Yaşlılarda yaşam kalitesini etkileyen faktörler

Bu çalışma, huzurevlerinde veya aileleri ile birlikte yaşamakta olan yaşlı bireylerde yaşam kalitesini etkileyen faktörleri belirlemek, bu faktörlerin birbirleri arasındaki ilişkileri incelemek ve bu alanda çalışan sağlık bireylerini bilgilendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmaya yaş ortalaması 72.5±6.71 yıl olan 96 birey dahil edilmiştir. Yaşlı bireylerin sosyodemografik özellikleri, bilişsel fonksiyonları, dengeleri, düşme korkuları, fiziksel aktivite düzeyleri ve alt ekstremite kas güçleri değerlendirilmiştir. Yaşlı bireylerin sosyodemografik özelliklerini belirlemek için bir anket uygulanmıştır. Çalışmaya dahil edilen bireylerin bilişsel fonksiyon durumları Mini Mental Durum Testi ile; dengeleri Berg Denge Skalası ile; düşme korkuları Tinetti Düşme Etkinlik Skalası ile; fiziksel aktivite düzeyleri Fiziksel Aktivite Skalası ile; alt ekstremite kas kuvvetleri manuel kas testi ile değerlendirilmiştir. Kadınların yaşam kalitelerinin erkeklere göre düşük olduğu, Vücut Kitle İndeksi yüksek olan bireylerin yaşam kalitelerinin daha düşük olduğu, daha fazla düşme korkusu ve düşme problemi yaşayan yaşlı bireylerin yaşam kalitelerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Fiziksel aktivite seviyesi yüksek olan bireylerin yaşam kalitelerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Berg Denge Skalası ve Mini Mental Durum Testi skorları yüksek olan yaşlı bireylerin yaşam kalitelerinin daha yüksek olduğu, alt ekstremite kas kuvvetleri daha iyi düzeyde olan bireylerin yaşam kalitelerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Yaşlı bireylerin kullandıkları ilaç sayısı arttıkça yaşam kalitelerinin düştüğü görülmüştür (p<0.05). Yaş, eğitim durumu, medeni durum, sosyal güvence durumu, gelir düzeyi ile yaşam kalitesi arasında hiçbir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Yaşam kalitesini en fazla etkileyen değişkenleri bulmak için oluşturulan lojistik regresyon modeli sonucunda, modele düşme korkusu, düşme sayısı ve Vücut Kitle İndeksi girmiştir. Çalışmamızda yaşlı bireylerin düşme korkuları, düşme sayıları ve Vücut Kitle İndeksi değerleri arttıkça yaşam kalitelerinin azaldığı tespit edilmiştir. Elde ettiğimiz veriler doğrultusunda, gelecekte sayıları ve toplum içindeki oranlarının hızla artacağı düşünülen yaşlı bireylerin yaşam kalitelerinin arttırılması için, yaşlı bireylerin düşme korkularını ve düşme problemlerini önlemeye yönelik uygun rehabilitasyon programlarının planlanması ve uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, yaşlanma, yaşam kalitesi