Diz osteoartritli hastalarda nöropatik ağrının fonksiyonel kapasite, emosyonel durum, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

Giriş: Osteoartrit progresif kartilaj hasarı, eklem ağrısı, hareket kısıtlılığı ve eklem fonksiyonlarının kaybı ile karakterize kronik bir hastalıktır. OA, yaşlanan popülasyonda önde gelen sağlık problemlerinden biridir ve kişilerin hem sosyal performansını hem de günlük yaşam aktivitelerini ciddi şekilde kısıtlayan morbiditeye neden olur. OA'nın en yaygın görülen semptomu ağrıdır. OA'da izlenen ağrının etiyolojisi ve patofizyolojisi net olarak aydınlatılamamıştır. Ancak ağrının nosiseptif karakteri hastalarda izlenen hipersensitivite, yayılan ağrı ve karıncalanma gibi semptomları tam açıklayamamaktadır. Bu çalışmanın amacı diz OA hastalarında nöropatik ağrı komponentinin sıklığını değerlendirmek ve nöropatik ağrının fonksiyonel kapasite, emosyonel durum, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: Eylül 2019-Temmuz 2020 tarihleri arasında fizik tedavi polikliniğine başvuran, en az üç aydır diz ağrısı olan, 40-70 yaşları arasındaki, "American College of Rheumatology" (ACR) tanı kriterlerine göre diz OA teşhisi koyulan hastalar çalışmaya dahil edildi. Nöropatik ağrıya neden olduğu bilinen komorbiditesi olanlar çalışmadan dışlandı. Hastaların yaş, cinsiyet, çalışma durumu, komorbiditeleri, vücut kitle indeksi ve semptom süresi sorgulandı. Fizik muayenede, diz eklem hareket açıklığı (EHA) kaydedildi. Hastaların ayakta çekilen direkt grafileri Kellgren-Lawrence evrelemesine göre değerlendirildi. On puanlı bir likert skalasıyla istirahat (VASist), aktivite (VASakt) ve gece (VASgece) sırasındaki ağrı düzeyleri sorgulandı. Tüm hastalarda nöropatik ağrı seviyeleri "Douleur Neuropathique 4 Questions" (DN4) ve PainDETECT (PD-Q) ölçekleriyle değerlendirildi. Fonksiyonel durum değerlendirmesinde "Western Ontario and Mc Masters Universities Osteoarthritis Index" (WOMAC) and "Lequesne Knee OA Severity Index" (Lequesne) kullanıldı. Hastaların duygu-durumları "Beck Depresyon Envanteri" (BDE) ve "Beck Anksiyete Envanteri" ile değerlendirildi. Uyku kalitesinin değerlendirilmesinde "Pittsburg Sleep Quality Index" (PUKİ), yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde "Kısa form-36" (KF-36) tercih edildi. Çalışmamız 100 hasta ile gerçekleştirildi. Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 58,8 ± 7,2 yıldı (46-70 yaş arası). Hastaların %79'u kadın, %21'i erkekti. DN4 ölçeğine göre (DN4≥4) hastaların %46'sında (n=46), PD-Q skalasına (PD-Q≥19) göre hastaların %20'sinde (n=20) nöropatik ağrı eşlik etmekteydi. BDÖ ile değerlendirildiğinde hastaların %37'sinde (n=37) depresyon ve BAE ile değerlendirildiğinde %46'sında (n=46) anksiyete bozukluğu vardı. PUKİ skoruna göre hastaların %47'sinin (n = 47) uyku kalitesi kötüydü. Nöropatik ağrısı olan hastaların yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi, mesleki durumu ve VKİ nöropatik ağrısı olmayanlara benzerdi (p≥0,05). DN4≥4 olan hastalarda semptom süresi daha uzun, sabah tutukluğu sıklığı ve süresi daha sık, Kellgren-Lawrence evresi, tüm VAS değerleri, PD-Q, WOMAC, Lequesne, BAE, PUKİ skorları DN4<4 olanlardan daha yüksek, KF-36'nın alt skorları olan fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon ve ağrı skoru ile sağ diz EHA daha düşüktü. PD-Q≥19 olan hastalarda semptom süresi, sabah sertliği süresi daha uzun, bel çevresi, tüm VAS değerleri, DN4, WOMAC, Lequesne, BDE, BAE, PUKİ skorları PD-Q<19 olanlardan daha yüksekti, ancak KF-36'nın alt skorları olan fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon ve ağrı skoru ile sağ diz EHA daha düşüktü. Sonuç: Diz OA ağrısı genel olarak nosiseptif karakterde bilinmesine rağmen, hastaların önemli bir kısmına nöropatik ağrı komponenti eşlik etmektedir. Diz OA hastalarında nöropatik ağrı komponenti; yüksek nosiseptif ağrı ve diz OA şiddeti, fonksiyonelliğin azalması, bozulmuş uyku ve yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete bozukluğuyla ilişkilidir. Anahtar kelimeler: Diz osteoartriti, Nöropatik ağrı, Yaşam kalitesi, Fonksiyonel durum, Uyku kalitesi, Duygu-durum,