Prematüre retinopatisinde rol oynayan risk faktörlerinin değerlendirilmesi

Prematüre retinopatisi (PR), prematürelerin en önemli sorunlarından biridir. Tüm dünyada önlenebilir görme kaybı sebepleri arasında ilk sıralarda yer alır. Bu yüzden PR, taranması zorunlu bir hastalıktır. Gelişmekte olan ülkelerde ve az gelişmiş ülkelerde PR ciddi bir sorun olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada amacımız, ünitemizde izlenen riskli prematürelerin PR sıklığını ve etki eden risk faktörlerini belirlemekti. Şubat 2011- Mart 2018 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde 32 hafta ve altında doğmuş bebeklerin dosyaları geriye dönük olarak incelendi. Bebeklerin doğum ağırlıkları, gebelik haftaları diğer demografik özellikleri ve yenidoğan döneminde görülen hastalıkları ve anneye ait özellikler kaydedildi. Bu özelliklerin PR gelişimi ve şiddeti üzerine etkileri incelendi. Çalışmaya alınan 193 prematüre bebeğin 96 (%49,7)'sı kız, 97 (%50,8)'si erkekti. Çalışmaya katılanların 10 (%5,3)'u 29 hafta altıyken 183 (%94,7)'ü 29 hafta ve 32 hafta arasındaydı. Bebeklerin 17 (%8,9)'sinin doğum ağırlığı 1000 gramın altında, 88 (%45,5)'inin doğum ağırlığı 1000-1500 gram arasında, 88 (%45,5)'inin ise 1500 gramın üstündeydi. Hastaların 61(%34,6)'inde PR gelişmiş, bunların 11 (%18,1)'i PR tedavisi aldı. PR saptanan hastaların 4'ünde artı hastalık pozitifti. Doğum ağırlığı ve gestasyonel yaş azaldıkça PR görülme sıklığının ve şiddetinin arttığı görüldü. Doğum şekli, cinsiyet, gebelikte sigara içimi, parite sırası ve 1. ve 5. dakika Apgar skoru ile PR sıklığı ve şiddeti arasında ilişki saptanmadı. İn-vitro fertilizasyon ve çoğul gebelik PR sıklığını değiştirmezken, PR şiddetini artırdığı görüldü. Doğum sonrası ileri canlandırma uygulanan, patent duktus arteriozus, bronkopulmoner displazi, intrakranial kanaması olan ve kan transfuzyonu yapılan bebeklerde PR sıklığı ve şiddetinin arttığı tespit edildi. Ayrıca bebeklerin oksijen desteği aldığı gün sayısı ve tam enteral beslenmeye geçiş süresi uzadıkça PR görülme sıklığının ve şiddetinin arttığı görüldü. PR sıklığını artıran diğer bir faktör ise hiperglisemi idi. Çok değişkenli logistik regresyon analizinde doğum ağırlığı, doğum haftası ve oksijen tedavisi aldığı gün sayısı bağımsız risk faktörü olarak saptandı. Sonuç olarak risk faktörlerinin bilinmesi ve bu risk faktörlerini önleyecek koruyucu ve tedavi edici önlemlerin alınması gerekmektedir. Bu şekilde PR sıklığının azaltılabileceği kanaatindeyiz. Anahtar kelimeler: Prematüre retinopatisi, risk faktörleri, maternal, neonatal