Capital market

Vadeli işlem piyasaları ile spot piyasalarının birbiri ile uyumunun teknik analiz açısından uyumunun incelenmesi

Finansal piyasalar geliştikçe finansal ürünler çeşitlilik ve derinlik kazanmıştır. Bunun bir sonucu olarak mevcut finansal ürünlerin dayanak varlık teşkil ettiği türev ürünler ortaya çıkmıştır. Zamanla türev ürünlerin kullanımı yaygınlaşmış yatırımcılara birçok avantaj sağlamışlardır. Finansal varlıkların spot piyasadaki değerlerinde yaşanan gelişmeler (fiyat hareketleri) türev ürünlerinde de yansımaktadır. Bu da yatırımcılara spot piyasadaki yaptıkları yatırımların sigortalarını türev ürünlerde pozisyon oluşturarak sağlarken hedge görevi görür. Başka bir açıdan da yatırımcılar finansal varlıkların spot piyasadaki fiyat hareketlerinden faydalanmak isterken daha az spot piyasadaki finansal varlığa yatırım yapmak yerine daha az sermaye ile yatırım yapılması planlanan finansal varlığın dayanak varlık teşkil ettiği türev ürünlere yatırım yaparak aynı oranda kazanç sağlamayı hedeflerler. Bu çalışmada ise yatırımcıların bu hedeflerini gerçekleştirebilmelerinde yardımcı olacak bir konu olarak 'Finansal varlığın fiyat hareketleri ile türev ürününün fiyat hareketleri arasındaki ilişkiyi teknik analiz açısından uyumu' çalışması yapılmıştır. Bunun için BİST30 endeksinin spot fiyatı ile dayanak varlığı BİST30 olan vadeli işlem sözleşmelerinin 04/01/201028/04/2017 tarihleri arasındaki kapanış fiyatları ele alınarak yatırımcılar tarafından en çok kullanılan Moving Average Convergence Divergence, Relative Strength Index, Moving Average, Stochastic Slow indikatörlerindeki ürettikleri sinyallerin tarihsel olarak ilişkisi ve getiri toplamındaki benzerlikler ya da ayrışmalar incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Teknik Analiz, Vadeli İşlem Piyasaları, BİST30, İndikatörler.

Para politikasının seçilmiş piyasa göstergelerinin üzerindeki etkisinin incelenmesi: Türkiye uygulaması

Bu araştırmanın amacı para politikalarının sermaye piyasası verimliliği üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Araştırma kapsamında Türkiye'de para politikalarına yönelik araçların sermaye piyasası verimliliği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma kapsamında para politikası ve sermaye piyasasını tanımlamak adına çeşitli veriler kullanılmıştır. Verilerin tamamı TCMB EVDS alınmıştır. Veriler 2010Q1 ile 2022Q1 dönemini kapsayacak şekilde 3 aylık olarak temin edilmiştir. Verilerin enflasyondan arındırılması amacıyla 2010 bazlı TÜFE ile deflate edilmiştir. Veriler için M1 para arzı ve GSYİH değişkenlerinin logaritmik formları kullanılmıştır. Araştırmada birim kök testi ve Granger nedensellik testi uygulanmıştır. TCMB politika faiz oranları en az 1 yıl sonrasında BİST 100 değeri, TUFE, GSYIH ve M1 para arzı üzerinde etkili olmaktadır. Yine zorunlu karşılık oranları oranları 1 sene sonra TUFE değeri üzerinde etkili olmaktadır. Bu durum para araçlarının uzun vadede sermaya piyasası araçları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Para Politikaları, Sermaye Piyasası, Türkiye

Portföy Yönetim Şirketlerinde Şer-i Yönetişim: Türkiye ve Malezya Örneği

Körfez bölgesinde petrolün keşfi, akabinde 1973 yılında yaşanan petrol krizi sonucu petrol fiyatlarının bir anda üç katına çıkması petro-dolar olarak tabir edilen sermaye akışına neden olmuş ve bu durum petrol ihraççısı olan Arap ülkelerinin ellerinde büyük sermaye birikimlerine yol açmıştır (Öztürk & Saygin, 2017, s. 3). Bu sermaye birikimi İslami Bankacılığı teşvik etmiş ve 1975 yılında kurulan ilk ticari İslami banka olan Dubai İslam Bankası ile bankacılık alanında başlayan İslami finans günümüzde bankacılık, tekafül ve İslami sermaye piyasaları ile 3.1 trilyon ABD doları büyüklük (Katılım Finans Strateji Belgesi, 2022, s. 29) seviyesine erişmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'de hizmet veren portföy yönetim şirketlerinde şer'i yönetişim yapısının ne durumda olduğu ve yasaların şer'i yönetişimi ne düzeyde zorunlu tuttuğunun bir resminin çekilmesi ve sonrasında Türkiye'deki şer'i risklerin belirlenip bunların en düşük seviyeye çekilmesi için neler yapılması gerekliliği konusunda öneriler verilmesi amaçlanmıştır. İslami sermaye piyasaları ve bu piyasaların en çok tercih edilen yatırım araçları incelenmiştir. İslami endeksler bağlamında hisse senetleri, sukuk ve yatırım fonlarına detaylı bir şekilde değinilmiştir. İslami sermaye piyasalarının önemli aktörü olan İslami portföy yönetim şirketleri şer'i yönetişim bağlamında ele alınıp, Türkiye ve Malezya'da şer'i yönetişim sistemleri kıyaslanmıştır. Hem Türkiye hem de Malezya şer'i yönetişim yapıları yasal düzenlemeler incelenerek değerlendirilmiş, ortak yanlar ve farklılıklar şer'i yönetişim bağlamında detaylandırılmıştır. Bu kıyas sonucunda Türkiye'nin İslami portföy yönetimi şirketlerine yönelik bir düzenlemesi bulunmadığı ve İslami kurallara uygun fon yöneten portföy yönetim şirketlerinin şer'i yönetişim yapılarında eksiklikleri bulunduğu tespit edilmiştir ve bu eksikliklerin nasıl giderilebileceğine dair öneriler sunulmuştur. Şer'i yönetişim yapısında meydana gelen eksikliklerin oluşturduğu şer'i riskler değerlendirilmiş ve bu risklerin en aza indirgenmesi için gerekli mekanizmalar tartışılmış ve riskleri düşük seviyede tutmak için atılması gereken adımlar anlatılmıştır.

Meme hisse senetlerinin borsa üzerindeki etkiii: Gamestop mania

WallStreetBets forum on the popular Reddit platform has drawn the attention of not merely financial market participants, but also policymakers as retail investors gathering in the forum circulate tickers of certain securities and jump on the bandwagon in an attempt to push up the prices. This study examines what transpired in January 2021 trading frenzy in GME which became a meme stock and the star of Redditors and other mania-influenced stocks igniting a battle between retail investors gathering in the forum and Wall Street hedge funds. The study deploys a VAR(p)-process and its structural analysis tools to examine the impact of the trading frenzy by empirically investigating whether an intertwined association significantly differs from the pre-saga time horizon by focusing on the most popular stocks among retail investors during the peak of the mania; GameStop (GME), AMC Entertainment Holdings Inc. (AMC), Naked Brand Group (NAKD) and Koss Corporation (KOSS) and the spillovers to the broad market. The daily time frame data covering the period from 23 July 2020 up to 29 June 2021 is divided into two equal data sets and analyzed independently in two separate models. The findings of the work suggest that the trading frenzy caused an intertwined correlation between the targeted securities which was absent in the timespan prior to the saga. This implies that trading risk increases during such trading activity as the stocks become highly correlated. The interconnectedness analyses shows that GME remains a non-transmitter stock despite a considerable increase in its contribution to the explanation of the broad market's return volatility. The study pinpoints that investors, traders, portfolio managers and institutional investors should not base their trading or investment decisions based merely on traditional data, alternative data should also be taken into consideration as they play a crucial role in influencing prices of the to become meme stocks.

İnovasyonun firma performansı üzerine etkisi: Türk sermaye piyasası üzerine bir inceleme

Firmalar değişen müşteri beklentilerini takip etmekte güçlük çekmekte ve küreselleşmenin doğal çıktısı olan amansız rekabetle baş etmenin yollarını aramaktadırlar. Çevresel faktörlerin estirdiği değişim rüzgarları, Türk sermaye piyasasında faaliyet gösteren firmaları da doğrudan etkilemektedir. Firmaların hayatlarını sürdürebilmeleri, sürdürülebilir ve avantajlı rekabet üstünlüğünü sağlayarak firma performanslarını en üst seviyeye çıkaracak faaliyetlerin peşinde koşmaları kaçınılmaz hale gelmiştir. Bunun içinde inovasyon faaliyetleri gibi enstrümanlara duyulan ihtiyacın her geçen gün artış trendinde olduğu ifade edilebilir. Bu çalışmanın temel amacı; ürün, süreç, pazarlama ve organizasyonel inovasyon gibi inovasyon türlerinin inovasyon, üretim, pazarlama ve finansal performans gibi firma performansının farklı yönleri üzerindeki etkilerini Türk sermaye piyasası özelinde incelemektir. Borsa İstanbul'da İmalat sanayiinde faaliyet gösteren 135 firma üzerine çalışma yapılmıştır. Çalışmada anket yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS versiyon 25 paket programıyla betimsel istatistiklerin yanında açıklayıcı faktör analizinden yararlanılmıştır. LİSREL 9.1 paket programıyla doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi ile kurulan yol analizinden yararlanılarak hipotezler test edilmiştir. Sonuçlar, inovasyon türlerinin firma performansına olumlu etkilerini ortaya koymaktadır. Teorik ve yönetsel uygulamaların yanı sıra gelecekteki araştırmalar için sınırlamalar da tartışılmıştır.

Bankacılık sistemi ve sermaye piyasasının finansal gelişme endeksinde kullanılan değişkenler ile analizi (2008-2017 dönemi)

Finansal sistemin varlık sebebi, yatırım fırsatları için gereken kaynakların bulunmasına yardımcı olmasıdır. Finansal sistemin bileşenleri ise finansal piyasalar ve finansal araçlardır. Bankalar, finansal sistem içinde çok önemli yere sahip kuruluşlardır. Türk Bankacılık Sistemi, Türk Finans Sektörünün en büyük ve en önemli bileşeni durumunda ve ulusal finans sistemlerinin ülke ekonomilerindeki yüksek paya sahiptir. Ayrıca bankalar, finans sisteminde olduğu kadar ekonominin bütününde de yadsınamayacak ağırlık ve güce bahip oldukları söylenebilir. Çalışmada Dünyada ve Türkiye'de bankacılık sistemi irdelenmiş ve 2008-2017 yılları arasındaki sermaye piyasasının finansal gelişme endeksinde kullanılan değişkenler ile analizi yapılmıştır.

Makine öğrenmesi yaklaşımıyla Borsa İstanbul'da işlem bazlı manipülasyonların tespiti

Capital markets, one of the pillars of the financial system, play a vital role in transferring the excess funds of savers to investors who need funds in the medium and long term. Trust is essential for the safe and effective operation of capital markets and for the healthy transfer of resources from those who supply funds to those who request them. The capital market is constantly regulated and supervised in order to ensure it functions and develops in a reliable, transparent, efficient, stable, fair, and competitive environment and to protect the rights and interests of investors. Manipulation, which prevents the capital market from operating regularly within trust and transparency norms, is an important issue that should be considered both for individual investors who offer funds to the securities markets and for companies that request funds by issuing stocks. This study examines the trade-based manipulations in Borsa Istanbul (BIST). Data on stocks that were manipulated between 2010 and 2015 were used in BIST, and a model consisting of supervised machine learning classification techniques and artificial neural networks was proposed to detect trade-based manipulation from the daily data of manipulated stocks. It has been shown that the proposed model is successful in detecting trade-based manipulations in the stock market based on accuracy, sensitivity, and f1 scores. Experimental results show that an f1 score of 0.86, a sensitivity of 0.87, and an accuracy of 0.89 in market manipulation detection were achieved. With this study, the manipulation in the stock market, the biggest obstacle for investors to make safe investments in the capital markets, will be minimized and the principles of transparency and trust, essential for the formation and development of the capital market, will be established. In addition, due to the success achieved in market manipulation detection, our study will benefit regulators especially in detecting stock market manipulation.

VIX korku endeksinin kırılgan beşli ülke borsa endeksleriyle ilişkisi

Borsa, yatırımcılar, tüm ekonomik birimler ve devlet yöneticileri tarafından her zaman ilgiyle takip edilen ve araştırmalara konu edilen önemli ekonomik göstergelerin başında gelmektedir. Yapılacak yatırımın getirisi ve buna bağlı riskler yatırımcıların dikkate alması gereken ana unsurlardır. Bir ülkenin borsasının riski, finansal bulaşıcılık etkisiyle başka bir ülkenin borsasını etkileyebilir. Ayrıca mevcut ekonomik durumun belirsizliği ve finansal istikrarsızlık, gelişmekte olan piyasalarda yüksek oynaklığa neden olabilir. Bu nedenle gelişmekte olan ülkelerin oynaklığı gelişmiş ülkelere göre daha yüksektir. "Korku Endeksi", yatırımcı duyarlılığının öncü göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle günümüzdeki finansal piyasalarda yakından izlenmesi ve incelenmesi gereken bir veri olarak değerlendirilmektedir. Ulusal sınırlar uluslararası finansal serbestleşme hareketleri ile ortadan kaldırılmış ve piyasalarda bir bütünleşme sağlanmıştır. Böylelikle korku endeksinin hisse senedi piyasaları üzerindeki yan etkisi belirlenmiştir. Buna göre söz konusu yan etkinin gelişmekte olan ülkelerde daha yaygın olduğu görülmüştür. Söz konusu çalışmada, VIX Endeksi ile kırılgan beşli hisse senedi piyasası endeksleri arasındaki ilişkinin test edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla, kırılgan beşli ülkelere ait borsa endeksleri seçilmiştir. Türkiye BIST 100 Endeksi, Güney Afrika South Africa top 40, Brezilya BVSP Endeksi, Hindistan BSE_Sensex, Endonezya IDX Composite Endeksi seçilmiştir. Çalışmada, beş ülke borsa endeksine ilişkin ortak ve tam olarak ulaşılabilen 24.01.2011-30.12.2020 periyodundaki günlük veriler kullanılmıştır. Çalışma VAR modeli ile Granger Nedensellik testinin etki tepki fonksiyonları test edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, CBOE korku endeksinden kırılgan beşli ülke borsalarının tümüne doğru tek taraflı nedensellik ilişkisinin varlığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yatırımcı Duyarlılığı, Gelişen Ülke Borsaları, VIX Endeksi, Korku Endeksi.

Analysis of volatility transmission mechanism across equity markets

This dissertation presents two studies on volatility transmission mechanism among developed and developing stock markets and U.S. bond market. The first essay investigates the volatility spillovers across developed and emerging stock markets by using dynamic conditional correlations. Throughout the first study to represent developed stock markets, S&P 500 (USA), FTSE-100 (UK), NIKKEI 225 (Japan) indices were used and emerging stock markets were represented by two regional groups. One of them is Asian stock markets namely BSE SENSEX Index (India), IDX (Indonesia), BURSA KLCI (Malaysia), and BIST 100 (Turkey). The other group consists of four major Latin American stock markets MERVAL (Argentina), BOVESPA (Brazil), IPC (Mexico), IPSA (Chile) and COLCAP (Colombia). In this study, spanning the period from 01/01/2002 to 29/02/2016, daily index values of these stock markets were analyzed. In this essay the presence of the structural breaks in variance, long memory property and asymmetry were taken into account. In order to test for long memory property, Rescaled Range Statistics (R/S), Geweke and Porter-Hudak (GPH) Model and Gaussian Semi Parametric (GSP) methods were employed. These test results confirmed that there exists long memory behavior in squared returns of all the stock indices. As a result, FIGARCH specifications seems to be an appropriate modelling framework. The findings also indicated that the relevance of significant asymmetry in the dynamics of stock returns, suggesting that volatility also depends on the sign of unexpected random shock. That is to say, FIAPARCH model allowing for asymmetry in the return and volatility series leads to better fitting. In this study, multivariate dynamic conditional correlation GARCH (DCC-GARCH), dynamic conditional correlation fractionally integrated GARCH (DCC-FIGARCH) and dynamic conditional correlation fractionally integrated asymmetric power autoregressive conditional heteroscedasticity (DCC-FIAPARCH) models were used. Finally, the dynamic conditional correlations were analyzed in order to interpret whether there is an increase in cross-market linkages after a shock or an interdependence across stock markets. Dealing with developed markets, it has been found that there exists higher integration between S&P 500 and FTSE 100. For these markets the correlations are above 0.5 suggesting higher integration between them. On the other hand, on average the correlations between NIKKEI 225 and other markets are less than 0.24. This result indicates that there is portfolio diversification opportunities between NIKKEI 225 and other developed markets. According to estimation results, the evidence has been found that Asian markets are weakly correlated. On average the correlations among Asian stock markets are less than 0.5, whereas the correlations between Malaysia and Indonesia are around 0.4. These results indicate that Asian markets are weakly correlated. Crisis dummies have a significant and positive impact on the dynamic conditional correlations between Asian stock markets, supporting the hypothesis of contagion effect. However, the picture is somewhat different for BOVESPA and MERVAL and BOVESPA and IPC. For these markets the correlations are very high suggesting higher integration between them. The results suggested that diversification opportunities do not seem to exist between BOVESPA and MERVAL, and BOVESPA and IPC. In addition, global financial and Eurozone crisis have positive impact on the DCCs, implying that the exogenous shifts led to a rise in the volatility of the correlations between Latin American stock markets. This finding supports the hypothesis of the contagion effect. In the second essay, the main purpose is to analyze the risk spillovers, "flight to quality" from stock to bond; "flight from quality" from bond to stock and "financial contagion" among the stock exchange and bond markets by using the recently developed econometric techniques. By using the Granger causality tests in moments the "contagion", "flight to quality" and "flight from quality" effects were investigated for BIST 100 (Turkey) and the other financial markets. These tests differ from the Granger causality tests in means and variances in describing the causality in the tails of the distribution and their risk spillovers. Thus it can be determined whether a negative shock to a market influences the other market positively or not. Throughout the study to represent regional stock markets; Standard and Poor's Europe Stock Market Index (SPEU), Standard and Poor's Asia Stock Market Index (SPAS 50) and S&P Africa 40 index were used. National stock markets were represented by BIST 100 (Turkey), S&P 500 (USA), DAX 100 (Germany), FTSE 100 (UK), NIKKEI 225 (Japan), MERVAL (Argentina), BOVESPA (Brazil), IPC (Mexico), IPSA (Chile), COLCAP (Colombia), IDX (Indonesia), S&P BSE SENSEX Index (India), and BURSA KLCI (Malaysia). In order to analyze flight to quality and flight from quality phenomena, causal relationship between these stock markets and U.S. bond market was investigated in this concept. In this study, spanning the period from 01/01/2002 to 29/02/2016 daily index values of these stock markets and the two year U.S. bond yield were analyzed. The results of this study are helpful for analyzing the sensitivity of the risks of the Turkish stock market relative to the other markets over time. They are also helpful to understand whether there is a flight to quality or contagion when the financial markets are exposed to a risk. When stock markets were analyzed as regionally, it may be concluded that there exists a weak contagion from SPEU to BIST 100; a bilateral contagion between S&P Africa 40 and BIST 100; and strong interdependence between SPAS 50 and BIST 100. Furthermore, there exists negative contagion from S&P 500 and FTSE 100 to BIST 100. Moreover, there is a weak contagion from DAX 100 to BIST 100. However, the picture is different for the relationship between BIST 100 and NIKKEI 225. It can be stated that there is a weak volatility spillover from BIST 100 to NIKKEI 225 due to the causality in variance. But in the opposite direction, NIKKEI 225 has no influence on BIST 100. Therefore, one may suggest that NIKKEI 225 and DAX 100 are good diversification alternatives for investors investing in BIST 100. By analyzing causality between BIST 100 and other emerging countries, the evidence shows that there exists negative contagion from IPC and MERVAL to BIST 100. Therewithal, it can be stated that BIST 100 is dependent on BOVESPA and IPSA by the reason of significant Granger causality in the center of the distributions. In addition, one way volatility spillover effect is observed from COLCAP to BIST 100. And for opposite direction, it can be seen that there is one way negative contagion from BIST 100 to IDX. Besides, there exist bilateral negative contagion between BIST 100 and SENSEX. Finally, there is bilateral volatility spillover between BIST 100 and MALAYSIA KLCI. When the relationship between stock market and bond market was analyzed, having said that, there exists contagion from the U.S. bond market to the Japan stock market. The evidence shows that the London stock market index (FTSE 100), German stock market index (DAX 100), and U.S. stock market index (S&P 500) are dependent on the U.S. two year bond yield (USGG2YR). In conclusion only in bear market, when London stock index FTSE 100 is falling, U.S. two year bond yield (USGG2YR) is (weakly) negatively affected. Moreover, during bull market, when London stock index FTSE 100 is rising, U.S. two year bond yield (USGG2YR) is affected positively. After all, one may conclude that BIST 100 is dependent on USGG2YR by the reason of significant Granger causality in the center of the distributions. According to test results, it can be seen that there exists negative contagion from USGG2YR to IDX, and SENSEX. In addition, there exists flight from quality effect from USGG2YR to SENSEX. It may be clarified that there exists weakly flight to quality from MERVAL to USGG2YR. It can be stated that Latin American markets such as IPC, IPSA, and BOVESPA are dependent on U.S. bond market. To sum up, one may conclude that MALAYSIA KLCI and MERVAL are good diversification alternatives for USGG2YR.

Küresel finansal kriz dönemlerinde para ve sermaye piyasası araçları fiyatlarının makine öğrenmesi ile tahmin edilmesi

Küresel finansal kriz dönemlerinde para ve sermaye piyasası araçlarına yönelik yatırımlarda en birincil amaç olan riski minimize ederek getiriyi maksimize etme stratejisi daha da zorlaşmaktadır. Bu bakımdan yatırımcıların optimal portföy çeşitlendirmesi yapabilmesi adına normal piyasa koşullarının aksine belirsizliğin arttığı küresel finansal kriz dönemlerinde para ve sermaye piyasası araçları fiyatlarının tahmin edilebilmesi yatırımcıların en birincil amacını koruyabilmesi açısından ayrı bir önem arz etmektedir. Dolayısıyla araştırmada bu tür dönemlerde para ve sermaye piyasası araçları fiyatlarını tahmin etmede daha az etkili olan geleneksel finansal modeller ve analizlerden ziyade günümüzün ve geleceğin teknolojisi olan makine öğrenmesi algoritmalarından doğrusal regresyon modeli kullanılarak para ve sermaye piyasası araçlarının 7, 14 ve 28 günlük fiyatlarının tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre küresel finansal kriz dönemlerinde para ve sermaye piyasası araçları fiyatlarının tahmin edilmesi amacıyla kullanılan makine öğrenmesi algoritmalarından doğrusal regresyon modelinin 7 günlük fiyat tahminlerinde 14 ve 28 günlük fiyat tahminlerine göre daha yüksek güven aralığında başarılı tahminlere ulaşıldığı görülmüştür.

Hukuki açıdan sermaye piyasasında özel durum açıklamaları

Özel durum açıklamaları, sermaye piyasalarında kamunun derhal ve sürekli olarak aydınlatılması amacına hizmet etmektedir. Hukukumuzda özel durum açıklamalarının genel çerçevesi, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 15. maddesi ile belirlenmiştir. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından anılan madde uyarınca, II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği ve II-15.2 sayılı Payları Borsada İşlem Görmeyen Ortaklıklara İlişkin Özel Durumlar Tebliği çıkarılmıştır. Çalışmamızın konusunu, anılan düzenlemelerle belirlenen özel durum açıklamaları oluşturmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde, öncelikle kamuyu aydınlatma ilkesi kısaca incelenmiş ve ardından özel durum açıklamalarının kamuyu aydınlatma ilkesi içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda özel durum açıklamalarının tarihsel süreç içerisinde Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve Türk hukukundaki gelişimi ortaya konulmuştur. Çalışmamızın ikinci bölümünde, özel durum açıklamalarına konu olan bilgiler ve bunların özellikleri incelenmiştir. Bu kapsamda ilk olarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılan içsel ve sürekli bilgi ayrımı irdelenmiş, ardından bu bilgilerin özellikleri belirlenmeye çalışılmış ve son olarak içsel ve sürekli bilgi niteliği taşıyan özel durumlar sınıflandırılarak örneklendirilmiştir. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde ise, Türk sermaye piyasası hukuku bakımından özel durumların kamuya açıklanmasına ilişkin esaslara yer verilmiştir. Bu bölümde, öncelikle özel durum açıklaması yapma yükümlülüğünün uygulama alanı ve bu yükümlülüğün yerine getirilmesinde dikkate alınması gereken ilkeler ile uyulması gereken esaslar belirlenmeye çalışılmış, ardından içsel bilgiler ile sürekli bilgilerin açıklanma esasları ayrıca incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Özel Durum Açıklaması, İçsel Bilgi, Sürekli Bilgi, Sermaye Piyasası Araçlarının Fiyatı, Yatırım Kararları, Kamuyu Aydınlatma İlkesi.

Pay piyasasında manipülasyonların incelenmesi: Borsa İstanbul'da bir uygulama

Ülkelerin ekonomik gelişmişliğinin bir göstergesi olan sermaye piyasaları, mali sistem içerisinde orta ve uzun vadede değişik amaçları olan ekonomik birimlerin tasarruflarının verimli alanlara kaydırılması noktasında önemli bir fonksiyon üstlenmektedir. Hiç şüphesiz piyasa katılımcılarının hak ve menfaatlerini korumak adına, bu fonksiyonun sağlıklı bir şekilde yerine getirilebilmesi piyasaların şeffaf, güvenilir, etkin, adil ve rekabetçi bir ortama sahip olmasını gerekli kılmaktadır. Ancak, piyasalarda zaman zaman gözlemlenen art niyetli girişimlerin varlığı, hem sermaye piyasalarının istikrarına hem de kamu güvenine zarar vermektedir. Çalışmanın amacı, finansal sistemin önemli bir unsuru olan sermaye piyasalarında gözlemlenen manipülatif girişimlerin pay senetleri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışmada pay piyasalarında gözlemlenen işlem bazlı manipülasyonun 2000-2014 dönemi için finansal oranlar, pay senedi getirileri, volatilite ve devir hızı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Daha spesifik olarak işlem bazlı manipülasyonun gerçekleşme olasılığı üzerinde etkili olan finansal oranlar panel panel probit yöntemiyle, pay senedi getirileri üzerindeki etkisi olay çalışması yöntemiyle (event study) ve son olarak manipülasyonun; pay senedinin getirisi, işlem hacmi, volatilitesi ve devir hızı üzerindeki etkisi payın işlem gördüğü endeks kapsamında çoklu lojistik regresyon yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, işlem bazlı manipülasyonun pay senedinin getirileri, volatilitesi, işlem hacmi ve devir hızı üzerindeki etkilerine yönelik güçlü bir kanıt sunmakla birlikte, sermaye piyasalarında işlem gören şirketlerin, işlem bazlı manipülasyona eğilim düzeyleri hakkında dikkate alınabilecek mali tablo bilgileri açısından da önemli sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu bulgular, işlem bazlı manipülasyonun tespiti ve etkisi noktasında, piyasalarda faaliyet gösteren bireysel ve kurumsal yatırımcılara, piyasa düzenleyici otoritelere ve ileride yapılacak çalışmalara yönelik farklı bir bakış açısı sunmaktadır. Anahtar kelimeler: Sermaye Piyasası, Pay Piyasası, İşlem Bazlı Manipülasyon, Pay Senedi Getirileri, Panel Probit Model, Olay Çalışması.

İşletmelerin sermaye piyasalarından yararlanarak büyüme olanakları

Halka arzların hisse senedi performansı üzerine etkileri: Borsa İstanbul uygulaması

Sermaye piyasalarının gelişiminin finansal piyasalara ve ekonomiye büyük katkıları bulunmaktadır. Şirketler gelişmişlik düzeylerini yükseltmek ve büyümelerini sağlamak için finansal kaynaklara ihtiyaç duymaktadır. Şirketler bu ihtiyacı ya iç finansman kaynaklarından ya da dış finansman kaynaklarından sağlayabilmektedir. Ancak iç finansman kaynaklarının yetersiz duruma gelmesiyle şirketler dış finansman kaynaklarına da ihtiyaç duymaktadır. Bu oluşan ihtiyacı da şirketler ya bankalar tarafından borçlanarak karşılayabilir ya da bir diğer yöntem olarak kendi hisse senetlerini halka arz ederek karşılayabilmektedir. Yapılan bu çalışmada 2010- 2021 yılları arasında Borsa İstanbul bünyesinde teknoloji, bilişim ve enerji sektörlerinde ilk kez halka arz olan şirketlerin hisse senetlerinin orta ve uzun vadede performanslarının analiz edilerek olay etüdü yöntemi ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Analizler sonucu elde edilen bilgilere göre yatırımcıların sermaye piyasasına olan güveni, ilk kez halka arz olan şirketlerin sermaye piyasasının gelişimine katkısı ve halka arzların ülkemizin finansal yapısına olan etkisinin ne derece olduğu ölçülecektir. Araştırma sonucunda ilgili dönem ve sektörlerde ilk kez halka arzı gerçekleşen şirketlerin orta ve uzun vadede yatırımcılarının kar elde ettiği ve pazar endeksine kıyasla şirketlerin aşırı pozitif anormal getiri sağlamadığı kanısına varılmıştır.

Türkiye'de pay takas sistemi

This paper examines the role of clearing and settlement system in capital markets and explains how clearing and settlement process works particularly in Turkey. Based on this basic information, this study tries to explain the working mechanism and efficiency of Turkey's experience. Although clearing and settlement processes do not known clearly by end investors, it is very crucial part of financial markets because of its power to decrease risk, increase safety, provide efficiency and stabilize the market. First, we clarify equity clearing and settlement process with daily cycles and examples. In the first part of paper, we start with the main institutions for capital markets and then continue with trading, clearing and settlement processes. In the second part of the study, we explain clearing and settlement in the world by investigating the historical process of post trade institutions, international organizations and standards that are used in the developed countries. Finally, we emphasize on Turkey's effort for efficient mechanism in clearing and settlement system by explaining historical process, services, values, targets and of Takas Istanbul. We aim to detail clearing and settlement process that is not discussed broadly academically before this study and enlighten all stakeholders of the capital market about this process.

Finansal sistem içerisinde aracılık faaliyetleri ve aracı kurumların yapısal özellikleri

Temel bileşenler analizi ve uygulaması

Borçlanma araçları piyasasında borçlanma aracının özelliklerinin yatırımcı tercihlerine etkisinin belirlenmesi: Türkiye örneği

Ülkemizde borçlanma araçları piyasası uzun süre gelişim gösterememiş ve bu piyasalarda kamu kesimi ağırlığını devamlı korumuştur. Dışlama etkisiyle piyasalarda özel sektör fon bulamamış ve uzun süre ya borçlanma aracı ihraç edememiş ya da çok düşük miktarlarda ihraç edebilmiştir. Fakat 2006 yılından itibaren ihraçlar tekrar özel sektör tahvili ile başlamış, diğer borçlanma araçlarının ihracı da özel sektör tarafından takip eden yıllarda devam etmiştir. Çalışmada borçlanma araçları piyasasında işlem gören araçların seçiminde hangi bağımsız değişkenin etkili olduğu araştırılmıştır. Veri seti olarak borçlanma piyasasında işlem gören ve itfa tarihi henüz dolmamış olan 303 borçlanma aracı kullanılmıştır. Multinomial logit ve multinomial probit modellerle elde edilen sonuçlar ortaya konulmuştur. Göreceli risk oranı hesaplaması yapılırken devlet tahvili temel seçim senaryosu olarak belirlenmiştir. Yatırımcıların bunun yerine hazine bonosunu seçmesinde temiz fiyat kriterinin etkili olduğu belirlenmiştir. Özel sektör tahvilinde kapanış, hacim, basit ağırlıklı ortalama kriterleri etkili olmuştur. Finansman bonosunda temiz fiyat, hacim ve birikimli hacim etkili olmuştur. Kapanış fiyatları açısından değerler incelendiğinde finansman bonosu ve hazine bonosunun tercih edilmesinde risk çok fazladır. Marjinal etkilere bakıldığında, temiz fiyata göre devlet ve özel sektör tahvillerini tercih ettiği görülmüştür. Kapanış fiyatına göre ise hazine ve finansman bonosu tercih edildiği ve finansman bonosunun daha fazla tercih edildiği bulunmuştur. Hacim olarak devlet tahvili ve hazine bonosu öne çıkmaktadır. Birikimli hacimde finansman bonosu dışındaki tüm araçlar tercih edilmektedir. Nominal değerde yalnızca finansman bonosu tercih edilmektedir. Basit ağırlıklı ortalamada devlet tahvili ve finansman bonosu tercih edilmektedir. Böylece iki model üzerinden yatırımcıların hangi aracı hangi kritere göre tercih ettiği ortaya konulmuştur.

Sermaye piyasası yatırımlarında yeni yatırımcı davranışı "algoritmik trade"

İletişim teknolojilerindeki ilerleme ve borsaların dijitalleşmesi, piyasalara erişim maliyetlerini azaltmıştır. Son yıllardaki önemli gelişmelerden bir tanesi de, yatırımcıların veri işleme hızını artıran, ticaret stratejilerinin uygulama maliyetini azaltan ve menkul kıymet ticaretini hızlandıran algoritmik ticarettir. Alım satım algoritmaları, tüm alım satımların büyük çoğunluğunu yürütebilme potansiyeline sahip olduğundan sermaye piyasalarda bir devrim yaşanmaktadır. Algoritmik ticaret uygulamalarının, piyasa verimsizliklerini ortadan kaldıraraksermaye piyasalarının daha etkili ve verimli çalışmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, basit hareketli ortalama genetik algoritma kullanılmıştır. Algoritma kısa ve uzun vadeli (pozisyon) farklı senaryolarda tasarlanan BİST 30 endeks portföyüne yapılan bir yatırıma uygulanmıştır. Genetik algoritmanın uygulamasının sonucunda yatırımın farklı senaryolardaki getirileri ve performansları analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; BİST 30 endeks portföyüne yapılan farklı senaryolardaki yatırımlarda benzer veya farklı SMA genetik algoritmalar kullanılarak farklı oranlarda pozitif veya negatif getiriler elde edilebilmektedir. Elde edilen sonuçlar, BIST 30 endeks portföyünün satın alınmasna ve elde tutulmasına uygulanan algoritmik ticaret işlemlerinin normal ticaret işlemlerine göre daha iyi getiriler ve performanslar sağlayabileceğini göstermektedir.

Güncel gelişmeler ışığında sermaye piyasası araçlarının vergilendirilmesi

Sermaye piyasaları ve sermaye piyasaları araçları hayatımızda önemli bir yere sahiptir. Yatırımcılar birikimleri bu piyasalarda değerlendirirken, şirketler ise bu piyasalar sayesinde finansman sağlayabilmektedir. Sermaye piyasaları hem tüzel kişiler için hem de gerçek kişiler için bir gelir kaynağıdır. Vergiyi doğuran bir olay meydana geldiği için vergilendirilir. Sermaye piyasası araçlarının vergilendirilmesi iki kazanç türü kapsamında değerlendirilir. Bunlardan ilki menkul sermaye iradı diğeri ise (alım satım kazancı) değer artış kazancıdır. Sermaye piyasaları ve vergi mevzuatları hızla değişebilmektedir. Bu bir karmaşaya neden olabilmektedir. Bu çalışmada sermaye piyasası araçlarını tanımlanmış, gelir ve kurumlar vergisi içindeki yerine değinilmiş ve vergilendirme mantığı izah edilmiştir. Aynı zamanda vergilendirme ile bazı kavramlara değinilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise sermaye piyasası araçlarının vergilendirilmesi sermaye piyasası araçları özelinde, tüzel kişi, gerçek kişi ve mükellefiyet gibi ayrımlarla sade bir şekilde en güncel mevzuat kapsamında anlatılmıştır.

Sermaye piyasası hukukunda yapay zekâ tabanlı yatırım faaliyetleri: Robo-danışmanlar ve algoritmik alım satım

Bu tezde, yapay zekâ tabanlı yatırım faaliyetleri sermaye piyasası hukuku çerçevesinde incelenmektedir. Söz konusu yatırım faaliyetleri robo-danışmanlık ve algoritmik alım satım olarak iki ana kategoride ele alınmıştır. Tez üç bölümden oluşmakta olup, ilk bölümde robo-danışmanlık ve algoritmik alım satım faaliyetlerinin içeriğine, ikinci bölümde bunların hukuki niteliğine, üçüncü bölümde bu faaliyetler bakımından uygulama alanı bulan hükümlere -özellikle hukuki sorumluluğa- odaklanılmıştır. Çalışmamızda işaret ettiğimiz uygulama örnekleri yalnızca konunun daha iyi anlaşılması ve bilimsel araştırma amaçlı olup, hiçbir kurumun faaliyetleri ve hizmetleri hakkında hukuki görüş veya yorumumuzu bildirmemektedir. Ülkemizde de yaygın biçimde uygulama alanı bulan algoritmik yatırım faaliyetleri bağlamında, özellikle robo-danışmanlık bakımından, açık düzenlemeler henüz mevcut değildir. Bu itibarla, tezde, robo-danışmanlık ve algoritmik alım satım faaliyetlerinin sermaye piyasası hukukundaki yeri karşılaştırmalı biçimde incelenmekte; boşluk bulunan hâller için de lege lata çözüm ve de lege ferenda düzenleme önerileri getirilmektedir.

Türk Sermaye Piyasası Hukukunda içeriden öğrenenlerin ticareti suçu

Güçlü bir sermaye piyasası yaratmanın ve onu korumanın yolu, bu piyasaların tüm katılımcıları açısından açık, şeffaf ve güvenilir bir ortam sunmasından geçmektedir. Bu durum kaçınılmaz olarak sermaye piyasalarının düzenlenmesini ve bu piyasaların güven içinde çalışmasını engelleyen bazı fiillerin cezai yaptırım gerektiren birer suç olarak düzenlenmesi ihtiyacını ortaya çıkarmıştır ki; bu fiillerin başında kanuni tanımla "bilgi suistimali", literatürdeki yaygın adıyla "içeriden öğrenenlerin ticareti" gelmektedir. İçeriden öğrenenlerin ticareti suçu, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını önemli ölçüde etkileyebilecek kamuya açıklanmamış gizli bilgilerin; görev, meslek veya statüleri nedeniyle bu bilgilere sahip olan kişiler tarafından, bu bilgiler kamuya açıklanmadan önce doğrudan veya dolaylı yoldan kullanılması suretiyle sermaye piyasasında işlem yapılarak bir menfaat temin edilmesidir. Yapılan bu çalışmada "içeriden öğrenenlerin ticareti suçu" ceza hukuku özelinde incelenmeye çalışılmış, kanuni düzenleme ve uygulama yönüyle görülen eksiklikler ortaya konularak, çözüm önerileri getirilmeye gayret edilmiştir. Anahtar Kelimeler : 1) İçeriden Öğrenenlerin Ticareti Suçu 2) İçeriden Öğrenen 3) İçsel Bilgi 4) Bilgi Suistimali

Sermaye piyasası mevzuatında anonim ortaklıkların pay devri sınırlamaları

Kural olarak anonim şirketlerde pay serbestçe devredilebilir. Bununla birlikte, ekonomik nedenler ve sermaye piyasasının gereksinimleri, anonim şirketin kendisini veya hissedarlarını korumak ve istenmeyen kişilerin pay sahibi olmasının önlenmesi gibi amaçlarla bu serbestlik sınırlandırılabilir. Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Sermaye Piyasası Kanunu'nda payın serbestçe devredilebilirliği kuralına birtakım sınırlamalar getirilmiştir. Sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişini sağlamak amacıyla, sermaye piyasasında faaliyet gösteren anonim şirketlerin pay devirlerine sınırlamalar getirilmiştir. Bu çalışmada, sermaye piyasası mevzuatı ile sermaye piyasasında faaliyet gösteren anonim şirketlerin pay devirlerine getirilen sınırlamalar araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Anonim şirket, Pay, Anonim Ortaklıklarda Pay Devri, Payın Serbestçe Devredilmesi, Pay Devri Sınırlamaları, Sermaye Piyasası ve Sermaye Piyasası Kanunu.

Kurumsal yönetim ilkeleri ışığında halka açık anonim şirketlerin kamuyu aydınlatma yükümlülüğü ve Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)

Kamuyu aydınlatma yükümlülüğünün ortaya çıkması ve günümüze kadar var olmasının temel nedeni yatırımcıların tasarruflarını en iyi şekilde değerlendirerek kâr elde etmek istemesidir. Yatırımcılar, tasarruflarını değerlendirmek için girdikleri sermaye piyasalarında tam bilginin sağlanmasını ve piyasadaki bütün işlemlerin muhataplara açıkça iletilmesini talep ederler. Bu talep, piyasadaki şirketlere, açıklama yapma yükümlülüğü getirmiş; tarihsel süreç içerisinde yaşanan ekonomik krizler ile şirket yönetimlerindeki yolsuzluklar kamuyu aydınlatma yükümlülüğünün doğmasına zemin hazırlamıştır. Bu kapsamda kamuyu aydınlatma yükümlülüğü, tüm dünyadaki sermaye piyasalarında vazgeçilmez bir ilke olarak kabul edilmiş; kurumsal yönetim ilkelerinden biri olan şeffaflık ilkesinin de mihenk taşı olma görevini üstlenmiştir. Günümüzde bu yükümlülük, şeffaflık ilkesiyle beraber; ortaklıkla ilgili bilgilerin doğru, eksiksiz ve zamanında yatırımcıya yalın bir şekilde iletilmesini sağlamış ve piyasaların değerini doğrudan etkilemiştir. Bu tezin amacı, kamuyu aydınlatma yükümlülüğünü mevzuat ve doktrin çerçevesinde inceleyerek bu yükümlülüğün piyasalara etkisini ortaya koymak ve kurumsal yönetim ilkeleri ile bağlantısını ele almaktır.