Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi acil tıp kliniğinde pulmoner emboli tanısı alan hastaların geriye dönük 5 yıllık incelemesi

Amaç: Dünya genelinde akut pulmoner tromboemboli (PTE) 3. en sık ölümcül kardiyovasküler hastalıktır. Tanı konulamayan ve uygun tedavi edilemeyen olgularda PTE'nin mortalitesi yaklaşık %25-30 olduğu bildirilmiştir. Buna karşın hızlı tanı konularak risk sınıflamasına göre uygun tedavi edilen olgularda mortalite %2-8'e kadar düşmektedir. Pulmoner embolinin ayırıcı tanı ve klinik tedavisi acil servis pratiklerinde bu nedenlerle önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu çalışmanın amacı 2012-2016 yılları arası Ataürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine başvuran ve PTE kesin tanısı ile yatırılan hastaları geriye dönük analiz etmektir. Yöntem: Bu çalışma, 1 Ocak 2012 ve 31 Kasım 2016 tarihleri arasında acil servisimize başvurup PTE şüphesi ile tetkik edilip kesin tanı alan olguların geriye yönelik taranması şeklinde yapılmıştır. Çalışmamız Enlil Medikal Bigi Sistemi kullanılarak, ICD 10 kodlama sistemine göre 'I-26' PTE tanı kodu işlenmiş 1540 hasta tespit edildi. Hastaların epikrizleri, laboratuvar sonuçları ve radyoloji sonuçları incelendi. Hastalardan 18 yaşını doldurmamış olan, gebeliği olan, pulmoner BT anjio çekilmeyen, kontrast allerjisi olan, epikrizlerine ulaşılamayan, dış merkezli PTE tanısı alan, dış merkezde BT çekilen, hasta bilgilerinde eksiklik olan ve ayaktan taburcu edilen hastalar çalışma dışı bırakıldı. Pulmoner BT anjio sonuçlarına göre PTE tanısı kesin olup yatış yapılan 104 hasta çalışmamıza dâhil edildi. PTE tanısı alan hastaların tanımlayıcı, istatistikler, numerik verilerden normal dağılımı olanlar için ortalama ± standart sapma, normal dağılımı olmayanlar için ortanca ve çeyrekler arası aralık (interquartil range), kategorik veriler için yüzde-oran hesaplanacaktır. Bulgular ve Sonuçlar: Çalışmamızda 54'ü kadın (%51,9), 50'si erkek (%48,1) toplam 104 PTE hastası dâhil edildi. Ortalama yaşları 66,1±15,3 idi. Çalışmamızda risk faktörü olan 96 ve risk faktörü olmayan 8 hasta vardı. 62 olgunun birden fazla risk faktörü vardı. Risk faktörlerinden en sık görülen ileri yaş (≥65 yaş) (%36.1), ameliyat (%11.5), koroner arter hastalığı (%10.4), diyabetes mellitus (%10) ve kanser (%9) mevcuttu. '65 yaş ve üstü' ile '65 yaş altı' iki grubun kıyaslanması sonucunda; hipertansiyon (p=0.042) ve risk faktörü varlığı (p<0.001) '65 yaş üstü' grupta daha sık olduğu tespit edildi. '65 yaş altı' grupta risk faktörü olarak fraktür nedeniyle atel/alçı oranı diğer gruba göre daha sık olduğu tespit edildi (p=0,001). Risk faktörü varlığına göre yaş ve laboratuvar verilerinin incelenmesi sonucunda risk faktörü olanlarda yaş daha yüksek (p<0.001) iken hemoglobinin daha düşük olduğu (p=0,018) saptandı. 30 Günlük mortaliteye bakıldığında 6'sı (%5.8) exitus oldu, 98'i (%94.2) sağ idi. HCO3 (p=0.021) ve platelet (p<0.001) değerleri mortalite ile ilişkili olup HCO3 %77, platelet %92 oranında mortaliteyi tespit etmekte idi. '65 yaş ve üstü' grupta '65 yaş altı' gruba göre RDW (p=0.039), kreatinin (p=0.015) ve BUN (p<0.001) değerleri daha yüksek iken platelet (p=0.018) değerleri bu grupta daha düşük bulundu. 'Antikoagulan'/ 'antikoagulan+trombolitik' alan gruplar kıyaslandığında, maliyette (p=0.002) anlamlı bir fark varken yatış süresinde (p=0.067) bir fark olmadığı gibi prognoza da (p=0.317) etkisi yoktur. Embolinin lokalizasyonuna göre laboratuvar tetkikleri, tedavi ve maliyeti incelendiğinde alkalenfosfataz (p=0.009), troponin I (p=0.006), BUN (p=0.031), toplam maliyet (p=0.002) ve tedavi (p<0.001) istatistiksel olarak anlamlı bundu. Anahtar kelimeler pulmoner tromboemboli, risk faktörü, 65 yaş, mortalite, emboli lokalizasyonu