Çocuklara Arkadaş dergisindeki hikâyelerin değerler boyutuyla analizi ve 4. sınıf öğrencilerinin algıları

Bu araştırmanın amacı, 19. yüzyılda 1881-1882 yılları arasında on iki sayı olarak yayınlanmış olan Çocuklara Arkadaş dergisindeki hikâyelerin değerler boyutuyla analiz edilip ilkokul çocuklarının değer algılarını ortaya çıkarmaktır. Araştırmada, öncelikle hikâyeler transkript edilip analiz edilmiştir. Daha sonra ilkokul 4. Sınıfta okuyan çocuklara okutularak değerlere ilişkin bilgileri ortaya konmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, "Çocuklara Arkadaş" dergisindeki hikâyeler, doküman incelemesi tekniğiyle incelenmiştir. İkinci aşamada nitel araştırma yöntemlerinden olan görüşme (mülakat) tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda öğrencilerin, "Çocuklara Arkadaş" dergisindeki hikâyelere yönelik görüşleri yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yüz yüze yapılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Mehmet Akif Ersoy İlkokulu 4.sınıfta okuyan 10 öğrenci oluşturmaktadır. Ulaşım kolaylığı açısından bu okul tercih edilmiştir. Öğrenciler rastgele seçilmiştir. Amaçlı örneklem yöntemlerinden olan kolay ulaşılabilir durum örneklemesi tercih edilmiştir. Bunun sebebi, öğrenci seviyelerinin birbirine yakın olmasıdır. Görüşmeler ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş daha sonra yazıya geçirilmiştir. Araştırmanın bulgular kısmını, Çocuklara Arkadaş dergisindeki hikâyelerin analizi ve görüşme verileri oluşturmaktadır. Dergide yer alan 24 adet hikâyenin transkripsiyonu yapıldıktan sonra sadeleştirilmiş ve hikâyelerin her biri değerler açısından analiz edilmiştir. Daha sonra araştırmaya konu olan hikâyelerdeki değerler ve bu değerlerin dağılımları tablo halinde düzenlenmiştir. Hikâyelerde değerlerden 71 kez bahsedildiği belirlenmiştir. En çok dürüstlük, doğruluk ve sorumluluk değerlerinin geçtiği tespit edilmiştir. Yine en az adalet ve bağımsızlık değerleri işlenmiştir. Hikâyeler okutulmadan evvel öğrencilerin değerlerle ilgili öngörüşlerini ve algılarını tespit etmek amacıyla görüşme formu uygulanmıştır. Uygulama sonucunda öğrencilerde değerlere yönelik farkındalığın çok az olduğu ve bilinç düzeyinin yetersiz olduğu görülmüştür. Hikâyeler okunduktan sonra yapılan görüşme sonunda ise öğrencilerin değerlere yönelik anlam düzeyinin ve farkındalığının arttığı tespit edilmiştir. Araştırmada incelenen 12 adet derginin çocuklara kazandırılmak istenen değerler bakımından zengin olduğu belirlenmiş olup bu amaçla okutulmasının faydalı olacağı tavsiye edilebilir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, değerler eğitimi alanında eski eserlerden yararlanılabileceği ve bu eserlerdeki; masalların, hikâyelerin, şiirlerin okullarda materyal olarak kullanılabileceği yönünde önerilerde bulunulmuştur.