Fâiz Efendi ve Şâkir Bey mecmuasında fihrist, terci-i bend, terkib-i bend, gazel ve gazel-i müzeyyeller

Klasik Türk edebiyatının çeşitli kaynakları mevcuttur. Bu kaynaklar; dîvânlar, mecmualar ve cönklerdir. Şairler, kendi şiirlerini bir araya getirip dîvânlarda toplayabilirler. Yahut bir veya birkaç şair kendi şiirlerinin yanı sıra başka şairlerin şiirlerini de barındıran eserler oluşturabilirler. Bu şekilde düzenlenen eserlere şiir mecmuaları denilmektedir. Üzerinde çalışılan bu eser de bir şiir mecmuasıdır. Fâ'iz Efendi ve Şâkir Bey'in kaleme aldığı mecmua Süleymaniye Kütüphanesi, Halet Efendi Kitaplığı, 763 numarada kayıtlıdır. Mecmua, Lâle Devri şairlerinin şiirlerini barındırmakta ve o dönem hakkında bilgi edinmemizi sağlamaktadır. İçerisinde dönemin padişahı III. Ahmed ve Sadrazam Damat İbrâhim Paşa'nın üstün vasıflarının sıralandığı pek çok şiir bulunmaktadır. Aynı zamanda tarih kasideleriyle de Lâle Devri'nde yapılan çeşme, köşk, camii gibi imar çalışmalarının tarihleri ve önemli olayların tarihleri tarih düşürme yöntemiyle belirtilmiştir. Mecmua, 636 varaktan oluşmakta ve içerisinde 502 şiir bulunmaktadır. Bu çalışmada ise mecmuanın fihrist bölümü, tercî'-i bend, terkîb-i bend, gazel ve gazel-i müzeyyeller üzerinde çalışılmıştır. Mecmuada 19 gazel-i müzeyyel, 10 terkîb-i bend, 5 tercî'-i bend ve 4 gazel tespit edilmiştir. Fihrist bölümü ise mecmuanın ilk 12 varağında yer almaktadır. Belirlenen bu şiirler ve fihrist bölümü öncelikle transkribe edilmiştir. Daha sonra bu şiirler, ilmî çalışması yapılmış dîvânlarla karşılaştırılmış ve farklar dipnotlarla gösterilmiştir. Çalışmada; fihrist, tercî'-i bend, terkîb-i bend, gazel, ve gazel-i müzeyyeller hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Ayrıca mecmuadaki şiirlerde yer alan tarihi şahsiyetler belirlenmiş ve açıklamalarla sunulmuştur. Bu mecmua, gerek Lâle Devri, gerek dönemin şairleri, gerekse dönemin sosyal ve kültürel hayatının daha yakından tanınmasına olanak sağlamıştır. Mahallîleşme akımının etkilerini de şiirlerde görmek mümkündür. Bahsi geçen mecmuanın içerisinde hâlâ ilim dünyasına kazandırılmamış pek çok şiir mevcuttur. Nitekim bu durum kütüphanelerde gün yüzüne çıkmayı bekleyen çok sayıda şiir mecmuası ve diğer edebî kaynaklar için de geçerlidir. Amacımız, edebiyat dünyasında belki hiç adı dahi duyulmamış şairleri ortaya çıkarmak, araştırılmış ve bilgi sahibi olunan şairleri de tam manasıyla anlayabilmek için bu kaynakları edebiyat âlemine kazandırmaktır.