Sağlık inanç modeline göre verilen sağlık eğitiminin periferik arter hastalarının bilgi ve uygulamalarına etkisi

Bu araştırma, Sağlık İnanç Modeline göre verilen sağlık eğitiminin Periferik Arteryal hastalarının bilgi ve uygulamalarına olan etkisini belirlemek ve değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Bu çalışma, öntest-sontest tek gruplu olan ?zaman dizisi? modelinde yarı deneysel tiptedir. Araştırmanın evrenini Sakarya'da bir devlet hastanesinin kalp-damar cerrahi polikliniğine 1 Ocak? 31 Aralık 2009 tarihleri arasında başvuran Periferik Arteryal Hastalığı tanısı olan 128 kişi oluşturmuş ve çalışma evren içinden seçilen araştırma kriterlerine uyan 30 kişiyle yürütülmüştür. Veriler, araştırmacı tarafından konuyla ilgili literatür incelenerek oluşturulan soru formuyla elde edilmiştir. 1 Ocak-1 Şubat 2010 tarihleri arasında örneklem dahilindeki 30 hasta ile bir ay içinde telefonla görüşme sırasında belirlenen günde yüz yüze görüşme sırasında öntest uygulanmış ve aynı zamanda ilk eğitim yapılmıştır. İlk eğitimden birer ay ara ile buluşmada ikinci ve üçüncü eğitimler gerçekleştirilmiştir. Üçüncü eğitim sonrasında üç ay boyunca hastalar ne telefonla aranmış ne de yüz yüze görüşme yapılmıştır. Üç ay sonrası ve başlangıçtan sonra altıncı ayda dördüncü görüşme sırasında sontest uygulanmıştır. Toplanan veriler yüzdelik, Ki-kare, t testi, Mann-Whitney-U testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Periferik Arteryal Hastalığı olanların %50.0'si kadın, %56.7'si 55-64 yaş grubunda, %83.3'ü evli olduğu; %70.0'ının Periferik Arteryal Hastalık sürelerinin beş yılın altında olup %80.0'inin başka bir hastalık için muayeneye gittiklerinde tanı konulduğu saptanmıştır. Hastaların eğitim öncesi ile eğitim sonrası hipertansiyon kontrolünde bilinmesi gerekenlerin ciddiyetini algılaması arasında (daha ciddi ya da daha az belirtmen gerekir) istatistiksel fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Periferik arteryal hastalığı olanların eğitim öncesi kan basıncını ölçtürme sıklığı, diyabetes mellitus kontrolü, kan şekerini ölçtürme sıklığı, kolesterol düzeyi ve ayak bakımında yapılması gerekenler konusunda bilgi ve uygulamaları eğitim öncesi ile eğitim sonrası ciddiyetini algılaması, önerileri yararlı bulması ve önerileri uygulaması arasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p>0.05). Periferik Arteryal Hastalığı olanların hastalıklarını eğitim öncesi (X:6±1.1) ?orta derece ciddi? bulurken eğitim sonrası (X:7±0.8) ?ciddi? olarak algıladıkları; önerileri eğitim öncesi (X: 5±1.5) ve eğitim sonrası (X:6±1.0) ?orta derecede ciddi? olarak tanımladıkları; önerileri eğitim öncesi (X:4±1.3) ve eğitim sonrası (X: 6±0.9) ?orta düzeyde? uyguladıkları belirlenmiştir. Sağlık İnanç Modeli'ne göre verilen eğitimin öncesi ile eğitim sonrası PAH'nın ciddiyetini algılayan, önerileri yararlı bulan ve önerileri uygulayan birey sayısında artış olduğu ancak aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı sonucuna varılmıştır.