdümlü grup tartışması? dır. Güdümlü grup tartışmasında öğrenciler başkalarının düşüncelerini dinlemeyi, anlamayı ve kendilerini ifade etmeyi öğrenirler. Zira çağdaş eğitim yaklaşımlarından biri olan bu teknikte demokratik tutum kazanmak için gereken tüm noktalar bulunmaktadır. Bu aşamada, ülkemizde tarih derslerinde hala bazı sorunların olduğu da görülmektedir. Bu çalışma da, güdümlü küçük grup tartışması ile tarih derslerinde öğrencilerin demokratik tutumları arasındaki bağlantı görülmeye çalışılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Eğitim-Öğretim, Tarih, Demokratik Tutum, Güdümlü Grup Tartışması, Eğitim Programı

12. sınıfta okutulan çağdaş Türk ve dünya tarihi dersinin kazanımlarının gerçekleşme seviyesine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı, liselerde 12. sınıfta okutulan, 20. yüzyılın başlarından günümüze kadar dünyada ve Türkiye'de yaşanan gelişmeleri anlatan Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersinin hedeflerinin gerçekleşme düzeyine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri alınarak bu görüşler doğrultusunda; müfredatın eksikliklerini tespit etmek, müfredata yeni açılımlar kazandırabilmek ve bu dersin öğretmenler tarafından sınıflarda daha verimli bir şekilde işlenmesine katkıda bulunmaktır.Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersi ile ilgili var olan durumu inceleyen bu tez betimsel araştırma yöntemine uygun olarak yapılandırılmıştır. Betimsel yöntem genellikle bir durumu açıklamak, değerlendirmek ve olaylar arasındaki ilişkileri saptamak amacıyla uygulanır. Mevcut durum nedir, hangi yöne gitmeliyiz sorularına cevap arar. Bu araştırmada betimsel yöntem kullanılmasının nedenleri; mevcut koşulları ortaya koymak, problemi tespit etmek, konuyu açıkça ortaya koymak ve araştırmayı doğal şartları bozulmadan yapabilmektir.Bu araştırmanın evrenini; Ankara il sınırlarındaki liselerde okuyan 12. sınıf öğrencileri ve bu öğrencilerin öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini; Ankara ilinin Etimesgut, Keçiören ve Sincan ilçelerinde bulunan Etimesgut Lisesi, Aktepe Lisesi, Fatih Sultan Mehmet Lisesi, Kalaba Lisesi, Keçiören Lisesi, İbni Sina Lisesi, Sincan Süleyman Demirel Anadolu Lisesi, Sincan Fatih Anadolu Liselerinde 12. sınıfta okuyan toplam 303 öğrenci ile bu öğrencilere Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersini veren 38 öğretmen oluşturmaktadır.Veri toplama aracı öğretmen ve öğrenciler için ayrı ayrı üç bölümden oluşmaktadır. Araştırmada konu ve amaca bağlı olarak anket ve mülakat kullanılmıştır. Birinci bölümde; öğretmen ve öğrencilerin kişisel bilgilerini belirlemeye yönelik sorular yer almaktadır. İkinci bölümde Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersinin hedeflerinin gerçekleşmesine ilişkin dersi okutan tarih öğretmenlerinin ve bu dersi alan öğrencilerin görüşlerini öğrenmek amacıyla 26 maddeden oluşan bir anket formu bulunmaktadır. 5'li likert tipi ölçeğin kullanıldığı bu bölümde her maddeye verilecek cevap kodları 1,00 ile 5,00 arasında değişmektedir. Üçüncü bölümde; bu dersin hedeflerinin gerçekleşmesine ilişkin programda yer alan kazanımların, elde edilip edilemediğine dair durumu öğrenmek amacıyla bir de mülakat formu, veri toplama aracı olarak kullanılmıştır.Bu araştırmada verilerin analizi bilgisayara yardımı ile istatistik biliminin genel esasları çerçevesinde yapılmıştır. Araştırmaya katılan öğrenci ve öğretmenlerin frekans dağılımları, yüzdelik hesaplamaları ile t-testi ve varyans analizleri yapılmıştır.Elde edilen bulgulara göre; 12. sınıflarda okutulmaya başlanılan Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersini olumlu değerlendiren öğretmenler öğrencinin ilgisini çekeceğini düşündükleri konuların programda bulunmasının uygun olacağını belirtmişlerdir. Ancak araştırma sonucunda Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersinin hedeflerinin gerçekleşme seviyesine ilişkin öğretmenlerin tutumları ile öğrencilerin tutumlarının birebir aynı olmadığı görülmüştür. Tarih ders müfredatı, ders kitapları, ders saatlerinin azlığı, derslerde kullanılan metot ve teknikler, ders araç gereçlerinin yetersizliğinden kaynaklanan problemler, öğretmen ve öğrenciler tarafından katılım gören problemler olarak tespit edilmiştir.