Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine ve sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerlere yönelik görüşleri

Sorumlu insan, etkin vatandaş yetiştirme amacında olan Sosyal Bilgiler dersi değerler eğitimine önemli bir katkı sağlamaktadır. Bu nedenle Sosyal Bilgiler dersinde değerler eğitiminin üzerinde daha fazla durulması gerekmektedir. Değerlerin öğrencilere kazandırılması sürecinde nitelikli bir Sosyal Bilgiler öğretim programının yanı sıra bu değerlerin öğrencilere kazandırılmasında Sosyal Bilgiler öğretmenleri de önemli bir paya sahiptir. Değerlerin öğrencilere aktarılmasında etkili olan öğretmen adaylarının öncelikle kendilerini tanımaları ve yeterliliklerinin bilincinde olmaları gerekmektedir. Kendini tanımayan ve yeterliliklerinin bilincinde olmayan öğretmen adaylarının değerleri, uygun bir şekilde öğrencilere kazandırması beklenemez. Bu araştırma değerler eğitiminde önemli bir paya sahip olan öğretmen adaylarının, değerler eğitimine ve Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan değerlere yönelik görüşlerinin belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır. Bu araştırma, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine ve Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan değerlere yönelik görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımına uygun olan durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken, amaçsal örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Elazığ Fırat Üniversitesi, Malatya İnönü Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören Sosyal Bilgiler öğretmenliği 4. sınıf öğrencileri ile yapılmıştır. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma verileri NVivo 12 nitel veri analiz programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine ve Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan değerlere yönelik görüşlerine bakıldığında değer kavramının ve değer eğitiminin farkında oldukları, değer eğitiminin sadece okul ile sınırlı kalmadığını bu eğitimin ailede verilebileceği gibi yaşam boyu sürebileceğini ifade ettikleri belirlenmiştir. Sosyal Bilgiler dersinin değerler eğitiminde ki rolünün, etkili vatandaş yetiştirme, ulusal ve evrensel değerlere sahip çıkma ve kültürel değerleri koruma adına önemli bir yere sahip olduğu saptanmıştır. Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan, vatanseverlik, saygı, sevgi adalet, eşitlik, sorumluluk ve bağımsızlık gibi değerleri öğretmen adaylarının diğer değerlerden daha ön planda tuttuğu ve bu değerlerin iyi bir vatandaş yetiştirme, birlik-beraberliği sağlama, tarihine sahip çıkma ve toplumsallaşmayı sağlama gibi nedenlerle öğrencilere kazandırılması gerektiği belirlenmiştir. Müfredatta yapılan yenileme ve değişiklik çalışması sonucunda öğrencilere aktarılması hedeflenen değerler ile ilgili öğretmen adaylarının birçoğunun müfredat değişikliklerini takip ettiği ve bu değişikliklerden haberdar oldukları saptanmıştır. Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan değerlere ve değerler eğitimine ilişkin farklı önerilere ulaşılmıştır. Buna göre lisans programlarının eğitimi süresi boyunca değer ve değerler eğitimine yönelik çalışmalara daha fazla ağırlık verilebilir. Ayrıca üniversitelerde değer ve değerler eğitimine yönelik seminer, sempozyum ve konferanslar düzenlenebilir.