Covid-19 pandemi sürecinde ilkokul kademesinde yürütülen uzaktan eğitime yönelik öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri

Bu araştırmada COVID-19 salgınının Türkiye'de baş gösterdiği 2019-2020 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde zorunlu olarak uygulamaya geçirilen uzaktan eğitim uygulamalarının öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerine dayanarak uzaktan eğitim sürecinin nasıl yürütüldüğüne dair bilgi toplamak, olası sorunları belirlemek ve daha etkili yürütülmesi için öneriler getirmek amaçlanmıştır. Uzaktan eğitim süreci ile ilgili ilkokul kademesindeki öğretmen, öğrenci ve velilerin görüşleri alınarak yaşanan olası sorunların ve sürecin daha nitelikli yürütülmesi amacıyla öneriler belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim-öğretim yılında, Düzce ilinde, eğitimini uzaktan olarak sürdüren, 22 sınıf öğretmeni, 20 ilkokul öğrencisi, 28 ilkokul velisi oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından alan yazından faydalanarak ve uzman görüşü alınarak öğretmene, öğrenciye ve veliye yönelik olarak üç farklı yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Görüşme sorularının geliştirilmesinde sorular her form için çalışma grubunun özelliğine göre düzenlenmiş, ön uygulama yapılmış ve uzman görüşleri alınmıştır. Araştırmanın verileri 2019-2020 öğretim yılının bahar döneminde görüşme tekniği ile toplanmıştır. Kapalı uçlu soruların analizinde betimsel istatistik yöntemi, açık uçlu soruların analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın birinci alt amacı kapsamında uzaktan eğitim sürecinde gerçekleştirilen çevrimdışı faaliyetlere ilişkin olarak; öğretmen, öğrenci ve velilerden oluşan çalışma grubunun EBA TV ve EBA dijital eğitim platformu aracılığıyla yayınlanan dersleri genellikle izlediği, bu derslerin televizyondan takip edildiği, derslerin öğrenciler tarafından sevildiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma grubunun Eğitim Bilişim Ağı (EBA) aracılığıyla yayınlanan video dersleri okulla olan bağı koruduğu için faydalı bulduğu sonucu elde edilmiştir. Çalışma grubunun çoğunluğunun EBA aracılığıyla yayınlanan derslerin süresini kısa, içeriğini yüzeysel, öğrenme-öğretme sürecini basit, derslerde kullanılan yöntem- teknik ve materyalleri yetersiz, ölçme ve değerlendirmeyi ise tekdüze bulduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın ikinci alt amacı kapsamında uzaktan eğitim sürecinde gerçekleştirilen çevrimiçi faaliyetlere ilişkin olarak; öğretmen, öğrenci ve velilerden oluşan çalışma grubunun görüşlerine göre uzaktan eğitim sürecinde genellikle çevrimiçi ders yapıldığı, bu derslerin genellikle Zoom ve EBA dijital eğitim platformu üzerinden gerçekleştirildiği sonucu elde edilmiştir. Çalışma grubunun çoğunluğuna göre çevrimiçi derslerin süresinin yetersiz olduğu, ders içeriğinin çoğunlukla EBA aracılığıyla yayınlanan video derslere veya öğrencilerin eksik olduğu konulara paralel olarak belirlendiği, çevrimiçi derslerde en çok anlatım ve soru cevap yönteminin kullanıldığı sonucu elde edilmiştir. Çevrimiçi derslerde ölçme değerlendirmeyi sağlamak için genellikle ödev verildiği ya da gözlem yapıldığı ulaşılan sonuçlardandır. Araştırmanın ikinci alt amacı kapsamında; uzaktan eğitim sürecinde çalışma grubunun internet bağlantısı, dersleri dijital ortamdan takip etme ve öğrenci ilgi-motivasyonunu sağlama noktasında sorun yaşadığı belirlenmiştir. Araştırmanın üçüncü alt amacı kapsamında uzaktan eğitim sürecinde öğretmen ile öğrenci arasında kurulan iletişime ilişkin olarak; öğretmen ile öğrenci arasında genellikle her gün iletişim kurulduğu, öğrenci yaş grubu küçük olduğundan bu iletişime velilerin zorunlu olarak dahil olduğu, iletişimin genellikle telefon ve anlık mesajlaşma yoluyla sağlandığı sonucu elde edilmiştir. Öğretmen ile öğrenci arasında gerçekleşen iletişimin genellikle ödev ve içerik gönderme amaçlı olduğu, en çok gönderilen içerik türlerinin ise video, ders notu ve çalışma soruları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Uzaktan eğitim sürecinde öğrenci takibi, süreç yönetimi ve motivasyon amaçlı iletişimin nadiren gerçekleştiği görülmektedir. Buna dayalı olarak uzaktan eğitim sürecinde iletişimin aksayan bir yön olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın dördüncü alt amacı kapsamında gelecekte uzaktan eğitimin kullanımına ilişkin olarak; çalışma grubunun tamamına yakını gelecekte eğitimin uzaktan olarak yürütülmesini tercih etmedikleri ancak uzaktan eğitimin yüz yüze eğitime destek olarak kullanılabileceğini tercih ettiklerini ifade etmiştir. Çalışma grubunun çoğunluğu uzaktan eğitimin ilkokul düzeyine uygun olmaması, fırsat eşitsizliği ve iletişim eksikliğine yol açması gibi sebeplerle gelecekte uzaktan eğitimin kullanılmasını tercih etmedikleri görüşünü bildirmiştir. Uzaktan eğitimin öğrenmeyi pekiştirme, telafi ve tekrar amaçlı yüz yüze eğitime destek olarak kullanılabileceği elde edilen başka bir sonuçtur. Çalışmadan elde edilen bulgu ve sonuçların uzaktan eğitim sistemlerinin geliştirilmesi, süreçte yaşanan aksaklıkların tespit edilmesi ve gerekli iyileştirilmelerin yapılması için veri sağlayacağından önemli görülmektedir.