COVİD-19 pandemisinin psikolojik etkileri ve koruyucu davranışların değerlendirilmesi

Amaç: COVİD-19 pandemisi döneminde hastalıktan etkilenme durumuna göre kişilerin psikolojik olarak ne ölçüde etkilendiği ve hastalık kontrolü için alınabilecek önlemlere uyum davranışlarını değerlendirilmekti. Çalışmamız için oluşturduğumuz gruplar COVİD-19 hastalarından oluşan vaka grubu ve hastalığı daha önce hiç geçirmemiş olanlardan oluşan kontrol grubuydu. Çalışmada her iki grup arasında davranışsal ve psikolojik etki farklarını araştırırken COVİD-19 geçirenlerde bir epidemiyoloji ve semptom taraması da yapmayı amaçladık. Yöntem: Vaka grubu 200, kontrol grubu 202 katılımcıdan oluşmaktaydı. Daha önce bilinen psikiyatrik hastalık varlığı ve sağlık çalışanı olma durumu dışlanma kriterleri arasında yer aldı. Her iki gruba demografik bilgeiler, hastalık bulaşma algısı, enfeksiyon kontrol önlemlerine uyum bilgileri, hastalık kontrol algısı ve vaka grubuna ayrı semptom sorularından oluşan araştırmacı tarafından hazırlanan anket soruları ve YAB-7 ile HSA-9 ölçeklerini içeren veri toplama formu doldurtuldu. Bulgular: Vaka grubu katılımcılarının 99'u erkek (%49,5), 101'i kadındı (%50,5). Kontrol grubu katılımcılarının 100'ü erkek (%49,5), 102'si kadındı (50,5) Vaka grubunun yaş ortalaması 36,6±10,9 yıl iken kontrol grubunun yaş ortalaması 35,3±12,6 yıl idi. Vaka grubu katılımcılarının YAB-7 ortalama toplam puanı 3,97±4,22, HSA-9 ortalama toplam puanı 6,15±4,92 iken kontrol grubu katılımcılarının YAB-7 ortalama toplam puanı 3,81±4,46, HSA-9 ortalama toplam puanı 4,98±4,47 olarak saptandı. İki grup arasında YAB-7 ortalama toplam puanı arasında fark saptanmazken HSA-9 ortalama toplam puanı vaka grubunda daha fazlaydı (p=0,012). Vaka grubunda depresif belirti sıklığı %55, kontrol grubunda %46,5 ve vaka grubunda anksiyete belirtileri sıklığı %34, kontrol grubunda %32,2 idi ve tüm grupların anksiyete ve depresif belirti sıklığı pandemi öncesi döneme göre yüksekti. Ansiyete ve depresyon düzeyleri kadınlarda erkeklere göre daha yüksek saptandı (p<0,001) ve tüm katılımcılarda enfeksiyon kontrol önlemlerine uyum arttıkça depresif belirti gösterme düzeyinde azalma saptandı (p=0,008). Ayrıca enfeksiyon kontrol önlemlerine uyum sorularına yanıtlarda iki grup arasında anlamlı fark bulunmazken, toplam grupta kadınların enfesiyon kontrol önlemlerine uyum düzeyleri daha yüksekti (p<0,001). Sonuç: Tüm katılımcıların anksiyete ve depresyon durumları pandemi dönemi öncesine göre yüksekti. Vaka grubunun depresyon düzeyi kontrol grubuna göre yüksekti. Kadınlarda anksiyete ve depresyon düzeyi daha yüksekti. Tüm katılımcılarda enfeksiyon kontrol önlemlerine uyum arttıkça depresyon puanında azalma saptandı. Kadınların enfeksiyon kontrol önlemlerine uyumu erkeklere göre yüksekti.