Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'ndeki BY6373 Nolu Cönk üzerine bir inceleme

Cönkler, günümüz halk edebiyatı çalışmalarının temel kaynaklarından biridir. Bu kıymetli metinler üzerine yapılan her yeni çalışmayla birlikte halk edebiyatının çok geniş bir coğrafya ve döneme yayılmış olan temsilcilerinin hangi şiirlerinin yazıya geçirildiği tespit edilmektedir. Bunun sonucunda şairlerin ya da âşıkların hangi şiirlerinin halk arasında yaygınlık kazandığı ortaya çıkmaktadır. Ayrıca cönkler, şiirlerde varyantlaşma olup olmadığının ya da olduysa hangi oranda olduğunun belirlenmesinde araştırmacılara önemli bilgiler sunan kaynaklardır. Halk edebiyatındaki önemli yerini dikkate alarak çalışmamızda Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'ndeki BY6373 nolu cönk üzerine bir inceleme yaptık. Bu amaçla öncelikle cöngün çeviriyazısı yapılarak içerisindeki malzeme ortaya çıkarılmıştır. Sonrasında cöngün şekil ve muhteva özellikleri belirlenmiştir. Bunlardan sonra cönkteki şiirlerin şekil ve muhteva özellikleri tespit edilerek şiirlerin şairlerinin hayatları hakkında bilgi verilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde 70 varaktan oluşan cönkte toplamda 80 şiir olduğu tespit edilmiştir. Bunlardan 62'sinde mahlas varken 18'inde mahlas bulunmamaktadır. Şiirlerin 18'i aruzla geri kalanı ise hece vezniyle yazılmıştır. Şiirlerde ağırlıklı olarak koşma ve destan nazım şekillerinden yararlanılmış; ölçü olarak da 11'li hece ölçüsü kullanılmıştır. Cöngün neredeyse tamamında Alevi-Bektaşi inancına uygun şiirlere yer verilmiştir. Buradan hareketle cöngün Alevi-Bektaşi düşüncesine sahip bir kişi tarafından oluşturulduğu sonucuna varılmıştır.