X ve Y Kuşağı Çerkes kadınlarında kimlik dönüşümü: Ankara örneği

Bu araştırma Ankara'ya göç etmiş X ve Y kuşağı Çerkes kadınlarının kimlik dönüşümlerini ve bu dönüşüme sebep olan içsel ve dışsal faktörleri sembolik etnisite kavramıyla birlikte karşılaştırmalı olarak anlamaya çalışmaktadır. Birbirinin ardılı olan bu iki kuşağın, yaşadıkları zaman açısından ciddi fark bulunmamasına rağmen etnik kimliklerinin tanımlanması ve Çerkes kültürel değerlerine bakış açılarına dair önemli farklar görülmüş olması, Çerkes etnik kimliğinin geleceğiyle ilgili de bazı ipuçları barındırmaktadır. Çerkes kültürünün aktarımında Çerkes kadını önemli bir noktadadır. Dolayısıyla Çerkes kültürünün devamı ve sürdürülebilirliğinin anlaşılmasında kilit bir öneme sahiptir. Bu doğrultuda Y kuşağı Çerkes kadınının, X kuşağı Çerkes kadınından farklı olarak kendi kimliğini nasıl tanımladığı, khabzeyi (Çerkes örf hukuku) devam ettirdiği yönleri, dini tutumu, Çerkes dilini konuşup anlayabilme becerisi, farklı etnik kökenden birisiyle evliliğe bakış açısı, köy ve şehirdeki Çerkes yaşantısı pratikleri, herhangi bir Çerkes derneği ya da oluşumuna üyelikleri, anavatan algıları, Çerkes kadın imajıyla ilgili düşünceleri, konumlandıkları/ konumlandırıldıkları noktalara dair fikirleri incelenmiştir. Bunların yanında khabze kuralları tartışmasını gündeme getiren, Çerkes kadın kimliğinin sorgulanmasını sağlayan ilk Çerkes kadın hareketi, Almastı'ya olan bakış açıları değerlendirilmiştir. Çalışmada X ve Y kuşağı Çerkes kadınlarının kimlik olgusu çerçevesinde yaşadıkları dönüşüm ve pratikleri anlayabilmek için derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır. Her iki kuşaktan da onar kişi olmak üzere, toplamda yirmi kişiyle yüz yüze ve internet aracılığıyla yarı-yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan her iki kuşak görüşmeci seçilirken kartopu ve zincir örnekleme tekniği kullanılmış, derneklere üyeliği olan, devamlı olarak gidenler ve dernek üyeliği olmayanların sayıları eşit tutulmuştur. Çalışma sonucunda sembolik etnisite kavramı çerçevesinde ortaya çıkan etnik sembollere olan ilginin Y kuşağı Çerkes kadınlarında daha fazla görüldüğü ortaya çıkmıştır. Y kuşağının köyden uzaklaşarak şehir hayatında çok daha farklı gruplar içinde yetişmiş olmaları, kuşağın sahip olduğu imkanlar, modernizasyon gibi sebeplerle Çerkes kimliğinden ve kültüründen uzaklaştıklarını; bu kimliği Çerkes grupları içinde, kendi sınırlarını çizerek, nostaljik bir bağlılıkla sürdürdükleri görülmüştür.