Ratlarda deneysel böbrek iskemi-reperfüzyon hasarında elabela, apelin-13, sistatin-C ve nitrikoksit düzeyleri ve N-asetilsistein'in koruyucu etkisi

ÖZET Çalışmanın amacı ratlarda böbrek iskemi/reperfüzyon hasarında, ELABELA, Apelin 13, Sistatin-C ve Nitrikoksit düzeylerine bakmak, karşılaştırmak ve N-Asetilsistein in uygulamasının iskemi/reperfüzyon üzerine olan etkilerini gerek histolojik olarak gerekse adı geçen moleküller üzerinden belirlemektir. Mevcut çalışma Fırat Üniversitesi Deneysel Araştırmalar Merkezi'nden temin edilen 8 haftalık 68 adet erkek Wistar-albino türü erkek sıçan üzerinde Fırat Üniversitesi Deneysel Araştırmalar Merkezi (FÜDAM) ve Fırat Üniversitesi Tıp fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalı Laboratuvarında gerçekleştirildi. Denekler randomize olarak 7 gruba ayrıldı. Grup 1 (Kontrol grubu) (n=8), Grup 2 (Sham GRUBU) (n=10), Grup 3 (Tek Taraflı Renal İR grubu) (n=10), Grup 4 (Bilateral Renal İR grubu) (n=10), Grup 5 (Tek Taraflı Renal İR eşliğinde NAC grubu) (n=10), Grup 6 (Bilateral Renal İR eşliğinde NAC grubu) (n=10), Grup 7 (NAC Grubu) (n=10) olarak belirlendi. Gruplar incelendiğinde Kontrol, Sham ve NAC grubu arasında biyokimyasal ve histopatolojik açıdan anlamlı farklılık izlenmedi. Üre ve kreatinin değerleri Bilateral Renal İR grubu ve 6 da kontrol grubuna göre artmış olarak tespit edildi. Tek Taraflı Renal İR grubu'nda ise kontrol grubuna göre üre değerinde anlamlı artış tespit edilmemişken, kreatinin düzeyinde anlamlı artış tespit edildi. Bilateral Renal İR grubu'de ise üre ve kreatinin düzeylerinde Tek Taraflı Renal İR grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı artış tespit edildi. Tek Taraflı Renal İR grubu ile Tek Taraflı Renal İR eşliğinde NAC grubu arasında üre ve kreatinin arasında anlamlı farklılık tespit edilmedi. Bilateral Renal İR eşliğinde NAC grubunda ise Bilateral Renal İR grubu'e göre üre açısından anlamlı farklılık tespit edilmemiş olup, kreatinin değerinde istatistiksel olarak anlamlı azalma tespit edilmiştir. Kontrol grubuna göre, Tek Taraflı Renal İR grubu, Bilateral Renal İR grubu, Tek Taraflı Renal İR eşliğinde NAC grubu ve Bilateral Renal İR eşliğinde NAC grubu'da anlamlı olarak TAS düzeylerinde azalma ve TOS düzeylerinde artış tespit edildi. Bilateral Renal İR grubu'de Tek Taraflı Renal İR grubuna göre TAS, ELA, Apelin-13 istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalırken; TOS, Sistatin-C ve İNOS seviyelerinde anlamlı artış tespit edilmiştir. Tek Taraflı Renal İR eşliğinde NAC grubu'de ise Tek Taraflı Renal İR grubu'e göre TAS, ELA ve Apelin-13 seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı artış tespit edildi. Grup6'da Bilateral Renal İR grubu'e göre kreatinin, TOS, Sistatin-C ve İNOS'da anlamlı azalma; TAS, ELA ve Apelin-13'de anlamlı artış tespit edildi. Sonuç olarak bu çalışmada, ELA ve Apelin-13 ün iskemiye sekonder azaldıkları, İNOS ve Sistatin-C'nin ise anlamlı olarak arttığı görüldü. Üre ve kreatinin iskemi reperfüzyon hasarında bu moleküller kadar spesifik olmadığı değerlendirildi. N-asetilsistein tedavisi sonrası gerek doku da gerekse serum örneklerinde iyileşmeyi müteakiben ELA ve Apelin-13 artışı ile İNOS ve Sistatin-C'nin azaldığı tespit edildi. Bu moleküllerden özellikle Apelin-13 ve ELA'nın tedavide de kullanıldığı çalışmalar yapılmakta olup, ilerleyen dönemlerde bu çalışmaların artışı renal iskemi ve reperfüzyon hasarlarının erken dönemde tespitine ve tedavisine imkan sağlamasına ışık tutacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Renal iskemi reperfüzyon, Elabela, apelin, sistatin-c, İNOS