Bilgisayarca düşünme becerilerinin ölçülmesinde alternatif bir yaklaşım: Performans tabanlı ölçüm

Bilgisayarca düşünme becerileri, günümüz dünyası için ihtiyaç duyulan birey niteliklerinin bir parçası haline gelmektedir. İhtiyaç duyulan birey niteliklerinin belirlenmesi kadar, öğretilmesi ve ölçülmesi de tartışılan önemli konuların başında gelmektedir. Bu sebeple, gerçekleştirilen bu çalışmayla birlikte bilgisayarca düşünme becerilerinin ölçülmesine yönelik çevrimiçi, interaktif, geçerli, güvenilir ve kullanışlı performans tabanlı ölçüm aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, betimsel tarama yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Bundan dolayı geliştirilen performansa dayalı ölçüm aracı olan interaktif web uygulaması ve daha önce geçerliği ve güvenirliği gösterilmiş bir psikometrik ölçek ile eş değer sorulardan oluşan beceri testi kullanılarak nicel veriler toplanmıştır. Web uygulamasının geçerlik ve güvenirlik analizleri, araştırma içerisinde kullanılan psikometrik ölçekten ve beceri testinden elde edilen veriler ile yapılmıştır. Beceri testinde yer alan sorular, çevrimiçi platform için hazırlanan sorular ile eş değer özelliklere sahip olacak şekilde hazırlanmıştır. Web uygulamasında yer alan sorular ile beceri testindeki sorular birbirinden tamamen farklı olmasına rağmen aynı becerileri ölçmesi öngörülmüştür. Geliştirilen performans tabanlı ölçüm aracında 7 farklı beceriyi kapsayan 12 soru bulunmaktadır. Sorular, katılımcıdan beklenen cevaba göre farklı şekillerde cevaplanabilmektedir. Başka bir ifadeyle, katılımcılar sorular yanıtlama aşamasında sürükle-bırak, çevir ve işaretle gibi bir takım interaktif işlemler yapması gerekmektedir. Soruların hazırlanması aşamasında uzman görüşleri ve literatürden edinilen kaynaklar önemli bir konuma sahip olmuştur. Farklı zorluk seviyelerinden oluşan soruların her biri 10 puan üzerinden otomatik değerlendirilmiştir. Bu nedenle, geliştirilen performans tabanlı ölçüm aracında yer alan tüm soruları doğru yanıtlayan bir katılımcı en fazla 120 puan alabilmektedir. Bununla beraber verilerin toplanma süreci iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, 156 lise öğrencisi psikometrik ölçekte yer alan ifadeleri tamamladıktan sonra performans tabanlı ölçüm aracı olan web uygulamasında bulunan sorulara cevap vermiştir. İkinci aşamada ise 47 lise öğrencisi psikometrik ölçeği tamamladıktan hemen sonra kağıt-kalem formunda bulunan beceri testindeki çoktan seçmeli soruları cevaplamıştır. Bununla beraber web uygulamasında yer alan 12 soruyu yanıtlandırmıştır. Diğer bir ifadeyle çalışma grubu 203 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Bu kapsamda, üç farklı veri toplama aracından elde edilen veriler ile istatiksel analizler yapılmıştır. Elde edilen veriler üzerinde yapılan normallik analizleri sonucunda, verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak ikinci aşamada yer alan her bir kategoride örneklem sayısı parametrik testlerdeki varsayımları karşılamadığı için parametrik olmayan testler yapılmıştır. Parametrik testler için bağımsız örneklem T-Testi, tek yönlü ANOVA testi ve Tukey HSD yapılmıştır. Parametrik olmayan testler için ise Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri yapılmıştır. Bununla beraber geliştirilen interaktif web uygulamasının açımlayacı faktör analizi için Velicer'in MAP testi ve Horn'un Paralel Analiz testi yapılmıştır. Güvenirlik çalışmalarına yönelik Cronbach's Alpha testi ve Spearman-Brown testi uygulanmıştır. Ölçüt geçerliliği bağlamında ise iki değişkenli korelasyon (Bivariate Correlation) testi yapılmıştır. Yapılan tüm analizler neticesinde bilgisayarca düşünme becerilerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir performans tabanlı çevrimiçi ortam geliştirilmiştir. Analizlerde elde edilen bulgulara göre ise çalışma grubunda yer alan lise öğrencilerinin bilgisayarca düşünme beceri düzeylerinin orta seviyede olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte öğrencilerin bilgisayarca düşünme seviyeleri, cinsiyet, sınıf seviyesi ve okul türü değişkenleri üzerinden incelenmiştir. İnceleme sonucunda öğrencilerin bilgisayarca düşünme beceri düzeyleri cinsiyete göre web uygulaması ve beceri testi araçları bağlamında farklılık göstermezken, psikometrik ölçekten elde edilen bulgularda erkek öğrenciler lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Sınıf seviyeleri özelinde incelendiğinde ise psikometrik ölçek ve web uygulaması yönünden anlamlı bir farklılık saptanmazken, beceri testinden toplanan verilerde 12. sınıflar lehine anlamlı farklılık saptanmıştır. Son olarak okul türü bağlamında yapılan analizler sonucunda, web uygulaması ve beceri testi ölçme araçları için anlamlı farklılık gözlemlenirken, psikometrik ölçek için okul türüne göre bir fark bulunamamıştır. Ayrıca performans tabanlı ölçme aracının psikometrik ölçekten daha iyi bir ölçme yaptığı sonucuna varılmıştır.