
299
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Günümüz çağdaş Türk sanatında atık malzemelerden nesnenin sürdürülebilir sanat eserine dönüşüm süreci / asamblaj
20. yüzyıldan itibaren endüstrinin gelişip büyümesiyle üretim tüketim dengesi içinde ileri dönüşüm ve geri dönüşüm nesnelerinin günlük hayatımızda yer edinmesi sonucunda çağdaş sanatçıların büyük bir kısmı eserlerini tasarlarken atık malzemelerden faydalanarak iki boyutlu kolaj sanat ürünleri ile üç boyutlu buluntu nesnelerden faydalanarak asamblaj eserleri çalışmalarına önem vermeye başlamışlardır. Atık malzemelerin artık kullanılamaz hale gelmesiyle ve nesnelerin doğada dönüşüm süreci içerisine girmeye başlamasıyla çöp kavramı sorunlarıyla birlikte çözümler arayışı içine gidilmeye çalışılmıştır. Bazı sanatçılar, eserlerinde kavramların ifade edilmesine katkı sağlayan ve kendi anlatım tasarımlarıyla sanat olgusunun anlam kazanmasına ve hızlanmasına yardımcı olan atık nesneler veya atık malzemeleri kullanmaya daha fazla önem vermişlerdir. Modern sanatta sanatçıların kolaj ve asamblaj sanat ürünleri ile hem çevre sorununa hem de atıkların dönüştürülebilmesi döngüsüne katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu yenilikçi çözümlerin yaşamda yer alan tüm canlılara ve türlere bir çözüm sunarak modern bir bakış açısı sunduğunu görebilmekteyiz. Bu araştırma konusuyla ileri dönüşümcü (upcycle) ve geri dönüşümcü (recycling) yöntemiyle modern sanatın içinde yer edinmiş önemli sanatçıların eser oluşturma süreçleri konusu incelenmiş, dönüştürülebilir atık nesne ve malzemelerden eserler yaratan sanatçıların eserleri konularıyla ele alınmıştır.
Jenny Saville ve Cecily Brown'un resimlerinde figür-mekân ilişkileri
Resim sanatının tarih boyunca en önemli unsurlarından biri figür-mekân ilişkileri ve buna bağlı olarak kompozisyon olmuştur. Toplumsal inançlar ve düşünsel yaklaşımlar ekseninde şekillenen mekân kavramının değişimi farklı dönemlerde ortaya koyulan eserlerde görülebilmektedir. Geç Rönesans döneminde örneğin, kavramsallığa dayanan mekân anlayışı yerine, resimde üç boyutlu bir etki yaratmaya yönelik yanılsamacı mekân anlayışı yaygınlaşmıştır. Zaman içerisinde sanatta mekân kavramı daha da sorgulanır duruma gelmiştir. Diğer Modernizm akımlarında olduğu gibi, Dışavurumculuk ve sonrasında ortaya çıkan Yeni Dışavurumculuk hareketinde de resimde figür-mekân ilişkileri farklı bir boyut kazanmıştır. Bu çalışmada, Yeni Dışavurumculuk akımının en önemli sanatçılarından olan Jenny Saville ile Cecily Brown'un çalışmaları bu değişen figür-mekân ilişkileri etrafında incelenmiştir. Çalışmanın ilk kısmında, resim sanatında genel olarak figür ve mekân ilişkisine değinilmiş ve sanat tarihi boyunca bu ilişkinin hangi aşamalardan geçtiği ele alınmıştır. Daha sonra, Yeni Dışavurumculuk hareketinden bahsedilmiş ve bu hareketin tarihi gelişimi ile figüratif resimdeki yansımalarına odaklanılmıştır. Akımın önemli temsilcilerinden Jenny Saville ile Cecily Brown'un hayatı, sanatsal duruşu ve eserleri ise resimlerindeki figür-mekân ilişkileri bağlamında değerlendirilmiştir.
1960 sonrası mekanın iki boyutlu yanılsamasından reel mekana uzanan temsilleri
Mekân, insanı saran dönüştüren ve sınırlayan bir etkendir. Tarih boyunca insan, inançlarından ve kendilerine sordukları sorulara bilgileri yettikçe açıklamaya çalışmışlar bu doğrultuda yaptıkları resim ve heykellere bunu yansıtmaya çalışmışlardır. Mağara duvarlarına çizdikleri resimleri ya da doğaya bıraktıkları dev sembolleri inançları doğrultusunda yapmışlardır. Avrupa Orta Çağında da sanat buna benzer ilkeler gütmüştür. 13. Yüzyıl görme psikolojisinde güzel olanın gerçek gibi görünmesi gerektiği üzerine eserler verdiğini görmekteyiz. Resimdeki mekân kaygısı güdülmesi onun çözümlene bilirliği konusundaki Giotto'nun ortaya koyduğu fikirler doğrultusunda gelişecek perspektif anlayışının önünü açmıştır. Rönesansla birlikte mekandaki dini anlayış sona ermiş akılla birlikte iki boyutluluğun yerini mekân derinliği ve üç boyut yanılsamasına bırakmıştır. Fotoğrafın icadı resimdeki mekân gerçekliği algısını derinden sarsmıştır. Empresyonizmle birlikte resimsel algının kırılımı olarak hızlı ve anlık çalışmalar mekânın ve ışığın önem kazanmasıyla birlikte renk araç olmaktan çıkarak, mekânı yansıtmada en büyük amaç haline gelmiştir. Nesneler mekandaki zamana bağlı olarak ışığın etkisiyle değişime uğraması yeni arayışları da beraberinde getirmiştir. Matisse'nin mekandaki renkler üzerinde ışık yanılsamasını kaldırarak rengin özüne inerek saf hallerini kullanarak hacim ve kütleyi yok saymıştır. Bu zaman ve mekân kavramları birbirine bağımlı olduğu gerçeği Kübizmle birlikte resmin içerisine girdi. Artık resimde "zaman" kavramı çok önemliydi. 1960'lardaki "biçimsizlik" anlayışıyla birlikte nesnenin ve mekânın sorgulandığı yeni bir döneme girildi. Bu anlayış resim heykel tanımlamasını ortadan kaldırarak resmin ve heykelin iç içe geçtiği ve mekanla birlikte algılanması gerektiği önem kazanmıştır. Frank Stella'nın heykelsi tuvalleri bu duruma kanıt niteliğinde olup heykelde kaide geleneğini de kaldırmıştır. "Beyaz Küp" kavramıyla galeri mekanının gerçekliği sorgulanarak tuval yüzeyindeki sınırların aşıldığı gibi galeri mekanının da sınırları aşıldı. Arazi sanatı, Doğa sanatı gibi yalnızca doğada yapılabilen sanat akımlarını da beraberinde getirdi. Böylece doğa sanata, sanatta doğaya dönmüştür. I. bölümde, mekânın tanımı açıklanmıştır. Milattan Önce insanların mağaralara, büyük arazilere ve duvarlara yaptıkları resimler incelenmiştir. Rönesans'ın doğuşuyla perspektifin mekân üzerindeki etkisi üzerinde durulmuştur. 18. Yüzyıla kadar olan süreçte sanatçıların eserlerindeki mekân kullanımı incelenmiştir. II. Bölümde, 1960 sonrası sanattaki önemli kavramlardan bahsedilmiştir. Değişen galeri mekanının tanımı üzerinde durulmuştur. 1960'tan 21. Yüzyıla kadar mekân üzerinde sorgulamalar yapan sanatçıların eserleri incelenmiştir. III. Bölümde, 21. Yüzyıldan günümüze, sanatçıların eserlerindeki mekân kullanımları incelenmiştir. IV. Bölümde Türk sanatçıların eserlerinde mekânın kullanımı incelenmiştir. İrem Koçan'ın, eserlerindeki mekânın kullanımı eser okuması üzerinden incelenmiştir. Sonuç olarak, galeri mekanının terk edilmesiyle doğaya taşınan sanatın sınırları kalkmıştır. 21. Yüzyıl sanatçısı için sanat ve mekânda kalıcılığın önemi kalmamıştır. Bilim ve teknoloji alanındaki yeniliklerle, değişim sürecinin devam edeceği sonucuna varılmıştır.
Palempsest kavramının katmanlı yapısının resim sanatı üzerindeki etkileşimleri
Palempsest kavramı Eski Mısır döneminde MÖ. 3000 yılında başlayarak günümüzü kadar ki bir süreçte varlığını devam ettirmesi, güncelliğini koruması açısından oldukça önemlidir. Nitekim yapısında "eski ile yeni yazı" arasında bir bütünlük oluşturması anlamsal açıdan yazının değerini korumasının en önemli parametrelerinden biridir. Her ne kadar günümüzde bu kavram daha çok mimari, jeoloji, paleontoloji, psikoanalitik, vb. birçok alan üzerinden açıklayıcı bir yapı içerse de; palempsest, geçmiş ve geleceğin birbiriyle bağlı olması, yaşanmışlıkların izlerini içerisinde barındırması açısından bugünün dijital teknoloji çağında disiplinler üstü bir kavrama evrilmiştir. Sanat tarihinde ikonlaşan resimler arasında karşılıklı olarak gerçekleşen alışveriş işlemlerinin başlangıcı 17.yüzyıla dayanmaktadır. Sanatta disiplinlerarası-göstergelerarası diyalogların biçimsel değişiminin anlamsal dönüşüme olan etkisi doğrultusunda yeniden anlam kazanması palempsest kavramı açısından da zengin bir araştırma konusu oluşturmaktadır. Nitekim görsel sanatlar alanında sanatçıların yorumları doğrultusunda döneme ilişkin üretilen eserlerde yapılan alıntılamalarla, yansılamalarla ve taklit etmelerle sanata yeni bir bakış açısı kazandırmışlardır. Bu anlayışla ortaya çıkan yenidenüretim süreci kapsamında oluşan özgün üslup, en basit anlamda "üst üste binmiş resimler" şeklindeki basitleştirilmiş olan tanımlamanın çerçevesinin biçimsel, içeriksel ve anlamsal dönüşüm şeklinde yepyeni bir yapıya dönüşmüştür. Nitekim bu yapı dünden bugüne gelişim, değişim ve dönüşüm sürecini sorgulama yelpazesini genişleterek devam ettirmektedir. Öyle ki, sanat tarihinin büyük ustalarına ait pek çok eserin farklı zamanlarda farklı sanatçılar tarafından yeniden yorumlanmasıyla özellikle postmodern sanatta yeni bir ifade biçimi ortaya koyulmaktadır. Sanatçıların tercih ettikleri alıntılama yöntemi sayesinde resim sanatı, kendi tarihsel sürecinde geleneklerin, anlayışların hatta akımların dahi yeniden sorgulanmasının kapısını aralamıştır. Bu bağlamda yapıtlar arasındaki alışveriş işlemlerinin araştırılması, sorgulanması, yorumlanması postmodern sanat anlayışının üretim sürecinin temelini oluşturmaktadır. Dolayısıyla postmodernizmin önemli bir kazanımı olan resimsel alıntının, resimlerarasılık bağlamında palempsest kavramıyla benzerliklerinin olduğunu 'metinlerarasılık - göstergelerarasılık' bağlamında iddia edebiliriz. (............. ............ başlıklı tez, resimlerarası bakış açısıyla palemsest kavramını incelemeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Palempsest, Postmodernizm, Resimlerarasılık, Göstergelerarasılık, Yenidenüretim, Alıntı ,Pastiş, Parodi
Modern resim sanatta balık imgesi
Bu tez, modern resim sanatında balık imgesinin tarihsel gelişimini ve sanatsal kullanımını incelemektedir. Balık sembolü, tarih boyunca çeşitli kültürlerde farklı anlamlar taşımış ve sanatta çeşitli biçimlerde temsil edilmiştir. Antik dönemlerden Ortaçağ'a, Rönesans'tan modern sanat akımlarına kadar balık imgesi, dini, mitolojik ve estetik açıdan farklı anlamlar yüklenerek evrim geçirmiştir. Bu çalışma, balık imgesinin modern sanat akımlarındaki yerini belirleyerek, fovizm, sürrealizm, soyut sanat gibi akımlar içerisinde nasıl yorumlandığını analiz etmektedir. Sanatçıların balık figürünü nasıl bir anlatım aracı olarak kullandıkları, bu motifin bireysel ve toplumsal anlamlarla nasıl yüklendiği tartışılmaktadır. Ayrıca, balık imgesinin ekolojik, politik ve psikolojik temalarla ilişkisini ele alarak modern sanat içerisindeki çok yönlülüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu tez, balık motifinin modern sanattaki kullanımını kapsamılı bir şekilde ele alarak sanat tarihine ve görsel kültüre katkı sağlamaktadır. Bu analiz, sanatçılar, sanat tarihçileri ve sanat kuramcıları için yeni bakış açıları sunmayı amaçlamaktadır.
Gustav Klimt'in resimlerinin sembolik anlamı
Bir sanat eseri, onu oluşturan sanatçının yaşantısından izler taşır. Sanatçı yaşadığı tarihsel olayları, sosyal ortamı, toplumun kültür ve kendi inancını eserinde yansıtır. XIX yüzyılın sonunda ve XX yüzyılın başında gelişen buluşlar, tarihsel ve toplumsal gelişimler, sanatçılarda farklı arayışlara ufuk açıp yeni girişim yollarına sebep olmuştur. Sanayileşme, fotoğraf ve sinema makinelerinin icadı, Sigmund Freud'un psikanaliz üzerindeki yeni teorileri, savaşların ardından A vrupa'nın haritasının yeniden biçimlenmesi, uluslararası hızlı ulaşım ve haberleşme, Avrupa'da Japon estamplarının yayılması sonucu sanatçıların Uzak Doğu sanatına ilgi duymaları, köylerden şehre doğru göçler gibi gelişmeler, çeşitli sanat akımlarının çıkmasına neden olmuştur. Bunların arasından art nouveau'yu, diğer adı ile art and crafts'ı, Viyana secession'unu ve jugendstil'i sayabiliriz. Art nouveau akımının kuruculardan birisi ve önemli temsilcisi Avusturyalı Gustav Klimt'tir. Art nouveau akımı dekoratif sayılmaktadır. Bu yüzden Gustav Klimt'in resimlerinde dekoratif unsurlar bulunmaktadır. Bu unsurların çıkış noktaları ve sanatçının altın rengi kullanmasının temelindeki düşüncesinin kaynağı, Bizans mozaik sanatıdır. Sanatçı, XX yüzyılın başlarında İtalya'nın kuzeyinde bulunan Ravenna'yı ziyaret eder. Buradaki San Vitale Kilisesi'ndeki Bizans mozaiklerini görüp, daha sonra oluşturduğu eserlerinde bu gezinin etkilerini yansıtmaya başlar. "GUSTAV KLİMT'İN RESİMLERİNİN SEMBOLİK ANLAMI" adlı bu çalışma, Bizans mozaiklerinin Gustav Klimt'in sanatını hangi yönü ile etkilediği ve nasıl yansıdığı konusunda yapılan bir araştırmadır. Anahtar Kelimeler: altın, art nouveau, Bizans, Klimt, mozaik, resim, Theodora.
Paleolitik Dönem resim sanatının günümüz resim sanatına yansımaları
Paleolitik Dönem Resim Sanatının Günümüz Resim Sanatına Yansımaları adlı tezde, mağara duvarlarındaki resimlerin günümüz resim sanatına etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için üç ayrı mağara seçilmiş ve mağara resimleri incelenmiştir. Seçilen mağaralar; İspanya'daki Altamira mağarası, Fransa'daki Lascaux ve Chauvet mağaralarıdır. Tarih sıralaması olarak mağara resimlerinin birbirlerinden hangi konularda farklı oldukları, resimleri yapan Paleolitik dönem insanlarının nasıl bir içgüdüyle ve inançla bu resimleri yapmış olabilecekleri uzman görüşleriyle desteklenerek bir araya getirilmiştir. Doğal afetlerden ve uzun zaman diliminden sonra birçoğu yok olmuş olan mağara resimlerinin günümüze kadar gelebilmiş olanları incelendiğinde şaşılacak derecede güzel çizilmiş olduklarını, perspektif kullanıldığını, hatta üç boyutlu etkisi verebilmek için mağaranın kolonlarının kıvrımlarının kullanıldığını görmekteyiz. O dönemin şartlarında yapılan resimlerle, günümüzde yapılan resimler arasında fark olmaması şaşırtıcıdır. Binlerce yıl önce yapılan bu resimlerin günümüz resim sanatına nasıl yansıdığı konusunda araştırma yapılmış, mağara resimlerinden etkilenerek çalışmalarını sürdüren sanatçılarla görüşülmüştür. Görüşülen sanatçılar; Alison Dearborn, Hasan Çağlayan, Neslihan Kıyar, Teyjah McAren, Thomas Allen'dır. Görüşme sırasında sanatçılara 11 tane soru yöneltilmiştir. Sanatçıların resimlerinden örnekler gösterilerek, röportaj sorularına verdikleri cevaplar yorumlanmıştır. Günümüz sanatçılarının resimlerinde Paleolitik dönem resimlerinin etkisi aranmış, geçmiş dönemde yapılan bu resimlerin günümüz ressamlarının yaratıcılığına etkisinin önemi irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Paleolitik Dönem, Mağara Resimleri, İlkel Sanat, Çağdaş Mağara Resimleri.
Bilgisayar teknolojisi etkisinde plastik sanatlar
19.yüzyıl ve sonrasında ortaya çıkan bilgisayar sistemleri öncülüğündeki teknolojik sistemler, sanat alanı içerisinde yenilikler oluşturmuşlardır. Fotoğrafın icadıyla meydana gelen sistemler, sanatçıların dikkatlerini üzerine çekerek sanat alanı içerisinde güncellemeler meydana getirmiştir. Bilgisayar sistemlerinin çok kısa süreçler içerisindeki yayılımı ve kişiselleşmesi, sanatçılar bağlantısıyla plastik sanatları dönüşümüne neden olmuştur. Günümüzde sanatçılar hangi ifade biçimini kullanırsa kullansın, üretimlerinin herhangi bir basamağında teknolojik sistemlerden faydalanmaktadır. Bu durum teknolojik sistemlerin önceki dönemlerde olmadığı kadar ön plana çıkmasına neden olmaktadır. Günümüzde teknolojik sistemlerin beraberinde getirdiği hız, tüm hayat ile beraber sanat yapısının da sahip olduğu niteliklerini akıl almaz bir devinimle güncelleyip dönüştürmektedir. Bununla beraber sanatçıları kendi yapısı içerisine yönlendirmekte ve güncel prosedürlerin, düşüncelerin, beğenilerin, ifade biçimlerinin meydana getirilmesine neden olmaktadır. Tüm bunların sonucunda güncel sanat ortamı, Siber Sanat dönemini deneyimlemektedir. Tez çalışmasının birinci bölümünde, bilgisayar sistemlerinin ortaya çıkışı incelenmiştir. İnceleme sonucunda teknolojik sistemlerin hayatın her katmanıyla beraber sanatçıların bağlantılarını kullanarak sanat alanı içerisinde görülen etkilerine ulaşılmıştır. Tez çalışmasının ikinci bölümünde, teknolojik sistemlerin gelişimi, sanat alanına sağladığı güncel prosedürler ile sanatçıların ifade biçimlerinde gerçekleşen değişimlere değinilmiştir. Bunun sonucunda teknolojinin sanat yapısını dönüşüme zorladığı ifade edilmiştir. Üçüncü bölümde, meydana gelen teknolojik sistemler sonucunda ortaya çıkan Sanal Sanat yaklaşımları incelenmiştir. İncelenen bu yaklaşımlar arasında Yeni Medya Sanatı, Net Art, Yazılım Sanatı, Glitch, Dijital Baskıresim, Hacktivizm, Biyo Sanat bulunmaktadır. İnceleme sonucunda teknolojik sistemlere ait olan niteliklerin sanatçılar tarafından farklı biçimlerde yorumlanarak yeni ve farklı yaklaşımların, prosedürlerin ortaya çıkmasına neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dördüncü bölümde, Sanal Sanat adı altında üretim gerçekleştiren öncü sanatçıların yaşamları, eserleri incelenmiştir. Bu bölümde bahsedilen sanatçılar arasında Shawn Brixey, Miha Strukelj, Hiroshi Kawano, Dan Hays, Adrian Cain, Kenneth Snelson, Nick Gentry, Jean Pierre Yvaral, Maurizio Bolognini, Konstantin Khudyakov bulunmaktadır. İnceleme sonucunda teknolojik sistemlerin sanat yapısını ve sanatçıları etkisi altına alarak tanımlamaları, ifadeleri ve prosedürleri geri dönüşü olmayan bir biçimde dönüştürdüğü ortaya konulmuştur. "Bilgisayar Teknolojisi Etkisinde Plastik Sanatlar" adlı tez çalışması neticesinde, bilgisayar teknoloji sistemlerinin meydana getirildiği ilk dönemden günümüze değin toplumsal yapıların her katmanına adapte olduğu, sanat yapısını etkileyerek güncel yönelimleri meydana getirdiği, sanatçıları dönüştürerek yeni ifade ile estetik olgusunu ortaya çıkardığı ve günümüze kadar bilinen sergileme şekli ile ortamını geri döndürülemez biçimde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilgisayar, İnternet, Sanat, Sistem, Teknoloji
Distopik anlatımın 1950 sonrası Türk resim sanatına yansıması
Bu çalışmada 'ütopya' ve 'distopya' kavramları incelenerek, tarihte litarütüre ilk girdikleri dönemden günümüze kadar sanatçıları nasıl etkiledikleri, distopyanın 1950 yılı sonrası Türk resim sanatına olan yansımaları ve Türk resim sanatında distopik anlatım ögelerine rastlanıp rastlanmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda ilk olarak ütopya kavramı ele alınmış ve tanımı yapılmıştır. Tarih sahnesinde birçok filozof, siyasetçi, sanatçı ve bilim insanının ana sorunsalını oluşturan ideal toplum düzeni oluşturma çabası günümüze kadar ulaşmış olan eserler aracılığıyla incelenmiş, Sanayi Devrimi ve modernleşme ile birlikte ütopyanın distopyaya nasıl evrildiği tespit edilmiştir. Distopyanın tanımı yapıldıktan sonra distopya ve ütopyanın birbiriyle olan ilişkisi incelenerek ütopyanın distopyaya neden olduğu ve aynı zamanda distopyanın da içinde ütopyayı barındırdığı soncuna varılmıştır. Distopyanın tarisel sürecine değinildikten sonra edebiyat alanında yazılmış distopik eserler den alıntılar yapılarak distopik anlatım ögeleri belirlenmiş ve bu anlatılarla resim sanatı eserleri ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Belirlenen distopik anlatım ögelerinin 1950 yılı sonrası Türk resmine yansımaları yapılan seçkiyle incelenmiş eserlerinde distopik anlatım ögeleri tespit edilen santçıların sanat yaklaşımları, yapıtları üzerinden incelenerek konu bağlamında bir litarütür oluşturulmuştur. Çalışmanın son bölümünde günümüz toplum yaşantısında oldukça fazla hissetmeye başladığımız distopyanın kişisel çalışmalarıma yansımaları incelenmiştir.
Modern resimde espri kopyası ve Manolo Valdes'in plastiği
Fotoğraf makinesinin icat edilmesiyle birlikte sanatçılar yeni konular ve modern teknikler araştırarak üretmeye başlamışlardır. Doğanın, figürlerin veya nesnelerin birebir resmedilişinden ayrılarak boya dokularını ve fırça darbelerini ön plana çıkararak, yeni bir bakış açısıyla tasarlamışlardır. Bu dönem ile birlikte sanat özünü konu haline getirmeye başlamıştır. Sanatçılar, doğanın tuval üzerinde yeniden üretiminden ayrılarak sanatın bizatihi kendisinden beslenmişlerdir. Usta ressamların eserlerinden beslenen modern sanatçılar, bu yapıtları yeniden yorumlayarak "espri kopyası" türünde eserler ortaya çıkarmışlardır. Bu tezde, günümüzde yaşayan önemli sanatçılarından biri olan ressam ve heykeltıraş Manolo Valdes'in etkilendiği sanatçılardan aldığı kompozisyonlar ile kendi biçimini nasıl yarattığı araştırılmıştır. Valdes; Peter Paul Rubens, Diego Velázquez, Rembrandt Harmenszoon van Rijn, Henri Matisse, Pablo Picasso gibi birçok sanatçının eserlerinden etkilenerek; espri kopyası, matter painting (madde boyama), impasto ve kolaj tekniğinden yararlanarak kendi üslubunu yaratmıştır. Çalışmalarının temel unsurlarını şekil, renk, ışık ve özellikle plastik dokular oluşturmaktadır. Eserlerini; yalın, detayların en aza indirgendiği figürler, yoğun boya katmanları, kumaş, kâğıt, bant, ayna, çuval bezi ve toz pigment gibi malzemeler oluşturmaktadır. Geçmişten günümüze birçok sanatçının eserleri, Manolo Valdes'in eserlerinde yeniden yorumlanmıştır. Ana konudan ayrılmadan sanat tarihini gözden geçirerek; malzemeler ve teknik ile kendi üslubunu yaratmıştır. Bu tez, sekiz bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Manolo Valdes'in çalışma yöntemi, ikinci bölümde modern sanat, üçüncü bölümde postmodern sanat, dördüncü bölümde bir sanat eserini yeniden üretme yolları, beşinci bölümde Manolo Valdes'in hayatı ve eserleri, altıncı bölümde Manolo Valdes'in heykel çalışmaları, yedinci bölümde Valdes'in etkilendiği sanatçılar ile kendi çalışmalarının karşılaştırmaları, sekizinci bölümde araştırmacının kendi çalışmaları yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Modern Sanat, Espri Kopyası, Manolo Valdes, Kompozisyon, Teknik
Türk resim sanatında 1980 sonrası esinlenme
Bu araştırmada, Türk Resim Sanatı'ında, 1980 sonrası yapıt üreten sanatçıların esin kaynakları incelenmiştir. Esinlenme, sanatçılar için olarak olumlu yönleri de olan çok önemli bir kavramdır. Her sanatçının esin kaynakları vardır. Bunlar kültür, yerel kaynaklar ve sanatçıyı etkileyen somut ya da soyut varlıklardır. Sanatçıların esin kaynaklarını analiz etmemiz sayesinde sanatçı eserlerini daha iyi anlayabiliriz. Sanatçıların, esin kaynaklarından nasıl yaralandıklarını ve onların kendi çalışmalarını hangi yöntem ve teknikle sentezlediklerini öğrenmemiz, bizlere sanatçının eserlerindeki estetiği daha iyi anlayarak, yorumlamamızı sağlayabilir. Yapılan tez çalışmasında, nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Akademik yayınlar, dergiler, makaleler, kitaplar, süreli yayınlar ve sanal kaynaklardan yararlanılarak literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca sanatçı eserleri analiz edilerek esinlenme yönleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu araştırma, bölümlerden oluşmaktadır. Tez bütününde esinlenme ve beraberinde gelen kavramlar açıklanarak, resim sanatında üretim yapmış, yapmakta olan, sanatçı eserlerinden, esinlenme kaynakları sanatçıların kendileri veya eleştirmenlerce, ifade edilen eserler seçilmiştir. Çalışma, Türk sanatı içinde 1980 sonrası eser üreten on yedi sanatçıyla sınırlandırılmıştır. Seçilen sanatçıların eserlerinde, esinlenmenin varlığı görülmüştür. Esinlenme ilişkileri literatür bağlamında da açıklanmaya çalışılmıştır. Esinlenmelerinin genel analizi yapılmak istendiğinde genel bir yargıda bulunmanın mümkün olmadığı ancak, gelenekten yararlanmanın bir esinlenme kaynağı olarak etkili olduğu, sanatçıların esinlemelerine ragmen kendi sanat biçimlerini son derece özgünleştirdikleri söylenebilir.
20. yüzyılda Amerika'da baskı resimde toplumsal eğilimler
Baskı Resim, grafik ve resmin bir yan dalı olarak kabul edilse de oldukça eski bir geleneğe sahip olmasının yanı sıra; deneyselliğe açık, uyarlanabilen, geliştirilebilen yapısı ile anasanat dalı olarak zaman içinde kendine yer edinmiş özgün bir sanat disiplinidir. Fotoğrafın ortaya çıkışına kadar kendi içinde geleneklerini koruyarak yüzyıl boyunca tasvir, reprodüksiyon, kopya etme ve çoğaltma aracı olarak görsel kültürün ve toplumsal belleğin oluşumunda önemli bir mirasın taşıyıcısı olmuştur. Baskı resim sanatçıları ise: Bu görsel ve estetik kültürün oluşumunu sağlayan, tarihe tanıklık eden ve toplumsal olayları eleştirel bir bakış açısıyla gerçekçi, zaman zaman sıra dışı imgelemlerle yansıtan protest üslupları ile baskı resim sanatını zamanın ötesine taşımışlardır. Bu yapısı ile baskı resim kültür ve sanat tarihinde sanatçıların yanı sıra toplumunda odak noktası olmayı her yüzyılda sağlamıştır. Endüstri Devrimi ve sonrasında toplumsal bilinçlenme hemen hemen her alanda varlığını gösterirken sanattaki yansıması, toplumun ihtiyaçlarını gözeterek savunuculuk ve çözüm arayışları temelinde olmuştur. I. Dünya Savaşı sonrasında bütün dünyayı etkileyen, toplumsal değişimlere sebep olan özellikle sanayileşmiş ülkelerde yıkıcı etkileri olan Büyük Buhran döneminin ardından II. Dünya Savaşı'nın yaşanması sanata ve sanatçılara derinden etki etmiştir. Savaşın ağır ve travmatik bir sonucu olarak Avrupa kıtasından Amerika Birleşik Devletleri'ne göçlerin başlaması; farklı kültürden insanların bir araya gelmesi, işsizlik, barınma gibi toplumsal açıdan birçok sorunu beraberinde ortaya çıkarmıştır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında, New York'ta düzenlenen İzlenimci, Fovist, Post-Empresyonist ve Kübist sanatçıların eserlerinden oluşan "Armory Show Sergisi" Modern Amerikan sanatı ve sanatçıları açısından Avrupa sanatının tanınması ve anlaşılması için bir dönüm noktası olmuştur. Amerika Birleşik Devletleri'nde göçlerle birlikte siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlarda yaşanan büyük değişimlerin sebep olduğu çöküşten kurtulmak için 'Yeni Düzen' olarak yürürlüğe giren bir dizi yerli program oluşturulmuştur. Bu program çerçevesinde 'Federal Sanat Projesi' adı altında grafik sanatlar atölyeleri kurulmuştur. Sanat atölyelerinin kuruluşu ile birçok sanatçıya yeni istihdam alanları oluşturularak iş imkanı sağlanmıştır. 1940 sonrasında Amerika Birleşik Devletleri'nde kısıtlı sanatsal faaliyetler, Avrupa'dan göç eden sanatçılarla hareketlenmiş, sanatın merkezini Paris'ten New York'a taşımıştır. İkinci Dünya savaşı sonrası Paris'te bulunan Atölye 17'nin Amerika Birleşik Devletleri'ne taşınması ile Avrupalı ve Amerikalı sanatçıların işbirliği içerisinde çalışmalarının önü açılmıştır. Bu gelişmenin ardından Universal Limited Art Editions'da farklı alanlarda eser üreten sanatçıları bir araya getirilerek şiir ve baskı resimden oluşan özgün bir sanat koleksiyonu oluşturmuştur. Bu galerilerin yürüttüğü öncü çalışmalar ve sergiler ile sanat faaliyetlerine ilgi artmış baskı resim önemli bir gelişim göstermiştir. Pop Art'ın ortaya çıkışı ve önem kazanması ile birlikte tüketim kültürüne dikkat çekilerek popüler kültür imgeleri sunulmuş, gündelik yaşamda kullanılan en basit nesneleri, kitlesel medya ve televizyon/medya figürlerinin baskı resimde de bir ifade aracı haline gelmesine yol açmıştır. 20. yüzyılda yaşanan gelişmeler baskı resim sanatının gündelik hayatın her alanına girmesine katkı sağlamıştır. Sanatçılar içinde bulundukları dönemin düşünce yapısını etkileyecek şekilde topluma yön vermesi açısından da önemli roller üstlenmişler, toplumsal mesajlarını geniş kitlelere aktarma fırsatını bulmuşlardır. Sosyal açıdan gelişen bu süreç ile birlikte baskı resim sanatının teknik gelişimi açısından deneysel ve özgün çalışmalar değişimlerin doğuşuna ve modern sanatın ortaya çıkmasına zemin oluşturmuştur. Anahtar Kelimeler: Amerika, Baskı resim, Toplumsal, Sanat
Batı resminde ameliyat teması
Rönesans öncesi dönemlerde tıp ve sanat ilişkisini konu alan eserler oldukça kısıtlıdır. Bu döneme ait çalışmalar genellikle tıbbi müdahalelerin veya tedavi yöntemlerinin tasvir edildiği çizimlerden oluşmaktadır. Ancak Rönesans dönemi, aydınlanma hareketlerinin etkisiyle tıp ve sanat alanları arasındaki ilişkide önemli bir dönüşümü beraberinde getirmişti. Bu dönemde insan anatomisi üzerine yapılan çalışmalarda büyük bir ilerleme gözlemlenmektedir. Bu gelişme, tıbbi çalışmaları içeren sanat eserlerinin ortaya çıkmasının önünü açtı. Özellikle ameliyat sahneleri, kadavra incelemeleri ve cerrahi müdahalelerin detaylı bir şekilde betimlendiği sanat eserlerinde artış görülmektedir. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde ise anestezinin keşfi, cerrahi müdahalelerde büyük ilerlemelerin önünü açtı. Anestezinin kullanımıyla ameliyatlar daha az ağrılı hale geldi ve bu da cerrahi işlemlerin daha karmaşık ve uzun süreli olmasına olanak sağladı. Bu dönemde cerrahlar, daha önce mümkün olmayan şekillerde hastalıklara müdahale etmeye başladı. Bu tıbbi gelişmeler, sanat alanını da etkiledi ve ameliyat temalı eserlerin doğmasına neden oldu. Bu tez çalışması, batı resim sanatında ameliyat temalı sanat eserlerinin incelenmesini konu almaktadır.
20. yüzyıl portre resimlerinde ekspresif yaklaşımlar
Antik Roma'dan günümüze portre sanatının evrimi, tarihsel ve kültürel dinamiklerle şekillenmiştir. Bilinen en eski portre örneklerinden olan Fayyum Portreleri, ölen kişinin varlığını ebediyen temsil etmek amacıyla yapılmıştır. Ancak Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte portrelerin anlamı değişmiş ve krallar ve papaların otoritesini simgeleyen bir araç halini almıştır. Portre resimlerinin gelişiminde aynanın rolü büyüktür. Aynalar, sanatçının yüzlerini keşfetmelerine olanak tanımış ve otoportrelerin yaygınlaşmasına katkı sağlamıştır. 20 yüzyılda akademik normları reddeden sanatçılar, yeni arayışlara birlikte ekspresyonizm akımını ortaya çıkarmışlardır. Bu akım, sanatçıların duygusal ve içsel dünyalarını resmetmelerine olanak tanımıştır. Sanatçıların farklı perspektiflerden bakmaları, üslup farklılıklarını doğurmuştur. Aynı dönem ve koşullarda yaşayan sanatçılar, Ürettikleri eserlerde bu farklılıkları yansıtmıştır. 18. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan duygu kavramı sanatçıların içsel dünyalarını eserlerine yansıtmalarını olanak tanımış, Benzetme kaygısı ortadan kalkmış ve duyguların ön planda olduğu eserler ortaya çıkmıştır. 19. Yüzyılın sonlarında Avrupa'nın buhranlı dönemi ve 20. yüzyılın ilk yarısında gerçekleşen iki büyük savaş, toplum ve bireylerin içsel dünyasını tamamen değiştirmiştir. Bu dönemde yapılan portreler, değişen dünya ve dramatize olan sosyal yaşantıyı yansıtmaktadır. 20 yüzyıla gelindiğinde sanatçılar, portrelerinde kendileriyle içsel bir hesaplaşma ve tinselliği aktarma amacı gütmüşlerdir. Ekspresyonizm sadece bir dönemden ibaret değildir. Geçmiş dönemlerde de dışavurumculuk izlerini görmek mümkündür. Bu bağlamda, dışavurumculuk bir sanat akımı olmanın ötesinde, bir eğilim ve eylem olarak da değerlendirilebilir. 20. yüzyıl boyunca, farklı sanat akımlarında eser üreten sanatçılar, ekspresif etkiler altında portreler üretmiş ve bireylerin iç dünyasını, toplumsal statüsünü ve dönüşümlerini sanatlarına yansıtmışlardır. 19. Yüzyılda fotoğrafın icadı,, portre sanatına yenilikler getirmiştir. Fotoğraflar, insanların bakış açısını değiştirmiş ve dünyayı farklı bir perspektiften görmelerine yardımcı olmuştur. Fotoğrafın portre sanatında kullanılmasıyla doğalcı portre yöntemleri etkisini yitirmiş, sanatçının iç dünyasını ve toplumsal statüsünü yansıtan bir ifade aracı haline gelmiştir. 20. Yüzyıla gelindiğinde, sanatçılar akademik normlardan uzaklaşarak yeni arayışlara yönelmiş ve ekspresyonizm gibi yenilikçi sanat akımlarını ortaya çıkarmışlardır. Bu dönemde üretilen portreler, sanatçının duygusal ve içsel deneyimlerini yansıtan eserler haline gelmiştir. Benzetme kaygısının ortadan kalkmasıyla sanatçılar, görünenin ötesinde tamamen hissettiklerini resmetmeye odaklanmışlardır. Ekspresyonist portreler yoğun duygu ifadeleri, dramatize renk paletleri ve deforme edilmiş biçimlerle karakterize edilmektedir. Dışavurumculuk, yalnızca bir dönemle sınırlı kalmayıp, geçmiş dönemlerde de izlerini göstermiştir. Bu bağlamda, dışavurumculuk yalnızca bir akım olarak değil, bir eğilim olarak da anlam kazanmaktadır. 20. Yüzyıl boyunca, birbirinden farklı sanat akımlarında eser üreten sanatçılar, ekspresif etkiler altında portre resimleri üretmiş ve kişilerin iç dünyasını, toplumsal statüsünü ve dönüşümlerini sanatlarına yansıtmışlardır.
Resim sanatında deformasyonun tarihsel boyutu (1500-1998)
Resim sanatında deformasyon, yalnızca fiziksel bozulmaları değil aynı zamanda estetik, kültürel ve toplumsal mesajların da iletilmesine katkıda bulunan önemli bir sanatsal tekniktir. Bu teknik yıllar boyunca pek çok sanatçı tarafından yaşadıkları dönemlere bağlı olarak değişimler geçirmiştir. Ancak deformasyon sadece sanatçıların akım dayanaklı ortaya koydukları biçim bozumundan başka bireyin bedeninde gerek doğuştan gerekse sosyal, kültürel ve patalojik pek çok nedene bağlı olarak da varlığını ortaya koymaktadır. Buna bağlı olarak nitel araştırma yöntemi kullanılarak yapılan bu çalışmada 1500-1998 yılları arasında figüratif sanatın deformasyon bağlamında farklı dönemlerde nasıl evrildiği ve sanatçıların deformasyonu estetik bir araç olarak nasıl kullandıkları üzerine durulmuştur. Tezin amacı, deformasyonun resim sanatında nasıl kullanıldığını ve bu kullanımın sanatsal ve toplumsal bağlamlarda ne tür anlamlar içerdiğini ortaya koymanın yanı sıra deformasyonun hem gerçek hem de hem de sanatçının isteği dışında gelişen durumlarının resim sanatı içerisinde kullanımlarını analiz etmektir. Çalışmanın ilk bölümleri, Rönesans'tan modern sanata kadar figüratif deformasyona bağlı olarak bedenin durumu genel olarak incelemektedir. Bu süreçte sanatçılar, figürleri deformasyon teknikleriyle yeniden şekillendirerek estetik sınırları zorladıkları görülmüştür. Bu incelenemeden sonra deformasyon ve deformasyonu ortaya çıkaran diğer yardımcı kavramlar açıklanmıştır. Gerekli açıklamaların ardından diğer bölümlerde, tezin bulgularıyla deformasyonun sadece estetik bir unsurun ötesinde, toplumsal ve bireysel mesajların güçlü bir araç olduğu görülmüştür. Ayrıca engellilik, biyolojik ve patolojik deformasyonlar, sanatçılar tarafından estetik bir bakış açısıyla ele alınmış, figürler aracılığıyla toplumsal eleştiriler yapılmıştır. Son bölümde ise yazarın kendi sanatsal çalışmaları, deformasyon temasına dayanarak analiz edilmiş, deformasyonun resim sanatında estetik, toplumsal ve bireysel anlamlarını irdelenerek figüratif sanatın geniş anlatım olanaklarını vurgulanmaya çalışılmıştır.
Plastik ifadenin bir aracı olarak Gustave Courbet'nin palet bıçağı tekniğinin incelenmesi
Gustave Courbet, 19. yüzyıl sanatının en önemli temsilcilerinden biri olarak öne çıkmıştır. Sanat anlayışıyla dönemin geleneksel anlayışına meydan okuyan Courbet, resimlerinde fırça yerine palet bıçağı kullanarak kendine özgü bir üslup yaratmıştır. Palet bıçağı tekniğini kullanarak güçlü bir doku ve biçim etkisi elde etmiş, yüzeye gerçekçi bir şekilde hareket ve canlılık kazandırmıştır. Bu teknik hem Courbet'nin anlatım dilinde hem de Realizm akımının gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışma, Gustave Courbet'nin palet bıçağı tekniğini plastik ifade açısından incelemeyi ve bu tekniğin hem sanatçının anlatımına hem de dönemin sanatsal gelişimine olan katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel yöntem ve plastik analiz yöntemi kullanılarak Courbet'nin eserleri tematik bir sırayla analiz edilmiştir. Ayrıca bu analizlerden yola çıkılarak palet bıçağı tekniğinin uygulamada nasıl kullanılabileceği ele alınmış ve bu bağlamda değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca Courbet'nin bu yenilikçi yaklaşımı yalnızca Realizm akımını etkilemekle kalmamış aynı zamanda modern sanatın şekillenmesinde de önemli bir mihenk taşı olduğu görülmüştür. Bu nedenle bu çalışma Courbet'nin resimlerinde kullandığı bu teknik üzerinden Realizm' in derinliğini ve dönemsel etkilerini anlamayı da hedeflemektedir.
Fahrelnissa Zeid resimlerinde kadın figürlerinin renk, doku ve geometrik form bağlamında incelenmesi
Bu tez çalışmasında, Osmanlı döneminden Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar uzanan döneme şahitlik etmiş, gelişmeleri ve kültürü yakından deneyimlemiş ayrıca Sanayi-i Nefisse Mektebi'nin ilk kadın öğrencilerinden biri olarak karşımıza çıkan Fahrelnissa Zeid ve eserleri ele alınmıştır. Sanatçı, o dönemlerde toplumda yer alan güçlü bir kadın figürü olmanın yanı sıra çok yönlü oluşuyla eserlerini üretmiş ve başarılarıyla tarihte önemli bir yere sahip olmuştur. Bu doğrultuda tezin amacı Fahrelnissa Zeid resimlerinde kadın figürlerinin renk, doku ve geometrik form bağlamında incelenmesi olarak belirlenmiştir. Yapılan alan taraması sonrasında alanda çalışılmak istenen konu ile ilgili herhangi bir çalışma olmadığı görülmüştür. Zeid gibi resim sanatına eserleriyle katkıda bulunan bir sanatçının alandaki önemine vurgu yapmak amacıyla sanatçının eserleri incelenmiştir. Fahrelnissa Zeid'in, renkli hayatından ve sanat yolculuğundan bahsedilip sanatın farklı dalları ile ilgili olan aile fertlerine de kısaca değinilmiştir. Daha sonra resim sanatında geçmişten günümüze kadın figürü kavramı üzerinde durulmuştur. Sanat elemanlarından olan renk, doku ve geometrik form açıklanarak resim sanatı tarihine katkıda bulunmuş sanatçıların eserleriyle sanat elemanları örneklendirilmiştir. Açıklaması yapılmış olan renk, doku ve geometrik formun Fahrelnissa Zeid resimlerinde uygulanış biçimleri incelenmiştir. Ve bu inceleme sonrasında sanatçının eserlerinden esinlenilerek sanatsal üretim yapılmıştır.
Resim sanatında volkanik dağ teması
Volkanik dağların, yeryüzündeki yaşamı biçimlendiren başlıca doğal unsurlardan biri olduğu bilinmektedir. Volkanik dağlar insanlık tarihinin erken dönemlerinden itibaren birçok kültür ve inanç siteminde, yarattığı yıkım ve korku nedeniyle tanrı/tanrıların gazabının bir sembolü olarak görülmüştür. Söz konusu bakış açısıyla, volkanik dağlar tarihsel süreçte çeşitli sanatçılar tarafından eserlere konu olmuştur. Bu kapsamda yapılan araştırmada, resim sanatında volkanik dağ temasının nasıl temsil edildiğinin sanatsal, tarihsel ve kültürel bağlamda ortaya konulması düşünülmüştür. Bu bağlamda araştırmanın amacı, XVIII. yüzyılın son çeyreğinden itibaren günümüze kadar uzanan süreçte volkanik dağ temasını kendilerine konu edinen sanatçıların eser örneklerini incelemek ve elde edilen bulgu ve yorumlarla ilgili literatüre katkı sağlamaktır. Araştırma, nitel yöntemle yürütülmüş olup, tarihsel bağlam, kültürel arka plan ve sanatsal yaklaşımlar dikkate alınarak temaya odaklanan seçili eserler çözümlemeye tâbi tutulmuştur. Araştırmada Pierre-Jacques Volaire, Joseph Wright of Derby, Johan Christian Dahl, Ivan Aivazovsky, Charles Furneaux, Jules Tavernier, David Howard Hitchcock, Dr. Atl, Max Ernst ve Keith Grant gibi farklı dönem ve coğrafyalarda üretim yapmış sanatçıların eserleri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, özellikle XVIII. yüzyılda Avrupa'da meydana gelen volkanik patlamaların ardından bu temaya yönelik ilginin arttığı görülmüştür. Konu kapsamında incelenen sanatçıların hepsinin volkanik dağlara eserlerinde plastik bir ifade aracı olarak yer verirken çoğunluğa yakın bir kısmının ise doğrudan tanıklık ettikleri bu doğa olayına eserlerinde görsel belge niteliği taşıyan üretimler olarak da yer verdikleri saptanmıştır.
Çağdaş Türk resminde lekesel soyutlama bağlamında figür
Batı dünyasında XIX. yüzyılda yaşanan bilimsel ilerlemeler ve yeni keşiflerle insanın doğa, olaylar ve nesneleri algılama biçimi soyutlaşmıştır. Bu gelişmeler 1900'lü yılların başlarında Batı'da sanata, soyut bakış açısının girmesine yol açmıştır. Kendisinden önceki natüralist yaklaşımlara tepki olarak doğan soyut/soyutlamacı eğilimli sanat anlayışının, Türk resminde tam bir akım bütünlüğünde görülmesi ve sanatçılar arasında çeşitli ifade biçimleri ile yer tutması ise 1950'lerde gerçekleşmiştir. Ancak ilgili literatüre bakıldığında Türk resminde soyut/soyutlamacı eğilimlerle ilgili bugüne kadar ortaya konulmuş birçok araştırmaya rastlanmasına rağmen, lekesel soyutlama bağlamında figür yorumlamalarıyla alakalı herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu açıdan bu hususta araştırma yapılması önemli görülmüştür. Bu bağlamda, "Çağdaş Türk Resminde Lekesel Soyutlama Bağlamında Figür" başlıklı bu araştırmada, Adnan Turani, Ali Candaş, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Hayati Misman, Mustafa Ata, Mustafa Ayaz, Ömer Uluç, Vedat Örs, Yavuz Tanyeli ve Zeki Faik İzer'in eser örnekleri incelenerek sonuçlarıyla ilgili literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma da ilgili sanatçıların, genel olarak eserlerinde renk ve lekenin ağır bastığı, duygusal ve estetik figür soyutlamalarına yer verdikleri görülmüştür. Nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılan araştırma, söz konusu sanatçıların 1950-2025 yılları arasında ürettikleri eser örnekleriyle sınırlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türk Resmi, Soyut, Soyutlama, Lekesel Soyutlama, Figür.
Hayvan imgeleriyle görsel anlatılar
Hayvan İmgeleriyle Görsel Anlatılar başlıklı bu tez çalışmasında, öncelikle tarihsel süreçte insan ve hayvan arasındaki etkileşime dair dönemsel araştırma yapılmıştır. İnsanın, hayvan üzerindeki tahakkümü ile başlayan sürecin, düşünce tarihine yön veren düşünürlerin fikirleriyle ne şekilde değişime uğradığı detaylı bir literatür taraması yapılarak incelenmiştir. İnsan ve hayvan kavramı, sanat tarihsel sürecin yazınsal ve görsel yapıtlarıyla birlikte incelenerek ifade edilmiştir. Medeniyetler döneminde hayvan imgesinin kullanımına dair görseller sonrasında Rönesans ile ön plana çıkan insan faktörünün, hayvana bakış açısını ne şekilde değiştirdiği araştırılmıştır. Sanatçılar açısından çok yönlü açılımların yaşandığı 19. yüzyılda öne çıkan eserlerdeki hayvan imgesinin kullanımına dair örnekler, 20.yüzyıl eserleriyle karşılaştırmalı olarak, dönemin koşulları ve sanatçıların manifestolarıyla beraber değerlendirilmiştir. Sanatta hayvan imgesinin kullanımı mağara resimlerinden günümüze devam eden bir olgudur. Sanatçıların eserlerinde insan hakları, feminizm, mitolojik unsurlar, doğal yaşamın korunması, siyaset, felsefe, hayvan hakları, ekoloji gibi çok yönlü anlatımlarda hayvan imgesi kullanılmaktadır. Bu bağlamda günümüz sanat eserlerinde hayvan ve imgesinin farklı bağlamlarda kullanımı detaylı olarak araştırılmış, konu ile alakalı görsel ve literatür taraması yapılarak metne dahil edilmiştir. Tez metninin son bölümünde yazı imgesi ile biçimlendirilmiş eserler, konuya ilişkin bakış açısıyla örneklendirilerek, ifade edilmiştir.
Haricilerin kutsallığı
Bu tezin amacı "kutsal" ve "harici" kavramlarına sosyolojik ve psikolojik temeller üzerinden yaklaşarak yeni bir kutsal kavramının mümkün olup olmadığı sorusuna cevap aramak ve bu iki kavramı sanat üzerinden yeni bir zeminde incelemektir. Bu tezde kutsal ve harici kavramları arasındaki gerilime odaklanılmıştır. Araştırma süresince kutsal ve harici arasında kurulan yeni bağlantılar ile birlikte dogmatik kutsallığa alternatif bir alan arama hedeflenmiştir. Kutsal, dinlerin temelinde yer alır ve üzerine titrenilen, korunması gereken ahlaki toplumsal ve dinsel değerleri ifade eden nesne, mekan ve davranış biçimleri gibi fenomenler üzerinden ifade edilir. Harici ise, Becker'in toplumun dışında gördüğü bir grup insana tekabül eder. Hariciler, toplumsal ve kültürel normların dışında kalmaları bakımından kutsal ile zıt görülebilecek bir konumdadır. Yapılan araştırmalarda haricinin oluşumunun ben ve öteki kavramı ile doğrudan ilişkili olduğu gözlemlenmiştir. Bu yüzden tez süresince önce ben, benlik, birey olmak gibi meseleler incelenmiş ve sonrasında öznenin dışında kalan öteki kavramı irdelenerek araştırmalara devam edilmiştir. Ardından ötekinin içinde bulunan haricilere odaklanılarak, araştırmaların yönü harici ve kutsalın benzerliklerine ve zıtlıklarına doğru çevrilmiştir. Tüm bu bilgiler sonucunda, tez kapsamında kutsallık yeni bir çerçeve içerisinde değerlendirilmiş ve "bireysel kutsal" fikri ortaya atılmıştır. Ortaya çıkan bireysel kutsal ile birlikte, öteki benlik ve harici olma durumlarının sanattaki yansımalarına odaklanılarak resimler üretilmiştir. Anahtar sözcükler: Sanat, resim, öteki, harici, kutsal, kimlik, kadın
Düzenli ve dengesiz bir diyalektik içinde optik sanat
Doğada yer alan her şey insan zihninde imgeler yoluyla belirirler, söz konusu bu imgeler dış dünyadaki görünümlerin öznel soyutlamalarıdır. Doğada yer alan nesneler sistematik bir biçimde belirli bir düzen içinde kuruluyor olsa dahi akıldaki imgeler ve fiziksel imgeler bu bağlamda örtüşmeyebilirler. Yaşam dinamizm üzerine kuruludur ve imgeler gündelik algıda dinamiktirler. Bu imgeleri sanat ile kurma meselesi sanatın başlıca uğraşlarından birisi olmuştur. Sanat tarihine bakılacak olursa Op art da bu kurulumda yüksek kontrastlara dayanan bir kompozisyon dili geliştirmiştir. Op art ortaya çıktığı tarihte döneminde üretilen diğer sanat yapma yöntemlerine kıyasla ve farklı bir söylemle dikkatleri üzerine çekmiştir. Op art gözün algılama ilkelerinden yola çıkarak izleyicinin doğrudan yapıta katılmasını hedefleyen bir üretim biçimidir. Görsel yanılsamalar yaratan op art gözün algılama ilkeleri üzerinde durmuş, buradan yola çıkarak izleyicinin doğrudan yapıtın içine katıldığı, görsel yanılsamalar yaratan, dinamik ve hareketi kullanarak gözün ve aklın sınırlarını zorlayan, illüzyon etkisi güçlü eserler ortaya koymuştur. Sanatçı gördüğü dünyayı değil de algıladığı dünyayı görselleştirme eğilimindedir. Bu arzunun, nesnenin arkasındaki gerçekliği ortaya çıkarma ihtiyacından kaynaklandığı fikri ileri sürülebilir. Düzenli ve Düzensiz Bir Diyalektik İçinde Optik Sanat adlı tez Optik Sanat konusunu ele almaktadır. Görüntü Enflasyonuna Karşı Alternatif Arayışlar başlığı altında üretilen sanat eserleriyle ilişkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Bu tez kapsamında normal şartlarda gerçekleşen görme eyleminde dinamik bir şekilde yan yana bulunan imgeler düzenli ve düzensiz olarak dağıldıkça optik manipülasyon yöntemleriyle dengesiz bir alana çekilmeye çalışılarak eserler arasında bir diyalektik kurulacaktır. Bu tezde Sanat tarihi ve farklı sanat disiplinlerinin buradaki kavramlarla kurduğu ilişkiler açıklanmaya çalışılmıştır.
Kumaş imgeleri ve gizliliğin ironisi
.Giyinmek insanlığın temel ihtiyaçlarının başında gelmektedir. Tarihsel serüveni boyunca bu eylem belirli süreçlerden geçerek günümüze kadar değişimini sürdürmüştür. Bu gereksinimin karşılanmasına hizmet eden nesnelerin en yaygın ve erişilebilir olanlarının başında şüphesiz ki kumaş yer almaktadır. Türümüz bilinen insanlık tarihi boyunca sadece doğal olarak meydana gelen değil aynı zamanda kendi üretimi olan nesnelere çevrili bir ortamda medeniyetler geliştirmiş, türlü kültürler ve değerler yaratmıştır. Bir anlatı yaratmak ve onu bir başka oluşta var etmek olarak da tanımlanabilecek sanat ve onun tarihi için de nesne aynı şekilde yaygın ve geçerli bir öge olagelmiştir. Bu bağlamda bir nesne olarak kumaşın sanattaki yerinin olduğu görülecektir. Kumaş hem bir materyal hem de sanat nesnesinin kendisi olarak sanat tarihinde pek çok evrede karşımıza çıkmaktadır. Gündelik kullanım nesnelerinin sanat yapıtı olarak kabul edilmesi Marcel Duchamp ile birlikte 1917 yılı itibariyle başlanmıştır. Duchamp'ın sanat yapıtının ne olduğuna dair getirdiği bu devrimci anlayış, hazır nesnenin yeni görünümlerini ortaya koymakla kalmamış aynı zamanda nesnenin kendisini göstermemek, gizlemek ve örtmek suretiyle sanat üretmenin de yolunu açmıştır. Bu tez çalışması, günümüz insanının yaşam alışkanlıklarına ilişkin görünür olmayan süreçleri sanat yapıtları üzerinden yeniden göstermek problemine odaklanmaktadır. Kumaşın temel kullanım amaçlarının başında gelen kapatma/örtme eylemleri, ironik bir yaklaşımla sanat yapıtlarına uygulanacaktır. Günümüzdeki insan faaliyetlerinin gözden kaçırılan veya göz ardı edilen yönlerinin tez kapsamında üretilen sanat yapıtlarıyla görünür kılınması hedeflenmektedir. Anahtar sözcükler: Sanat, görsel, örtmek, kumaş, gizlilik, ironi.
Işığın getirdikleri: Gölge, karanlık, aydınlık
Işık, gölge ve karanlık gibi kavramlar tarih öncesi çağlardan beri farklı alanların konusu olmuştur. Günümüzde ışığın varlığına alışan bizler, biraz geriye dönüp baktığımızda ilkel toplumların ışık için neler verebileceğini tahmin edebiliriz. Işığı bir temsil olarak öne sürmenin, karanlığın tam karşısına tezat bir şekilde yerleştirmenin, hangi durumların konusu haline geldiğini rahatlıkla görebiliriz. Mitoloji, felsefe, psikoloji, sanat gibi alanların sıklıkla konusu olan ışık ve karanlık, kimi zaman ilahi bir temsile işaret etmesi, kimi zaman da insan dünyasını temsil etmesi bakımından önemli bir yere sahiptir. Tabii bu konulara gelmeden önce mağara dönemine baktığımızda, insanın en temelde yararlanabileceği iki tane ışık kaynağı olduğunu görürüz. Bunlardan biri güneş, diğeri ise aydır. Daha sonrasında rastlantı eseri ateşi bulan insan, üçüncü bir ışık ve ısı kaynağını yaşamlarına eklemiş oldu. Yıldırımın oluşturduğu aydınlık ise eski insanların korkularını oluşturmuştur. Böylece bir taraftan iyiye işaret eden ışık, bir yandan da kötü ve korku ile ilişkilendirilmiştir. Farklı alanların konu aldığı, ışık-gölge gibi kavramlar, kimi zaman ilahi, kimi zaman da dünyevi şeylerle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca görme eyleminin kendisinde de, ışığın ve karanlığın önemli bir etkisi vardır. Uzun süre karanlığa maruz kaldıktan sonra bir anda aydınlık ortama çıkan insan bir süreliğine körleşmez mi? Aydınlığa bakamaz, kafasını karanlık tarafa çevirir ve alışmayı bekler. Bu durum fiziksel anlamda da böyledir, Platon'da kendi metaforunu bu durumla anlatmaktadır. Işığın fiziksel oluşumu ve süregelen serüveni dışında sanat tarihinde gördüğümüz eserlerde de ışığın ve gölgenin kullanım amaçları bu tezde, farklı bakış açılarıyla incelenecektir. Işığın fiziksel oluşumuyla başlanmasının ardından karanlık, gölge ve aydınlık gibi kavramlar ele alınacak ve sanattaki yansımaları irdelenecektir. Anahtar Sözcükler: Karanlık, Aydınlık, Işık, Gölge, Varlık.
Can sıkıntısının resimsel imgeleri
Can sıkıntısı olgusu, bilimsel bulgulara göre dünyanın yaratılışından çağımıza kadar sürmüş ve gizemini korumuştur. Antik dönem, günümüzde can sıkıntısı olgusunun değişim ve dönüşüme uğradığı başlangıç noktası olarak kabul edilir. Antik dönemin düşünce sisteminde "Acedia" olarak bilinen can sıkıntısı, "melankoli" ile ayrılmaz bir bütündür. Acedia, Orta Çağ'da Hristiyan ahlâkına göre tembellikle ilişkilendirilerek bir günah olarak kabul edilmiştir. Orta Çağ'ın sonlarına doğru ise bu niteliğinden uzaklaşarak melankoli adını almıştır. Rönesans döneminden itibaren sınırlı ayrıcalıklarından uzaklaşarak insana özgü doğal bir durum olarak karşılanan sıkıntı ve melankoli, zamanla sanat yapıtlarını şekillendirmiştir. Romantik dönemde sanatçıların Sanayi Devrimi öncesi yaşama duyduğu özlem ve iç sıkıntısı sanatta etkisini göstermiş ve "rückenfigür" adında yeni sanat dili ortaya çıkmıştır. Modernitede ise can sıkıntısı, bir anlam krizi ve varoluşsal boşluk olarak doğmuştur. Orta Çağ'ın düşünce sisteminde tanrı bilimle ilişkilendirilen sıkıntı olgusu, zamanla öznenin dünya ile ilişkisi sorunu olmuş ve açıklanmaya çalışılmıştır. Çok kutuplu bir fenomen olarak tanımlanan can sıkıntısı analizlere karşı dirençli olduğu için çalışma, psikoloji alanının yanı sıra felsefi bulguları da içermektedir.
Çağdaş sanat ve serigrafi
Serigrafi tekniği başlarda tekstil üzerine baskıların yapılmasında kullanılırken, Pop Art ile birlikte popüler hale gelerek kitleleri serigrafi baskı yapmaya teşvik etmiştir. Makine ve boya teknolojilerindeki yenilikler ile diğer baskı tekniklerinden ayrılmıştır. Güncel bir sanatsal baskı tekniği olmasıyla, geçmişten günümüze sadece teknik anlamda ilerlemekle kalmayıp sanatın farklı alanlarında kullanılmıştır. Zaman içinde kavramsal içerikler kazanıp yeniliği ve gelenekselliği içinde barındırmaktadır. Bu sayede çağdaş sanatçıların serigrafi tekniği ile ürettiği baskılar, yaratıcı faaliyetlerin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu çalışma, konuya üç ana başlık üzerinde yaklaşımını belirlemiştir. İlk bölümünde, özgün baskının tarihsel sürecine kısaca değinilerek nasıl bir eksen üzerinde ilerlediği ele alınmıştır. İkinci bölümde, serigrafinin geleneksel teknikler arasından ne konumda olduğu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Pop Art döneminden günümüze sanatsal bir araç olarak serigrafi tekniği ile üretilmiş sanat eserleri incelenmiştir. Güncel bir medyum olan serigrafi tekniğinin deneyselliği ve kullanım alanları üzerine durulmuş ve Türkiye'de 1960'tan günümüze serigrafi baskının gelişimine katkı sağlayan önemli oluşumlara yer verilmiştir. Son bölümde serigrafinin teknik olanakları üzerinden mekan ve boşluk kavramları yeniden yorumlanmıştır. Geometrik bir yapının süreç içerisinde bağlamından koparılarak dönüşümü ele alınmıştır. Endüstrileşmeyle birlikte inşa edilen yapılar, daha çok rasyonel ve işlevsel kaygılarla tasarlanmıştır. Bu yapılar, modern dönemin rasyonel örgütlenme biçimlerinin dayatmalarını yansıtır ve insanların gündelik yaşamlarının yalnızca bir bölümünü geçirdiği, işlevsel mekânlar olarak tanımlandığı ifade edilebilir. Ancak mekân, sadece bir yerde bulunmaktan öte, kişinin kendini ait hissettiği bir alan olmalıdır. Bu anlamda, mekânın bir sığınak işlevi görmesi gerektiği ve bireyin aidiyet duygusuyla sürekli etkileşimde olması gerektiği vurgulanır. Terk edilmenin ve mekânın yıkıma uğramasının, tıpkı bireyler gibi mekânların da duygusal bir boyutu olduğu düşünülerek atıl mekanların dönüşümü ele alınmıştır. Seçilen mekanlarda serigrafi baskı tekniği kullanılarak üretimler gerçekleştirilmiştir. Hem akademik hem de pratik anlamda serigrafi baskının önemini ve etkilerini ortaya koymak hedeflemiştir. Çağdaş serigrafi baskı konusundaki kaynaklar çoğaltılıp tekniğin tarihi hakkında Türkçe kaynakların yanına yeni bir kaynak eklemek amaçlanmıştır.
Sanatta şiirsel duygulanım ve ruhsallık arayışı
Bu tez çalışması, maneviyat arayışı, içsel yolculuk ve şiirsel duygulanım temalarını, farklı dönem ve coğrafyalardaki sanat anlayışları ve kişisel yaklaşımlar bağlamında incelemektedir. Ruhsallık olgusunu temel alarak gerçekleştirilen bu çalışmada, Doğu ve Batı sanat geleneklerindeki inanç sistemlerinin resim sanatına olan yansımaları araştırılmıştır. Bunun yanı sıra, bireysel anlatıların önem kazandığı Modern ve Çağdaş sanat dönemlerindeki sanatçıların, manevilik ve duygulanım olgularını sanat pratiklerinde ele alış biçimleri üzerinde durulup, sanatçıların üretimleri incelenerek kişisel yaşam hikayeleriyle ilişkilendirilmiştir. Şiirsel Duygulanım başlıklı ilk bölümde, şiirsellik kavramı ve şiirsel atmosfere sahip yapıtların içeriği irdelenirken, 'Boşluk' bölümünde, boşluk ögesinin Doğu ve Batı sanatı manevi perspektiflerinde nasıl biçimlendirildikleri mercek altına alınmıştır. Ruhsallık Arayışı başlıklı ikinci bölümde ise renk, dağ ve sembolizm yoluyla oluşturulmuş yapıtlar incelenmiştir. Sanatta ruhsallık ve duygulanım biçimlerinin ifadesi, tez sürecinin ana odağını oluşturmaktadır.
Hayali düzen
İnsanoğlu, kalabalık toplumlar oluşturdukça bu toplumları oluşturan bireyleri birbirine ve topluma bağlamak ve mevcut toplumsal yapının etkin bir şekilde devam edebilmesini sağlamak için, Hayali Düzen adı verilen üst anlatılar icat etmişlerdir. Hayali Düzen, tarih boyunca, imgeleri kullanarak insanın topluma ve kendisine bakışındaki pek çok şeyi belirlemiştir. Toplumun imgeler üzerine etkin bir şekilde düşünen bir üyesi olan sanatçı da Hayali Düzen anlatılarından bağımsız değildir. Ancak kendi dünyasını bununla sınırlandırmak zorunda değildir. Hayali düzen(ler) tarih boyunca etkin oldukları toplumlarda gerçeğin nasıl algılandığını belirlemişlerdir. Kabul edilmiş gerçekliğin sınırları hayali düzen çerçevesi içinde kalmıştır genel olarak. Bunu tarihsel süreç içindeki sanatsal çalışmaların kısa bir değerlendirilmesiyle göstermek mümkündür. Günümüze kalan sanatsal çalışmalar, yapıldıkları dönemin ruhunu ve elbette hayali düzenini yansıtırlar. Sanat eserlerinin anlattıkları "hikâyeler" buna göre şekillenmiştir. Oysa özellikle çağdaş döneme yaklaştıkça insanoğlu bu üst anlatının varlığını daha çok fark etmeye başlamışlardır. Özellikle aklın egemenliği artmaya başladıkça toplum ve sanatçılar üst anlatıların işlevlerini bazen bilinçsiz bir şekilde olsa da, ama mutlaka, sorgulamaya başlamışlar ve bu sorgulamalardan büyük değişimler devşirmişlerdir. Amacım, gerçeklik ve hayali düzen kavramlarına kısa, ama toparlayıcı bir bakış attıktan sonra, özellikle günümüz sanatçılarının işlerinde ve elbette kendi çalışmalarımda hayali düzen'in etkisini sorgulamak, en azından görmeye çalışmaktır.
Bellek ve yeniden inşa: Şimdi ve burada
Günümüz sanatında bellek kavramı, bireysel kimlik arayışlarını biçimlendiren unsurların başında gelmektedir. Sanat aracılığıyla bellekte değişip dönüşen geçmiş deneyimlerimiz, bugünde yeni bir okuma sunmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, var olduğumuz sürece canlı kalan bellek kavramının süreçlerini irdelerken, aynı zamanda zihnimizin gizil odalarını keşfettikçe ortaya çıkan farklı anlatım biçimlerini sorgulamaktır. Çalışmanın birinci bölümünde geçmiş zaman kavramı bir arayış biçimi olarak incelenmiş, zihnimizin mahremiyet alanı olan belleğin depolama ve yeniden inşa etme rolü bağlamında kavranmaya çalışılmıştır. Bellek aracılığıyla üretilen sanat eserinin; deneyimler, dramatik bağlantılar, tarihsel ve toplumsal belirleyicilerle ilişkileri kurularak yeni verilere ulaşılmaya çalışılmıştır. Nostalji olanaklarının algılanan geçmiş imgesi üzerindeki diyaloğu sorgulanıp, biçime dönüşen üslubu tartışmaya açılmış; anımsamanın bireysel ve kolektif deneyim süreçleri, felsefi yansımaları ve psikolojik etmenleri sorgulanmıştır. İkinci bölümde ise şimdi ve burada duyumsanan ve ifadeye ihtiyaç duyan imgenin mekandan ayrı düşünülemeyen yapısı ve anımsamanın kaçınılmaz biçimi olan unutma eylemi farklı bakış açıları ve yapıt örnekleri bağlamında kavramsal bir çerçevede incelenmiştir. Tüm bu araştırmalar doğrultusunda üretilen çalışmalar imge-mekan-zaman bağlamında sorgulanmaya açılmıştır.
Bireysel ve toplumsal anılar bağlamında resimde metafizik mekân
Bu çalışmada, resimde metafizik mekân konusu incelenmiştir. Olaylar, hikâyeler, mitolojiler, efsaneler ve anılar insanlık tarihinin başlangıcından günümüze kadar resim sanatında işlenen konulardır. Sanat tarihsel süreç boyunca mekânı ifade etme çabaları sürmüş, bu süreçte perspektif bulunmuş ve bu sayede olayın gerçekliğinin insan zihninde canlanabilmesi üzerinde durulmuştur. Çoğu zaman sanatçının olayları, felsefi görüşleri ve anıları gösterirken mekânı gerçeklik açısından yazınsal bir dile yakın betimlendiği gözlemlenmiştir. Bu çerçevede resimde metafizik mekân, kavram ve görsel imge olarak bireysel veya toplumsal olayları, konu itibariyle tercih edilen kurgu çerçevesinde izleyiciye aktaran başat eleman olarak ele alınmıştır. Metinde, kavram olarak metafizik ve De Chirico resminde metafizik mekânı ele veren geometri, mimari, perspektif, ışık vb. gibi unsurlar incelenmiştir. Son bölümde tez sürecinde üretilen uygulamalara yer verilmiştir. Yakın geçmişten uzak geçmişe doğru olay ve anılar seçilmiş ve seçilen bu olay ve anılar, özgün bir dil yaratma kaygısıyla, ışık ve gölge etkileri de dikkate alınarak metafizik mekân bağlamında resmedilmiştir.
Çevresel yıkıntı görüntüleri
Çevresel sorunlar, insan aktivitelerinin biyolojik ve fiziksel çevre üzerindeki zararlı etkilerinin toplamına verilen addır. Bunlar, canlı organizmaları, doğrudan veya dolaylı olarak etkileyebilen fiziksel, kimyasal, biyolojik ve sosyal faktörlerdir. Temel çevre sorunları; İklim değişikliği, hava kirliliği, çevresel bozulma ve doğal kaynakların tükenmesidir. Biz insanlar, sadece üstün zekaya sahip olmakla kalmıyor, aynı zamanda ihtiyaçlarımızı karşılamak için çevreyi değiştirme yeteneğimizde de farklılıklar gösteriyoruz. Çevremizdeki sürekli değişim, insan türünün hayatta kalması için bir tehdit oluşturmaktadır. Biliyoruz ki değişim, doğanın temel yasasıdır. Ancak zaman içinde yapılan değişiklikler insanları farklı biçimde etkiler. Darwin'in Türlerin Kökeni adlı kitabında da belirttiği gibi; ''Ne en güçlü olan tür hayatta kalır, ne de en zeki olan, değişime iyi adapte olabilendir hayatta kalan.'' (Esin, 15.14.2021. Erişim:https://tinyurl.com/mztwknas) Bu teori insanlara uygulandığında, çevreye en iyi uyum sağlayabilenlerin hayatta kaldığını söyleyebiliriz. 2005 yılında yayınlanan Milenyum Ekosistem Değerlendirme raporları, insanların ekosistem üzerindeki etkisinin yüksek olduğunu vurgulamaktadır. (Davidson, 22.10.2021.Erişim:https://tinyurl.com/5n9xa3fk) İnsanoğlunun doğasındaki kendini yok etme eğilimi, yavaş ama emin adımlarla bizi yıkıma yaklaştırmaktadır. Nüfus artışı, tüketim kültürünün hızla yayılması , doğal kaynakların azalması, doğanın hassas dengesini alt üst etmektedir. Endişe verici olan, tüketicilerin taleplerini karşılamaya çalışan endüstrinin çevreye zarar vererek, insan türünün varlığını tehdit etmesidir. Günümüzde nüfus artışını kontrol altına alabilmek için, yeni bir küresel anlaşmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Doğal afetlerin, savaşların, kontrolsuz üretimin veya tüketimin neden olduğu çevresel yıkım, sadece çevrecilerin, bilim insanlarının, politikacıların ya da devlet adamlarının sorunu değil, aynı zamanda sanatçıların da ilgilendiği bir sorundur. Kontrol edilmeyen sanayileşmenin beraberinde getirdiği çevre kirliliği ve çarpık kentleşme , özellikle Birinci Dünya Savaş'ından hemen sonra Batılı sanatçıların eserlerinde ele alınmıştır. ii Tez kapsamında, eserlerine yer verilmesi düşünülen sanatçıların, çevresel yıkım konusunda kullandıkları yöntem, malzeme ve tekniklerin, güncel sanattaki yansımaları incelenecektir. Bu konuda kavramsal çerçeve ele alınıp, Agnes Denes, Olafur Eliasson, Edward Burtynsky, Mel Chin, Mary Mattingly, Cai Guo-Qiang gibi sanatçıların eserleri, eğilimleri, ve kavramlarından söz edilecektir. Bu araştırmada, uygulama çalışmalarının betimleme ve içerik analizleri yapılacaktır. Anahtar Sözcükler: Ekoloji, Biyolojik, İklim değişikliği, Çevre, Darwin, Çevre bilimciler, Nüfus, Atık, Tüketimcilik.
İfade biçimi olarak dijital hata imgeleri
Sanatta estetik ve ifadenin gücünü arttırmaya yönelik kaygılarla ortaya çıkan biçim bozma (deformasyon), günümüzde teknolojinin gelişimiyle çoğalan çalışma alanlarında varlığını sürdürmüştür. Biçim bozukluklarını doğasında barındıran alanlardan biri de gliç sanatıdır. Dijital ortamlarda donanımsal/yazılımsal boyutlardaki hataların yansımaları olarak biçimi bozulmuş görsel ve işitsel veriler, gliç sanatının materyallerini oluştururken; yenilikçi estetik yaklaşımlar meydana getirmek ve teknolojinin barındırdığı hata payını sanatsal arayışlar amacıyla değerlendirmek, gliç sanatını meydana getiren çıkış noktalarından olmuştur. Farklı disiplinlerdeki sanatçıların da dikkatini çeken gliç sanatı, genişleyen bir etki alanına sahip olmakla birlikte birçok farklı forma girerken girdiği formları da deforme etmektedir. Bu çalışmada literatür tarama yöntemiyle toplanan veriler doğrultusunda teknolojik gelişimler sonucu bir ifade biçimine dönüşen gliç sanatından ve dijital-analog hata imgelerinden bahsedilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hata, Aksaklık, Hatalı Görüntü, Hata Sanatı, Dijital
Varoluşsal kaygıların görsel açılımları
İnsanın kendi varlığını sorgulaması, geçmişten bu yana değişmeyen bir ihtiyaç olmuştur. İnsan, kendini bilme ve varlığını anlamlandırma yolunda ilk önce "Ben neyim?" sorusuna cevap arar. Bu çalışmada, insanın varoluşunun sırları sorgulanmıştır. İnsan, kimlik ve apoletlerinden sıyrıldığında geriye kalan nedir? İnsanın ne olduğunun anlaşılmak istenmesinin amacı, sanatçının ne olduğuna cevap aramak ve bu bağlamda sanatçının yolculuğunda kendisinde gerçekleşen değişimleri gözlemlemektir. Bu soruya cevap aranırken insanı 'ben' yapan diğer hakikatlerin ne olduğu araştırılarak felsefe, mitoloji, doktrinler, masallar ve toplumsal hikâye ve anlatılardan faydalanılmıştır. Pamuk Prenses masalında yedi cüceler bir dağın madeninde çalışırlar. Maden işlenecek cevherin bulunduğu yerdir. Yedi cüce, yedi çakra, yedi uyurlar. Tüm bu anlatılarda üzerinde durulan, insanda mevcut olan ve işlenmesi ya da uyandırılması gereken cevher ya da hakikattir. Bu araştırmada sanatçının kendi gerçekliğinin sırlarını çözmesinin, kendi sanatına etkileri sorgulanmıştır. İç sesin ya da ruhun insan bilincindeki imgesel dönüşümleri sanat ve sanatçı bağlamında incelenmiştir. "Ben neyim?" sorusuna cevap arayan sanatçı ya da insan, öleceğini bilen bir varlık olarak, daha mutlak, zamana ya da koşullara göre değişmeyen bir cevaba ulaşmaya çalışır. Bu sorunun cevabı ile kimliklerinden ve bildiklerinden sıyrılıp, varlığını bedensel olarak açıklamaktan öte, ruhsal olarak açıklama ihtiyacı içindedir. İşte burada mitler ve doktrinler o sonsuz ve sınırsız gerçeklikten haber verir. Günümüzde her alandaki hızlı değişimin insan üzerinde yarattığı karmaşa yerine, bu kaynaklar insana huzur verici mutlak bir gerçeklik sunar. Sanatçılar üretim sürecinde bu yüzleşmenin arzusunu duyar. Bu yüzden arayışları ve yolculukları sürekli devam eder. Bu arayış, sanatçının sezgilerini harekete geçiren ve merakını sürekli canlı tutan bir heyecan yaratır. Sanat, bu yolculuğun en tabii sonucudur. Sanatçının kendini ifade biçimindeki özgünlüğü, kendi gerçekliğine ve bulduğu cevaplara yakınlığı ile doğru orantılıdır
Eklektik hayatlardan deneysel sanat yorumları
Tez uygulanış açısından kavramsal ve uygulamalı olarak yönetilmektedir. Tezin kapsamında; toplumda yaşanan paylaşımların getirmiş olduğu şablonların ayrışmasından doğan "Şizo" kavramının oluşturduğu alt kavramlar sosyoloji, psikoloji ve felsefi alanlarda bütüncül bir şekilde ele alınarak sanattaki yansıması irdelenmektedir. Bu alt kavramlar dâhilinde toplumsal bellek yitimi, kimliksizleşme, afazi, kültürel şizofreni, ötekileşme, organsız beden, kinizm, yersiz-yurtsuzlaşma incelenerek sanattaki yeri sorgulanmaktadır. Tezin ilk bölümünde; öncelikli olarak, bu kavramlar ele alınarak, tanımlar gerçekleştirilip sanattaki sürecine zemin oluşturulmaktadır. Tezin ikinci bölümünde ise; bu kavramların sanat zemininde nasıl işlevsel olarak yer aldığına değinilerek, sanatçılar ve eserlerindeki örneklerle konuya zenginlik kazandırılmaktadır. Bu noktada "Deneysel Sanat" gelinmek istenen noktadır. Deneysel Sanat oluşumunun süreci, bu basamaklardan geçilerek tezin genel kapsamında ifade bulacaktır. Deneysel sanat bağlamında, "Şizofrenizm" iddiası üzerinden açılım yapılmaktadır. Şizofrenizm'in sanata geçiş süreci, eserler üzerinden takip edilmektedir. Bu kavram üzerine yapılan tartışma, kendime ait eser üretim süreciyle de bütünleştirilerek ifadede güç kazandırılmaktadır. Deneysel sanat üslubunun geniş kadrajında yansıtılan eserlerin, Şizofrenizm çatısı altındaki sorgusunda görsellik ön planda sunulmaktadır.
Plastik sanatlarda mekan algısı
Mekân kavramı, her dönemde sanatın konusu olmuştur. "Plastik Sanatlarda Mekan Algısı" adlı bu tezde, mekân kavramının tarihsel bağlamda gelişimi ve dönüşümü üzerinde durulmuştur. Mekân kavramının, sanatçıda ve izleyicide bıraktığı etkiler sonucunda, mekân ve sanat eseri ilişkisinin bağlantısı incelenmiştir. Geçmişten günümüze sanat eserinin dönüşüm süreci örneklerle yorumlanmaya çalışılmıştır. Sanatçıların, sanata olan katkıları değerlendirilerek, konunun seyrine yön verilmiştir. Sanatçının profilinin oluşmasında, sanatçıyı etkileyen faktörler sorgulanmıştır. Sanatçının üretiminde yaşadığı deneyimler ile birlikte, mekâna bakış açısı irdelenerek, sanat eserinin ortaya çıkma sürecine değinilmiştir. Yakın zamanda yapılmış olan "Mağara Sergisi" nin, hazırlık aşamaları ve yapılan çalışmalar araştırmanın konusu olmuştur. Çalışmaların mekân ile bütünlüğü ve farklılıkları ele alınarak yorumlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Mekân, mekân algısı, deneyim, sanat eseri, sanatçı, izleyici, Mağara Sergisi.
Göçebe imaj
Bu metin, "yanı sıra bitiverir arasında" isimli sergide yer alan işler üzerinde oluşan bir takım belirtilerin ve etkilerin izini sürerek imajlarla düşünüşün, ama aynı ölçüde imajda göçebe bir düşünüşün imkanlarını araştırmaktadır. Büyük ölçüde, işlerin ortaya çıkış sürecinde kaleme alınan yazılardan oluşturduğumuz her bir bölüm, bu belirtiler ve etkileri tanımlayan kavramlara adanmıştır. İlk olarak, işlerin gerek kendi içinde gerekse çoğul ilişkilerle birbirine bağlanışının uzam açısından anlamı tartışılır ve iplerin sökülüşü ile örülüşü arasında bu bağlamda oluşan uzam farkı, bir göçebe icadı olan keçenin üretimi ile açıklanır. Daha sonra, bu çoğul ilişkileri kuracak ve bağlantıları oluşturacak etkin bir gözün üretiminin gerekliliği ve bunun neden göçebe imajlarla üretilebildiği örneklerle ele alınır. Bir sonraki bölümde bu etkin bakışları ve duyuşları olanaklı kılacak bir konumlanmanın göçebe imajda içkinliği, motif zemin ilişkisinde tartışılır. Ardından çizginin pasif duygular yerine etkin duygulanışlar üreten kullanımı, Mısır kabartmaları, Yunan ve Gotik süslemeleri açısından karşılaştırılır. Belirli bir amaca yönelik olmayan yinelemenin bir tür deneycilik barındırdığı ve bunun zorunlu olarak çoğulluk mahiyetinde ortaya çıkışı ise takip eden bölümde değerlendirilir. Bunun ardından, konargöçer, yüzergezer bir mekanın oluşumu hareket ve hız terimleriyle Triptikler'de yorumlanır. Kuruma/Büzülme/Genleşme bölümünde ise, göçebe imajın malzeme ile olan ilişkisi madde-biçim ve içerik-biçim çiftleri açısından incelenir. Son olarak, bir jest olarak serginin bütününe yayılan eksilmelerin olumlama içeren anlamı işler üzerinden bulunmaya çalışılır. Açıktır ki bu metin tek başına ele alındığında okuyucunun zihninde bir takım boşluklar oluşturabilir. Bu yüzden metin ve serginin birlikte ele alınması okuyucuya bir rahatlık sunacaktır. Anahtar Sözcükler: Göçer, Yerleşme, Yersiz-yurtsuzlaşma, Semptom, Haptik, Sökülüş, Eksilme, Kuruma.
Ouroborus söyleni üzerine görsel anlatılar
Simgeler bazı insan topluluklarının, anlamları konusunda hemfikir oldukları belirtkelerdir. Paleolitik Çağ'daki resimlerinden bu yana süren görsel anlatı serüveninin etkili kullanımlarından birini oluşturan simgelerin güncellenmesi ve kalıcılığı; hala insanların gereksinimlerine yanıt verebiliyor olmasına bağlıdır. Ouroborus simgesi de bu anlamda hem çok eski hem de hala yaşayan bir simgedir. Bu popüler simgenin araştırmaya konu olarak seçilmesinin nedeni, çok eski ya da güncel olmasından öte; birçok disiplinden beslenmesi; merak edilesi kavramlar içermesi; araştırdıkça çoğalarak, görsel çıkarımlara uygun, ilginç ve zengin malzemeler sunabilmesidir. Ouroborus simgesi ile ilgili şimdiye dek Görsel Sanatlar, Felsefe, Psikoloji, Biyoloji, Mitoloji ve inançlar bazında kapsamlı bir çalışmanın yapılmamış olması; bu alandaki boşluğun doldurulma çabası; çalışmayı daha anlamlı kılmıştır. Ouroborus simgesinin genel formundaki dairesellikten yola çıkarak, simge; döngüsel zaman anlayışı, evrenin, doğanın, gökyüzünün, yerin, insanların yaşamsal ritmi; ölüm-doğum, yeniden doğum, reenkarnasyon kavramlarını vurgular. Duyularla algılanabilen yaşam ile birlikte; sezgisel olan, duyumsanan varoluş şekilleri de Ouroborus simgesinin konusudur. Bu araştırmada insanlığın tüm zamanlarında, birçok kültürde, insana bir şekilde dokunan Ouroborus'un anlattıkları; Biyoloji, Felsefe, Psikoloji, Mitoloji ve Görsel Sanatlar alanında incelenmiştir. Görsel sanatlardaki incelenimi, konulara göre yapılmıştır. Ouroborus'un hikayesi, eski kültürlerden olan Türk kültüründen başlamış, sırası ile, Mısır, Mezopotamya (Sümer), Yunan-Roma panteonları ve Hıristiyan kültürleri ile devam etmiş, son olarak Hint, Çin ve Japon kültürlerindeki yansımaları ile sonlanmıştır. Kültüre dair saptanan ouroborussal kavramlar; kültürlerin birbirleriyle etkileşimleri de göz önünde bulundurularak aktarılmıştır. Denebilir ki bu araştırma insanın var oluşundan bu yana; Evreni, Dünyayı, Zamanı, Ölüm ve Doğum Ritmini, Öte Dünya ve Yeniden Doğuş kavramlarını ve aradaki benzer daha birçok kavramın nasıl algılandığı ile ilgili geniş bir bakış açısı sunmuştur. Anahtar sözcükler: Ouroborus, Yılan, Sanat, Resim, Simge, Mitoloji, Mit, Ölümsüzlük, Yeniden Doğuş, Döngüsel Zaman.
Bezeme ve bezenen kadın figür kurgusu
Bezeme olgusu, içtepisel, duyusal alana hizmet eden işleviyle, doğayı taklit etme amaçlı, zanaat etkinliği ve sanatın ilk üslupsal niteliğidir. Bu üslupsal nitelik, Worringer'e göre inorganik, geometrik -çizgisel soyutlama üslubudur. İlkel insan hissettiği, duyumsadığı biçimiyle, bedeni dahil, tüm kullanım nesnelerini ve yaşam alanını bezekleme edimiyle anlamlı kılmış, sanatın, dinsel inancın temellerini de bu yolla var etmiştir. Doğu ve Batı ekolünde, sanat- din geleneğiyle yol alan, özü betimleyen bezeme/ minyatür ve ikonaların düzlemsel mekân algısı, soyut-çizgisel üslup olarak kendini var ederken, Oklid geometrisinin perspektif açılımıyla, Antik Yunan ve Rönesans sanatı, aklın ve bilimin ışığında görünür dünyayı betimleyerek üç boyutlu mekan algısını keşfetmiş, panteist içtenlik duyduğu, özdeşleyim içtepisiyle natüralist üslubun niteliğini oluşturmuştur. Araştırmada, tarih öncesinden günümüze her iki üslubu (soyut-çizgisel ve natüralist) içeren yapıtlara yer verilmesindeki neden, sanatın varlığına kaynak olan bezemenin önemini vurgulamaktır. Modernist söylemde ilkel, akıldışı ve işlevsiz bir öge olduğu yönünde değersiz kılınan bezemenin, çağdaş sanatta yeni bir söylemle dinamik, soyut, özü betimleyen sübjektif duyusal ve aynı zamanda ileri teknolojinin dijital tasarım teknikleriyle gelişen bir ifade biçimine dönüştüğü görülmektedir. Uygulama işlerinde kendiliğinden gelişen iki kategorik aşamada, bezemenin doğasıyla örtüşen özgün bir biçeme ulaşılmış, bilgisayar destekli teknolojinin olanaklarıyla, deneysel ve çoklu varyasyonlara ufuk açmıştır.
20. yüzyıl batı resim sanatında geometrik biçimlendirmeler
Bu tez, genel bağlamda geometri biçim dilini kullanan akımların, hangi felsefe ve metafizik düşüncelerden nasıl etkilendiklerini açıklar. Bu etkilerin yapıtlara nasıl yansıdığı, sanatçıların ve düşünürlerin kuramsal metinleri ışığında değerlendirilmektedir. Bu araştırma, 20. yüzyıl Batı resim sanatında geometrik biçimlendirmeler ile ilgili bilgilere kaynak olması için yapılan çalışmadır. Bu tezin temel amacı, konu başlığı "20.Yüzyıl Batı Resim Sanatında Geometrik Biçimlendirmeler" olan, geometrik biçim dili kullanan akımların, kuramsal ve mekânsal dilini araştırıp ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler : Geometri, Kübizm, Suprematizm, De Stijl, Bauhaus, Konstrüktivizm, Minimalizm
Anselm Kiefer; sanatının anlam ve biçimlendirme kaynakları
Bu tezin temel amacı, günümüz sanatının önemli isimlerden biri olan Anselm Kiefer'in sanatının çözümlenmesi, kullandığı özel tema ve materyallerinin anlamlarının ortaya koyulmasıdır. Yapıtlarda rastlanan temaların, sanatçının kimliği ve özel yaşamı ile ilgisi, kullandığı çok çeşitli materyallerin uygulanma biçimleri ve yapıtların resimsel çözümlemeleri de bu anlamda araştırmaya dahil edilmiştir. Bu anlamda sanatçının yaşamının ilk yıllarından itibaren kendisini etkileyerek sanatını şekillendiren kavramlar, anılar ve imgeler, yapıtların görselleri ve çözümlemeleri ile beraber ilk bölümde ele alınmış, ikinci bölümde sanatçının olgunluk dönemine kadar sanatının gelişim süreci ve kendisini etkileyen temalar üzerinde durulmuş ve araştırma sanatçının olgunluk dönemiyle beraber, günümüzde ilgilendiği temalar, gerçekleştirdiği çalışmalar ve çalışma alanları incelenerek sonlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kuzey Mitleri, Kabala, Simya, Kurşun, Çağdaş Sanat.
Tekinsizlik kavramının sanattaki yansımaları
Bir zamanlar tanıdık olanın -bastırılmış olanın- su yüzüne çıkışı olarak tekinsizlik kavramı ve sanattaki yansımaları; Freud'un kavrama yaklaşımı baz alınarak incelenmiştir. Metnin kurgusu estetik felsefesi ile açılarak, kavram olarak tekinsizlikten bahsedilmiştir. Tekinsizliğin insan hayatında ilkin ne zaman hissedildiğinden ve anne rahmindeki bir bebeğin biyolojik ve psikolojik bağlamda tekinden tekinsize olan yolculuğu genel olarak incelenmiştir. Bilinçdışının tekinsizlik kavramındaki yeri göz önünde bulundurularak çeşitli Sembolist ve Sürrealist sanatçılardan beden(lerin)i merkeze alan güncel sanatçılara değin geniş bir yelpazede tekinsiz bağlantılar ve örtüşümler ve ilgili kavramlar mevzu-bahis edilmiştir. Anahtar Kelimeler: tekinsizlik, unheimlich, Freud, bilinçdışı, abject
Yazı - resim geleneğinin alevi - Bektaşi sanatındaki örnekleri ve günümüz sanatına yansımaları
Bu yüksek lisans çalışmasında, insanlığın resimden yazıya, yazıdan resme nasıl gelişim gösterdiği tarihsel süreç içerisinde verilmiştir. Kadim Anadolu topraklarında varlığını günümüze kadar getirebilmiş olan Alevi- Bektaşi inançlarının, kendilerini ifade etmek için kullandıkları yazı-resim sanatının vahdet-i vücûd düşüncesi üzerine inşa edilmesi, tasavvufi sembolizm içinde ne anlam barındırdıkları anlatılmaya çalışılmıştır. Alevi- Bektaşi inancının heteredox ve sekretizm problemine açıklık getirilerek, tarihsel süreç içerisinde birbirleri ile olan irtibatlarına değinilmiştir. Tekke sanatı olarak da ifade edilen yazı-resim örneklerinin anlam derinliklerine inilerek, bu konuda eserler üretmiş çağımız sanatçılarından Erol Akyavaş, Balkan Naci İslimyeli, Murat Morova'nın eserlerinden örnekler verilmiştir. Tezin amacı, üzerinde fazla araştırma yapılmamış olan Alevi- Bektaşi inancında ki yazı-resim sanatının heteredox inancı taşımadığı ve piktogram olmadığı; vahdet-i vücûd düşüncesinden kaynaklanan, tasavvuf sembolizmini en iyi şekilde anlatan tekke sanatı yazı-resim örneklerinin Alevi- Bektaşi kaynaklarıyla açıklamaktır. Anahtar Kelimeler: Alevi- Bektaşi, Yazı-resim, Vahdet-i Vücûd.
Anadolu'da kadın saçının simgesel değeri ve sanatta kullanımı
Bu çalışmada araştırdığım konu, Anadolu ve çevresindeki uygarlıkların kadın saçı ve başa takılan aksesuarları, saçla ilişkili olan nesnelerin geçmişten günümüze sembolik etkisi, değişimi ve sanatta kullanım alanı incelenmiştir. Saça ilişkin simgelerin geçmiş ve şimdi açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Anaerkil dönemde doğurganlık özelliği dolayısıyla kudretin ve bereketin simgesi olan kadın, yerleşik düzene geçişle birlikte içine dönüp toplumsal hayatı belirleme gücünü kaybetmiş, doğurganlıktan kaynaklanan yaratıcı gücünü unutmuştur. Toplumsal bilincin kadın algısı, bellek erozyonuna uğrayarak kadını değersiz hale getirmiştir. Kadının unutulmuş bilgeliği, kudreti ve üretim gücü saç kavramı üzerinden anlatılmıştır. Anadolu uygarlıklarında ana tanrıça kavramının, kadın saçına hangi anlamları yüklediğini, saçta ve başlıklarda kullanılan aksesuarların sembolik özelliklerini, yakın coğrafyadaki kültürlerin sembollerinin benzerlikleri değerlendirilmiştir. Aynı zamanda Şamanizm'in etkilerini, Anadolu'da halen izleri görülen bölgeleri ve benzerlikleri incelenmiştir. Mitolojinin saç, güç, şifa, adak ve bereketle ilgili örnekleri sunulmuş ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Sinema, performans sanatı, Anadolu sözlü halk edebiyatı ile ilgili örnekler genel bir çerçevede yorumlanarak sunulmuştur. Saçın meta olarak kullanımını, popüler kültürde değerini "Günümüzde Saç" bölümü adı altında incelenmiştir. 1. ÖZET iv Kadın toplumsal hayatta geri planda bırakılan konumuna başkaldırdığında toplumsal güç, kadın saçını bir simge olarak kullanıp cezalandırmaya dönüştürmüştür. Bu bağlamdan yola çıkarak kadının saç üzerinden yargılanması ele alınmıştır. Saçın bu kısa ve bölgesel tarihine bakış, kadınlığın simgesi olan saçın gerçekte toplumsal bir ayrımcılık aracı olarak da algılandığını göstermektedir.
Semiha Berksoy'un figürlerinde kimlik arayışı
Semiha Berksoy neredeyse bir asır dolu dolu geçen sanat yaşamıyla modern ve çağdaş Türk sanatının en önemli isimlerinden birisidir. Türkiye'nin ilk kadın opera sanatçısı olmasının yanı sıra tiyatro, edebiyat, sinema ve görsel sanat gibi farklı disiplinlerde de pek çok işe imza atmıştır. Tüm disiplinleri birbirine bağlayan gesamkunstwerk (tümel sanat) felsefesiyle sanat yapmıştır. Görsel sanatlarda hiçbir sanat topluluğuna ve akıma ait olmadan kendi yörüngesinde, üslup sorunu çekmeden, sanatın merkezine kendini alarak özgün bir üretim dili geliştirmiştir. Buradan hareketle tematik ve kategorik bir incelemenin yolunu açacak ortak imgeler kullanmıştır. Semiha Berksoy'un resimlerindeki imgelerin kaynağını anlamak ve bunların kullanımını değerlendirmek için eserlerin dışına çıkmak, anlam dünyasına girmek gerekmektedir. Zira kendi kişisel hayatından taşan imgelerin kaynağı anlaşıldığında portre ve otoportelerindeki anlamlar bulunmuş olur. Bu çalışmada resimlerin incelemesi yapılırken yanlış veya öznel saptamalara gidilmemesi ve imgelerin doğru kaynağına ulaşmak adına sanatçının biyografisi referans alınarak "sanatçıya dönük eleştiri" metodundan yararlanılmıştır. Sanatçının ailesine, yaşadığı yerlere, yakın çevresine ve onu besleyen tüm yaşam detaylarına dair detaylı bir okuma yapılarak bu kaynaklar çeşitlendirilmiştir. Ressam kimliğini bilimsel bir biçimde ortaya koymak adına sanatçının hayatı ve diğer sanat dallarındaki kariyeri de farklı başlıklar altında incelenmiştir.
1960 sonrası sanatta resim-seramik birlikteliğinde melezleşme
"Melezlik" kavramı Latince'de "hibrida" kökünden gelmesi ile bilinmektedir. Karşılığı ise iki farklı türün birleşmesiyle oluşan yeni bir tür için kullanılmaktadır. Daha çok Biyoloji biliminde kullanılan "Melezlik" kavramı zamanla farklı alanlarda da yer bulmuştur. Nitekim bunun en önemli örneği özellikle 1960 ve daha sonraki yıllarda melez kelimesinin plastik sanatlarda yer bulması olmuştur. Melezliğin modern sanat döneminde Kübizm sanat akımında kullanımı "bilinçsiz melez sanat" olarak görünse de 1960 yıllarından günümüze yoğun bir şekilde sanat örneklerinde karşımıza çıkmaktadır. Söz konusu melez oluşum plastik sanatlardan özellikle seramik ve resim birlikteliğinin olduğu örneklerde görülmektedir. Bu araştırmada da "melezlik" kavramın bu boyutu incelenmiştir. 1960 sonrası sanat eğilimleri incelenerek melez kapsamındaki örnekleri incelenmiştir. Resim-seramik veya seramik-resim disiplinlerinin kendine özgü olan sanat formlarının, anlatım ve tema, malzeme ve teknik gibi unsurlarının nasıl bir melez anlatım biçimi oluşturduğu örnek çalışmalar üzerinde irdelenmiştir. Ulusal ve uluslararası güncel sanatçılar tespit edilerek bu sanatçılardan birkaçının melez sanat anlayışını yansıtan eserleri analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra literatür taraması yoluyla yazılı ve görsel kaynaklardan yararlanılarak ele alınan yabancı ve Türk sanatçıların eserleri, melezlik kapsamında değerlendirilerek güncel sanattaki yansımaları incelenmiştir. Bunlara ek olarak tez çalışması kapsamında kişisel uygulamalardan birkaç tane örnek çalışma oluşturulmuştur. Oluşturulan bu çalışmaların resim ve seramik dallarının malzeme ve tekniklerinin harmanlanması sonucu meydana gelen melez olgu irdelenmiştir.
Modernizmden postmodernizme görsel sanatlarda kent formu ve kentleşme sorunsalı
Bu araştırma, moderniteden postmoderniteye geçişi görsel olarak ele alarak formda meydana gelen değişimlere ve kentleşme sorunsalına dikkat çekmektedir. Postmodernizm, globalleşme sürecinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle yeniden düzenlenen kentsel yapılara kendi kimliğinin damgasını vurmuştur. Bu bağlamda modernizm ve postmodernizm ile gelişen kentleşmenin kentsel mekâna yansımaları, konunun ana temasını oluşturmaktadır. Kentlerde yaşayan insanlar, hızlı kentleşmenin yol açtığı sorunlar dolayısıyla zihinsel ve fiziksel yıpranma yaşamakta ve bu tür sorunların ele alınması sorgulanmaktadır. Kentlerin insan yaşamını sosyolojik, psikolojik, sağlık ve ekonomik olarak etkilediğini ve bu sorunların farklı mecralarda tartışıldığı görülmektedir. Son zamanlarda görsel sanatlarda da tartışılan bu konular farklı sanat dallarında da yorumlanmaya başlamıştır. Bundan dolayı konunun güncel hayata yakın olması nedeniyle kent konusu verilen çerçeve içinde incelenmiş ve sanat öğeleriyle tartışılmış, yorumlanmış ve sanatsal öğelerle modernizmden postmodernizme birçok sanatçı kent yaşamını ve kenti birçok farklı açılardan ele alarak tuvallerine yansıtmışlar. Kent yaşamını resmeden sanatçılar, eserlerinde genellikle çarpıcı renkler, soyut formlar ve dinamik kompozisyonlar kullanarak kentlerin enerji dolu, ancak bir o kadar da kaotik atmosferini yansıtmaktadır. Bu eserler, modern ve post-modern kentlerin hem estetik hem de toplumsal açıdan eleştirisini sunarken, izleyicilere de kent yaşamı üzerine düşünme fırsatı vermektedir. Bu sayede hızlı kentleşmenin yarattığı sorunlar, melankoli, karmaşıklık, yabancılaşma, kirlilik resimsel olarak ifade edilmeye ve farkındalık yaratılmaya çalışılmıştır.
1960 tarihinden günümüze sanat hareketlerinde atık nesnenin kullanımı
İçinde bulunduğumuz tüketim toplumunda her türlü malzeme, hızla tüketilerek işlevini yitirmekte ve atık niteliği kazanmaktadır. "1960 Tarihinden Günümüze Sanat Hareketlerinde Atık Nesnenin Kullanımı" başlıklı bu araştırmada, işlevsel değerini yitirmiş materyallerin çağdaş sanat üretiminde nasıl değerlendirildiğini irdeleyerek, sanat ile malzeme arasındaki ilişkiye odaklanmaktadır. Araştırma kapsamında, 20. yüzyılın başlarında Kübizm Akımı'yla birlikte sanat alanında atık malzeme kullanımının ortaya çıktığı görülmektedir. Ayrıca, 1960 sonrası sanat akımları incelenmiş günümüz çağdaş sanat anlayışına kadar olan süreçler kronolojik olarak ele alınmıştır. Atık malzemelerin sanatsal üretimde kullanımı, yalnızca sanatın malzeme, nesne ve medyum anlayışını dönüştürmekle kalmamış; aynı zamanda sanatın tanımsal ve işlevsel sınırlarını da genişletmiştir. Sanat eseri olarak tasarlanmamış birçok nesne, sanatçının yaratıcı müdahalesiyle estetik bir değer kazanarak sanat eseri niteliği taşımaya başlamıştır. Bu dönüşümün izleri, çağdaş sanat pratikleri çerçevesinde incelendiğinde; atık materyallerin yaratım sürecindeki işlevi sanatın tarihsel gelişim süreciyle birlikte şekillenmiştir. Bu doğrultuda, atık malzeme kullanımı, sanat ile günlük yaşam arasındaki geleneksel sınırları ortadan kaldırdığı görülmektedir. Çalışmada ulusal ve uluslararası düzeyde güncel sanatla uğraşı gösteren sanatçılar belirlenmiş; bu sanatçıların atık malzeme kullanımı ile ilgili eserleri yazılı ve görsel kaynaklara dayalı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda, atık nesne yalnızca fiziksel bir malzeme olmaktan çıkarılarak, sanatçıların kendilerini ifade ettiği bir araca dönüştürüldüğü anlaşılmıştır. Tezde son olarak konuyla ilgili uygulamaların ele alınış süreçlerini oluşturan kişisel çalışmalara yer verilmiş ve böylelikle tezinin amacı gerçekleştirilmiştir.
Diyarbakır surları
Bu çalışma, Diyarbakır'ın zengin tarihi, fiziki yapısı, surları ve bu surların yıkılıp onarılma süreçleri üzerine detaylı bir inceleme sunmaktadır. Diyarbakır surları, iç kale ve dış kale olarak bilinen iki ana bölüme ayrılmıştır ve bu surların tarih boyunca geçirdiği evrimle birlikte şehre olan katkıları ele alınmıştır. Ayrıca, Diyarbakır adının kökeni ve İslamiyet dönemindeki önemi de bu bağlamda ele alınarak okuyucuya sunulmuştur. Seyyahların gözüyle Diyarbakır, şehrin tarih içindeki önemli anlarını ve kültürel zenginliklerini yansıtan bir perspektifle incelenmiş, özellikle sur imgesinin sanat alanındaki yeri detaylı bir şekilde analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Orta Çağ döneminden günümüze kadar olan süreçte, sur imgesinin sanatsal çalışmalara konu olması ve bu çalışmaların günümüz sanatına olan etkileri üzerinde durulmuştur. Selçuklu, Osmanlı ve İran dönemlerinde yapılan Sur resimleri ve minyatürleri de bu bağlamda incelenmiş ve ifade edilmiştir. Ayrıca, bu tarihi ve kültürel zenginliklerin yansıtılması adına yapılan eserin, kendi içindeki uygulaması ve sanatçının analizi üzerinde durulmuştur. Tuval üzerine yağlı boya ve akrilik boya teknikleri kullanılarak oluşturulan eserler, farklı perspektiflerden ve tekniklerden yararlanılarak Diyarbakır surlarını ve çevresini detaylı bir şekilde yansıtmaktadır. Her bir eser, mimari detaylar, ışık-gölge kullanımı ve renk paletiyle şehrin tarihini, kültürünü ve günlük yaşamını başarıyla aktarmaktadır. Bu çalışma, sanatın gücünü kullanarak Diyarbakır'ın zengin mirasını anlamak ve paylaşmak adına önemli bir katkı sunmaktadır.
Resim sanatında iç mekânda natürmort
Bu tez, resim sanatında iç mekânda natürmort temalı eserleri inceleyen bir araştırmaya odaklanmaktadır. Natürmortlar, resim sanatının köklü ve etkileyici bir türü olarak öne çıkar ve özellikle 17. yüzyılda Flaman Kuzey Avrupa Rönesansı döneminde iç mekânda natürmortlar büyük bir popülerlik kazanmıştır. Dilimize Fransızca (natüre morte) kelimesinden geçen natürmort, "ölü doğa" anlamına gelmektedir. Çalışma, iç mekânda natürmortların tarihsel ve sanatsal bağlamlarını detaylı bir şekilde araştırarak, bu türün resim sanatındaki derin ve çeşitli rolünü anlamayı amaçlamaktadır. İç mekânda natürmortlar, sanatçıların farklı bakış açıları ve stilistik yaklaşımlarıyla zaman içinde evrilen resim sanatındaki gelişmeleri yansıtarak önemli bir rol oynamıştır. Tezin odak noktası, iç mekânda natürmortların resim sanatındaki rolünün yanı sıra toplumsal, kültürel ve dönemsel bağlamlarını da ele alarak sanatın evrimini geniş bir perspektiften değerlendirmektir. Bu bağlamda, filozof William of Ockham'ın nominalist felsefesi, toplumdaki eğitimli sınıfı doğayı incelemeye yönlendirerek yeni bir düşünce sunmuştur. Toskana'dan ressam Giotto de Bondone, ışık-gölge ve perspektif kullanarak gerçekçilik arayışına girmiş ve sanatta önemli bir dönüşüm başlatmıştır. Romalı Pliny the Elder, "Natural Historia" ansiklopedisinin yazarı olarak, Helenistik dönemde yaşamış ünlü ressam Peiraikos'un çalışmalarını tanımlamıştır. Taddeo Gaddi, dini nesnelerle dolu bir natürmort mekânını iki sütün arasında resmetmiştir, bu da natürmortun farklı temsil biçimlerini gösteren bir örnektir. Roelandt Savery, çiçek resmi türünü oluşturmuş ve Ambrosios Bosschaert gibi diğer sanatçılar da bu tarzı taklit etmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma iç mekânda natürmortların resim sanatındaki önemini ve evrimini kavramayı amaçlamaktadır, natürmortların estetik, sembolik ve kültürel değerlerini vurgulayarak resim sanatındaki güçlü varlığını ortaya koymaktadır. Bu çalışmam yapmış olduğum eserlerimin sanat tarihi bağlamında, geçmişin yaşanmışlıklarının izlerini görmek ve bu izleri geleceğe taşımak adına önem arz etmektedir. Natürmort sanatında kullanılan objeler tinsel hallerimizi sanat yapıtına yansıtır. Dolayısıyla objeler bilgi olmaktan çıkıp estetik birer objeye dönüşür. Bu nedenle sıradan bir nesneye obje gözüyle bakmayıp onunla birlikte yaşanmışlıkları da görmek, natürmort sanatının aslında yan yana getirilmiş objelerin düzenlemeleri olarak değil, öz'ün yansımaları olarak değerlendirmesini mümkün kılar.
Batı resim sanatında ağaç imgesi
Estetik bir tatminin ötesine geçen sanat, imgeler aracılığıyla izleyiciyi düşünmeye, sorgulamaya ve yorum yapmaya teşvik etmektedir. İmgeler, sanatçının duygu, düşünce ve hayallerini görsel bir şölende izleyiciye sunarak, sanatın sadece bir seyir nesnesi olmaktan çıkıp aktif bir iletişim aracına dönüşmesini sağlamaktadır. Bu durum, sanatçının iç dünyasını ve bakış açısını kelimelerin ötesinde bir dil kullanarak ifade etme imkânı bulduğu bir süreci yansıtmaktadır. Bu çalışmada, ağaç imgesinin değişim, sanatın genel kültürel ve estetik değişimiyle paralel olarak gelişmesi incelenmiştir. Ağaç imgesi resim sanatında çok yönlü bir motif olarak karşımıza çıkmaktadır. Sanatçılar, bu imgeyi kullanarak doğanın güzelliklerini, insanın doğayla olan ilişkisini, zamanın etkilerini veya çevresel endişeleri ifade etmişlerdir. Ağaç, resim sanatında sadece bir nesne değil, aynı zamanda derin anlamlar ve sembollerle yüklü bir temsil aracı olarak kullanılmıştır. Modernizm öncesi batı resim sanatında ağaç imgesi Orta Çağ resim sanatı ile başlayarak ele aldığımızda genellikle dinsel öğretileri temsil etmek için kullanılmış olduğunu görülmektedir. Modernizm öncesi dönemlerde ağaç imgesi dönemin sanatçıları tarafından dönemin özelliklerini yansıtacak şekilde ele alınmıştır. Dönemler arasında farklıklar olsa da konular genellikle birbirine yakındır. Modernist ressamlar, ağaç imgesini genellikle soyutlama, geometrikleştirme veya stilizasyon gibi tekniklerle ele alarak geleneksel doğa tasvirlerinden uzaklaşmışlardır. Ressamlar, ağacı sadece bir doğa objesi olarak değil, aynı zamanda renk, form ve doku gibi resimsel unsurların vurgulanması için bir araç olarak kullanırlar. Bazı modernist ressamlar, ağaçları yalnızca biçimsel öğeler olarak değil, aynı zamanda duygusal veya sembolik anlamlarla da ilişkilendirmişlerdir. Bu bağlamda ağaç, hem dini hem de doğal semboller aracılığıyla sanatçıların eserlerine derin anlamlar katmış ve izleyiciyle etkileşim kurmalarına olanak tanımıştır. Anahtar Kelimeler: Batı, resim, ağaç, imgesi, modernizm