Sarfî farklılıkların tefsire etkisi Zemahşerî örneği

Bu çalışmamızda Zemahşerî'nin, el-Keşşâf isimli tefsirinde, isim ve fiillerin binâlarındaki farklılıkları inceleyen sarf ilminden nasıl yararlandığı incelenmiştir. Çalışmamızda; sarf ilminin tanımı, konusu, Zemahşerî'nin sarf ilmindeki yeri, sarfın tefsirle ve diğer dil ilimleriyle ilişkisi açıklanmış, "Binâdaki artış manadaki artış içindir" kaidesinin problemli yönlerine değinilmiştir. el-Keşşâf tefsirinde bu kaideye örnek teşkil edecek ayetler üzerinde durulmuştur. Zemahşerî'nin, "Binâdaki artış manadaki artışa sebeptir" kaidesinin alanını geniş tutmakla birlikte, bu konuda problemli görülen yönleri aşacak önemli yaklaşımlara sahip olduğu görülmüştür. Çalışmamızda "İsim, sübût ve devama; fiil ise hudûs ve teceddüde delâlet eder" kaidesi de göz önünde bulundurularak isim ve fiillerin binâlarındaki farklılıklar için Kur'ân'dan örnekler verilmiş, el-Keşşâf tefsiri esas alınarak bu farklılıkların tefsiri nasıl etkilediği açıklanmıştır. Bu tefsirde isim ve fiillerin binâlarındaki farklılıklardan yararlanılarak önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Zemahşerî'nin, ayetlerdeki birçok manayı bu farklardan yararlanarak ortaya çıkardığı gibi itikadî ve amelî birçok hükümde kendisine destek bulmaya çalıştığı görülmüştür. Zemahşerî'ye göre Kur'ân'ın sadece anlamı değil, bu anlamları nasıl ifade ettiği de tefsirin gayesi olmalıdır. Kur'ân'ın ifade biçiminde ise kelimelerin binâları önemli bir yere sahiptir. Ona göre bir müfessir, genel anlamları vermekle değil ancak Kur'ân'ın meânî ve beyân ilimleri ile ortaya çıkarılabilecek ince mana ve sırlarını ortaya çıkarmakla akranlarından üstün olabileceği için el-Keşşâf tefsirinde belâgat ilmine çok önem verilmiştir. Bu tefsirde, çoğunlukla sözün diğer ögeleri de göz önünde bulundurularak kelime binâlarına anlam verildiği görülmüştür. Anahtar Sözcükler Sarf, Fiillerde Çatı, Zemahşerî, el-Keşşâf, Nüans, İsimdeki Sübût, Fiildeki Teceddüd, Manada Artış.