Tip 2 diyabetli hastalarda vitamin D düzeylerinin hemogram parametreleri ve metabolik parametrelerle ilişkisi

Giriş: Çalışmamızın 2 ana unsuru olan vitamin D eksikliği ve Tip 2 Diyabet (T2DM) prevalansı son yıllarda hızla artış gösteren iki sağlık problemidir. T2DM çok ciddi komplikasyonlar ile karşımıza çıkabilmektir. Diyabet gelişiminde birinci dereceden akrabalarda diyabet öyküsü, obezite, sedanter yaşam, emosyonel stres gibi hem çevresel hem genetik birçok faktörün rol oynadığı bilinmektedir. Kronik inflamasyon ve enfeksiyona yatkınlık, T2DM'nin karakteristik özelliklerindendir. Birçok çalışmada vitamin D eksikliğinin de T2DM ile bağlantılı olabileceğine dikkat çekilmiştir. D vitamini eksikliği immün modülatör etkisinden dolayı yüksek serum inflamatuar belirteç seviyeleri ile ilişkilendirilmiştir. Hemogramdan türetilen inflamatuar belirteçler de son yıllarda diyabet ve komplikasyonlarıyla ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle çalışmamızda T2DM hastalarında D vitamini düzeyi ile nötrofil-lenfosit oranı (NLR), platelet-lenfosit oranı (PLR), monosit-lenfosit oranı (MLR) ve diğer hemogram parametreleri, ürik asit, yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL), düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) gibi metabolik belirteçlerin ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç-Yöntem: Çalışmamıza Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları polikliniğine Şubat 2022 ve Temmuz 2022 tarihleri arasında başvuran 18 yaş üzeri, T2DM tanılı hastalar dahil edildi. Hastaların sosyodemografik özellikleri, laboratuvar parametreleri ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. Serum vitamin D düzeylerine göre hastalar düşük vitamin D ve normal vitamin D grubu olmak üzere iki gruba ayrıldı. Ayrıca glikolize hemoglobin (HbA1c) düzeyine göre iyi (HbA1c<%7) ve kötü (HbA1c≥%7) diyabetik kontrol grupları olarak hasta popülasyonu iki gruba daha ayrıldı. Hasta gruplarının genel karakteristikleri ve laboratuvar verileri karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza 170 vitamin D eksikliği olan ve 70 vitamin D düzeyi normal olan; toplamda 240 T2DM hastası dâhil ettik. D vitamini eksikliği olan grup ile D vitamini seviyesi normal olan grup arasında yaş açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p=0.29). Cinsiyet açısından da gruplar arasında anlamlı fark yoktu (p=0.1). Antropometrik ölçümler için de her iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmadı (hepsi için p>0.05). Çalışma popülasyomuzda vitamin D düzeyi düşük ve normal olan gruplar arasında AST (Aspartat Aminotransferaz), ALT (Alanin Aminotransferaz), ürik asit, üre, kreatinin, GFR (Glomerüler Filtrasyon Hızı) ve serum elektrolitleri açısından anlamlı fark görülmemiştir (hepsi için p>0.05). Çalışma popülasyonumuz biyokimyasal parametreler açısından değerlendirildiğinde Vitamin D eksikliği olan T2DM hastalarında HbA1c değeri, Vitamin D değerleri normal olan gruba göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0.005). Ancak gruplar arasında açlık kan şekeri (AKŞ) açısından anlamlı fark yoktu (p=0.15). Serum lipid parametrelerinden yalnızca trigliserid (TG) düzeyi her iki grup arasında anlamlı derecede farklıydı (p=0.006). Hemogram parametrelerinden Hb değeri vitamin D düzeyi normal olan grupta düşük olan gruba göre anlamlı derece de yüksekti (p=0.006). Hemogramdan türetilen parametrelerden olan NLR vitamin D düzeyi düşük olan grupta, normal olan gruba göre anlamlı derecede yüksek olarak saptandı (p=0.025). Hemogram ve hemogramdan türetilen diğer parametreler açısından her iki grup arasında anlamlı fark görülmedi (hepsi için p>0.05). Çalışma kohortunda vitamin D düzeyi ve HbA1c arasında anlamlı negatif korelasyon mevcuttu (r=-0.20, p=0.02). Bunun dışında NLR ve HbA1c arasında anlamlı pozitif korelasyon vardı (r= 0.30, p<0.001). NLR, serum vitamin D düzeyi ile anlamlı negatif korelasyon (r=-0.10, p=0.01) gösteriyordu. HbA1c'nin %7,15 cut off değeri altında vitamin D eksikliğini ön görmede duyarlılığı %69 ve özgüllüğü %50 olarak tespit edidli (AUC: 0.6, p=0.006, %95 GA: 0,54-0,69). NLR düzeyinin vitamin D eksikliğini ön görmede duyarlılık ve özgüllüğü sırası ile %60 ve %49 idi (AUC: 0.59, p=0.03, %95 GA: 0,51-0,67). NLR'nin %1,84 cut off değeri altında iyi diyabetik kontrolü ön görmedeki duyarlılık ve özgüllüğü sırasıyla %72 ve %45 olarak saptandı (AUC: 0.67, p<0.001, %95 GA: 0,60-0,74). Serum vitamin D'nin <17,9 ng/mL cut off değeri ile iyi diyabetik kontrolü ön görmedeki duyarlılığı %47 iken özgüllüğü %71 olarak saptandı (AUC: 0.55, p=0.02, %95 GA:0,47-0,63). Sonuç: Çalışmamızda, D vitamini düşüklüğünün T2DM regülasyonunu olumsuz etkilediği görülmüştür. Kötü kontrollü diyabetik hastalarda vitamin D düzeyleri daha düşük saptanmıştır. Bu nedenle yüksek HbA1c düzeyleri olan T2DM hastalarında serum Vitamin D düzeylerinin de değerlendirilmasini tavsiye ediyoruz. T2DM tanılı hastalarda, düşük serum D vitamini düzeyi yüksek NLR düzeyleriyle ilişkili bulunmuştur. Bu nedenle yüksek NLR seviyelerinin vitamin D düşüklüğünün belirteci olabileceği kanaatindeyiz. Benzer şekilde, T2DM tanılı hastalarda vitamin D düzeyinin TG düzeyi ile de ilişkisi vardır. Bu nedenle düşük vitamin D seviylerinin hipertrigliseridemi için bir risk olabileceği kanaatindeyiz. T2DM tanılı hastalarda serum vitamin D düzeyinin metabolik ve inflamatuar belirteçlerle ilişkilisini aydınlatmak için daha geniş popülasyonlarda daha fazla randomize kontrollü çalışmaya ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: Tip 2 Diyabet, Vitamin D, İnflamasyon, Hemogram, Nötrofil-Lenfosit Oranı (NLR), Trigliserid