Theses supervised by Doç. Dr. Aynur Bozkurt Bostancı
15 theses · Uşak University
Okulların örgütsel narsizm düzeyi ile öğretmenlerin öz yeterlilik algıları arasındaki ilişki
Bu araştırma öğretmen görüşlerine göre okulların örgütsel narsizm düzeyi ile öğretmenlerin özyeterlilik algıları arasındaki ilişkiyi saptamayı amaçlamaktadır. Araştırma toplamda beş bölümden oluşmaktadır. Araştırmada birinci bölümde, problem durumu, problem cümlesi, alt problemler, Araştırmanın amacı, araştırmanın önemi, sınırlılıklar ve tanımlar yer almaktadır. İkinci bölüm ise kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalardan oluşmaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın modeli, evren ve örneklem, ölçme aracı, verilerin toplanması ve analiz edilmesinden söz edilmiştir. Dördüncü bölümde elde edilen verilerin tablolara aktarılması sonucu oluşturulan bulgular ve yorumlar bulunmaktadır. Son kısım olan beşinci bölümde ise tartışma, sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2014 – 2015 öğretim yılında Uşak ilinde çalışan 3660 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 344 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada kolay ulaşılabilir öenekleme yoluna gidilmiştir. Araştırmada veriler "Örgütsel Narsizm Ölçeği" ve "Genel Özyeterlilik Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada ölçek boyutlarının örnekleme uygunluğunu test etmek için doğrulayıcı faktör analizi kullanılmış ve elde edilen verilerle ölçekler doğrulanmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, tek yönlü varyans analizi ve Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; Öğretmenler okullarının örgütsel narsizm düzeyini orta düzey olarak algılamaktadırlar. Öğretmenlerin okullarının örgütsel narsizm düzeyine yönelik görüşleri cinsiyetlerine ve aynı okulda çalışma süresine göre anlamlı farklılık göstermez iken, mesleki kıdemlerine ve çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısına göre bazı boyutlarda farklılaşmamaktır. Bunun yanında öğretmenlerin özyeterlilik algısı yüksek düzeydedir. Öğretmen özyeterlilik algıları cinsiyetlerine göre özyeterliliğin başlama boyutunda farklılaşırken, mesleki kıdem, çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısı ve aynı okulda çalışma sürelerine göre farklılaşmamaktadır. Okulların örgütsel narsizm düzeyine yönelik öğretmen görüşleri ile öğretmenlerin özyeterlilik algıları arasında ise anlamlı pozitif ve negatif ilişkiler bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Narsizm, Örgütsel Narsizm, Özyeterlilik
Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile öğretmenlerin psikolojik sermayeleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile öğretmenlerin psikolojik sermaye algıları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmada 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Denizli iliPamukkale ve Merkezefendi İlçelerindeki ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 468 öğretmenin görüşleri taranmıştır. Araştırma veriler dönüşümcü liderlik ve psikolojik sermaye ölçekleriyle toplanmıştır.Araştırma verilerinin analizinde; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Daha sonra veriler ilişkisizt-testi, ANOVAregresyon ve korelasyon analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenler okul yöneticilerini dönüşümcü liderliğin tüm alt boyutlarında yeterli düzeyde görmektedirler. Öğretmenlerin psikolojik sermaye algıları da yüksektir. Kadın öğretmenler okul yöneticilerinin Vizyon ve ilham sağlama boyutuna sahip olma düzeyinierkek öğretmenlere göre daha yüksek düzeyde algılamaktadırlar.Yine kadın öğretmenlerin Özyeterlilik algılarıerkek öğretmenlerden daha yüksektir. Öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özelliklerine sahip olma düzeylerine yönelik görüşleri "Davranış modelleri oluşturma, Entellektüel istek uyandırma ve Yüksek performans beklentilerini gündemde tutma" boyutlarında farklılaşmaktadır. Öğretmenlerin kıdemlerine göre psikolojik sermaye algıları ise Dışa dönüklük boyutunda farklılaşmaktadır. Öğretmenlerin çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısına göre, okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik düzeylerine sahip olma düzeylerine yönelik görüşleri ile psikolojik sermaye algıları farklılık göstermemektedir. Bununla birlikte öğretmenlerin aynı okulda çalışma sürelerine veeğitimdurumlarına göre okul yöneticilerinin dönüşümcü liderliğe sahip olma düzeylerine yönelik görüşleri ile psikolojik sermaye algıları da farklılaşmamaktadır. Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik düzeyleri ile öğretmenlerin psikolojik sermaye algıları arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik düzeyi öğretmenlerin psikolojik sermayelerini yordamaktadır. Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü liderlik, psikolojik sermaye, okul yöneticisi, ortaokul yöneticisi, ilkokul yöneticisi.
Öğretmenlerin örgütsel politika algıları ile duygusal emek düzeyleri arasındaki ilşki
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin örgütsel politika algıları ile öğretmenlerin duygusal emek düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir Araştırma altı bölümden oluşmaktadır. Araştırmada birinci bölümünde, problem durumu, problem cümlesi, alt problemleri, araştırmanın amacı, araştırmanın önemi, sınırlılıklar ve tanımlar yer almaktadır. İkinci ve üçüncü bölümde kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalardan oluşmaktadır. Dördüncü bölümde araştırmanın modeli, evreni ve örneklemi, verilerin toplanması ve analiz edilmesinden söz edilmiştir. Beşinci bölümde elde edilen verilerin tablolara aktarılması sonucu oluşturulan bulgular ve yorumlar bulunmaktadır. Son kısım olan altıncı bölümde ise tartışma, sonuç ve önerilere yer verilmiştir. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2014 – 2015 öğretim yılında Uşak il merkezinde çalışan 936 ortaokul öğretmeni, araştırmanın örneklemini ise 370 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada kolay ulaşılabilir örnekleme yoluna gidilmiştir. Araştırmada veriler "Örgütsel Politika Algısı Ölçeği" ve "Duygusal Emek Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada ölçek boyutlarının örnekleme uygunluğunu test etmek için doğrulayıcı faktör analizi kullanılmış ve elde edilen verilerle ölçekler doğrulanmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, tek yönlü varyans analizi ve Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin örgütsel politika algıları orta düzeydedir. Öğretmenlerin örgütsel politika algıları cinsiyetlerine ve okullarındaki öğretmen sayısına göre bazı boyutlarda farklılık göstermektedir. Erkek öğretmenler kadın öğretmenlere, kalabalık okulda görev yapan öğretmenler daha küçük okullardaki öğretmenlere göre daha yüksek politika algısına sahiptirler. Bununla birlikte öğretmenlerin örgütsel politika algısı kıdemlerine ve aynı okuldaki çalışma süresine göre farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin duygusal emek düzeyleri cinsiyetlerine, kıdeme ve aynı okulda çalışma sürelerine göre derinden rol yapma boyutunda farklılaşmaktadır. Erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere, aynı okulda çalışma süresi daha fazla olan öğretmenlerin diğerlerine, daha kıdemlilerin daha az kıdemli öğretmenlere göre derinden rol yapma düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Okuldaki öğretmen sayısına göre öğretmenlerin duygusal emek düzeyleri ise farklılık göstermemektedir. Yine araştırma sonucuna göre öğretmenlerin örgütsel politika algıları ile duygusal emek düzeyleri arasında düşük bir ilişki olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Duygusal Emek, Örgütsel Politika, Politik Davranış, Politik Algılama.
Okul yöneticilerinin paternalist liderlik düzeyleri ile öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul yöneticilerinin paternalist liderlik düzeylerine yönelik görüşleri ile örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmada 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Uşak ili Merkez İlçesi'nde görev yapan 148 ortaokul 201 lise olmak üzere toplam 349 öğretmenin görüşleri taranmıştır. Araştırma verileri paternalist liderlik ve örgütsel sinizm ölçekleriyle toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Daha sonra veriler ilişkisiz t-testi, ANOVA korelasyon ve regresyon analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda, öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin paternalist liderlik düzeyi, otoriter liderlik ve yardımsever liderlik boyutunda "az katılıyorum" düzeyinde ve ahlaki liderlik boyutları ile toplamda "orta düzeyde katılıyorum" düzeyinde bulunmuştur. Yine öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin ahlaki liderlik düzeyleri, yardımsever liderlik ve otoriter liderlik düzeylerine göre daha yüksektir. Demografik değişkenlere göre incelendiğinde, aynı okulda çalışma süresine göre öğretmen görüşleri okul yöneticilerinin paternalist liderliğin boyutu olan ahlaki liderlik düzeylerine yönelik farklılaşmaktadır. Aynı okulda çalışma süresi daha az olan öğretmenler okul yöneticilerinin ahlaki liderlik düzeyini daha yüksek görmektedirler. Öğretmenlerin çalışılan okul türüne göre okul yöneticilerinin ahlaki liderlik ve otoriter liderlik düzeylerine yönelik görüşleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Liselerde çalışan öğretmenlerin okul yöneticilerinin ahlaki liderlik düzeyine yönelik görüş ortalamaları ortaokulda çalışan öğretmenlere göre daha yüksektir. Okul yöneticilerinin otoriter liderlik düzeyini ise ortaokulda çalışan öğretmenler, lisede çalışan öğretmenlere göre daha yüksek bulmaktadırlar. Okul yöneticilerinin paternalist liderlik düzeyleri tüm alt boyutlarında ve toplamında öğretmen görüşleri öğretmenlerin cinsiyet, kıdem, okulda çalışan öğretmen sayısı ve mezuniyet durumu değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin örgütsel sinizm algısı düşük düzeydedir. Öğretmenlerin örgütsel sinizm algısı cinsiyetlerine ve mesleki kıdemlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Bununla birlikte öğretmenlerin aynı okulda çalışma süresi değişkenine göre örgütsel sinizmin karara katılma boyutunda algıları anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Aynı okulda çalışma süresi azaldıkça öğretmenlerin karara katılma puan ortalamaları yükselmektedir. Öğretmenlerin çalıştıkları okul türü değişkenine göre ise görüşleri arasında örgütsel sinizmin uzaklaşma, olumsuz tutum, karara katılma boyutlarında ve ölçeğin tamamında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Uzaklaşma boyutunda, olumsuz tutum boyutunda ve ölçeğin tamamında ortaokulda çalışan öğretmenler liselerde çalışan öğretmenlere göre daha yüksek sinizm algısına sahiptirler. Karara katılma boyutunda ise liselerde çalışan öğretmenler, ortaokulda çalışan öğretmenlere göre daha yüksek sinizm algısı ortalamasına sahiptirler. Anahtar Kelimeler: Paternalist Liderlik, Örgütsel Sinizm, Öğretmen Algısı
Öğretmenlerin politik yetileri ile örgütsel muhalefet düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin politik yetileri ile örgütsel muhalefet düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırma örneklemini 2015-2016 eğitim-öğretim yılında İzmir ilindeki ortaokullarda görev yapan 400 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, Atay (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan Politik Yeti Ölçeği ve Özdemir (2010) tarafından geliştirilen "Muhalif Davranışlar Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Verilerin analizinde ilişkisiz t testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson Momentler Çarpımı katsayısı ve Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin politik düzeyleri çok yüksek düzeydedir. Bununla birlikte öğretmen görüşlerine göre içtenlik boyutu; iletişim kurma yeteneği, kişilerarası etki ve sosyal beceriklilik boyutlarına oranla daha yüksektir. Politik yeti görev değişkenine göre incelendiğinde, tamamına yönelik yönetici ve öğretmen görüşleri arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür. Öğretmenlerin politik yeti düzeyleri tüm alt boyutlarında ve toplamında cinsiyet, kıdem, mezuniyet durumu, okulda çalışan öğretmen sayısı ve aynı okuldaki çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin muhalif davranışları orta düzeydedir. Bununla birlikte muhalif davranışlara yönelik açık muhalefet boyutu; haber uçurma ve örtük muhalefet boyutlarına oranla daha yüksektir. Öğretmenlerin muhalif davranış düzeyleri tüm alt boyutlarında ve toplamında öğretmen görüşleri öğretmenlerin cinsiyet, kıdem, mezuniyet durumu, okulda çalışan öğretmen sayısı ve aynı okuldaki çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. Yine araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin politik yetileri ile örgütsel muhalefet düzeyleri arasında olumlu yönde anlamlı ilişki olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Politik Yeti, Örgütsel Muhalefet
Okul yöneticilerinin liderlik tarzları ile öğretmenlerin örgütsel muhalefet algıları arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı Ortaokullardaki Okul Yöneticilerinin Liderlik Tarzları ile Öğretmenlerin Örgütsel Muhalefet Algıları Arasındaki İlişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evrenini 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Uşak ilindeki ortaokullarda görev yapan 3300 öğretmen, örneklemini ise 309 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada "Okul yöneticilerinin Liderlik Tarzları" ve "Örgütsel Muhalefet" algıları ile ilgili veriler toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS paket program ile yapılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Daha sonra veriler ilişkisiz t-testi, anova, korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, okul yöneticilerinin en çok kullandıkları liderlik tarzının etkileşimci liderlik tarzı olduğu; en az sahip oldukları liderlik tarzının ise otoriter liderlik tarzı olduğu anlaşılmaktadır. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin liderlik tarzlarına yönelik görüşleri cinsiyetleri açısından farklılaşmaz iken, mesleki kıdemlerine, çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısına ve aynı okuldaki çalışma süresine göre farklılaşmaktadır. Araştırmaya göre öğretmenlerin örgütsel muhalefeti orta düzeydedir. Öğretmenler örgütsel muhalefet tarzı olarak haber uçurmayı, açık ve örtük muhalefete göre daha fazla gerçekleştirmektedirler. Öğretmenlerin cinsiyetlerine, çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısına ve aynı okuldaki çalışma sürelerine göre örgütsel muhalefetin nedenlerine ve muhalefet şekillerine ilişkin algı düzeyleri farklılık göstermemektedir. Mesleki kıdemlerine göre ise öğretmen görüşleri örgütsel muhalefetin nedenlerine ve şekillerine göre farklılaşmaktadır. Öğretmenlerin örgütsel muhalefetin haber uçurma, açık ve örtük muhalefet şekillerini gerçekleştirme düzeyleri ile okul yöneticisinin otoriter liderlik tarzı algıları arasında anlamlı olumlu yönlü düşük bir korelasyon ilişkisi tespit edilmiştir. Bunun yanında okul yöneticilerinin demokratik, dönüşümcü, serbest bırakıcı ve etkileşimci liderlik tarzlarına yönelik algıları arasında anlamlı bir korelasyon ilişkisi tespit edilmemiştir Son olarak araştırmada okul yöneticilerinin liderlik tarzlarının bazılarının öğretmenlerin muhalefet davranışlarını yordadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Okullardaki informel ilişki düzeyi ile öğretmenlerin sinizm algıları arasındaki ilişki
Araştırmada okullardaki informel ilişki düzeyi ile öğretmenlerin sinizm algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Kütahya ili Simav İlçesindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 413 öğretmene "İnformel İlişkiler Ölçeği" ve "Örgütsel Sinizm Ölçeği" uygulanmıştır. Belirlenen değişkenlerin farklılık gösterip-göstermediğinin saptanması için bağımsız t-testi; tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Farkın anlamlı olduğu boyutlarda, anlamlı farkın hangi grup veya gruplardan kaynaklandığını belirlemek için TUKEY testi yapılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıladıkları informel ilişki düzeyi ve örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesinde pearson momentler korelasyon katsayısı; anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığını belirlemek için basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Verilerin tümü.05 anlamlılık düzeyinde çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin okuldaki kurum içi ve kurum dışı informel ilişkilere yönelik algılarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okullardaki kurum içi ve kurum dışı informel ilişkiler algılarınının kıdem, aynı okulda yaklaşık çalışma süresi, cinsiyet ve medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Bununla birlikte okul türü değişkende lise, okuldaki öğretmen sayısı değişkenine göre ise çalıştığı kurumda 21 -30 arasıöğretmen olan öğretmenler lehine kurum içi informel ilişkiler boyutunda anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Araştırmanın diğer değişkeni olan örgütsel sinizme yönelikelde edilen sonuçlara göre ise; öğretmenlerin örgütsel sinizm algı düzeyleri çalıştığı kurumdan uzaklaşma algısı, okula karşı olumsuz tutum algısıboyutlarında ve sinizm toplam puanlarında düşükdüzeyde olduğu tespit edilmiştir. Yine öğretmenler örgütsel sinizmin performansı düşüren etkenler algısı boyutundaorta ve çalışanların kararları uygulamaya katılımı algısında yüksek düzeyde, sinizm düzeyine sahiptirler. Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerinin okul türü, aynı okulda yaklaşık çalışma süresi, cinsiyet ve medeni durum değişkenlerine göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının kıdem değişkenine göre bakıldığında, performansı düşüren etkenler alt boyutunda 1–10 yıl kıdem arası olan öğretmenlerin örgütsel sinizm algısının diğer kıdem gruplarına göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Okuldaki öğretmen sayısı değişkenine göre ise, öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının çalıştığı kurumdan uzaklaşma alt boyutunda okulda 31 ve daha fazla öğretmen sayısına sahip okullarda görev yapan öğretmenlerin olduğu grup ortalamasında daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmada okullardainformel ilişkiler ile öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeleri arasındaki ilişkinin değerlendirmesi sonucunda; öğretmenlerin okullarda kurum içi informel ilişkilere yönelik algıları ile örgütsel sinizmin çalıştığı kurumdan uzaklaşma ve performansı düşüren etkenler boyutuna yönelik algıları arasında anlamlı negatif yönlü orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin okula karşı olumsuz tutum algıları arasında ise anlamlı negatif yönlü düşük düzeyde bir ilişki görülmüştür. İlkokul, ortaokul ve lisede görev yapan öğretmenlerin okul içi informel ilişki algıları, örgütsel sinizm davranışlarını anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Okullardaki kurum içi ilişkisi öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarını yordadığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İlişki, İnformel İlişki, Sinizm, Örgütsel Sinizm.
Okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerileri ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerileri ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla; 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılında Afyonkarahisar merkez ilçede görev yapan 8713 öğretmen arasından uygun örnekleme metoduyla seçilen 417 öğretmene likert tipi ölçek uygulanmıştır. Araştırmada veriler 'Farklılıkların Yönetimi' ölçeği ve 'Psikolojik Sözleşmeye Uyum' ölçeği ile toplanmıştır. Okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerisi ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasındaki ilişkinin cinsiyet ve mezuniyet durumu değişkeni açısından anlamlı bir farklılık sergileyip sergilemediğini belirlemek için "t Testi" kullanılmıştır. Okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerileri ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasındaki ilişkinin mesleki kıdem, okul düzeyi, okuldaki öğretmen sayısı ve aynı okulda çalışma süresi değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık sergileyip sergilemediğini belirlemek amacıyla ise ANOVA kullanılmıştır. Okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerileri ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerilerine ilişkin algılarının çok yüksek olduğu görülmektedir. Araştırmaya göre öğretmenlerin cinsiyetlerine ve kıdemlerine, mezuniyet durumlarına, okuldaki öğretmen sayısına, aynı okulda çalışma sürelerine göre okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerisine ilişkin algıları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerisinin farklılıkları fark etme alt boyutundaki algılarında okul düzeyine göre anlamlı bir farklılaşma vardır. Öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uymaları orta düzeydedir. Öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri; cinsiyetlerine, kıdemlerine, mezuniyet durumlarına, görev yaptıkları okul düzeyine, çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısına ve aynı okulda çalışma sürelerine göre farklılık göstermektedir. Okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerileri ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasında orta düzeyde bir ilişki vardır. Yine araştırmaya göre okul yöneticilerinin farklılıkları yönetmesine yönelik becerileri öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyini yordamaktadır. Anahtar Kelimeler: Farklılık, Farklılıkların Yönetimi, Psikolojik Sözleşme, Öğretmenler
Öğretmenlerin örgütsel destek algı düzeyleri ile pozitif psikolojik sermaye düzeyleri arasındaki ilişki
Bu çalışma öğretmenlerin örgütsel destek algıları ile pozitif psikolojik sermaye düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2015 – 2016 öğretim yılında Manisa ilinde çalışan 5133 öğretmen oluşturmaktadır. Kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla 48 ilkokuldan 360 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada veriler ''Örgütsel Destek Algısı Ölçeği'' ve '' Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği'' ile toplanmıştır. Araştırmada ölçeklerin örnekleme uygunluğunu test etmek için doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve elde edilen sonuçlarla ölçeklerin uygunluğu doğrulanmıştır. Ayrıca verilerin analizinde t-testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve çoklu regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin okullarına yönelik örgütsel destek algıları orta düzeydedir. Eğitim durumu, cinsiyet, mesleki kıdem değişkenlerine göre, öğretmenlerin örgütsel destek algıları ve alt boyutları olan örgütsel destek ve yönetici desteği algıları arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Okulda çalışan öğretmen sayısı ve aynı okulda çalışma süresi değişkenlerine göre, öğretmenlerin örgütsel destek algıları ve alt boyutları olan örgütsel destek ve yönetici desteği algılarında anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin psikolojik sermayeleri yüksek düzeydedir. Cinsiyet değişkenine göre, öğretmenlerin psikolojik sermayenin iyimserlik ve dışa dönüklük boyutlarında anlamlı farklılık görülürken; diğer boyutlarda anlamlı bir fark görülmemiştir. Eğitim durumu, mesleki durum,aynı okulda çalışma süresi değişkenlerine göre, öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeyleri ve alt boyutlarında anlamlı bir fark görülmemiştir. Okulda çalışan öğretmen sayısına değişkenine göre öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeylerinin boyutlarına bakıldığında; özyeterlilik, iyimserlik, güven, dışadönüklük ve psikolojik dayanıklılık boyutlarında bu farklılık anlamlı bulunmuş; umut boyutunda ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Öğretmenlerin destek algıları ile psikolojik sermaye düzeyleri arasında düşük düzeyli pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Öğretmenlerin örgütsel destek algılarının artması, psikolojik sermaye düzeylerini arttırmaktadır. Örgütsel destek ile özyeterlik, iyimserlik, güven, dışa dönüklük, psikolojik dayanıklılık ve umut, boyutları arasındaki ilişki ise düşük düzeydedir. Yönetici desteği ile psikolojik sermayenin özyeterlik, iyimserlik, güven, psikolojik dayanıklılık ve umut boyutları arasında düşük düzeyli, yönetici desteği ile dışa dönüklük arasında orta düzeyli bir ilişki vardır. Öğretmenlerin destek algılarının psikolojik sermaye düzeylerini yordamasına yönelik yapılan regresyon analizine göre algılanan desteğin psikolojik sermaye düzeyini yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Okullarda paylaşılan liderlik uygulamaları ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, ortaokullarda paylaşılan liderlik uygulamaları ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. İlişkisel tarama modelinde olan bu araştırmanın evrenini 2015 – 2016 öğretim yılında Afyonkarahisar ilinde görev yapan 2830 öğretmen, araştırmanın örneklemini ise 410 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada basit tesadüfî örnekleme yoluna gidilmiştir. Araştırmada veriler "Paylaşılan Liderlik Ölçeği" ve "Örgütsel Güven Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin okullarda paylaşılan liderlik uygulamalarına ilişkin görüşlerinin, görevlerin birlikte Tamamlanması, karşılıklı beceri geliştirme ve duygusal destek boyutlarında ''orta'' düzeyde, çalışanlar arasında merkezi olmayan etkileşim boyutunda ise düşük düzeyde olduğu anlaşılmıştır. Öğretmenlerin paylaşılan liderliğe ilişkin algıları kıdem değişkenine göre, görevlerin birlikte tamamlanması, karşılıklı beceri geliştirme ve duygusal destek boyutlarında anlamalı olarak farklılaşırken çalışanlar arasında merkezi olmayan etkileşim boyutunda ise farklılaşmamaktadır. Yine araştırmaya göre öğretmenlerin örgütsel güven ve yöneticiye güven algıları yüksek düzeydedir. Kıdem değişkenine göre öğrtemenlerin örgütsel güven ve yöneticiye güven düzeyleri anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Okuldaki öğretmen sayısına göre öğrtemenlerin yöneticiye güven düzeyleri arasında fark bulunmazken, örgüte güven düzeyleri arasında anlamlı olarak fark bulunmaktadır.
Okul müdürlerinin farklılıkları yönetme becerileri ile öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerilerine yönelik görüşleri ile öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerin arasındaki ilişki düzeylerini ortaya koymaktır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın örneklemini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Uşak ilinde görev yapan 168 ilkokul,177 ortaokul ve 212 lise olmak üzere toplam 557 oluşturmaktadır. Araştırmada kolay ulaşılabilir örnekleme yoluna gidilmiştir. Araştırma verileri "Okul Yöneticilerinin Öğretmenler Arasındaki Farklılıkları Yönetme Yeterlilikleri Ölçeği" ve "Öğretmenlere Yönelik Örgütsel Sinizm Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde doğrulayıcı faktör analizi, aritmetik ortalama, tek yönlü varyans analizi, t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler okul müdürlerinin farklılıkları yönetimi becerilerini yüksek düzeyde bulmaktadırlar. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin farklılıkları yönetme becerilerine ait algılarında öğretmenlerin; cinsiyetlerine, mezuniyet durumuna, mesleki kıdemlerine ve aynı okulda çalışma süresine göre anlamlı bir fark bulunmamış iken, görev yapılan okul düzeyi ve okuldaki çalışan öğretmen sayısına göre anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırmanın diğer değişkeni olan öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerinde ise öğretmenlerin mezuniyet durumu, okulda çalışan öğretmen sayısı parametrelerine göre aralarında anlamlı bir fark yoktur, ancak öğretmenlerin cinsiyetlerine, mesleki kıdemlerine, aynı okulda çalışma süresine, görev yapılan okul düzeyi bağlı olarak aralarında anlamlı bir fark vardır. Korelasyon analizi sonuçları incelendiğinde, okul yöneticilerinin farklıkları yönetim boyutları ile öğretmenlerin örgütsel sinizm boyutlarının düzeyleri arasında çalıştığı kurumdan uzaklaşma, performans düşüren etkenler, olumsuz tutum ve kararlara katılma anlamlı negatif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Diğer taraftan öğretmenlerin örgütsel sinizminin okula karşı olumsuz tutum ve çalışanların kararları uygulamaya katılımında ise anlamlı negatif yönlü düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Son olarak araştırmada, okul müdürlerinin farklılıkları yönetim becerilerinin ilkokul ve ortaokullarda öğretmenlerin örgütsel sinizmin düzeylerini anlamlı bir şekilde yordadığı, liselerde yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öğretmenlerin duygusal emek gösterimleri ile psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasındaki ilişki
Bu çalışma, kamu okullarında görev yapan öğretmenlerin duygusal emek gösterimleri ile çalıştıkları kuruma karşı oluşturdukları psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu temel amaç doğrultusunda " Öğretmenlerin duygusal emek gösterimleri ile psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? " sorusuna yanıt aranmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2019–2020 öğretim yılında Kütahya ili Gediz, Şaphane, Simav ve Çavdarhisar ilçelerindeki kamuya bağlı okullarda görev yapan 1502 öğretmen oluşturmaktadır. Kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen araştırma örneklemini ise, 405 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Basım ve Begenirbaş (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan "Duygusal Emek Ölçeği" ve Koçak (2016) tarafından geliştirilen "Psikolojik Sözleşmeye Uyma Düzeyi Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için Doğrulayıcı Faktör Analizi, Aritmetik Ortalama, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Örneklemler t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon Analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin duygusal emek gösterimlerine yönelik algı düzeylerinin yüzeysel rol yapma boyutunda düşük, derinden rol yapma boyutunda yüksek ve doğal duygular boyutunda çok yüksek olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin, araştırmanın diğer değişkeni olan psikolojik sözleşmeye uymalarına yönelik algı düzeylerinin kurumsal gelişime yönelik çaba boyutunda çok yüksek, ekstra performans ve sadakat boyutları ile psikolojik sözleşmenin toplamında ise yüksek olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin duygusal emek gösterimleri ile psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde, öğretmenlerin psikolojik sözleşmeye uyma düzeyleri ile doğal duygular boyutu arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki varlığına rastlanmıştır. Son olarak, öğretmenlerin duygusal emeklerine yönelik derinden rol yapma ve doğal duygular davranışlarının, psikolojik sözleşmeye uyma düzeylerinin %12'sini anlamlı bir şekilde açıklayabildiği görülmüştür.
Okul içi politik taktikler ile öğretmenlerin okul akademik iyimserlik düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, okul içi politik taktikler ile öğretmenlerin okul akademik iyimserlikleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2019–2020 eğitim-öğretim yılında Manisa ilinin Turgutlu ilçesinde kamu okullarında görev yapan 1873 öğretmen, araştırmanın örneklemini ise kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla ulaşılan 433 ilkokul, ortaokul ve lise öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veriler "Politik Taktikler Ölçeği" ve "Okul Akademik İyimserlik Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenler okul içi politik taktiklerden kendini sevdirmeye çalışma, çevre oluşturma, izlenim yönetimi, koalisyon oluşturma taktiklerinin orta düzeyde; bilgi yönetimi, suçlu arama ve mecburiyeti arttırma taktiklerinin ise düşük düzeyde gerçekleştiğini düşünmektedir. Araştırmada okul içi politik taktiklere yönelik öğretmen algılarının, çalışılan okul düzeyi değişkenine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği; ancak cinsiyet, kıdem, mezuniyet durumu, okulda bulunan öğretmen sayısı ve aynı okulda görev süresi değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer değişkenine ilişkin sonuçlardan da öğretmenlerin akademik iyimserliğin öz yeterlik boyutuna yönelik algı düzeylerinin yüksek; güven ve akademik vurgu boyutlarına yönelik algılarının ise orta düzeyde olduğu anlaşılmaktadır. Öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeylerinin cinsiyet, mezuniyet durumu, görev yapılan okuldaki öğretmen sayısı ve çalışılan okul düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar göstermediği; kıdem ve aynı okulda çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmada okul içi politik taktikler ile öğretmenlerin akademik iyimserlikleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde; öğretmenlerin politik taktiklerden kendini sevdirmeye çalışma, çevre oluşturma, bilgi yönetimi, izlenim yönetimi, koalisyon oluşturmaya yönelik algıları ile akademik iyimserliğin öz yeterlik boyutuna yönelik algıları arasında negatif yönlü, düşük düzeyde ilişki varken; suçlu arama ve mecburiyeti arttırma ile öz yeterlikleri arasında negatif yönlü, orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okul içi politik taktiklerden kendini sevdirmeye çalışma, çevre oluşturma, bilgi yönetimi ve izlenim yönetimine yönelik algıları ile akademik iyimserliğin güven boyutuna yönelik algıları arasında pozitif yönlü, düşük düzeyde ilişkiler tespit edilmiştir. Son olarak araştırmaya göre öğretmenlerin politik taktiklerden kendini sevdirmeye çalışma, çevre oluşturma, bilgi yönetimi, izlenim yönetimi, koalisyon oluşturma, suçlu arama ve mecburiyeti arttırmaya yönelik algıları akademik iyimserlik düzeylerini anlamlı bir şekilde yordamamaktadır.
Öğretmenlerin öz liderlik düzeyleri ile işe tutkunlukları arasındaki ilişki
Bu araştırma, öğretmenlerin öz liderlik düzeyleri ile işe tutkunlukları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evrenini, 2019–2020 eğitim öğretim yılında Bursa'nın Osmangazi ilçesinde liselerde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklemi ise kolay ulaşılabilir örnekleme tekniği ile seçilen 366 öğretmendir. Araştırma verileri "Öz Liderlik Ölçeği" ve "Çalışmaya Tutkunluk Ölçeği" ile toplanmıştır. Yapılan basıklık ve çarpıklık hesaplamalarına göre verilerin normal dağıldığı anlaşıldığından, analizlerde t-Testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu ve Çoklu Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin öz liderlik düzeylerine yönelik algı düzeylerinin kendini cezalandırma boyutunda düşük, kendi hedef belirleyerek başarılı performans hayal etme, kendini ödüllendirme, kendi kendine konuşma, düşünce ve fikirlerini değerlendirme, kendini gözlemleme, kendine hatırlatıcılar belirleme boyutlarında yüksek, doğal ödüller üzerinde düşünceyi odaklama boyutunda ise çok yüksek olduğu görülmektedir. Yine araştırmada öğretmenlerin işe tutkunluk düzeyleri dinçlik ve yoğunlaşma boyutlarında yüksek iken, adanmışlık boyutunda ise çok yüksektir. Araştırmada hem öz liderlik hem de işe tutkunluk düzlerine yönelik öğretmen algıları arasında cinsiyet kıdem mezuniyet durumu değişkeni öğretmen sayısı ve Aynı okulda çalışma süresi değişkenleri bakımından farklılık bulunmaktadır. Öğretmenlerin öz liderlik düzeyleri ile işe tutkunlukları arasında anlamlı pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada son olarak, davranış odaklı stratejilerine yönelik algılarının işe tutkunluk düzeylerini anlamlı bir şekilde yordadığı, ancak doğal ödüller üzerinde düşünceyi odaklama algılarının öğretmenlerin işe tutkunluklarının üzerinde bir etkisinin olmadığı anlaşılmaktadır.
Okullardaki informal iletişim düzeyi ile öğretmenlerin psikolojik sermayeleri arasındaki ilişki
Bu araştırmada okullardaki informal iletişim düzeyleri ile öğretmenlerin psikolojik sermayeleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evreni, 2020–2021 eğitim öğretim yılında İzmir'in Torbalı ilçesinde yer alan tüm okullarda görev yapan 1871 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini kolay ulaşılabilir örnekleme tekniği ile seçilen 396 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada basit tesadüfî örnekleme yoluna gidilmiştir. Araştırmada veriler "İnformal İletişim Ölçeği" ve "Psikolojik Sermaye Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde doğrulayıcı faktör analizi, aritmetik ortalama, tek yönlü varyans analizi, t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin okullarda informal iletişime yönelik "arkadaşlık, eğlenme, bilgi" algı düzeyleri ve okullarda genel olarak uygulanma düzeyine yönelik algılarının yüksek, "etkileme" boyutunda ise orta düzeyde olduğu görülmektedir. Araştırmada informal iletişim düzeylerine yönelik öğretmen algılarının, informal iletişimin bazı boyutlarında, mesleki kıdem ve çalışılan okul düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği, ancak cinsiyet, okulda bulunan öğretmen sayısı ve aynı okulda çalışma süresi, değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer değişkeni olan öğretmenlerin psikolojik sermayeye yönelik algılarının ise "özyeterlilik, güven, dışadönüklük, psikolojik dayanıklılık, umut" boyutları ve genel olarak psikolojik sermaye düzeylerinin çok yüksek "iyimserlik" düzeyinin ise yüksek olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeyleri çalışılan okul düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermezken, cinsiyet, kıdem, okulda bulunan öğretmen sayısı, aynı okulda çalışma süresi ve mezuniyet durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Yine araştırmada okulun informal iletişim düzeyi ile öğretmenlerin psikolojik sermayeleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde ise, öğretmenlerin okullardaki informal iletişimin arkadaşlık, eğlenme, etkileme, bilgi ve geneline yönelik algıları ile psikolojik sermayenin özyeterlilik, güven, dışadönüklük, psikolojik dayanıklılık umut ve geneli arasında pozitif yönlü düşük dereceli, eğlenme algıları ile iyimserlik ve psikolojik sermayenin geneli arasında ise pozitif yönlü orta dereceli bir ilişki bulunmaktadır. Araştırmanın bir başka sonucuna göre de okullardaki informal iletişimin eğlenme düzeyinin, öğretmenlerin psikolojik sermayelerini anlamlı şekilde yordadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte okullardaki informal iletişime yönelik arkadaşlık, etkileme ve bilgi boyutlarının ise, öğretmenlerin psikolojik sermayesini yordamadığı görülmektedir.