Sınıf yönetimi sürecinde sınıf öğretmenlerinin çocuk haklarına yer verme durumları

Eğitim öğretim faaliyetlerinin yürütülmesinde ve hedeflenen kazanımlara ulaşmada sınıf yönetiminin önemli bir değişken olduğu söylenebilir. Bu değişkenin paydaşlarından biri de çocuktur. Çocuk, aile ortamından sonra eğitim sisteminin temel hedeflerine ulaşmak, sosyal ve toplumsal sorumluluk ve rollerinin farkına varmak için yeni bir sistemin paydaşı olmaktadır. Bu yeni sistem genelde okul, özelde ise sınıftır. Çocuk parçası olduğu bu yeni sistemin verimli ve sağlıklı yürütülmesi şartı ile sahip olduğu temel hakların da bilinciyle yaşamını devam ettirir. Bu sebeple okul ve sınıf ortamı, çocuğun çocuk olduğu için kazandığı hakların bilincine varmasında önemli bir basamak olarak görülmektedir. Bu çalışmada, sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi sürecinde planlanan faaliyetlerde ve uygulamalarda çocuk haklarını göz önünde bulundurma durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma deseni ile yürütülen araştırmanın verileri 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Malatya ilinde devlet okullarında görev yapan ve amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 17 sınıf öğretmeni ile yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Toplanan veriler betimsel analize tabi tutularak incelenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcı öğretmenlerin çocuk hakları ile ilgili bir eğitim almamalarına rağmen sınıf yönetimi sürecinde yaptıkları etkinliklerde ve benimsedikleri tutumlarda çocuk haklarına ve temel ilkelere yer verdikleri görülmüştür. Katılımcı öğretmenlerin sınıf yönetiminin tüm boyutlarında göstermiş oldukları tutumlarda ve yapmış oldukları uygulamalarda çocuk haklarını göz önünde bulundurdukları ancak bazı boyutlarda haklara yer verilmediği bazı durumlarda ise çocuğun yüksek yararı ilkesi göz önünde bulundurulurken katılım ilkesinin ihlal edildiği ortaya çıkan sonuçlardan olmuştur. Ulaşılan sonuçlardan yola çıkılarak sınıf öğretmenlerine çocuk haklarına yönelik bilgi ve bilinç düzeyinin arttırılması için hizmet içi eğitimlerin verilmesi araştırma önerileri arasında yer almaktadır. Benzer bir araştırmanın diğer kademelerdeki branş öğretmenleri ile yürütülebileceği ileride yapılacak araştırmalara yönelik öneriler arasındadır.