Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Kadir Sercan Bayram
10 theses · Hasan Kalyoncu University
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu öncesi ve sonrasında Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği
Temel olarak iş sağlığı ve güvenliği kavramı Sanayi İnkılabı ile birlikte doğmuştur. Fakat bununla birlikte klasik usullerle üretim yapılan dönemlerde de basit anlamda iş ve işçi güvenliğinden bahsetmek mümkündür. Nitekim zaman zaman işçilerin verimini artırmak için yüksek kalorili besinlerle beslenme tavsiye edilmiş, zaman zamanda ortamdaki tozlardan işçileri korumak amacıyla maske takılması önerilmiştir. İş güvenliği alanında yaşanan bu tarz ufak gelişmeler, Sanayi İnkılabından sonra hızlanmış ve günümüzdeki modern anlamda iş sağlığı ve güvenliği bilimini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmamın amacı ülkemiz açısından 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun önemini ortaya koymaktır. Çalışma yapılırken literatür taraması kullanılmıştır. Çalışmamın neticesinde ülkemizdeki iş güvenliği alanındaki kurum ve kuruluşlar ile yürürlükteki mevzuatın tüm paydaşlar açısından ne denli gerekli olduğu ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Okulöncesi öğretmenlerinin iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilgi düzeylerinin ölçülmesi
Araştırma okulöncesi öğretmenlerinin iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilgi düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin çeşitli değişkenler açışından anlamlı farklılık gösterip göstermediğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Okulöncesi öğretmenlerinin ve öğrencilerinin güvenli bir ortamda olmalarının sağlanması, potansiyel tehlikelerden korunma, risklerin en aza indirilmesi, öğretmende, öğrencide, velide ve dolayısıyla toplumda iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilincin oluşturulması, okulöncesi eğitim kurumlarının iş sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitim ihtiyacının tespit edilmesi gibi amaçlarla bu çalışma gerçeleştirilmektedir. Okulöncesi öğretmenlerinin iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilgi düzeylerini incelemek amacıyla çalışmada, nicel araştırma yaklaşımlarından tarama modeli kullanılmış ve öğretmenlerin mevcut bilgi düzeyleri analiz edilmiştir. Anketin sahada uygulanabilmesi için; gerekli etik kurulu izni alınmış ,google formlar üzerinden doldurması sağlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim –öğretim yılında Konya merkez ilçelerinde çalışan okulöncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklem seçerken, basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle 405 okulöncesi öğretmeni seçilmiş, geçerliliği ve güvenirliliği test edilen "İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Düzeyi Anketi" ile veriler toplanmıştır. Anket formu iki bölümden oluşmakta olup, birinci bölümde katılımcıların demografik bilgilerine, ikinci bölümde ise iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilgi düzeylerini ölçen maddelere yer verilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t –testi, tek yönlü anova ve anlamlı farklılık çıkan durumlar için Turkey HSD testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular sonucunda, okulöncesi öğretmenlerinin iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilgi düzeyleri; yaş, cinsiyet ve medeni durum, mesleki kıdem, kadro durumu, hizmet içi eğitim alıp almama durumu ve daha önce iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alıp almadıkları gibi değişkenlere göre araştırılmıştır. Araştırma sonucunda, okulöncesi öğretmenlerinin iş sağlığı ve güvenliği konusunda gerekli hassasiyetlere sahip olduğu, genel konularla ilgili bilgi sahibi olunduğu fakat yeterli düzeyde eğitim almadıkları, spesifik terim, konu ve mevzuatla ilgili birtakım eksikliklerin olduğu görülmüştür. Bu bağlamda çalışmada, uygulama sırasında ortaya çıkacak aksaklıkların ve risklerin ortadan kaldırılması ve önleyici önlemlerin etkinliğinin artırılması için hizmet içi eğitimlere dikkat çekilmektedir. İş sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitim programlarına daha fazla yer verilerek önleyici çalışmaların geliştirilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur. Çalışmanın, okul yöneticileri ve öğretmenlerin iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilinç düzeylerinin artırılmasına katkı sağlayacağı böylelikle farkındalık düzeylerinde artış olacağı ve eğitim ortamlarının daha güvenli oluşturulmasına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
İçme suyu arıtma tesisinde tehlikelerin, risklerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında 31 Ocak 2013'ten itibaren tüm işyerlerine risk değerlendirmesi yapma zorunluluğu getirilmiştir. Bu uygulamaya yönelik akademik çalışmalara katkı sağlamak amacıyla iş sağlığı ve güvenliği temel konuları incelenip örnek bir risk değerlendirme uygulaması gerçekleştirilmiştir. İçme suyu arıtma tesislerinde iş sağlığı ve güvenliğine yönelik tehlikeler ve riskler belirlenerek hazırlanan bu risk değerlendirme çalışmasında Gaziantep Su ve Kanalizasyon İdaresi Hacıbaba İçme Suyu Arıtma Tesisi ele alınmıştır. Saha çalışmaları ve bütün bölümler incelenerek hangi bölümde hangi tehlikelerin bulunduğu ve bu tehlikelerin nasıl ortadan kaldırılacağı veya en aza indirgeneceği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmalar sırasında yasal mevzuat temel alınıp ulaşılan sonuçlara yönelik öneriler dile getirilmiştir. Hazırlanan risk değerlendirmesi tablosunda Fine-Kinney metodu uygulanmıştır. Kullanılan bu metotta belirlenen tehlike ve riskler karşısında alınması gereken önlemler ayrıntılı bir şekilde belirtilmiştir. İçme suyu arıtma tesislerinde iş sağlığı ve güvenliğine yönelik çalışmaların, tesiste arıtılıp şebekeden musluğa kadar gelen suda aranan kalite kadar önemli olduğuna dikkat çekilmiştir.
İş sağlığı ve güvenliğinde risk analizi: Karayolları yapım çalışmalarından bir uygulama
Ulaşım anlamında dünya genelinde havayolu, denizyolu, demiryolu ve karayolu olmak üzere yaygın olarak dört tip yol tercih edilmektedir. Ulaştırma türlerine göre dünya genelinde ve ülkemizde en fazla tercih edilen yöntem karayoludur. Bu anlamda karayolları ulaşım anlamında oldukça önemli bir rol üstlenmektedir. Ülkemizde özellikle son yıllarda yapılan çalışmalarla yeni karayolları oluşturulmakta ya da mevcut yollar ihtiyaç doğrultusunda yenilenerek geliştirilmektedir. Bu çalışmada Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanı içerisinde yer alan illerden birinde karayolu yapım işi yüklenicisi olan bir şirketin mevcut koşulları göz önünde bulundurularak insan ve çevre sağlığına risk teşkil edebilecek tehlikeleri belirlenip L Tipi (5x5) Matris yöntemi kullanılarak risk değerlendirmesi yapılmıştır.
İş sağlığı ve güvenliğinde risk analizi: Metallerin makinede işlenmesi sektöründen bir uygulama
Metal imalat endüstrisi ülkemizde önemli bir sektör konumundadır. Bu sektörde iş kazası ve meslek hastalıkları sıklıkla görülmektedir. Dolayısıyla güvenli bir çalışma ortamı sağlanması için tehlikelerin tanımlanması, risk değerlendirmelerinin yapılması ve önleyici tedbirlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla Elazığ ilindeki bir metal fabrikasında gerçekleştirdiğimiz çalışmada, risk seviyeleri Fine – Kinney metodu kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmalarımız sonucunda mevcut durumlar göz önünde bulundurularak 16 adet tolerans gösterilemez risk, 24 adet esaslı risk, 25 adet önemli risk, 12 adet olası risk ve 40 adet önemsiz risk olmak üzere toplam 117 adet risk seviyesi tespit edilmiştir. Belirlenen risk seviyelerinin değerlendirilen tehlikelere göre dağılımı ve risk seviyelerinin ortalama değerleri tablolar halinde verilmiştir. Tespit edilen riskleri tamamen ortadan kaldırmak ya da etkilerini en aza indirebilmek için, önerilen düzeltici – önleyici işlemler uygulanmış ve risklerin alabileceği yeni seviyeleri yüzdelik dilimlerle gösterilmiştir. Sonuç olarak elde ettiğimiz verilere göre, metal sektöründe olası riskler için alınması gereken tedbirler uygulanarak, iş kazası ve meslek hastalıklarının önüne geçilmesi mümkün olabilecektir.
Ground mounted on-grid solar power plant installation and performance analysis: A case study in Gaziantep
The danger of rapid depletion of fossil fuels, and the adverse effects on human health and the environment from these sources increase the importance of renewable energy sources day by day. For this reason, the installation of systems that obtain electrical energy from the sun, which is one of the renewable energy sources and is an endless energy source, is increasing rapidly. The study aims to compare the data of the photovoltaic-based solar power plant owned by Gaziantep Hasan Kalyoncu University and the simulation results by changing the module technology and the placement angle of the panels; According to these results, to propose the most suitable angle and module technology for Gaziantep region. This study used four-year production data of Hasan Kalyoncu University's grid-connected Solar Power Plant between 01.01.2017-31.12.2020. In addition, simulations were made with PVGIS and PVSOL programs, both with the same module and with different module technology and different slope configurations from the plant. By comparing the obtained data, the most suitable module technology and inclination angle for the Gaziantep region are shared. The study is a resource for investors and academic studies to evaluate the potential of the region.
Diş hastanesinde yapılan risk analizinde Fine Kinney ile Bulanık(Fuzzy) Fine Kinney karşılaştırılması
İşçi ve işyeri kavramı yüzyıllardır var olan kavramlardır. İş Sağlığı ve Güvenliği kavramı M.Ö Babil hükümdarının yazdırdığı Hammurabi Kanunlarıyla başlamış olup, Avrupa da 18. ve 19. Yüzyılda sanayi devrimiyle de devam etmiştir. Ülkemizde ise ilk bilinen iş sağlığı ve güvenliği çalışmaları 12. Yüzyılda Ahilik(Fütüvvet) Teşkilatı ile başlamıştır ve 2012 de çıkarılmış olan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile devam etmektedir. Zamanla iş sağlığı ve güvenliği kavramları ön plana çıkmıştır. İş Sağlığı kavramı, çalışanın sağlıklı olması ve tehlikelerden korunması anlamına gelirken; İş Güvenliği kavramı ise, çalışan için tehlikeli durumları ortadan kaldırmayı ifade eder. İş sağlığı ve güvenliği tüm Kamu ve Özel sektörde uygulanmaktadır. Ülkemizde de 31.12.2023 tarihinde itibaren zorunlu hale gelecektir. Hastaneler ise İSG uygulamasının zorunlu olduğu yerlerdir. Sebebi ise sağlık sektörü çeşitli faktörlerden kaynaklanan risklerdir. İyi hazırlanmış bir Risk değerlendirme yöntemi tehlike ortaya çıkmadan engelleyebilir. Risk değerlendirme hazırlanırken Risk değerlendirme aşamaları adım adım takip edilip, geri bildirim yapılmalıdır. Risk değerlendirme de kullanılan yöntemde önemlidir. Biz bu çalışmamızda "Diş Hastanesinde Yapılan Risk Analizinde Fine-Kinney ile Bulanık(Fuzzy) Fine-Kinney Karşılaştırması" yapılmıştır. Risk analizlerinde çoğunlukla Fine-Kinney yönteminin uygulanmasının sebebi diğer yöntemlere göre daha güvenilir ve doğru analiz sağlamasıdır. Bulanık(Fuzzy) Fine-Kinney ise daha çok mühendislik alanlarında kullanılmaktadır. Bu yöntemde çalışmamızda Diş Hekimliği Hastanesinde gerçekleştirilen tüm işlemler için ayrı ayrı risk değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Fine Kinney yöntemiyle elde edilen risk sayımız sayımız 227 iken, bu değerlerin 65 adedi önemsiz risk, 142 adedi olası risk, 9 adedi önemli risk, 11 adedi yüksek risk iken çok yüksek riske rastlanılmamıştır. Bulanık(Fuzzy) Fine Kinney yöntemi ile risk sayımız 227 olup, bu değerlerin 64 adedi olası risk, 151 adedi önemli risk, 12 adedi yüksek risk iken önemsiz risk ve çok yüksek risk tespit edilmemiştir. Fine Kinney yöntemine göre ortalama risk değeri 42,72 iken, Bulanık Fine Kinney yöntemi ile ortalama risk değeri 101,40 a yükselmiştir. Fine Kinney yöntemi uygulandığında olası risk olarak kabul edilen tehlikeler, Bulanık(Fuzzy) Fine Kinney yöntemi uygulandığında önemli riske dönüşmektedir. Bu da bize tedbiri biraz daha arttırmamız gerektiği ve önlemler alma kısmında daha dikkatli davranmamız gerektiğini gösterir.
Meslek yüksekokulu öğrencilerinin iş sağlığı ve güvenliği algılarının belirlenmesi
Bu nedenle sağlık sektörünün çalışanlarının maruz kaldığı tüm tehlike ve risklerine maruz kalabilmektedir. Bu nedenle sağlık sektörünün çalışanlarının maruz kaldığı tüm tehlike ve risklerine maruz kalabilmektedir. Bu çalışmada sağlık alanında stajyer öğrenci olarak faaliyet gösteren meslek yüksekokulu öğrencilerinin İSG algı düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, meslek yüksekokulu öğrencilerinin İSG bilgi düzeyleri ve algılarını saptamak ve olası etkenleri belirlemek amacıyla kesitsel özellikte planlanmıştır. Araştırma, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu sağlık programında okuyan öğrencilerinin tümü araştırma evreni olarak kabul edilmiş ve örneklem seçimi yapılmayarak tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmaya gönüllü 255 öğrenci katılmış olup büyük çoğunluğu %78.8'i Kadın (n=201), %21.2'si Erkek (n=54) öğrencidir ve yaş ortalaması 21.15±2.4 olarak bulunmuştur. Verilerin toplanmasında 'Kişisel Bilgi Formu' ve 'Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği (İSGÖ)' kullanılmıştır. İSGÖ'de bulunan ifadelere verilen cevaplar için güvenirlik katsayısı α=0,96 bulunmuş, Ölçeğin 7 alt boyutu güvenirlik katsayıları 0,89 ile 0,93 arasında değişmektedir. Tüm Ölçek ve alt boyutları için puan ortalamaları 3 ve üzeri puan bulunmuş olup; en yüksek puan ortalamasının koruyucu önlemler ve kurallar alt boyutunda (X̄±SS=4.45±1.19) bulunan ifadeler olduğu saptanmıştır. İSGÖ puan ortalamalarının yaş, cinsiyet, İSG tebliği okuma, okunulan bölüm gibi değişkenlerde anlamlı düzeyde farklılıklar olduğu tespit edilmiş olup çok tehlikeli işyerleri sınıfına giren hastanelerde çalışan ve stajyerler için çalıştığı kurum ve yaptığı işin niteliğine uygun iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri ve farkındalığın arttırılmasının önemi anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: İş sağlığı, iş güvenliği, sağlık çalışanları.
Ameliyathane çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilgi düzeylerinin incelenmesi
Ameliyathane çalışanları, sağlık hizmetlerinin en yoğun ve riskli ortamlarında çalışmaktadırlar. Bu çalışma, ameliyathane çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği (İSG) konusundaki bilgi düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, ameliyathane çalışanlarının karşılaştığı fiziksel, kimyasal, biyolojik ve psikososyal riskler üzerinde durulmuş ve bu risklerin sağlık üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Çalışma, Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nin ameliyathane biriminde görev yapan 413 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, Google form kullanılarak toplanmış ve 38 soruluk anket ile analiz edilmiştir. Anket soruları, 5'li Likert ölçeği kullanılarak katılımcıların İSG algı düzeylerini ölçmeyi hedeflemiştir. Verilerin analizi, SPSS 25.0 istatistik programı ile yapılmış ve Cronbach's Alpha değeri 0.851 olarak bulunmuştur, bu da çalışmanın yüksek güvenilirlikte olduğunu göstermektedir. Çalışmanın bulgularına göre, ameliyathane çalışanlarının İSG algı düzeyleri cinsiyete göre farklılık göstermemektedir. Ancak mesleki deneyim süresi ve İSG algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar saptanmıştır. Özellikle, 6-10 yıl deneyime sahip katılımcıların İSG algılarının daha düşük olduğu belirlenmiştir. Çalışma, ameliyathane çalışanlarının İSG bilgi düzeylerinin yetersiz olduğunu ve bu alanda daha fazla eğitim ve farkındalık çalışmalarının yapılması gerektiğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, ameliyathane ortamında çalışanların karşılaştığı risklerin azaltılması ve daha güvenli bir çalışma ortamının sağlanması için kritik öneme sahiptir. Bu doğrultuda, İSG eğitimlerinin düzenlenmesi ve proaktif yaklaşımların benimsenmesi önerilmektedir.
Sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliğini etkileyen risk etmenlerinin değerlendirilmesi
Sanayi devrimi ile birlikte, üretim hızının artması, üretim usullerinin değişmesi, yeni çalışanların ortaya çıkması beraberinde yeni sorunları getirmiştir. Uzun ve zor çalışma koşulları nedeniyle iş kazaları ve meslek hastalıklarında hızlı bir artış yaşanmıştır. Yaşananların bir neticesi olarak modern anlamda iş sağlığı ve güvenliği kavramı ortaya çıkmıştır. İş sağlığı ve güvenliği, iş yaşamında hem çalışanlar hem de işverenler açısından önemi ve gerekliliği anlaşıldıkça, devletlerin de öncülük etmesiyle çalışma alanlarının tamamında uygulama alanı bulmuştur. Sağlık çalışanları mesleki çalışma şartlarının bir sonucu olarak iş kazası ve meslek hastalıklarına yakalanma riskinin en fazla olduğu sektörlerdendir. Bu çalışmanın amacı sağlık çalışanlarını iş hayatlarında etkileyen risk faktörlerinin değerlendirilmesidir. Çalışma yapılırken literatür taraması kullanılmıştır. Çalışmanın neticesinde sağlık çalışanlarının meslek hayatları boyunca birçok tehlike ve riskle karşı karşıya kaldıkları tespit edilmiştir. Bu risklere karşı yerinde önlem alınmaz ve koruma tedbirleri uygulanmaz ise sağlık çalışanlarında tedavisi olmayan meslek hastalıkları ve ciddi iş kazalarının yaşanılması kaçınılmazdır.