Theses supervised by Prof. Dr. Belkıs Zervent Ünal

14 theses · Çukurova University

Master'sOpen AccessTR

Denim kumaşlarda seçilmiş konfor ve performans özelliklerinin optimizasyonu

Bu çalışmanın amacı, çeşitli yıkama işlemlerine tabi tutulmuş farklı fiziksel özelliklere sahip denim kumaşlarda, seçilmiş konfor ve performans özelliklerinin belirlenmesi ve üretim öncesi tahminlenmesine yönelik optimizasyon modelleri oluşturulmasıdır. Bu amaçla JNR MENSUCAT A.Ş. (Kadirli) işletmesinde 13 farklı denim kumaş üretilmiş, daha sonra üretilen kumaşların bir kısmına yıkama işlemi uygulanarak toplam 27 adet numune elde edilmiştir. Numune kumaşların seçilmiş fiziksel ve konfor/performans özellikleri standartlara göre tespit edilmiştir. Bu özellikler gramaj, atkı ve çözgü iplik numaraları, atkı ve çözgü sıklıkları, örgü raporu, atkı ve çözgü kopma mukavemeti, yumuşaklık, hava geçirgenliği ve su buharı geçirgenliği olarak sıralanabilir. Testler sonucu elde edilen verilere SPSS paket programı kullanılarak çeşitli analizler (K-S testi, Runs testi, regresyon analizi) uygulanmış ve böylece üretim öncesi tahminlemeye yönelik fiziksel ve konfor/performans özellikleriyle ilgili eşitlikler oluşturulmuştur. Daha sonra bu eşitlikler kısıt olarak kullanılarak her bir konfor/performans özelliğinin ayrı ayrı eniyilenmesinin amaçlandığı veya birden fazla konfor ve/veya performans özelliğinin aynı anda optimize edilmeye çalışıldığı toplam 10 adet matematiksel model oluşturulmuştur. Ardından bu modellerin optimum çözümleri LINGO 18.0 optimizasyon yazılımı kullanılarak belirlenmiş ve sonuçlar irdelenmiştir.

Şadi Kahya
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Havlu kumaşlara katyonizasyon işleminin uygulanması ve söz konusu işlemin ürün performansına etkisinin incelenmesi

Çalışma kapsamında, farklı hav çözgü ipliği hammadde tipine ve farklı gramaja sahip havlu kumaşlar ağartma işleminin uygulanıp uygulanmama durumuna göre de gruplandırıldıktan sonra farklı konsantrasyonlarda katyonize edilmiştir. Ağartma işlemi uygulanmadan farklı konsantrasyonlarda katyonize edilen kumaşların ve ağartma ve katyonizasyon işleminin birlikte uygulandığı havlu kumaşların performans ve haslık özellikleri tespit edilmeye çalışılırken ağartma prosesinin yerine çevreci katyonizasyon işleminin uygulanabilirliği de araştırılmıştır. Ağartma ve katyonizasyon işlemlerinin ardından aynı koşullarda tuz ve soda olmadan boyanan, yıkanan ve kurutulan kumaşların kopma mukavemetleri, yumuşaklık, hidrofilite, sürtünme haslıkları ve yıkama haslıkları standartlara uygun olarak test edilmiştir. Elde edilen veriler grafiksel ve istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak, havlu kumaşların test edilen özellikleri değerlendirildiğinde ağartma işlemi yerine katyonizasyon işleminin uygulanmasının havlu kumaşlara kopma mukavemeti ve yumuşaklık açısından olumlu katkı sağladığı, hidrofilite ve haslık değerleri açısından da kabul edilebilir seviyelerde sonuçlar elde edildiği saptanmıştır.

Ece Kalkanlı
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Ozonlama proses şartlarının denim kumaş performans özelliklerine etkisinin incelenmesi

Çalışma kapsamında; güçlü bir renk açıcı olan ozon gazı ile uygulanan efekt verme amaçlı ozonlama işleminin ve bu işlemin proses şartlarındaki değişimlerin seçilmiş denim kumaşların performans özellikleri üzerindeki etkisinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 4 tip denim kumaşa (atkısı elastanlı ve elastansız, çözgüsü halat veya slasher boyalı) 3 farklı ozonlama süresi (10-20-30 dakika) ve 4 farklı ozon oranında (%40-%60-%80-%100) ozonlama işlemi uygulanmıştır. Ayrıca ozonlama öncesi uygulanan ön işlem tipinin etkisini görmek amacıyla rins yıkama ve hidrojen peroksit ağartma işlemlerine tabi tutulan kumaşlar da kıyaslanmıştır. Bu kapsamda 4 tip denim kumaşa 8 farklı proses uygulanmış ve böylelikle 32 farklı numune kumaş elde edilmiştir. Ardından elde edilen kumaşlara kullanım yerine göre önemli olan kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti, dikiş mukavemeti, yumuşaklık derecesi tayini ve spektrofotometrik renk analizi testleri uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar istatistiksel ve grafiksel olarak değerlendirilmiştir. Genel olarak; ozonlama işleminin ele alınan tüm özellikleri etkilediği görülmüştür. Ozonlama süresi ve oranındaki artışın kopma ve yırtılma mukavemeti değerlerini olumsuz etkilediği, yumuşaklık ve dikiş mukavemetinde ise anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca halat ve slasher boyalı kumaşların ozonlama işlemi sonucu farklı davranışlar gösterdiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Denim Kumaş, Ozonlama Proses Şartları, İndigo Boyama, Performans Özellikleri, Renk Değerlendirmesi

Ayşe Deniz Küçük
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Bambu lifinin takım elbiselik kumaşlarda kullanılabilirliğinin ve performansının araştırılması

Çalışma kapsamında, takım elbiselik kumaşlarda doğal liflerle (pamuk, yün, keten, ipek vb.) karışım olarak kullanılan sentetik (polyester, Poliamid vb.) ve rejenere selülozik (viskon vb.) liflerin yerine alternatif olarak bambu lifinin kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla aynı konstrüksiyona sahip bambu/elastan, viskon/yün/elastan, bambu/yün/elastan ve pes/yün/elastan karışımlı kumaşların seçilmiş parametrelere göre temel performans özellikleri (mukavemet, yumuşaklık, haslıklar, hava geçirgenliği v.b) karşılaştırılmıştır. Elde edilen verilere göre bambu lifinin tek başına veya yün ile karışım halinde kullanıldığı kumaşların seçilmiş performans özelliklerinin klasik takım elbiselik kumaşlarla benzer değerler aldığı ve bambu kullanımının herhangi bir olumsuz duruma neden olmadığı sonucuna varılmıştır. Başka bir ifadeyle bambu lifinin takım elbiselik kumaşlarda kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bambu lifi, Takım elbiselik kumaş, Kumaş performans Özellikleri, Sürdürülebilirlik, Kimyasal lif

Mert Kutgi
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
Master'sOpen AccessTR

İSG uygulamalarında kullanılan paket programların ve bu programların iş güvenliği uzmanlarının stres seviyesine etkisinin incelenmesi

Bu çalışmada iş sağlığı ve güvenliği alanında kullanılan paket programların iş güvenliği uzmanlarında görülen stres üzerinde bir etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma, 11.04.2021-29.06.2021 tarihlerini kapsayan dönem içinde e-anketi yanıtlayan 308 uzman ile yapılmıştır. Veriler SPSS® (Statistical Package fort he Social Sciences) paket istatistik programı ile analiz edilmiştir. Anketin birinci kısmında sosyo-demografik özelliklere yönelik sorular, ikinci kısımda iş güvenliği uzmanlarında stres seviyesini değerlendirmeye yönelik sorular, üçüncü bölümde ise İSG yazılımları ile ilgili sorular yer almaktadır. Uygulanan anket çalışması sonucunda elde edilen bulgulara göre, işveren müdahalesi ve mevzuatın uygulanmasında yaşanan zorluklar uzmanların çalışma yaşamlarında çoğunlukla şikâyetçi oldukları durumlar olmakla beraber büyük bir çoğunluğu ise İSG yazılımları sayesinde işlerini anlık ve kolayca takip edebildiklerini ve yazılımların kolaylık kazandırdıklarını belirtmişlerdir.

Paket programlarStresStres faktörleri+3
Ahter Şimal Köroğlu
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Hava jetli dokuma makinalarında hava sarfiyatını azaltmaya yönelik yaklaşımlar

Çalışma kapsamında, hava jetli atkı atma sistemine sahip dokuma tezgâhlarında kullanılan yüksek basınçlı hava miktarının azaltılması amacıyla çeşitli yaklaşımlar geliştirilmesi hedeflenmiştir. Öncelikle hava jetli dokuma tezgâhlarında elektrik tüketimini azaltabilmek için hava sarfiyatına etki eden parametreler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Atkı ipliği ve atkı varış süresinin hava sarfiyatı ile olan ilişkisi incelenmiş ve sarfiyatı azaltmaya yönelik öneriler geliştirilmiştir. Çerçeve hareketi ve tefe hareketi analiz edilip bunun atkı varış süresi üzerine etkisi irdelenmiştir. Yapılan denemelerden elde edilen sonuçlara göre ana enjektör üzerinde yapılacak iyileştirmeler ile hava sarfiyatını çok fazla arttırmadan atkı varış süresinin önemli düzeyde kısaltılabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Nozzl, Hava jetli atkı atma, Ana enjektör, Hava tasarrufu

Dokuma makineleriEnerji tasarrufuEnjektörler+1
Bayram Demir
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Seçilmiş bir taşyünü üretim tesisisinin iş sağlığı ve güvenliği yönünden incelenmesi

Çalışma kapsamında Türkiye'de üretim yapan seçilmiş bir taşyünü üretim tesisinin iş sağlığı ve güvenliği yönünden değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla ülkemiz için ticari anlamda büyük öneme sahip bir işletmede, yerinde ziyaretler ve işletme bünyesinde çalışan teknik personel ile iş güvenliği uzmanlarıyla detaylı görüşmeler yapılmıştır. Bu incelemeler sonucunda, çok tehlikeli sınıfa giren bu tesisin mevcut riskler, alınan/alınması gereken önlemler, kullanılan kişisel koruyucu donanımlar vb. açılarından değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca riskleri ortaya koymak için üretim aşamaları detaylı olarak ele alınmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucu bir taşyünü üretim tesisinde en büyük risk faktörlerinin hangi üretim aşamalarında/hangi bölümlerde olduğu tespit edilmiştir. Tesiste iş sağlığı ve güvenliği alanında verilen eğitimler araştırılmış, bu eğitimlerin uygulanış şekilleri, uygulama sıklıkları ve etkileri tesisteki uzmanlar ile görüşülerek ortaya konulmuştur.

İsmail Köseli
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Laboratuvar ve boyahanede yapılan boyamalar arasındaki renk farkının azaltılmasına yönelik bir çalışma

Çalışma kapsamında, laboratuvarda başlayan ve işletmede sona eren renk oluşum serüveninde, işletmedeki en büyük problemlerden birisi olan laboratuvar – işletme uyumunu incelemek ve aradaki farkı minimize etmek amaçlanmıştır. Ayrıca laboratuvar tarafından hazırlanan reçetelerin, işletme kısmında uygulanması esnasında yapılan denemeleri azaltmak ve bu süreçte kaybedilen zaman, işgücü, boya/kimyasal tüketimini önlemek amacıyla gerekli düzeltmelerin yapılması hedeflenmiştir. Bu amaçla viskon / pamuk / elastan içerikli seçilmiş bir dokunmuş kumaşa farklı reçetelerle laboratuvar ortamında ve işletme ortamında boyama işlemleri uygulanmış ve renk değerleri karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Uygulanan denemeler ile renk farkı minimize edilmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda; laboratuvar ortamındaki boyama reçetesinden kostiğin tamamen çıkarılması ve pH değerinin düşürülmesiyle daha koyu renkler elde edilebildiği görülmüştür.

Abdulkadir Erçakallı
Çukurova University
2023
00
Master'sOpen AccessTR

İki boyutlu yapılar ile termoplastik polimer nanolifler arasındaki adezyonun optimizasyonu

Çalışma kapsamında elektrospinning ile üretilen termoplastik poliüretan (TPU) nanolifler ile iki boyutlu nitinol örgülü yapılar arasındaki yapışma kuvvetinin değerlendirilmesi ve iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda örgülü yapıların nanolif ile kaplanması için farklı yöntemler kullanılmış ve yapışma dayanımları test edilerek karşılaştırılmıştır. Örgülü yapılar bir yuvarlak örgü makinesi kullanılarak üretilmiş ve daha sonra 3 boyutlu örgülü yapılar kesilerek 2 boyutlu hale getirilmiş ve tasarlanan bir düzenek yardımıyla fırınlanarak düzleştirilmiştir. İki boyutlu örgülü yapının nanolifler ile kaplanması sırasında sıcak hava ile ısıl işlem, TPU ile ön kaplama, plazma işlemi ve iki taraflı kaplama yöntemleri kullanılmıştır. Hazırlanan numunelerin yapışma kuvvetleri DIN EN ISO 11339 standardına göre uygulanan soyma testi ile ölçülmüş ve elde edilen değerler karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak nanoliflerin ısıtılması, işlem görmemiş numunelere kıyasla yapışmada 2,4 kat artış sağlamıştır. Nitinol örgülü yapının TPU ile ön kaplanması, işlem görmemiş numunelere göre yapışma mukavemetinde ortalama 9,15 kat artışa neden olmuştur. İki taraflı kaplama 2 kat, argon plazma ile yapılan işlem 2,5 kat artış sağlamıştır

Emre Özdemir
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Özel sektör ve kamu çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği farkındalıklarının karşılaştırılması

Çalışma kapsamında, kamu ve özel sektör çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği (İSG) farkındalıklarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla seçilmiş sektörlerde (eğitim, inşaat, sağlık) kamu ve özel sektör çalışanlarına uygulanmak üzere literatür ve uzman görüşleri değerlendirilerek bir anket oluşturulmuştur. Bu anket 13.10.2023-15.01.2024 tarihlerini kapsayan dönemde yüz yüze 303 kamu ve özel sektör çalışanına uygulanmıştır. Anketin birinci bölümünde sosyo-demografik özelliklere yönelik sorular, ikinci bölümde işyeri ve çalışanların iş sağlığı ve güvenliği açısından durum tespitine yönelik sorular, üçüncü bölümde ise çalışanların İSG farkındalığını ölçen sorular yer almaktadır. Araştırma kapsamında uygulanan anket çalışması sonucunda elde edilen bulgulara göre, kamu ve özel sektör çalışanlarının İSG farkındalık düzeyleri arasında genel olarak istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Veriler SPSS® (Statistical Package fort he Social Sciences) istatistiksel paket program ile analiz edilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının yeterli ve düzenli olmaması durumunda karşılaşabilecek en büyük olumsuzluğun çalışılan işin güvenlik koşullarının risk teşkil etmesi olduğu belirtilmiştir.

Remziye Kaya
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Tufting halı üretiminde geri dönüşüm elyaf kullanımı ve halı performansına etkilerinin araştırılması

kavramdır. Özellikle doğada kaybolma süresi çok uzun olan sentetik liflerin geri dönüştürülerek yeniden kullanımı dünya geleceği için zorunlu hale gelmiştir. Çalışma kapsamında geri dönüşüm polyester (PES) ve polipropilen (PP) liflerin, tufting halı üretiminde kullanım olanaklarının araştırılması amaçlanmıştır. Hav ipliği olarak 1700x2 dtex geri dönüşüm ve orijinal PP ve PES iplikler, taban halısı olarak ise yine geri dönüşüm PES liflerinden üretilmiş bir yapı kullanılarak aynı konstrüksiyonda tufting halı numuneleri üretilmiştir. Ardından numunelerin statik yük altında kalınlık kaybı ve numunenin rezilyans davranışı, dinamik yük altında kalınlık kaybı, aşınma dayanımı, görünümü muhafaza etme derecesi ve ilmek çekme dayanımı özellikleri standart yöntemler ile test edilmiştir. Sonuç olarak geri dönüşüm PES ve PP liflerinin tufting halı üretiminde kullanılabileceği, performans parametrelerinin de önemli ölçüde bir değişim gözlenmediği tespit edilmiştir. Geri dönüşüm PES ve orijinal PES ipliklerinden üretilen halılar birbirine yakın performans sergilerken PP ipliklerde geri dönüşüm işleminin iplik özelliklerinde bir miktar değişikliğe neden olduğu tespit edilmiştir.

İbrahim Halil Çaktu
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

İndigo boyalı ipliklerden geri dönüşüm ile elde edilen liflerin iplik ve kumaş performansına etkisi

Artan dünya nüfusunun elyaf ihtiyacını karşılamak ve tarım alanlarının giderek azalması nedeniyle tekstil sektöründe sürdürülebilirliğin önemi her geçen gün artmaktadır. Denim kumaşlarda en çok tercih edilen elyaf pamuk elyafıdır. Pamuğun tekstil pazarındaki kullanım payının giderek artması sebebiyle denim kumaşlar üzerinde de sürdürülebilirlik çalışmaları yapılmaktadır. Tez çalışmasıyla indigo boyalı atıl ipliklerin geri dönüştürülmesi ile sürdürülebilir bir denim üretim prosesi sağlanması amaçlanmıştır. Denim işletmesinden elde edilen atık haldeki indigo boyalı iplikler mekanik geri dönüşümle elyaf haline getirilmiştir. Elde edilen lifler harmanda %30, %50 ve %70 oranında pamuk elyafı ile karıştırılarak iplik üretimi gerçekleştirilmiş, üretilen karışım ipliklerin test değerleri %100 pamuk iplikleri ile karşılaştırılmıştır. İplik içerisinde recycle elyaf oranı arttıkça beklenen şekilde iplik özelliklerinin bir miktar olumsuz etkilendiği görülmüştür. 1 kg iplik üretim hammadde maliyetinin ise recycle oranı arttıkça düştüğü sonucuna varılmıştır. Üretilen ipliklerden 3/1 Z dimi örgüsünde denim kumaş üretilmiş olup kumaşlara elastikiyet, kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti, gramaj, çözgü çekmesi, atkı çekmesi, hava geçirgenliği, yumuşaklık ve sürtmeye karşı renk haslığı testleri uygulanmıştır. Recycle elyaf kullanımının kumaşın elastikiyet, gramaj, çözgü ve atkı çekmesi ile sürtmeye karşı renk haslığı üzerinde olumsuz bir etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. İplikte recycle elyaf kullanılarak üretilen kumaşların, %100 pamuk ipliği kullanılarak üretilen kumaşlara göre yırtılma ve kopma mukavemetlerinin ise bir miktar azaldığı tespit edilmiştir. Yapılan yaşam analizi değerlendirmesinde kaynak tükenmesi, küresel ısınma, insan yaşamı üzerindeki toksik etki, tatlı su yaşamı üzerindeki toksik etki, deniz yaşamı üzerindeki toksik etki, karasal yaşam üzerindeki toksik etki ve toplam su kullanımı gibi değerlerin etkisine bakılmıştır. Kumaşlarda geri dönüşüm elyaf oranı arttıkça paralel doğrultuda yaşam analizi değerleri olumlu etkilenmiştir. Anahtar Kelimeler: Pre-Consumer, İndigo İplik Açma, Geri Dönüşüm iplik, Yaşam Analizi Değerlendirmesi

Fehmi Baylak
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Geri dönüşüm tekstil lifleri ve ahşap talaşı katkılı kompozit malzeme tasarımı ve geliştirilmesi

Tekstil sektörü ısı yalıtımı, ses yalıtımı, elektromanyetik kalkanlama, dekoratif görüntü vb. birden fazla işlevin aynı zamanda karşılanması için kullanılan malzemelerin bulunduğu büyük bir sektördür. Araştırmanın amacı, takviye malzemesi olarak ahşap talaşı ve geri dönüşüm tekstil lifleri, matris malzemesi olarak ise poliüretan ve üre formaldehit reçine kullanılarak kompozit yapılar üretilmesi ve optimizasyonudur. Bu malzemelerin özelliklerinin yapıya katma değer kazandıracağı, bu sayede farklı alanlarda kullanıma uygun kompozit malzeme üretilebileceği düşünülmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde geri dönüşüm liflerle birlikte ahşap talaşının aynı yapıda kullanım olanaklarını araştırmak için farklı reçine türleri ve üretim yöntemleri ile ön çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Ön çalışmalardan elde edilen verilerle takviye malzemesi olarak 2 farklı ahşap talaşı (bambu ve kızılçam), 3 farklı (3 denye, 6 denye, 15 denye) kalınlıkta geri dönüşüm polyester lifi tercih edilmiş ve matris malzemesi olarak üre formaldehit, poliüretan reçineler farklı aşamalarda hibrit kopozit yapısında kullanılmıştır. İkinci bölümde ayrı ayrı talaşlar ve lifler takviye malzemesi, üre formaldehit reçinesi matris malzemesi olarak sıcak presleme yöntemiyle lifli ve talaşlı plakalar üretilmiştir. Son bölümde plakalar 2 mm kalınlıklarda kesilerek 2x50 cm boyutlarında levhalar elde edilmiştir. Bu levhalar (takviye elemanı olarak) ile poliüretan reçine (matris) farklı parametrelerde bir araya getirilmiş ve açık kalıplama yöntemi ile 18 farklı kompozit malzeme üretimi gerçekleştirilmiştir. Üretimi gerçekleştirilen bu numunelere, eğilme dayanımı, çarpmaya karşı eğilme mukavemetinin tayini, yüzeye dik çekme dayanımı gibi mekanik testlerin yanında ısı yalıtımı ve ses yalıtımı testleri uygulanmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Genel olarak yapıda lif levha kullanımının numunelerin çarpmaya karşı dayanımını arttırdığı görülmektedir. Ayrıca lif levhalarla talaş levhaların aynı yapıda kullanılması eğilmeye karşı direnci artırmaktadır. Yüzeye dik çekme direncine talaş türü veya lif kalınlığının direk olarak önemli bir etkisinin olmadığı, reçinenin yapıya yerleşme şekli ve katmanlar arası yapışma özelliklerinin daha etkili olduğu söylenebilmektedir. Isı yalıtım özelliklerinin talaş levha kullanılan numunelerde daha iyi olduğu görülmektedir. Ses yutumu ve ses iletim kaybında farklı frekanslarda olumlu sonuçlar elde edilmiştir.

Sait Yılönü
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Davranış odaklı güvenlik yönetimi kapsamında seçilmiş bir sektörde belirli kritik davranışların incelenmesi

Çalışma kapsamında, Davranış Odaklı Güvenlik Yaklaşımının seçilmiş bir sektör özelinde belirlenen iş sağlığı ve güvenliği açısından tehlikeli davranışların analiz edilmesi ve azaltılması amacıyla kulanımı hedeflenmiştir. Bu çalışma, ülkemizde iş güvenliği kapsamında çok tehlikeli iş kolu olarak değerlendirilen elektrik dağıtım sektöründe faaliyet gösteren seçilmiş bir yüklenici firmada yürütülmüştür. Öncelikle seçilen firmada risk analizi yapılarak elektrik dağıtım sektöründe en çok karşılaşılan tehlikeler ve riskler belirlenmiş, alınacak tedbirler kararlaştırılmıştır. Yapılan risk değerlendirmesi kapsamında çalışanların kaza yapmasına en çok neden olan 5 tehlikeli davranış seçilmiştir. Yaygın olarak kullanılan kök neden analizi yöntemlerinden 5 neden analizi ile seçilen tehlikeli davranışlar incelenmiş ve bu davranışların kök nedenleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ardından aynı kritik davranışlar Davranış Odaklı Güvenlik Yönetimi kapsamında da ABC yaklaşımı kullanılarak ele alınmıştır. Çalışanların davranışları gerçekleştirirken davranış öncesi ve davranış sonrası durumları analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Kaza önleme yaklaşımları kapsamında davranış odaklı güvenlik yönetiminin bakış açısı ve yaklaşımının ülkemizde daha da fazla artması hedeflenmiştir. Sonuç olarak, incelenen kritik davranışların kök neden analizi sonucu ortaya çıkan bulguların kısıtlı olduğu ve proaktif olmadığı, aynı davranışların ABC yaklaşımıyla incelendiğinde ise gözleme dayandığından sonuçların mevcut davranışların neden yapıldığı durumunu anlamaya daha fazla imkan verdiği anlaşılmıştır.

Mehmet Erkan Aslantuğ
Çukurova University
2025
00

Other supervisors