Hizmet içi ve hizmet öncesi öğretmenlerinin değerlendirme okuryazarlığı ve değerlendirme okuryazarlığına ilişkin öz-yeterliklerinin araştırılması

Tarama metodunun kullanıldığı bu çalışmada, hizmet içi ve hizmet öncesi fen bilgisi, sınıf ve okul öncesi öğretmenlerinin değerlendirme okuryazarlıkları ve değerlendirme okuryazarlığına ilişkin öz-yeterlikleri araştırılmıştır. Araştırmaya, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı ilköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği ve Okul Öncesi Öğretmenliği programındaki 35'er kişilik toplamda 105 dördüncü sınıf öğretmen adayı ile Elazığ Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı il ve ilçelerde görev yapan İlköğretim Fen Bilgisi, Sınıf ve Okul Öncesi öğretmenlerinden oluşan 36'şar kişilik toplamda 108 öğretmen katılmıştır. Çalışmada öğretmen ve öğretmen adaylarının değerlendirme okuryazarlıkları ve değerlendirme okuryazarlıklarına ilişkin öz-yeterlikleri, nitel ve nicel veri toplama teknikleri birlikte kullanılarak araştırılmıştır. Öğretmen ve öğretmen adaylarının değerlendirme okuryazarlıkları ve buna yönelik öz-yeterliklerini belirlemek amacıyla, anketler ve bireysel yarı-yapılandırılmış mülakatlar kullanılmıştır. Mülakatlar anketlerdeki sorularla paralel bir şekilde yürütülmüştür. Çalışmada, öğretmen ve öğretmen adaylarının değerlendirme okuryazarlık seviyeleri ve buna ilişkin öz-yeterlik algılarını belirlemek için araştırma sonucunda elde edilen verilere Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) uygulanmıştır. Araştırmada ayrıca, öğretmenlerin hizmet yılı 0-5 ve 5-10 aralığına göre değerlendirme okuryazarlık seviyeleri, değerlendirmeye okuryazarlıklarına ilişkin öz-yeterlik algılarını araştırmak ve gruplar arasındaki farklılıkları incelemek için Kruskal Wallis ve Mann Whitney-U testi uygulanmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, fen bilgisi, sınıf ve okul öncesi öğretmen adaylarının değerlendirme okuryazarlıkları arasında anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Bağımsız değişkenlere göre ortalama puanlara bakıldığında, sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının, değerlendirme okuryazarlık seviyeleri ve öz-yeterlik algıları fen bilgisi ve okul öncesi öğretmen adaylarından daha iyi oldukları anlaşılmaktadır (p<0,05). Fen bilgisi, sınıf ve okul öncesi öğretmen adaylarının değerlendirme okuryazarlığına ilişkin öz-yeterliklerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği ortaya çıkmıştır (Wilks Lambda=0.000; p<0.05). Fen bilgisi, sınıf ve okul öncesi öğretmenlerinin değerlendirme okuryazarlıkları arasında anlamlı bir farklılığın olduğu görülmektedir. Hizmet içi öğretmenlerin ortalama puanlara bakıldığında, sınıf öğretmenliği öğretmenlerinin değerlendirme okuryazarlık seviyeleri ve öz-yeterlik algıları, fen bilgisi ve okul öncesi öğretmenlerinden daha iyi oldukları görülmüştür (p<0,05). Hizmet içi öğretmenlerin değerlendirme okuryazarlık seviyelerine ilişkin öz-yeterliklerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği ortaya çıkmıştır (Wilks Lambda=0.000; p<0.05). 0-5 yıl deneyime sahip olan, fen bilgisi ile sınıf öğretmenleri ve fen bilgisi ile okul öncesi öğretmenleri arasında istatistiki olarak anlamlı fark bulunurken (p<0,05); sınıf ile okul öncesi öğretmenleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). 5-10 yıl deneyime sahip olan, fen bilgisi ile sınıf ve fen bilgisi ile okul öncesi öğretmenleri arasında istatistiki olarak anlamlı fark bulunurken (p<0,05); sınıf öğretmenleri ile okul öncesi öğretmenleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Bunlara ek olarak, bu araştırma kapsamında yapılan mülakatlara katılan fen bilgisi öğretmen/öğretmen adaylarının sınıf ve okul öncesi öğretmen/öğretmen adaylarına göre değerlendirme okuryazarlığı ve değerlendirme okuryazarlığına ilişkin öz-yeterliklerinin daha yeterli olduğu görülmüştür. Ayrıca, mülakata katılan okul öncesi öğretmen/öğretmen adaylarının da, değerlendirme okuryazarlığı ve değerlendirme okuryazarlığına ilişkin öz-yeterliklerinin diğer öğretmen/öğretmen adaylarına göre daha zayıf olduğu belirlenmiştir.