Ar-ge faaliyetlerinden elde edilen gayri maddi haklara ilişkin muhasebe ve vergi uygulamalarının TMS–38 çerçevesinde incelenmesi: Teknoloji geliştirme bölgeleri örneği

Teknolojik gelişmeler, işletmeler için önem arz etmektedir. İşletmeler, en düşük maliyetle en yüksek verimin sağlanmasına yönelik teknolojiyi bir araç olarak kullanmaktadır. Buna bağlı olarak kamudaki işletmelerin bu amaçlarına yönelik teknolojik gelişmelere katkı sağlamak ve yatırımları desteklemek adına Teknoloji Geliştirme Bölgeleri kapsamında avantajlar sunmaktadır. Özellikle Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyette bulunan firmalara yönelik olarak yeni teknolojik ürünlerin ya da buluşların ortaya çıkarılması için birçok teşvik ve destek uygulanmaktadır. Sağlanan bu teşvik ve desteklerden faydalanan firmalar, birçok açıdan avantaja sahip olmaktadır. Bu çalışma; 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanun, 5746 sayılı Araştırma Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkındaki Kanun ve gelir vergisi ile kurumlar vergisi Kanunları kapsamında gayri maddi haklara sağlanan teşvik ve destekler çerçevesinde, bu haklara yönelik vergi teşviklerinin araştırılması ve bunlara ilişkin muhasebe kayıtların incelemesi amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda ilgili kanunlar incelenerek Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyetlerde bulunan firmalara yönelik olarak vergisel avantajlar tespit edilmiş, Araştırma ve Geliştirme faaliyetleri kapsamında yapılan harcamalara ne tür teşvikler sağladığı araştırılmış ve bunlara ait muhasebe kayıtları üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada; söz konusu bölgelerde faaliyetlerini gerçekleştiren firmaların Ar-Ge faaliyetleri kapsamında elde ettikleri gayr-i maddi haklara ilişkin sağlanan teşviklerden faydalanabilmeleri için ortaya çıkan buluşların patent ya da patente eşdeğer bir belgeye sahip olma şartının arandığı sonucuna varılmıştır. Patent ya da patente eşdeğer bir belge kapsamında yapılan Araştırma ve Geliştirme teşviklerine bağlı olarak gayr-i maddi hakların kiralanmasından, devrinden ya da satılmasından sağlanan kazançların yarısı için kurumlar vergisi istisnası vardır. Aynı şekilde bu hakların kiralanması, devri ya da satışına yönelik olarak Katma Değer Vergisi istisnası mevcuttur.