Harîrî'nin lahn anlayışı

Arap dilbilimciler, Arapçayı korumak amacıyla gramer kurallarının tespiti ve kelime derlemesi gibi çalışmalar yapmıştır. Söz konusu gaye ile yapılan çalışmalardan biri de hatalı kullanımların teşhir edilmesini ve doğru kullanımların tespit edilerek toplumda yer edinmesini amaçlayan lahn eserlerinin telifidir. Bu amaçla kaleme alınan eserlerden bir tanesi de Harîrîʼnin "Durretu'l-gavvâs fî evhâmi'l-havâs" isimli eseridir. Lahn anlayışının ortaya konulması bağlamında Harîrîʼnin dildeki değişim ve gelişime yaklaşımını ve Durreʼnin metot ve içerik açısından alandaki diğer eserlerle mukayesesini amaçlayan bu çalışmada, dil ve lahn kavramlarının tanımı üzerinde durulmuş, ortaya çıkış süreçleri ve ilişkili kavramlar incelenmiştir. Ulaşılan lahn eserleri metot ve muhteva açısından gözden geçirilerek Durreʼnin alandaki yeri ve alana katkısı tespit edilmiştir. Durreʼde ele alınan örneklerden yola çıkılarak Harîrî'nin lahn anlayışı ortaya konmuştur. Ayrıca Arap dilcilerinin Durreʼde derlenen hatalı kullanımlara yaklaşımları incelenmiş ve Harîrîʼnin iddiaları, Arap dilinin genel kullanım ve temel ilkeleri ekseninde eleştirel bir yaklaşımla ele alınmıştır. Son olarak da Harîrîʼnin diğer eserleri irdelenmiş ve Durreʼdeki yaklaşımıyla tutarlılığı test edilmiştir. Çalışma neticesinde Harîrî ve bazı dilciler arasında farklı yaklaşımlar olduğu görülmüştür. Bu farklılığın temelinde hatalı kullanımların tespitinde benimsenen dayanak ve kıstasların yanı sıra bağlı olunan gramer ekolünün de bariz etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Harîrîʼnin hatalı kabul ettiği bazı kullanımları, diğer eserlerinde kullanarak kendisiyle çeliştiği de tespit edilmiştir.