Department of Educational Sciences
142
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Öğretmenlerin yenilikçi iş davranışları ile duygusal zekâları arasındaki ilişkide okul yöneticilerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarının etkisi
Günümüz eğitim ortamlarında öğretmenlerin hem duygusal yeterliliklerini hem de yenilikçi iş becerilerini geliştirmeleri, okullarda sürdürülebilir liderlik uygulamalarıyla yakından ilişkilidir. Nitekim hızlı değişen toplumsal ve teknolojik koşullar, öğretmenlerin bireysel kapasitelerini geliştirmelerini ve bu süreçte yönetsel destek görmelerini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile yenilikçi iş davranışları arasındaki ilişkiyi anlamlandırmada okul yöneticilerinin sergilediği sürdürülebilir liderlik davranışlarının belirleyici olabileceği düşünülmektedir. Dolayısıyla sürdürülebilir liderliğin, öğretmenlerin duygusal ve mesleki kapasiteleri üzerindeki etkisinin ortaya konulması önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin yenilikçi iş davranışları ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişkide okul yöneticilerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarının etkisini incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kapsamında desenlenmiştir. Veri toplama araçları olarak; "Okullarda Sürdürülebilir Liderlik Ölçeği", "Duygusal Zekâ Ölçeği", "Yenilikçi İş Davranışı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Veriler SPSS 29 programı ile analiz edilmiş; normal dağılım göstermesi nedeniyle parametrik testler uygulanmıştır. Grup karşılaştırmalarına yönelik analizlerde Bağımsız Örneklemler t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulanmış; anlamlı farklılıkların kaynaklarını belirlemek amacıyla Tukey ve Games-Howell post hoc testlerinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Pearson Korelasyon Analizi, yordayıcı etkileri incelemek için Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ve aracılık etkisini test etmek amacıyla Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Isparta İl Millî Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı devlet okullarında görev yapan ve basit rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenen 489 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma bulgularına göre, duygusal zekâ ile yenilikçi iş davranışları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ancak, okul yöneticilerinin sürdürülebilir liderlik davranışlarının bu ilişki üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir aracılık etkisi bulunmamıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Okullarda örgütsel dedikodu ile örgütsel sinizm arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, kamu okullarında görevli öğretmenlerin örgütsel dedikodunun işlevine ilişkin algıları ile örgütsel sinizme ilişkin algıları arasındaki ilişkilerinin incelenmesidir. Bu amaçla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2891 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem almada seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme kullanılmıştır. Her biri bir tabaka olarak ele alınan Siirt il merkezindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise okul kademelerinde görev yapan 411 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; öğretmenler örgütsel dedikodunun haberdar olma ve ilişkileri geliştirme işlevlerinin düşük, örgütsel zarar işlevinin ise yüksek olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenlerin örgütsel sinizmin geneli ile bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutlarına ilişkin algıları düşüktür. Örgütsel dedikodunun haberdar olma, ilişkileri geliştirme ve zarar işlevlerine ilişkin algı arttıkça öğretmenlerin sinizm algıları da artmaktadır. Araştırmada örgütsel dedikodunun öğretmenlerin örgütsel sinizm algılarının istatistiksel bakımdan anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.
Yükseköğretimde bilim diplomasisi
Bu araştırmanın amacı, devlet ve vakıf üniversitelerinde görev yapan dekan ve dekan yardımcılarının görüşlerine göre yükseköğretim kurumlarınca yürütülen bilimsel çalışmaların bilim diplomasisi uygulamalarına etki düzeyini belirlemektir. Araştırmada nicel araştırma deseninde kesitsel tarama modeli tercih edilmiştir. Türkiye genelinde 433 dekan ve dekan yardımcısına ulaşılarak "Yükseköğretimde Bilim Diplomasisi Ölçeği" ile veriler toplanmıştır. Araştırma sonucunda dekan ve dekan yardımcıları yükseköğretim kurumlarınca yürütülen bilimsel çalışmaların, bilim diplomasisi uygulamalarına genel olarak "orta" düzeyde etki ettiğini belirtmiştir. Dekan ve dekan yardımcıları, "iş birliği ve bilimsel çalışma" ile "eğitim ve öğretim" alt boyutunda yer alan bilimsel çalışmaların, bilim diplomasisi uygulamalarına "orta" düzeyde; "ortaklık ve toplumsal katkı" ile "kurumsal uluslararasılaşma" alt boyutunda yer alan bilimsel çalışmaların ise bilim diplomasisi uygulamalarına "düşük" düzeyde etki ettiği yönünde görüş bildirmiştir. Yükseköğretim kurumlarınca yürütülen bilimsel çalışmaların bilim diplomasisi uygulamalarına etki düzeyi dekan ve dekan yardımcılarının cinsiyetine, görev yaptıkları fakülte türüne, üniversite türüne, coğrafi bölgeye ve yurtdışında çalışma/görev alma durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermekte iken yaşlarına ve görev durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Ayrıca yükseköğretim kurumlarında bilim diplomasisi uygulamalarını etkin yürüten araştırma kapsamındaki ülkeler sırasıyla; İngiltere, ABD, Çin, Türkiye ve İran'dır.
Dönüşümcü liderlik özelliklerinin bilgi yönetimi süreçlerinin gerçekleştirilme düzeylerine etkisinin belirlenmesi
Bu araştırma, Ankara ili merkez ilçesinde devlet ortaokullarında görev yapan yöneticilerin öğretmen algılarına dayalı olarak dönüşümcü liderlik özelliklerinin, bilgi yönetimin süreçlerinin uygulanma düzeylerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, betimsel bir çalışma niteliğinde olup tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırma, Ankara ili merkez ilçesinde devlet ortaokullarında görev yapan öğretmenleri kapsamaktadır. Araştırmada kolayda örneklem yöntemi tercih edilmiş ve toplamda 253 öğretmene ulaşılmıştır. Veri toplama araçları olarak dönüşümcü liderlik özelliklerinin seviyesini belirlemek için ''Liderlik Ölçeği-Çok Faktörlü" ve bilgi yönetiminin uygulanma seviyelerini ortaya çıkarmak için "Bilgi Yönetimi Ölçeği" kullanılmıştır. Bu çalışmada kullanılan ölçekler, katılımcılara Google Form üzerinden çevrimiçi olarak sunulmuştur. Toplanan veriler üzerinde ANOVA ve regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, okul yöneticileri ve yardımcılarının dönüşümcü liderlik özellikleri algısı bağımsız değişken, bilgi yönetimi süreçlerinin uygulanma seviyesi de bağımlı değişken olarak incelenmiştir. Uygulanan liderlik ölçeğinin değerlendirmesi neticesinde öğretmenlerin görüşlerine göre, okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik uygulamalarına dair algılarının genel olarak olumlu olduğu saptanmıştır. Ayrıca, öğretmenlerin meslekteki kıdemlerine göre algılarında belirgin farklılıklar gözlenmiştir. 15 yıl ve daha fazla deneyime sahip öğretmenlerin, daha az deneyimi olan meslektaşlarına kıyasla, okul yöneticilerin dönüşümcü liderlik özelliklerini daha yeterli buldukları sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir ifadeyle, müdürlerin dönüşümcü liderlik seviyeleri yükseldikçe, okullarındaki bilgi yönetimi süreçlerini daha etkin bir şekilde kullanma eğiliminde oldukları belirlenmiştir.
Duygusal istismarı önleme ve müdahale programı geliştirme ve etkisinin test edilmesi
Bu araştırmanın amacı, ebeveynler için geliştirilen "Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşımdan Esinlenerek Hazırlanan Duygusal İstismarı Önleme ve Müdahale Etmeye Yönelik Aile Rehberliği Programı" eğitiminin, duygusal istismarı azaltıp azaltmadığını incelemektir. Bu araştırma, ön test- son testin uygulandığı kontrol gruplu deneysel bir araştırmadır. Araştırmaya, 2016-2017 eğitim ve öğretim yılında, Ankara ili Keçiören İlçesinde, bir devlet ortaokulunda, çocukları 7. ve 8. sınıflarda öğrenimlerine devam eden 18 anne katılmıştır. Deneysel çalışma haftada bir gün 90 dk.'lık görüşmeler şeklinde, altı hafta devam etmiştir. Uygulamalar öğrencilerin devam ettikleri ortaokulda, ders dışı saatlerde yapılmıştır. Deneysel çalışma ve test uygulamaları, araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Ön testler, ilk oturumdan bir hafta önce, son testler son oturumdan 10 gün sonra uygulanmıştır. Annelere, çocuklarını ne derece duygusal bakımdan istismar ettiklerini belirlemek için ön ve son test olarak, Çocuk İstismarı Potansiyeli Envanteri (Öner ve Sucuoğlu, 1994) uygulanmıştır. Bu uygulamalardan ayrı olarak, çocukların ebeveynlerinden algıladıkları duygusal istismar seviyesini ölçmek üzere, katılımcıların çocuklarına Yetişkin Genç İlişkileri Ölçeği (Alantar, 1989) ön ve son test olarak uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde örneklemdeki kişi sayısının az olması nedeniyle, bağımsız gruplar için Mann-Whitney U Testi; tekrarlı ölçümler için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Analiz sonuçları duygusal istismar eğitiminin, ebeveynlerin duygusal istismar davranışları ile çocukların ebeveynlerinden algıladıkları duygusal istismarı azalttığını göstermiştir.
Intolerance of uncertainty and time management skills of individuals with attention deficit hyperactivity disorder symptoms
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is characterized by hyperactivity, inattention, and impulsivity, emerging in childhood and persisting into adulthood. Intolerance of uncertainty refers to difficulties in coping with uncertain situations, whereas time management is defined as the ability of individuals to plan and use their time effectively. Adults who have ADHD struggle with several problems in daily life. Individuals with ADHD often have problems in time management, and they can also experience intolerance of uncertainty. However, current research in this area is limited; thus, this study aims to fill this gap by examining intolerance of uncertainty and time management skills in adults aged 18-45 with ADHD symptoms. The research was a quantitative study. Data was collected from respondents using survey research method. All surveys were delivered to participants online. "Personal Information Form", "The Turkish Version of the Attention Deficit and Hyperactivity Self-Report Scale (ASRS)", adapted by Doğan et al. (2009), "The Turkish Version of Short Version of Intolerance of Uncertainty Scale (IUS-12)" adapted by Sarıçam et al. (2014), and "Time Management Scale (TMQ)" adapted by Alay & Koçak. (2002) were used in the survey. 738 participants were reached using the online survey. 433 of the participants met the inclusion criteria for the study. 385 of the participants were female, 48 were male, and 50.1% of the participants had an ADHD diagnosis, and 49.9% did not have ADHD diagnosis but had ADHD symptoms. Descriptive statistics, Pearson correlation, and multiple linear regression analyses were used in data analysis. The findings show that the participants' time management and intolerance of uncertainty scores were above average. There is no statistically significant relationship between intolerance of uncertainty and time management. In addition, the predictive roles of the inattention and hyperactivity/impulsivity subscales on time management and intolerance of uncertainty were examined. The results showed that the inattention subscale negatively predicted time management. The hyperactivity/impulsivity dimension positively predicted time management. All subscales (inattention and hyperactivity/ impulsivity) positively predicted intolerance of uncertainty. In line with the results obtained, the findings were discussed with information in the literature, and suggestions were made for future research. Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Intolerance of Uncertainty, Time Management.
Kültürel belediyecilik bağlamında belediyelerin eğitim ve kültür hizmetlerinin incelenmesi: Tuşba Belediyesi örneği
Bu çalışmanın amacı, belediyelerin eğitim ve kültür hizmetlerini inceleyerek bu hizmetlerin halkın beklentilerini karşılayıp karşılamadığını tespit etmektir. Araştırma, nitel araştırma özelliği taşımaktadır. Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken maksimum çeşitlilik örnekleme kullanılmıştır. Bu kapsamda Tuşba Belediyesi'nin düzenlediği eğitim ve kültür faaliyetleri kapsamında Futbol Kursu, İngilizce Kursu, Diksiyon Kursu, işaret Dili Kursu, Halı ve Kilim Kursu ve Osmanlıca alanlarında kurs alan dokuz kişi ile çalışma gerçekleştirilerek kursiyerlere önceden belirlenmiş sorular yöneltilmiş ve verilen cevaplar kayıt altına alınmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Tuşba'da eğitime destek bağlamında yapılan birçok faaliyet içinde özellikle üç yıldır geleneksel olarak devam eden "Tuşba‟da Fikirler Konuşuyor" isimli proje bulunmaktadır. Belediyenin sunduğu Resim ve Yağlı Boya Kursu, Ney Kursu, Bağlama Kursu, Kara Kalem Kursu, Gitar Kursu, Sanatsal Kurslar; Futbol, Hentbol, Basketbol, Voleybol, Masa Tenisi, Satranç, Yüzme etkinlikleri, sportif faaliyetler arasındadır. Kursiyerlerin faaliyetlere katılımlarındaki ana gerekçeleri kişisel gelişim ve topluma fayda sağlamaktır. Katılımcıların genel anlamda belediyenin sunduğu hizmetlerden memnun oldukları tespit edilmiştir. Mevcut hizmetlerin geliştirilerek halkın daha fazla istifade etmesi önerilmektedir.
Okulların örgütsel narsizm düzeyi ile öğretmenlerin öz yeterlilik algıları arasındaki ilişki
Bu araştırma öğretmen görüşlerine göre okulların örgütsel narsizm düzeyi ile öğretmenlerin özyeterlilik algıları arasındaki ilişkiyi saptamayı amaçlamaktadır. Araştırma toplamda beş bölümden oluşmaktadır. Araştırmada birinci bölümde, problem durumu, problem cümlesi, alt problemler, Araştırmanın amacı, araştırmanın önemi, sınırlılıklar ve tanımlar yer almaktadır. İkinci bölüm ise kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalardan oluşmaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın modeli, evren ve örneklem, ölçme aracı, verilerin toplanması ve analiz edilmesinden söz edilmiştir. Dördüncü bölümde elde edilen verilerin tablolara aktarılması sonucu oluşturulan bulgular ve yorumlar bulunmaktadır. Son kısım olan beşinci bölümde ise tartışma, sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2014 – 2015 öğretim yılında Uşak ilinde çalışan 3660 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 344 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada kolay ulaşılabilir öenekleme yoluna gidilmiştir. Araştırmada veriler "Örgütsel Narsizm Ölçeği" ve "Genel Özyeterlilik Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada ölçek boyutlarının örnekleme uygunluğunu test etmek için doğrulayıcı faktör analizi kullanılmış ve elde edilen verilerle ölçekler doğrulanmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, tek yönlü varyans analizi ve Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; Öğretmenler okullarının örgütsel narsizm düzeyini orta düzey olarak algılamaktadırlar. Öğretmenlerin okullarının örgütsel narsizm düzeyine yönelik görüşleri cinsiyetlerine ve aynı okulda çalışma süresine göre anlamlı farklılık göstermez iken, mesleki kıdemlerine ve çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısına göre bazı boyutlarda farklılaşmamaktır. Bunun yanında öğretmenlerin özyeterlilik algısı yüksek düzeydedir. Öğretmen özyeterlilik algıları cinsiyetlerine göre özyeterliliğin başlama boyutunda farklılaşırken, mesleki kıdem, çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısı ve aynı okulda çalışma sürelerine göre farklılaşmamaktadır. Okulların örgütsel narsizm düzeyine yönelik öğretmen görüşleri ile öğretmenlerin özyeterlilik algıları arasında ise anlamlı pozitif ve negatif ilişkiler bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Narsizm, Örgütsel Narsizm, Özyeterlilik
Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına ilişkin yönetici görüşleri
Türkiye'de 17 milyondan fazla öğrenci olduğuna göre, yaşları itibariyle de çok hareketli olan öğrencilerimizi görünür görünmez her türlü kazadan korumak, oluşabilecek kazaları öngörerek tedbir almak, eğitim yuvalarını iş sağlığı ve güvenliğine (İSG) göre dizayn etmek büyük bir mesai, bilgi, donamım ve sermaye gerektirmektedir. İşte bu bağlamda bir işveren kabul edilen okul müdürleri ve diğer eğitim yöneticilerinin iş sağlığı ve güvenliğine dair sahip oldukları yeterlilikleri ve görüşleri büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görev yapan eğitim yöneticilerinin (müdür, müdür başyardımcısı, müdür yardımcısı) İSG uygulamalarına ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Kütahya il ve ilçelerindeki mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görev yapan eğitim yöneticilerinin İSG uygulamalarına ilişkin görüşlerinin tespiti için yapılan araştırma; nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmada Uşak Üniversitesi Sağlık Yüksek Okulu İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümü öğretim üyesi, Kütahya İl MEM İSG uzmanı, danışman ve araştırmacı tarafından geliştirilen tutum anketi ve içinde demografik özellikler testi olan toplam 40 maddelik bir ölçme aracı kullanılmıştır. Daha sonra 4 madde uzman ve araştırmacı tarafından uygunluğu konusunda tartışılıp çıkartılmış ve 36 madde olarak katılımcılara sunulmuştur. Kütahya il ve ilçelerindeki mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görev yapan 45 okul müdürü, 12 müdür başyardımcısı ve 111 müdür yardımcısına uygulanmıştır. Araştırmada veriler betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ile analiz edilmiştir. Ölçme aracı vasıtasıyla toplanan verilerin yüzde, frekans, aritmetik ortalama hesaplamaları için betimsel istatistikler uygulanmıştır. Verilen cevaplar doğrultusunda eğitim yöneticilerinin; iş sağlığı ve güvenliğine dair verilen eğitimlerinin "kısmen" yeterli olduğunu, okullarda/kurumlarda oluşturulan İSG ile ilgili kurulların işlevsel olmadığını, MEB bünyesindeki İSG uzmanlarının sayıca yetersiz kaldığını, mesleki ve teknik eğitim kurumlarının İSG açısından diğer eğitim kurumlarından daha fazla risk taşıdığını ve önemli olduğunu, eğitim kurumlarının İSG ile ilgili ayrı bir bütçesi olması gerektiğini, İSG konusunda "kısmen" yeterli olduğunu, kanuni haklarını "kısmen" bildiğini, koordinatör teknik öğretmenlerin İSG konusunda "kesinlikle" daha yetkin olmaları gerektiğini, İş Kanunu"ndan ve "İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu"ndan "kısmen" haberdar olduklarını, çalıştıkları kurumun depreme dayanıklı olduğunu, İSG açısından fiziki alt yapısının "kısmen" yeterli olduğunu fakat uyarıcı levhaların, acil çıkış kapılarının ve kişisel koruyucu donanımların "yeterli" olduğunu, İSG konusundaki yükümlülükten dolayı öğretmenliğin idarecilikten daha rahat olduğunu ve bu sebeple "kısmen" öğretmenliğe dönmeği düşündüklerini, çalıştıkları kurumlardan da "kısmen" memnun olduklarını düşündükleri tespit edilmiştir. Mesleki ve teknik eğitim kurumu yöneticilerinin İSG uygulamalarına ilişkin görüşleri cinsiyet, idari görev, branş ve öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken mesleki kıdem ve çalışılan yıla göre anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki göstermektedir.
Öğretmenlerin özerklik algısının ortaöğretim öğrencilerinin dönem sonu başarı puanını yordama gücü
Araştırmanın amacı, öğretmenlerin özerklik algısının ortaöğretim 11. sınıf öğrencilerinin dönem sonu başarı puanını yordama gücünün ve öğretmenlerin özerklik algısının okul türü ve alan türüne göre farklılaşma durumunun incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden yordayıcı desen ve tarama modelinin kullanıldığı araştırmanın çalışma gruplarını, Malatya ilinin Battalgazi ve Yeşilyurt merkez ilçelerinde MEB'e bağlı ortaöğretim kurumlarının 11. sınıfında öğrenim gören 3005 öğrenci ve bu okullarda görev yapan 230 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada öğretmenlere ilişkin veriler, tez danışmanı ve araştırmacı tarafından geliştirilen Öğretmen Özerkliği Algı Ölçeği'nden elde edilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları ve madde-toplam puan korelasyon değerlerinin hesaplanmasıyla ölçek, 11 madde ve üç faktörden (sınıfta özerklik, okulda özerklik, mesleki özerklik) oluşmuştur. Ölçeğin faktörlere göre Cronbach Alpha katsayıları 0.70-0.79 ile 0.68-0.78 arasında; madde-toplam puan korelasyon değerleri ise 0.41-0.74 ile 0.35-0.72 arasındadır. Öğrencilerin verilerini ise 2020-2021 Öğretim Yılı birinci dönem sonu başarı puanı oluşturmuştur. Çoklu regresyon analizine göre Sınıfta Özerklik, Okulda Özerklik, Mesleki Özerklik değişkenleri birlikte öğrencilerin dönem sonu başarı puanındaki değişimin %7'sini açıklamıştır. Okulda Özerklik değişkeni öğrencilerin dönem sonu başarı puanını yordarken; Sınıfta Özerklik ve Mesleki Özerklik değişkenleri yordamamıştır. Kruskall-Wallis H testi bulgularına göre öğretmenlerin Okulda Özerklik algılarında okul türüne göre anlamlı farklılık varken; Sınıfta Özerklik ve Mesleki Özerklik algılarında anlamlı farklılık yoktur. MANOVA testi bulgularına göre öğretmenlerin Sınıfta Özerklik algılarında alan türüne göre anlamlı farklılık varken; Okulda Özerklik ve Mesleki Özerklik algılarında anlamlı farklılık yoktur. Araştırma bulgularının araştırmacılara, program geliştirme uzmanlarına, politikacılara, öğretmen yetiştiren kurumlardaki eğitimcilere ve ilgili paydaşlara ışık tutması beklenmektedir.
Turkish adult's grief and grief rituals aftermath in the of an earthquake
The aim of this study is to examine the grief and grief ritual experiences of individuals who lost one or more of their loved ones due to the earthquake that occurred in Turkey on 6 February 2023. The study adopted a phenomenological research design. The sample consisted of ten (seven women, three men) adults aged from 20 to 51 who experienced the earthquake in Kahramanmaraş province, the epicenter of the earthquake. Data were collected with a semi-structured interview form and analyzed by using interpretative phenomenological analysis. Participants were asked: "How do you define loss?", "What rituals did you perform for your loss?" In this study, the grief experiences and grief rituals of adult individuals who experienced loss were examined. The results revealed that, grief rituals have an important role in accepting and adjusmenting to the loss. Performed rituals facilitated individuals' acceptance of death and were found to be effective as a coping mechanism in the grief process. Individual rituals performed by individuals for their special relationships with the people they lost were found to have a supportive role in continuing the bonds of the bereaved individuals with the deceased. Rituals that are not performed after the loss may cause difficulty in accepting the deceased of a beloved one. The obtained research findings were discussed in light of the literature in the context of the Meaning Making Theory and the Continuing Bonds Theory.
COVID-19 pandemisinde evli ebeveynlerin aile uyumu
Bu araştırmanın temel amacı COVID-19 pandemisinde evli ebeveynlerin psikolojik sağlamlıkları ile aile uyumu arasındaki ilişkide anne-baba stresinin, ilişkisel yılmazlığın ve toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik tutumun sıralı aracılık rolünün incelenmesidir. Veri toplamak amacıyla Aile Uyumu Ölçeği Kısa Formu, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, İlişkisel Yılmazlık Ölçeği, Anne-Baba Stres Ölçeği, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği ile araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Bu araştırmanın evreni, Türkiye'nin herhangi bir ilinde yaşayan evli ebeveynler iken örneklemi %72.2'si (n = 355) kadın, %27.8'i (n = 137) erkek olmak üzere 492 katılımcıdır. Katılımcıların aile uyumunu etkileyen olası faktörleri belirlemek amacıyla ilgili değişkenlerle regresyon modelleri elde edilmiştir. Hesaplanan regresyon katsayılarının ve dolaylı etkilerin anlamlılığı Bootstrap tekniği ile (5000 örneklem) %95 güven aralığında incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre ilk modelde bireylerin psikolojik sağlamlığı anne-baba stresi üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. İkinci modelde psikolojik sağlamlığının ve anne-baba stresinin ilişkisel yılmazlık üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlıdır. Üçüncü modelde psikolojik sağlamlığın, anne-baba stresinin ve ilişkisel yılmazlığın toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik tutumlar üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Son modelde ise katılımcıların psikolojik sağlamlıklarının, anne-baba stresinin, ilişkisel yılmazlıklarının ve toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik tutumların aile uyumu üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Aracılık (dolaylı etki) analizine yönelik Bootstrap tekniği ile hesaplanan regresyon katsayıları ve güven aralığı (%95) değerleri doğrultusunda ise psikolojik sağlamlığın aile uyumu üzerindeki etkisinde anne-baba stresinin, ilişkisel yılmazlığın ve toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik tutumların birbirinden ayrı olarak ve üçünün birlikte anlamlı sıralı dolaylı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılarak yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: aile uyumu, evli ebeveynler, psikolojik sağlamlık, ilişkisel yılmazlık, ebeveynlik stresi, toplumsal cinsiyet eşitliği, COVID-19
Okul müdürlerinin motivasyon becerilerinin öğretmenlerin iş doyumuna etkisi (Meslek liseleri örneği)
Bu araştırmada, meslek liselerinde görev yapan okul müdürlerinin motivasyon becerileri ile öğretmenlerin iş doyumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olup olmadığına odaklanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, okul müdürlerinin motivasyon becerileri ile Meslek liselerinde görev yapan öğretmenlerinin iş doyumu algıları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ordu ilinde, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında görev yapan meslek lisesi öğretmenleri arasından ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile belirlenen 424 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Minnesota İş Doyumu Ölçeği ile Öğretmenlere Yönelik Motivasyon Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın verileri, betimsel istatistik (frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma) teknikleri yanında bağımsız gruplar için t-testi, ikiden fazla grup puanları arasındaki farklılığı belirlemede tek yönlü varyans analizi (ANOVA); okul müdürlerinin motivasyon becerileri ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişkiyi belirlemede korelasyon ve okul müdürlerinin motivasyon becerilerinin öğretmenlerin iş doyumunu yordama düzeyini belirlemede ise basit doğrusal regresyon analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonuçları okul müdürlerinin motivasyon becerilerinin yüksek düzeyde olduğunu ve öğretmenlerin iş doyumunun orta düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin işdoyumu puanları arasında katılımcıların cinsiyet, branş, eğitim, okulun yerleşim yeri, ve okul müdürüyle birlikte çalışma süresi değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak öğretmenlerin işdoyumu puanları arasında 1-5 meslek kıdeminde olan öğretmenler lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Okul müdürlerinin motivasyon becerileri ile öğretmenlerin işdoyumu arasında yüksek düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Ayrıca okul müdürlerinin motivasyon becerileri öğretmenlerin iş doyumunu orta düzeyde yordamaktadır.Bu sonuçlara bağlı olarak, meslek liselerinde görevli okul müdürlerinin motivasyon becerilerinin öğretmenlerin iş doyumlarını artırdığı söylenebilir. Okul müdürlerine yönetsel karar ve eylemlerinde öğretmenlerin motivasyonunu göz önünde bulundurmaları önerilebilir. Mesleki ve teknik eğitim veren okullarda görevli öğretmenlerin işdoyumu algılarını olumlu ya da olumsuz şekilde etkileyen faktörlerin derinlemesine analiz edilmesi amacıyla nitel araştırma deseninde araştırmalar yapılabilir
Duygu düzenlemenin yordayıcıları: Üst duygu, duygudurum ve ebeveyn duygusal erişilebilirliği
Dünyaya gelen her bir bireyin yaşam boyu süren gelişim görevlerinden biri, etkin duygu düzenleyebilmeyi öğrenmesidir. Bu araştırmanın amacı beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin duygu düzenlemede yaşadıkları zorluk düzeyini üst duygu, duygudurum ve ebeveyn duygusal erişilebilirliği açısından incelemektir. Ayrıca bireylerin duygu düzenlemede yaşadıkları zorluk düzeyi çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 18-25 yaş aralığındaki 882 kişi (%58.2 kadın, %41.8 erkek) oluşturmaktadır. Bu kişilere uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılmış olup, verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği, Üst Duygu Ölçeği, Kısa Duygudurum İçe Bakış Ölçeği ve Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 25.0 programı ile yapılmıştır. Araştırmanın demografik değişkenlerine yönelik analizlerinde bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA); temel araştırma problemi içinse hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, beliren yetişkinlik dönemindeki katılımcıların duygu düzenlemede yaşadıkları zorluk düzeyinde cinsiyete, ebeveynlerin eğitim durumuna, ebeveynlerin evlilik durumuna ve babanın psikolojik bir rahatsızlığa sahip olduğu algısına göre anlamlı düzeyde bir fark bulunmamışken; travmatik olarak algılanan bir yaşam olayına maruz kalma durumuna ve bireyin kendisi ile annesinin psikolojik bir rahatsızlığa sahip olduğu algısına göre anlamlı bir düzeyde bir fark bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizi sonucunda ise, duygu düzenlemede yaşanan zorluk düzeyini en çok üst duygunun, ardından duygudurumun ve en az da ebeveyn duygusal erişilebilirliğinin anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır. Duygu düzenleme zorluk düzeyini olumlu üst duygu, keyifli duygudurum ve anne-baba duygusal erişilebilirliği negatif yönde yordarken; olumsuz üst duygu ve keyifsiz duygudurum pozitif yönde yordamaktadır. Elde edilen bu bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.Anahtar sözcükler: duygu düzenleme, üst duygu, duygudurum, ebeveyn duygusal erişilebilirliği, beliren yetişkinlik
Ortaöğretim kurumlarında görev yapan müdürlerin kullandıkları etkileme taktikleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim kurumlarındaki müdürlerin kullandıkları etkileme taktiklerinin öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile ilişkisini tespit etmektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2016–2017 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinin, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerindeki resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, tabakalı örnekleme yöntemine göre seçilen 405 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında "Çalışanlara Yönelik Etkilenen Davranış Ölçeği" ve "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 22.00 ve Lisrel 8.80 paket programları kullanılmıştır. Ölçeklerdeki değişkenlere göre parametrik testlerde t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA), parametrik olmayan testlerde ilişkisiz ölçümler için Kruskal Wallis H-testi ve Mann-Whitney U-testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı, yordayıcı değişkenlerin incelenmesinde ise Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre ortaöğretim kurumlarında görev yapan yöneticilerin en çok kullandıkları etkileme taktiğinin "kurallara uygunluk", en az kullandıkları etkileme taktiğinin ise "kişisel yakınlığı kullanma" olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin de görev yaptıkları kurumlara en fazla duygusal bağlılık boyutunda bağlı oldukları belirlenmiştir. Ayrıca araştırma sonucunda, okul müdürlerinin kullandıkları etkileme taktikleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasında anlamlı düzeyde ilişkiler bulunmuştur. Örgütsel bağlılık ölçeği genelinin akıl yoluyla ikna, teşvik edici talepte bulunma, kurallara uygunluk, bilgilendirme, baskı yapma, iş birliği yapma, takdir etme, istişarede bulunma, başkaları ile koalisyon kurma alt boyutları ile anlamlı düzeyde ilişkisi bulunmaktadır. Okul müdürlerinin öğretmenleri etkilerken daha fazla ılımlı taktikler (takdir etme, bilgilendirme, işbirliği yapma, istişarede bulunma) kullanmaları sağlanmalıdır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri orta düzeyde çıkmaktadır. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerinin arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.
Üniversite hazırlık sınıfı öğrencilerinin değer yönelimleri
Tarama modelindeki bu araştırmanın amacı, üniversite hazırlık sınıfı öğrencilerinin değer yönelimlerini ve değer yönelim puanları ile bazı değişkenler arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemektir. Bu amaçla, Ankara'da bir devlet üniversitesinin hazırlık sınıfındaki 349 öğrenciye uygulanan Schwartz Değerler Ölçeği'yle nicel veriler toplanmıştır. Geçerliği sağlanan ölçeğin faktörlerinin Cronbach's Alfa güvenirlik değerleri 0,76-0,94 arasında; madde-toplam korelasyon değerleri 0,75-0,96 arasındadır. Araştırma bulgularına göre hazırlık sınıfı öğrencileri, en fazla iyilikseverlik-güvenilebilirlik, güvenlik-toplumsal ve öz-yönelim-düşünme değerlerine yönelim göstermişlerdir. Öğrencilerin en az yönelim gösterdiği değerler güç-kaynak, güç-üstünlük ve gelenekselliktir. MANOVA ile elde edilen bulgulara göre: Cinsiyetin, mezun olunan ortaöğretim kurumunun, annenin ve babanın öğrenim durumunun, annenin ve babanın mesleki durumunun, aile yapısının, kardeş sayısının, fakültenin ve en uzun süre yaşanılan yerleşim biriminin öğrencilerin bazı değerlere yönelimlerine anlamlı etkisinin olduğu bulunmuştur. Buna karşın mezun olunan ortaöğretim kurum türünün, öğrencilerin değer yönelimlerine etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada ulaşılan bulguların, diğer araştırmacılar ve öğretmenler, okul yöneticileri ve program geliştirme uzmanları gibi uygulayıcılar için faydalı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar sözcükler: değerler, değer yönelimi, değerler eğitimi, duyuşsal alan
Sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin mesleki öz-yeterlik, özerklik ve iş memnuniyeti açısından yordanması
Bu çalışmanın amacı sınıf öğretmenlerinin mesleki öz yeterlik, özerklik ve iş memnuniyeti ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma örneklemini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Avrupa tarafında görev yapan 546 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Örneklemin belirlenmesinde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyini belirlemek için Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formunu İnce ve Şahin (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan formu kullanılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı olmak üzere üç boyutun bulunduğu 22 maddeden oluşan Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmen öz yeterlik algılarını belirlemek için Tschannen-Moran ve Woolfolk Hoy (2001) tarafından geliştirilen "Teachers' Sense of Efficacy Scale" (TSES-Öğretmen Öz yeterlik Ölçeği)' nin Çapa, Çakıroğlu, Sarıkaya (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan formu kullanılmıştır. Ulaş ve Aksu (2015) tarafından geliştirilen 18 maddelik Öğretmen Özerklik Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmen iş memnuniyeti düzeyini belirlemek için Skaalvik ve Skaalvik (2010) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Yerdelen (2013) tarafından yapılan 3 maddeden oluşan ölçek kullanılmıştır. Çalışmada uygulanan çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçları; sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerini yordayıcı değişkenlerin (mesleki öz yeterlik, özerklik ve iş memnuniyeti) anlamlı bir şekilde yordamadığını ve yordama gücünün manidar olmadığını göstermiştir.
Uzaktan eğitim sürecinde ortaöğretim ingilizce dersine yönelik öğretmen ve öğrenci görüşleri
Bu araştırmanın amacı, uzaktan eğitim de ortaöğretim İngilizce dersi kapsamında öğretmen ve öğrenci görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırma fenomenolojik bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2020- 2021 eğitim- öğretim yılında uzaktan eğitim ile ortaöğretim İngilizce dersi veren öğretmenler ve uzaktan eğitim ile İngilizce dersi almış 12. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu, araştırmacı tarafından SWOT analizi sorularına dayalı olarak hazırlanmıştır. Görüşmeler katılımcılar ile yüz yüze yapılmıştır. Görüşmelerde katılımcının izni doğrultusunda ses kaydı alınmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilip yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde öğretmenlerin pandeminin de etkisi ile psikolojik olarak olumsuz etkilendiği, mesleki olarak bu sürecin hem olumlu hem de olumsuz yanlarının olduğunu düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu sürecin ileride yaratacağı durumların fırsattan çok tehdit oluşturacağı yönünde fikirlere ulaşılmıştır. Öğrenciler tarafından ise, bu sürecin daha çok akademik başarı yönünden olumlu bulunduğu, gerek İngilizce becerilerinden bazılarının daha fazla geliştiğinin gerekse pandemi nedeniyle eğitimde yapılan bazı esnekliklerin onlar için faydalı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak bu süreçte sınava hazırlanıyor olmanın onları İngilizce' den uzaklaştırdığı sonucuna da ulaşılmıştır.
Üniversite öğrencilerinin duygularını değiştirebilme inancı ve duygu düzenleme yetkinliği arasındaki ilişkide duygusal yoğunluk, duygusal özyeterlik ve duygusal deneyimin aracı rolü
Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin duygularını değiştirebilme inancı ile duygu düzenleme yetkinliği arasındaki ilişkide duygusal yoğunluk, duygusal özyeterlik ve duygusal deneyimin aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmanın ikinci amacı ise Duygu Düzenleme Yetkinliği Ölçeği, Duygusal İnanç Ölçeği ve Duygusal Tepkisellik Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanmasıdır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda iki farklı araştırma grubu ile çalışılmıştır. Araştırma grubu-I Duygu Düzenleme Yetkinliği Ölçeği, Duygusal İnanç Ölçeği ve Duygusal Tepkisellik Ölçeği'nin Türkçeye uyarlama verilerinin elde edildiği gruptur. Araştırma grubu-I 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı Bahar yarıyılında Mersin Üniversitesi'ne bağlı 5 fakülte bünyesindeki toplam 6 bölümde eğitim öğretime devam eden 526 (310 kadın ve 216 erkek) üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma grubu-II ise Türkçeye uyarlaması yapılan ölçme araçları ve diğer ölçme araçlarıyla, üniversite öğrencilerinin duygularını değiştirebilme inancı ve duygu düzenleme yetkinliği arasındaki ilişkide duygusal yoğunluk, duygusal özyeterlik ve duygusal deneyimin aracı rolünün incelendiği gruptur. Araştırma grubu-II 2022-2023 eğitim öğretim yılı Güz yarıyılında Mersin Üniversitesi'ne bağlı 6 fakülte bünyesindeki toplam 9 bölümde eğitim öğretime devam eden 922 (458 kadın ve 464 erkek) üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Duygu Düzenleme Yetkinliği Ölçeği, Duygusal İnanç Ölçeği, Duygusal Tepkisellik Ölçeği, Duygusal Özyeterlik Ölçeği, Olumlu ve Olumsuz Duygusal Deneyim Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında doğrulayıcı faktör analizleri, Pearson korelasyon analizi ve bootstrapping temelli çoklu aracılık testi kullanılmıştır. Elde edilen tüm verilerin anlamlılığı .05 düzeyinde test edilmiştir. Çalışma iki aşamadan meydana gelmektedir. İlk aşamada üniversite öğrencilerine yönelik Duygu Düzenleme Yetkinliği Ölçeği, Duygusal İnanç Ölçeği ve Duygusal Tepkisellik Ölçeği'ni Türkçeye uyarlama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Duygu Düzenleme Yetkinliği Ölçeği, Duygusal İnanç Ölçeği ve Duygusal Tepkisellik Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir ölçme araçları olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada gerçekleştirilen aracılık analizine göre üniversite öğrencilerinin duygularını değiştirebilme inancı ile duygu düzenleme yetkinliği arasındaki ilişkide duygusal yoğunluğun aracı rolü bulunmazken, duygusal özyeterliğin ve duygusal deneyimin aracı rolü anlamlı bulunmuştur. Araştırma bulguları kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalar ışığında tartışılmış, uygulamalara ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Meslek dersi öğretmenlerinin 21. yüzyıl öğreten becerileri ve yaşam boyu öğrenme eğilimleri
Araştırmamız meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin 21. Yüzyıl öğreten beceri düzeyleri, yaşam boyu öğrenme eğilimleri belirlemek ve bunlar arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Bu genel amaçla birlikte meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin 21. Yüzyıl öğreten beceri düzeyleri, yaşam boyu öğrenme eğilimlerinin cinsiyet, mesleki kıdem, lisansüstü eğitim durumları değişkenleri açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında araştırmamız ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Ayrıca araştırmamızda meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin YBÖ eğilimleri 21. Yüzyıl öğreten becerilerini yordayıp yordamadığı araştırılacağından araştırmamız bu alt problem yönüyle de yordayıcı korelasyonel araştırmadır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Mersin ilinde meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmamızın örneklemi ise uygun (Kolay ulaşılabilir) örnekleme yöntemi ile belirlenen 381 meslek dersi öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmamız kapsamında "YBÖ Eğilim Ölçeği" ve ‟21. yy. Öğreten Becerileri Kullanım Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin YBÖ eğilimleri düzeylerinin, 21. Yüzyıl öğreten beceri düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin YBÖ eğilim düzeyleri cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmenlerin YBÖ eğilimi düzeyleri erkek öğretmenlere göre daha yüksek olduğu ancak meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Kullanım ölçeğinin geneli ve alt boyutlarından aldıkları puanlar cinsiyet değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin 21. Yüzyıl Öğreten Beceri düzeyleri ile YBÖ eğilimleri arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ve meslek liselerinde görev yapan meslek dersi öğretmenlerinin YBÖ düzeyi arttıkça öğretmenlerin 21. Yüzyıl öğreten beceri düzeyleri de artmakta olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Okul ve öğrenci özelliklerinin okuma başarısına etkisi: Türkiye ve Hollanda örneği (PISA 2022)
Bu çalışmada, Türkiye ve Hollanda'daki öğrencilerin okuma başarısını etkileyen okul ve öğrenci düzeyindeki değişkenler PISA 2022 verileri kullanılarak incelenmiştir. Araştırmada sosyoekonomik düzey, cinsiyet, öğretmen-öğrenci oranı, evdeki kitap sayısı, okul büyüklüğü ve okul türü olmak üzere altı bağımsız değişken ele alınmıştır. Her bir değişkenin öğrencilerin PISA okuma puanı üzerindeki etkisi çoklu doğrusal regresyon analizi yoluyla iki ülke için ayrı ayrı test edilmiştir. Sonrasında ise elde edilen regresyon katsayıları üzerinden, bu etkilerin ülkeler arasında nasıl farklılaştığı karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, evdeki kitap sayısının her iki ülkede de okuma başarısını en güçlü biçimde etkileyen değişken olduğunu ortaya koymuştur. Sosyoekonomik düzey ve öğretmen-öğrenci oranı değişkenlerinin ise okuma başarısı üzerine her iki ülkede de pozitif ve anlamlı etkiler ürettiği görülmüştür. Okul büyüklüğü yalnızca Hollanda'da anlamlı bir pozitif etki gösterirken Türkiye'de anlamlı bir etkide bulunmamıştır. Cinsiyet açısından değerlendirildiğinde ise her iki ülkede de kız öğrenciler lehine okuma başarısında anlamlı bir fark tespit edilmiş olup erkek öğrenciler aleyhine küçük ama istatistiksel olarak anlamlı bir negatif etki saptanmıştır. Okul türü değişkeni Türkiye'de özel okulların olumsuz etkisini ortaya koyarken, Hollanda'da yalnızca devlet destekli özel okulların pozitif etkisi gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, incelenen değişkenlerin okuma başarısı üzerindeki etkileri ülkeler arasında benzerlik ve farklılıklar göstermiştir. Elde edilen sonuçlar iki ülke özelinde karşılaştırmalı olarak sunulmaktadır.
Okul müdürlerinin vizyoner liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Erzincan ili örneği)
Bu çalışmanın temel amacı; anaokul, ilkokul, ortaokul ve lise düzeylerinde çalışan öğretmenlerin örgütsel adanmışlık düzeyleri ile, görev yaptıkları okul müdürlerinin vizyoner liderlik özelliklerine ilişkin algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli temele alınarak yapılandırılmıştır. Yapılan analiz sonucunda öğretmenlerin, birlikte çalıştıkları okul müdürlerinin vizyoner liderlik özelliklerine yönelik algılarının cinsiyet, eğitim türü, cinsiyet*mesleki kıdem, cinsiyet*eğitim türü değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılık gösterdiği ancak branş, mesleki kıdem, okul türü değişkenlerine ilişkili olarak ise anlamlı bir değişim göstermediği tespit edilmiştir. Örgütsel adanmışlıkla ilgili olarak yapılan analiz sonucunda ise branş, mesleki kıdem, okul türü, eğitim türü faktöründe istatiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiş olup; cinsiyet faktöründe anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda okul müdürlerinin vizyoner liderliğinin öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları üzerinde orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişkisi olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde öğretmenlerin birlikte çalıştıkları okul müdürlerinin sergiledikleri vizyoner liderlik özelliklerinin öğretmenlerinin örgütsel adanmışlıklarını olumlu yönde etkilediği saptanmıştır.
Sürdürülebilir temelli matematik etkinliklerinin matematik tutumu ve özyeterliliğine etkisi
Bu araştırmada, 6.sınıf matematik dersinde "Tam Sayılar" ve "Kesirlerde Sıralama ve İşlemler" konularında, sürdürülebilir temelli matematik etkinlikleri ile hazırlanan ders planlarına göre öğretim yapılarak, sürdürülebilir temelli matematik etkinliklerinin matematik tutumu ve özyeterliği üzerindeki etkisinin nasıl olduğu ve öğrencilerin sürdürülebilirliğe olan bakış açılarının değişimi incelenmiştir. Bu amaçla öğrencilerin matematik tutum ve özyeterlik düzeyleri ölçekler aracılığıyla ölçülmüştür. Araştırma, nitel ve nicel verilerin birlikte ele alındığı karma yöntem araştırma modeli ile yapılmış ve karma yöntem araştırmaları desenlerinden de sıralı açıklayıcı desen tercih edilmiştir. Araştırma, 2024-2025 yılları arasında Bursa ili Osmangazi ilçesinde öğrenim görmekte olan 26'sı deney 27'si kontrol grubu olmak üzere toplam 53 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Deney ve kontrol grubu öğrencileri seçilirken seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmacı uygulamanın yapıldığı okulda görev yapmakta olup deney ve kontrol grupları derse girilen sınıflar arasından seçkisiz olarak yapılmıştır. Gruplar başlangıçta birbirine denktir. Deney grubu öğrencileri hazırlanan ders planları dahilinde sürdürülebilir temelli matematik etkinlikleri ile öğrenim görürken, kontrol grubu öğrencileri de mevcut program dahilinde öğrenim görmüşlerdir. Uygulama toplamda 6 hafta 30 ders saati sürmüştür. Verilerin toplanması, nicel ve nitel olmak üzere iki şekilde yapılmıştır. Nicel veriler, daha önceden hazırlanmış, geçerliği ve güvenirliği test edilmiş matematik tutum ve özyeterlik ölçekleri yanında kişisel bilgi formu ile, nitel veriler ise sürdürülebilirlik hakkındaki görüşlerin araştırıldığı pilot uygulaması yapılan ve uzman görüşleri alınarak son hali verilen araştırmacının kendisinin oluşturduğu görüşme formu aracılığıyla yapılmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 24 programı ile analiz edilmiştir. Analiz yöntemi olarak; nicel verilerin analizinde normallik analizi ve birden fazla ölçüm sonuçlarını grup içinde ve gruplar arasında karşılaştırmada kullanılan tekrarlı ölçümler için MANOVA; nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarında, sürdürülebilir temelli matematik etkinliklerinin uygulanmasından sonra gruplar arasında ve gruplar içinde matematik tutumlarında anlamlı farklılıkların olduğu görülmüştür. Matematik özyeterliği ölçüm sonuçlarında ise gruplar arasında anlamlı farklılık olmazken deney grubunun kendi içinde değişiklik olmuştur. Deney grubunun matematik tutumlarında artış olurken, özyeterlik düzeylerinde anlamlı bir değişim olmamıştır. Nitel verilerin sonuçlarına bakıldığında ise öğrencilerin sürdürülebilirliğe olan bakış açılarında olumlu yönde değişiklikler olmuştur. Uygulama sürecinde matematiğin soyut yapısı, çeşitli etkinlikler aracılığıyla somutlaştırılarak öğrencilerin kalıcı öğrenmeleri desteklenmiş ve sürdürülebilirlik kavramının matematikle olan ilişkisini anlamaları sağlanmıştır. Böylece öğrencilerde sürdürülebilirlik konusunda farkındalık oluşturulmuştur. Uygulamaya katılan öğrenciler, matematik derslerinin etkinlikler ile işlenmesinin eğlenceli olduğunu, uygulama öncesinde sürdürülebilirlik hakkında bilgi sahibi değilken etkinlikler sayesinde anladıklarını ve bu uygulamaların diğer derslerde de olmasının daha iyi öğrenmelere ve davranışa dönüştürme için faydalı olacağını belirtmişlerdir. Öğrencilerin dünyamızın devamlılığı için onlara düşen sorumlulukların neler olduğunu anlamaları, bu sürecin toplumsal bir hareket olduğunu düşünerek yaygınlaştırmada görev almaları gerektiği de gerçekleştirilen dönem sonu sergisi ile hissettirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilir Eğitim, Matematik Tutumu, Matematik Özyeterliği
Bourdieu'nun yeniden üretim kuramı bağlamında meslek lisesi mezunlarının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı meslek liselerinden mezun olan ve yüksek bir mesleki statü elde etmiş bireylerin nasıl yeniden üretim süreçlerinin dışına çıktıklarını belirlemektir. Bu çalışma, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılarak yapılmıştır. Çalışma kapsamında ele alınan durum, meslek lisesinde okumuş olmakla birlikte yüksek statülü meslek elde edilerek yeniden üretim sürecinin dışına çıkılması durumudur. Bireylerin meslek lisesini bitirdikten sonra yüksek statüdeki bir meslek elde edebilmesini sağlayan sermayeler ve yeniden üretim sürecinin dışına çıkma pratikleri bu çerçevede detaylı olarak incelenen boyutları oluşturmaktadır. Çalışma, meslek lisesi mezunu olup yüksek mesleki statüdeki bireyler ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada seçkisiz olmayan tekniklerden amaçlı örneklem tekniği kullanılmıştır. Örneklemi oluştururken kol emeğine dayanan bir işte çalışmayıp kafa emeğine dayanan bir meslek elde eden bireyler esas alınmıştır. Maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak katılımcıların çeşitliliklerinin ve farklılıklarının temsil edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda mümkün olduğunca farklı meslekten birey katılımcı olarak seçilmiştir. Araştırma kapsamında yaşları 32 ile 65 arasında değişen 9 kadın, 11 erkek olmak üzere toplam 20 kişi ile görüşülmüştür. Görüşmelerde yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yeniden üretim süreci içinde meslek lisesine götüren sebepler incelendikten sonra, yeniden üretim sürecinden çıkmaya etki eden nedenler; aynı alanda ilerleme, takviye eğitim alma, okuldan kaynaklı nedenler, aileden kaynaklı nedenler, çevreden kaynaklı nedenler ve bireyden kaynaklı nedenler olarak altı tema altında birleştirilmiştir. Yüksek mesleki statü elde ederek yeniden üretim sürecinden çıkabilmek mümkündür. Araştırma sonucunda yeniden üretim çemberinden çıkma pratikleri ve katılımcıların mesleki statü kazanmasında belirleyici olan sermayeler ortaya koyulmuştur. Mesleki statü elde etmede pek çok faktörün etkisinden söz edilebilir. Önceden miras alınmış veya sonradan kazanılmış sermayeler (kültürel sermaye, ekonomik sermaye ve sosyal sermaye) ve bireysel çaba önemli belirleyiciler olarak gösterilebilir. Sonuç olarak, okulun mesleki statüyü belirlemede rolünün tek başına yeterli olmadığı, bireylerin geçmiş akademik başarılarının, sahip oldukları sermayelerin, kullandıkları stratejilerin ve bireysel özelliklerinin mesleki statüyü belirlemede ayrıca etken olduğu söylenebilir.
Ortaöğretim öğrencilerinin okul rehberlik servisinden yararlanma düzeylerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim kademesinde bulunan öğrencilerin okul rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinden yararlanma düzeylerini incelemektir. Çalışma nicel ve nitel araştırma verilerinin birlikte toplandığı karma yöntemli bir araştırmadır. Araştırmanın nicel verileri Siirt ili Merkez ilçesinde ortaöğretim kademesinde öğrenim görmekte olan 380'i erkek (%56), 293'u kadın (%44) toplam 673 öğrenciden toplanmıştır. Nitel araştırma kapsamında ise 19'u erkek (%25), 58'i kadın (%75) olmak üzere toplam 77 kişiden veri toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında veri toplama aracı olarak; "Kişisel Bilgi Formu" ve Oran (2013) tarafından geliştirilen "Öğrenci Anketi" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin istatistiksel çözümlenmesinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, bağımsız gruplar için t- testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin PDR servisinden yararlanma alt boyutlarına göre en çok katılım gösterdikleri alt boyut "PDR servisini ihtiyaç olarak görme"; en az katılım gösterdikleri ise "PDR servisine çevreden çekinmeden kendi istekleriyle gitme" alt boyutudur. Cinsiyet değişkenine göre bir alt boyut da anlamlı fark tespit edilirken; okul türü değişkenine göre tüm alt boyutlarda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Sınıf düzeyine göre ise herhangi bir anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Çalışmanın nitel verileri yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmaya katılan öğrencilerin görüşme formuna verdikleri cevaplara göre; öğrencilerin büyük çoğunluğunun rehberlik servisinden yararlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin yararlandıkları alanların başında eğitsel rehberlik hizmetlerinin bulunduğu belirlenmiştir ve yararlandıkları hizmetlerin, yaşadıkları sorunları çözmelerine yardımcı olduğu tespit edilmiştir. Okullarda rehberlik servisinin bulunmasının öğrencilere eğitsel, sosyal ve mesleki konularda destek sağladığı belirlenmiştir. Rehberlik servisinin kişisel gelişim alanında ve hedefledikleri iş/meslek açısından da destek sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Üniversite öğrencilerinde psikolojik yardım aramada kendini damgalama ve psikolojik yardım almaya yönelik tutum arasındaki ilişkide ruh sağlığı okuryazarlığının aracı rolü
Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinde psikolojik yardım aramada kendini damgalama ve psikolojik yardım almaya yönelik tutum arasındaki ilişkide ruh sağlığı okuryazarlığının aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın katılımcıları Pamukkale Üniversitesi'nde öğrenim gören 527 (337 kadın, 190 erkek) lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma grubunu kolaydan örnekleme yöntemi ile ulaşılan katılımcılar oluşturmaktadır. Araştırma verileri Psikolojik Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği, Profesyonel Psikolojik Yardım Almaya Karşı Tutum Ölçeği, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu aracılığı ile elde edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizini gerçekleştirmek için SPSS 26.0 ve Process Makro 4.1. programları kullanılmıştır. Psikolojik yardım aramada kendini damgalama ve psikolojik yardım almaya yönelik tutum arasındaki ilişkide ruh sağlığı okuryazarlığının aracılık rolünü incelemek amacıyla Hayes (2018) tarafından geliştirilen ve Bootstrap tekniğini esas alan regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre psikolojik yardım aramada kendini damgalama ve psikolojik yardım almaya yönelik tutum arasındaki ilişkide ruh sağlığı okuryazarlığının aracı rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular ilgili alanyazın ve kuramsal çerçeve ışığında tartışılmış, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Learning and developing critical consciousness through activism practices: A comparative study
The aim of this study is to examine the learning and development of Freire's (1974) critical consciousness through activism practices by focusing on LGBTQ+ activism in Turkey. Learning experiences and critical consciousness development were revealed comparatively by analyzing LGBTIQ+ activists, who stand up against social injustice and discrimination, and non-activist, who are LGBTIQ+ individuals. In this qualitative study, biographical interviews were conducted with six participants, their narratives were analyzed through the Documentary Method to reveal their orientation frameworks. The orientations of activists were clearly distinguished from non-activist participants through accessing information sources, joining a community to learn by joining a community and developing motivation for learning. The components of critical consciousness, which are critical reflection, critical motivation, and critical action, varied between activist and non-activist participants. Unlike non-activists, the components of critical consciousness were encountered in the orientations of activist participants. The presence of all these components together demonstrated that activists were in the process of developing critical consciousness.
Sürdürülebilir çevre eğitimi programının hazırlanması, geliştirilmesi ve uygulanması
Sürdürülebilir çevre eğitimi öğretim programı, öğrencilerin çevresel bilgi, farkındalık ve inançlarının artırılmasında önemli bir katkı sağlayacağı düşüncesiyle bu çalışma, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerine yönelik sürdürülebilir çevre eğitimi programının hazırlanması, geliştirilmesi ve uygulanmasını amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda ADDIE modeli ile geliştirilen öğretim programının öğrencilerin öğrenme çıktılarına ulaşma düzeyleri, sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik görüş ve özyeterliliklerinin arttırılması hedeflenmiştir. Tasarım tabanlı araştırma yöntemi ile bu çalışmada iç içe karma yöntem kullanılmıştır. Katılımcılar, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ege Bölgesinde yer alan merkeze bağlı bir ilkokulda öğrenim gören ilkokul 4. sınıf öğrencileri ve bu öğrencilerin ailelerinden oluşmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik başarı testi, özyeterlik ve görüş ölçekleri ile öğretmen, öğrenci ve velilere yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formları ile toplanmıştır. Nicel veriler SPSS 24.0 versiyonu kullanılarak nitel analizler ise MAXQDA 24.4.1 programında kodlanarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulguları, sürdürülebilir çevre eğitimi öğretim programının öğrencilerin çevresel bilgi, farkındalık ve inançlarını önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Uygulanan öğretim programı sonucunda öğrencilerin çevreye yönelik görüş, inanç ve davranışlarında önemli ve olumlu değişiklikler gözlenmiştir. Bu sonuçlar, sürdürülebilir çevre eğitimi programının hem sürekliliğinin hem de kapsamının hedeflenen öğrenme çıktılarına ulaşmak için etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sebeple sürdürülebilir çevre eğitimi programının ilkokul kademesiyle sınırlı kalmayıp bireylerin çevre bilincini artırmada çevre dostu davranışlar geliştirmek için daha geniş kitlelere uygulanması önerilmektedir.
Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellikleri arasındaki ilişki (Muğla ili Milas ilçesi örneği)
Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Muğla ili Milas ilçesi ortaokul ve liselerinde görev yapan öğretmenlerin, örgütsel adalet algıları ve mesleki profesyonellik düzeyleri belirlenmeye çalışılmış ve örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasındaki ilişkiye cinsiyet, okul türü, mesleki kıdem değişkenleri göz önünde bulundurularak bakılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırma evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılı Muğla ili Milas ilçesi devlet ortaokul ve liseleri oluşturmaktadır. Evrenin tamamına ulaşılması planlanmıştır. Araştırma kapsamında 153 ortaokul öğretmenine 102 ise lise öğretmenine ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlere Taştan ve Yılmaz (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan Örgütsel Adalet Ölçeği, Yılmaz ve Altınkurt (2014) tarafından geliştirilen Öğretmenlerin Mesleki Profesyonelliği Ölçeği uygulanmıştır. Analizlerde SPSS 20'nin frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi, ANOVA korelasyon teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda aşağıda belirtilen bulgulara ulaşılmıştır: (1) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algısı "yüksek" olarak bulunmuştur. (2) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algısı cinsiyet, okul türü ve mesleki kıdem değişkenleri göz önünde bulundurulduğunda istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. (3) Araştırmaya katılan ortaokul ve lise öğretmenlerinin mesleki profesyonellik düzeyleri "yüksek" olarak bulunmuştur. (4) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin mesleki profesyonellik düzeyleri cinsiyet, okul türü, mesleki kıdem değişkenleri göz önünde bulundurulduğunda istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. (5) Ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Öğretmenlerin örgütsel saygınlık ve örgütsel özdeşleşme algıları: Bir karma yöntem araştırması
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin örgütsel saygınlık, örgütsel özdeşleşme ve bunlar arasındaki ilişkiye dair algılarını belirlemektir. Bu çalışma, nicel ve nitel araştırma yönteminin aynı ya da yakın zamanda uygulandığı yakınsayan paralel desende yürütülmüş bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 öğretim yılında Gaziantep'te bulunan resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler, örneklemini ise uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen 495 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin veriler araştırmacı tarafından geliştirilen Örgütsel Saygınlık Ölçeği ve Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Veri analizinde betimsel istatistikler, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları öğretmenlerin örgütsel saygınlık ile özdeşleşme algı düzeylerinin yüksek olduğunu, erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere, uzun süreli kıdeme sahip öğretmenlerin kıdemleri daha düşük olan meslektaşlarına, ilkokul kademesinde çalışan öğretmenlerin lise ve ortaokul kademesinde çalışan öğretmenlere göre örgütsel saygınlık algılarının daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca öğretmenlerin algıladıkları örgütsel özdeşleşme düzeyleri ile örgütsel saygınlık düzeyleri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişkinin bulunduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel saygınlık algılarının özdeşleşme algı düzeylerindeki varyansın yaklaşık %28'ini açıkladığı görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutu fenomenoloji deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenen 31 öğretmen oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiş ve içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları özgür çalışabilme, ödüllendirme, adil yönetim, eşit haklar ve pozitif meslektaş ilişkilerinin, öğretmenlerin mesleki saygınlık algılarını olumlu, çatışma ve zorlukların ise olumsuz etkilediğini göstermektedir. Son olarak eğitim politikalarının, öğretmenlerin elde ettiği maddi kazancın ve idari desteğin öğretmenlerin saygınlık algılarını şekillendirdiği, okul yöneticilerinin yöneticilik becerilerinin öğretmenlerin örgütsel saygınlık algılarını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.
Ebeveyn sosyotelizminin ergenlerin akıllı telefon bağımlılığı üzerindeki etkisi: Yalnızlığın aracı rolü
Bu araştırmada, ebeveyn sosyotelizminin ergenlerin akıllı telefon bağımlılığı üzerindeki etkisinde yalnızlığın aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Gaziantep ili Şehitkamil ilçesindeki devlet liselerinde öğrenim görmekte olan 512 (342 kadın, 170 erkek) öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada kota örnekleme yöntemiyle örneklem seçilmiş ve katılımcıların yaş ortalamaları 15.84 olduğu görülmüştür. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Ebeveyn Sosyotelizmi Ölçeği, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Versiyonu ve UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Hipotezlerin testinde AMOS 24 programından destek alınarak yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmiştir. Yalnızlığın, ebeveyn sosyotelizmi ile akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişkide aracı rolünü incelemek için bootstrapping analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ebeveyn sosyotelizminin akıllı telefon bağımlılığını ve yalnızlığı pozitif yönde anlamlı düzeyde yordadığı, yalnızlığın da akıllı telefon bağımlılığını pozitif yönde anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Aracı analizin rolü incelendiğinde dolaylı etkinin anlamlı olduğu ve yalnızlığın ebeveyn sosyotelizmi ile akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişkide aracı rolünün olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlar literatür verileri doğrultusunda tartışılarak araştırmacılara tavsiyelerde bulunulmuştur
Farklı sosyometrik statüdeki ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmada, popüler, reddedilen ve ihmal edilen sosyometrik statülerindeki ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin akademik başarıları, aile ortamına dair algıları, aile, arkadaş ve öğretmenlerinden algıladıkları sosyal destek ve ebeveynlerinden algıladıkları kabul-ret düzeyleri incelenmiştir.Araştırma örneklemi, 2006-2007 eğitim-öğretim yılında Elazığ il merkezinde bulunan 59 ilköğretim okulu arasından tesadüfi yöntemle seçilen 10 ilköğretim okulunun 6,7 ve 8. sınıflarında öğrenime devam eden, 307'si kız ve 333'ü erkek toplam 640 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada ölçme aracı olarak Sosyometrik Test, Aile Ortamı Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Aile Kabul-Ret Ölçeği olmak üzere dört farklı ölçüm aracı kullanılmıştır. Akademik başarı değişkeni için ise öğrencilerin Ağırlıklı Yılsonu Başarı Ortalamaları okul kayıtlarından alınmıştır. Verilerin analizinde ise, Pearson korelasyon katsayısı, t testi, Mann Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi ve Scheffe testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular cinsiyet yönünden incelendiğinde, kız öğrencilerin erkek öğrencilere kıyasla ailelerinin birlik ve uyumunu, arkadaşlarından ve öğretmenlerinden aldıkları sosyal desteği ve ailelerinden aldıkları kabulü anlamlı düzeyde daha yüksek algıladıkları tespit edilmiştir. Öte yandan, aile ortamının düzenliliği algısında, aileden algılanan sosyal destekte ve sosyometrik statü dağılımlarında cinsiyetler arası fark olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır.Elde edilen bulguların sosyometrik statüye dair sonuçlarına bakıldığında ise, popüler öğrencilerin reddedilen ve ihmal edilen öğrencilerden, ihmal edilen öğrencilerin ise reddedilen öğrencilerden akademik olarak anlamlı düzeyde daha başarılı oldukları görülmüştür. Ailelerinin birlik-uyum ve düzenine dair algılarında ise popüler, reddedilen ve ihmal edilen öğrenciler arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Aile ve öğretmenlerinden algıladıkları sosyal destek bağlamında yine sosyometrik gruplar arası farklılığa rastlanmamıştır. Arkadaşlarından algıladıkları sosyal destekte ise, sadece popüler öğrencilerin reddedilen öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek sosyal destek algıladıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Popüler ile ihmal edilen ve reddedilen ile ihmal edilen gruplar arasında arkadaş sosyal desteği bağlamında anlamlı bir farkın olmadığı görülmüştür.Aile kabul-ret değişkeni bağlamında ise, sadece popüler öğrenciler reddedilen öğrencilerden daha yüksek kabul algılamaktadırlar. Diğer grup karşılaştırmalarında anlamlı farklılıklara rastlanmamıştır.Elde edilen bulguların, yapılmış olan yurtdışı araştırmalarla farklılaşan yönlerinin Türk aile yapısı ve kültürünün kendine özgü yapısından kaynaklandığı düşünülmektedir.
Üniversite öğrencilerinin depresyon düzeylerinin bağlanma stilleri ve bilinçli farkındalık ile ilişkisi: Öz kontrolün aracılık rolü
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde öz-kontrolün depresyon düzeyleri ile bilinçli farkındalık ve bağlanma stilleri (güvenli, kayıtsız, korkulu ve saplantılı bağlanma stillerinin herbiri için ayrı ayrı) arasındaki ilişkilerdeki aracılık rolünü ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 öğretim yılında Anadolu Üniversitesinin çeşitli fakültelerinin örgün programların toplam 808 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri "Beck Depresyon ölçeği", ''Bilinçli Farkındalık Ölçeği", "İlişki Ölçekleri Anketi" ve "Kısa Öz-Kontrol Ölçeği" ile toplanmıştır. Aracılık modellerini test etmek için Betimleyici istatistikler, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Bootstrap Yöntemi kullanılmıştır. Aracılık testi bulgularına göre; üniversite öğrencilerinde bağlanma stilleri (güvenli, kayıtsız, saplantılı, korkulu bağlanma stilleri için) ve bilinçli farkındalık ile depresyon arasındaki ilişkide öz-kontrolün aracılık etkisinin istatistiki açıdan önemli olduğu bulunmuştur. Buna göre güvenli bağlanma ve bilinçli farkındalık öz-kontrol aracılığıyla depresyonu negatif yönde yordarken, kayıtsız bağlanma, saplantılı bağlanma ve korkulu bağlanma öz-kontrol aracılığıyla depresyonu pozitif yönde yordamaktadır. Buna göre güvenli bağlanan ve bilinçli farkındalığı yüksek üniversite öğrencilerinin öz-kontrol düzeyleri de yüksektir ve bunun sonucu olarak depresyon düzeyleri düşüktür. Diğer yandan ise kayıtsız, saplantılı ve korkulu bağlanan üniversite öğrencilerinin öz-kontrol düzeyleri de düşüktür ve bunun sonucu olarak depresyon düzeyleride yüksektir. Anahtar Sözcükler: Depresyon, Bağlanma, Bilinçli farkındalık, Öz-kontrol
Özel eğitim öğretmenlerinin meslekteki tükenmişlik düzeylerinin, bilinçli farkındalık ve psikolojik ihtiyaçları tarafından yordanması
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, özel eğitim öğretmenlerinin mesleki tükenmişlikleri üzerinde bilinçli farkındalık ve psikolojik ihtiyaçlarının etkisini incelemektir. Yöntem: Araştırmanın katılımcıları Millî Eğitim Bakanlığına bağlı özel ve resmi özel eğitim kurumlarında çalışan 163 erkek ve 340 kadın özel eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma verileri, Maslach Tükenmişlik Envanteri, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçların Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanmış olan Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Bu araştırmada nicel yöntem takip edilmiş ve ilişkisel tarama yöntemi ile veriler analiz edilmiştir. Özel eğitim öğretmenlerinin cinsiyet, meslekteki çalışma yılı ve çalışılan öğrenci grubu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesinde bağımsız t testi, ikiden fazla bağımsız grup karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ayrıca mesleki tükenmişlik, psikolojik ihtiyaç ve bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak için korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, bilinçli farkındalık ve psikolojik ihtiyaçlar cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Tükenmişliğin duyarsızlaşma alt boyutu cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermektedir. Özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik, psikolojik ihtiyaç ve bilinçli farkındalık düzeyleri ile meslekteki çalışma yılları arasında anlamlı bir farklılaşma bulunmamaktadır. Özel eğitim öğretmenlerinin bilinçli farkındalık ve tükenmişlik düzeyleri ile çalıştıkları öğrenci grubu arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Özel eğitim öğretmenlerinin psikolojik ihtiyaçlarının ilişkisellik alt boyutuna ait ortalama puanları ile çalıştıkları öğrenci grubunun düzeyi anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Sonuç ve Öneriler: Hafif düzey engele sahip öğrencilerle çalışan özel eğitim öğretmenlerinin ilişkisellik puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Özel eğitimin önemli bileşenlerini oluşturan aile ve çocuk ile öğretmen arasında iletişimi arttırmaya yönelik sosyal etkinliklerin planlanması önemli görülmüştür. Özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişliğinde rol oynayan etmenler yöneticiler, diğer öğretmenler, öğrenciler ve aileler eksenli olduğundan dolayı sorunların önüne geçmeye yönelik çözüm odaklı yöntemlere başvurulması ve sağlıklı bir iletişimin sağlanması önemli görülmüştür.
Erken çocukluk döneminde yapay zekâ kullanımıyla ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi
Bu çalışmanın amacı son yıllarda kullanımı oldukça artan ve popülerleşen yapay zekâ teknolojilerinin erken çocukluk dönemi eğitiminde kullanımı kapsamında yapılan uygulamalı araştırmaları ortaya koymaktır. Bu araştırmada uygulamalı yapay zekâ çalışmalarına ulaşabilmek ve çalışmaların derinlemesine incelenebilmesi için sistematik literatür taraması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ("Artificial Intelligence" OR "AI" OR "Chatbot" OR "Chatgpt") AND ("early childhood" OR "young child*" OR "preschool*" OR "kindergarten*" OR "pre-k*" OR "childcare" OR "child care" OR "day care" OR "children") AND ("education*") anahtar dizini ile Ebsco, Web of Science ve Scopus veri tabanlarında yer alan çalışmalara erişim sağlanmıştır. Bununla birlikte tez yazma sürecinde kapsamlı bir araştırma yapmak amacıyla Google Akademik'te çeşitli veri tabanlarında yayınlanan makaleler ve kaynaklardan atıflar yapılarak detaylı bir çalışma yapılmıştır. Çalışma kapsamında 2402 kaynağa ulaşılmış ve araştırmanın amacına uygun olması için kaynaklar filtrelenmiş ve son aşamada 10 makale belirlenmiştir. Çalışmalar araştırma amacına uygun bir şekilde incelenmiş, Excel tablosu oluşturulmuş ve veriler kategorilendirilerek tablo doldurulmuştur. Toplanan veriler sistematik literatür taraması protokolüne göre düzenlenmiştir. Elde edilen uygulamalı araştırmalardan elde edilen sonuçlarla erken çocukluk eğitiminde yapay zekâ kullanımının olumlu/olumsuz yönleri, kullanılan yapay zekâ araçları, yapay zekâ kullanımının avantajları, süreçte yaşanan zorluklar ve ileriye yönelik öneriler ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre yapay zekânın erken çocukluk dönemi eğitiminde çocukların öğrenme süreçlerine olumlu katkı sağladığı, öğrenme sürelerini hızlandırdığı ortaya konulmuştur. Bunların yanında öğrencilerin öğrendiklerini günlük yaşama aktardıklarında zorlandıkları görülmüştür. Ayrıca yapay zekânın eğitim ortamlarında etkin bir şekilde kullanılabilmesi için öncelikle eğitimcilerin yetkin olması ve ailelerin bilgilendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın yapay zekâ araçlarının erken çocukluk dönemi eğitiminde kullanıldığı araştırmaları ortaya koymak amacıyla sistematik literatür taraması yöntemiyle konuyu detaylı olarak ele alması açısından ileride yapılacak erken çocukluk dönemi ve yapay zekâ ile ilgili çalışmalara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşlerine yönelik bir meta-analiz
Bu çalışmanın amacı, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerine ilişkin öğretmen ve yönetici görüşlerinin etki büyüklüklerini belirlemektir. Bu amacı gerçekleştirebilmek için eğitim bilimleri alanında son yıllarda giderek artan şekilde kullanılmaya başlanan meta-analiz yöntemi tercih edilmiştir. 126 çalışma içerisinden araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 48 çalışmada toplam örneklem sayısı 19.768 yönetici ve öğretmendir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri görev ünvanı, cinsiyet, branş, öğrenim düzeyi ve mezun olunan fakültedir. Ayrıca, birincil araştırmalarda değerlendirmeye katılamayan moderatör değişkenler de bu araştırmada analiz edilmiştir. Bu değişkenler uygulama bölgesi, yayın türü, örneklem içeriği, uygulama düzeyi ve kullanılan ölçektir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin cinsiyet değişkeni açısından yöneticilerin öğretimsel liderliğine ilişkin algılarında erkek öğretmenler lehine önemsiz düzeyde bir etki büyüklüğü (d=0.04) belirlenmiştir. Görev ünvanına göre ise yöneticiler lehine orta düzeye yakın (d=0.40) bir etki büyüklüğü; branş değişkenine göre sınıf öğretmenleri lehine önemsiz düzeyde (d=0.06) bir etki büyüklüğü; öğrenim düzeyine göre ön lisans mezunu öğretmenler lehine düşük düzeyde (d=0.12) bir etki büyüklüğü ve mezun olunan fakülte değişkeni açısından da eğitim fakültesinden mezun olan öğretmenler lehine düşük düzeyde (d=0.14) bir etki büyüklüğü belirlenmiştir. Moderatör analizleri sonucunda ise sadece branş değişkeni açısından yayın türü ve örneklem içeriği analizlerinde istatistiksel anlamlı fark belirlenmiştir. Okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik rolüne ilişkin hem yöneticiler hem de öğretmenlerin bilgilendirilebileceği ortak etkinlikler yapılabilir. Anahtar Sözcükler: Öğretimsel liderlik, Meta-analiz, Etki büyüklüğü, Okul yöneticisi, Öğretmen
Üniversite öğrencilerinin flört kaygısı düzeylerinin çocukluk dönemi örselenme yaşantıları tarafından yordanması
Flört kaygısı; temelde karşı cinsten kaçınma, uzun vadeli ilişki yaşayabilecek bir partner bulmada zorluk olarak tanımlanmaktadır. Çocukluk dönemi örselenme yaşantıları gelecekte flört ilişkilerini etkileyip flört kaygısı olarak adlandırılan problemin görülmesine neden olabilmektedir. Üniversite öğrencilerinin flört kaygısı düzeylerinin çocukluk dönemi örselenme yaşantıları tarafından yordanmasını incelemek ruhsal sağlığın korunması, yaşantıların düzenlenmesi, erken müdahale açısından önem arz etmektedir. Literatürde daha çok ergen olarak kabul edilen gruplar için flört kaygısı araştırılmış ve bu gruba yönelik ölçekler kullanılmış, bu gruplar için çocukluk dönemindeki örselenme yaşantılarının yordanması çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırmanın amacını üniversite öğrencilerinin flört kaygısı düzeylerinin çocukluk dönemi örselenme yaşantıları tarafından yordanması oluşturmaktadır. Bu araştırma Doğu Anadolu'daki bir ilde var olan devlet üniversitesinde çeşitli bölümlerde öğrenim gören 369 üniversite öğrencisi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma nicel yöntem kullanılarak tarama deseniyle yapılmıştır. Araştırma grubu basit rastgele örnekleme yöntemiyle oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak Flört Kaygısı Ölçeği ve Çocukluk Dönemi Örselenme Yaşantıları Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Araştırmada flört kaygısının cinsiyet, flört durumu, anne babanın birliktelik durumu açısından farklılaşıp farklılaşmadığını Bağımsız Örneklemler İçin t Testi ile analiz edilmiştir. Flört kaygısının yaş, sınıf düzeyi, algılanan sosyoekonomik düzey, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, kardeş sayısı açısından farklılaşıp farklılaşmadığı Tek Yönlü ANOVA ile incelenmiştir. "Üniversite Öğrencilerinin Flört Kaygısı Düzeylerinin Çocukluk Dönemi Örselenme Yaşantıları Tarafından Yordanması"nı belirlemek için Çoklu Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulgulara göre cinsiyet, flörtün olup olmaması, algılanan sosyoekonomik düzey, çocukluk dönemi örselenme yaşantıları değişkenleri birlikte flört kaygısı düzeyleri ile yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişki vermektedir.
Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının annelerin psikolojik esneklik düzeyine etkisi
Bu çalışmanın amacı, araştırmacı tarafından geliştirilen Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli bir psikoeğitim programının, annelerin psikolojik esneklik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Psikoeğitim programının uygulama sürecinden önce, programın içerik ve yapısının işleyişine yönelik ön değerlendirme amacıyla 5-6 kişilik gruplarla sınırlı sayıda oturum gerçekleştirilmiştir. Bu oturumlarda, program kapsamında yer alan egzersizler uygulanmış ve içerik ön uygulama niteliğinde gözden geçirilmiştir. Araştırmanın asıl uygulaması, İstanbul ili Sultangazi ilçesinde bir ortaokulda öğrenim gören çocukların anneleriyle yürütülmüştür. Basit rastgele atama ile 10 kişilik deney ve 10 kişilik kontrol grubu oluşturulmuştur. Altı oturumdan oluşan grup çalışması yalnızca deney grubuna uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri kullanılmıştır. Araştırmada, deney ve kontrol gruplarına uygulanan ön test ve son test ölçümleriyle 2x2'lik deneysel desen benimsenmiştir. Verilerin analizi SPSS 27 programı aracılığıyla, grup büyüklükleri dikkate alınarak parametrik olmayan analiz tekniklerinden Mann-Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, psikolojik esnekliği geliştirmeye yönelik yürütülen grup çalışması, deney grubundaki katılımcılar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı farklar ortaya koymasa da özellikle psikolojik katılık boyutunda anlamlı gelişmeler gözlenmiştir. Örneklem büyüklüğünün sınırlı olması, yalnızca psikojik esneklik değişkeninin olması, istatistiksel anlamlılığın elde edilmesini zorlaştırmış olabilir; ancak elde edilen bulgular, programın olumlu etkilerine işaret etmektedir. Öte yandan, kontrol grubunda her iki ölçekte de puan düşüşleri tespit edilmiştir. Bu bulgular, Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli psikoeğitim programının annelerin psikolojik esneklik düzeylerini artırmada etkili bir müdahale olabileceğini ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, alanyazındaki benzer çalışmalarla birlikte tartışılmış ve uygulayıcılara yönelik çeşitli önerilere yer verilmiştir. Elde edilen sonuçların, anne-çocuk iletişimini destekleyici yönde katkı sağlayabileceği ve okul temelli önleyici ruh sağlığı hizmetlerinde bu tür programlara daha fazla yer verilmesi gerektiği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: ACT, Anneler, Kabul Ve Kararlılık Terapisi, Psikolojik Esneklik, Psikolojik Katılık.
Cinsiyete göre öğrencilerin kullandıkları bilişsel ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinin akademik başarıları üzerindeki etkileri
ÖZETCinsiyete Göre Öğrencilerin Kullandıkları Bilişsel ve Bilişüstü Öz Düzenleme Stratejilerinin Akademik Başarıları Üzerindeki EtkileriBu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin bilişsel ve bilişüstü öz düzenleme stratejilerinin akademik başarıları üzerindeki etkilerini ve bu etkilerin cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini incelemektir.İlişkisel tarama modelindeki bu araştırma 2010-2011 Eğitim ve Öğretim yılında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin Sınıf Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği ve Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümlerinin 3. sınıfında "Ölçme ve Değerlendirme" dersini alan 235 (171 kız, 64 erkek) öğrencinin katılımı ile gerçekleşmiştir.Araştırma verilerinden öğrencilerin öz düzenlemeye dayalı öğrenme stratejilerini belirlemek amacıyla, 1991 yılında Pintrich, Smith, Garcia ve Mc Keachie tarafından geliştirilen, dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile Türkçeye uyarlanması Altun tarafından 2005 yılında yapılan "Öğrenmede Motive Edici Stratejiler Ölçeği" kullanılırken; öğrencilerin akademik başarıları, dönem sonunda Ölçme ve Değerlendirme dersinden aldıkları ders başarı ortalamaları olarak alınmıştır.Araştırma verilerinin analizinde Aritmetik Ortalama, Standart Sapma, Dizi Genişliği, Pearson Korelasyon Analizi ve Regresyon Analizi kullanılmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular, öz düzenlemeye dayalı bilişsel ve bilişüstü öğrenme stratejilerinin Ölçme ve Değerlendirme dersi başarısı üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığını ortaya koymaktadır. Bunun yanında, söz konusu stratejilerin kızlarda ve erkeklerde de Ölçme ve Değerlendirme dersi başarısı üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Öz düzenleme, Başarı, Cinsiyet, Bilişsel ve Bilişüstü Öğrenme Stratejileri
Öğretmenlerin STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterlilikleri ile 21.yy. becerileri öğretimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmada, öğretmenlerin STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz -yeterlilikleri ile 21. yy. becerileri öğretimi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma modelinde ilişkisel desenle desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 öğretim yılında Gaziantep ilindeki resmi ve özel okullarda görev alan öğretmenler, örneklemini ise evrenden seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 407 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterlilik ölçeği ile 21. yy. becerileri öğretimi ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS Paket Programı kullanılarak, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü ANOVA, pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda; öğretmen STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterlilikleri ile 21. yy. becerileri öğretimi arasındaki ilişkinin orta düzeyde olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterliliğin ve alt boyutlarının puanları 21. yy. becerileri eğitimi alma durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. STEM eğitimi alma durumuna göre ise ilişkilendirme alt boyutu hariç anlamlı bir farklılık oluşmaktadır. 21. yy. becerileri ve alt boyutların puanları STEM ve 21. yy. beceri eğitimi alma durumuna göre incelendiğinde, anlamlı bir farklılık göstermektedir. 21. yy. becerileri öğretimi ölçeği ile iş birliği alt boyutları puanı öğretmenlerin cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık oluşturmazken, diğer alt boyutlarının puanları anlamlı bir farklılık oluşmaktadır. STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretimi, 21. yy. becerileri öğretimine istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. 21. yy. becerileri öğretimi için açıklanan varyansın yaklaşık %46'sının STEM+S için sorgulamadan kaynaklı olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durum incelendiğinde öğretmenlerin 21. yy. becerileri öğretimini yordamada STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterliliğin önemli bir etkisi olduğu ifade edilir.
Lisans öğrencilerinin bilişsel esneklik, öz anlayış ve genel öz yeterlilik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı lisans programına devam eden öğrencilerin bilişsel esneklik, öz anlayış ve genel öz yeterlik arasında ilişkinin bazı bazı değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırma evrenini 2020-2021 Eğitim Öğretim yılında lisans eğitimine devam eden ve çevrimiçi yayınlanan veri toplama aracını gönüllü olarak cevaplandıran 353 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri "Bilişsel Esneklik Envanteri", "Öz-Anlayış Ölçeği", "Genel Öz Yeterlik Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırma verileri tek yönlü varyans analizi, bağımsız örneklem t-testi ve korelasyon analizi tekniği ile elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, kadın öğrenciler erkek öğrencilere göre daha olumlu öz anlayışa sahiptir. Genel öz yeterlik açısından ise erkek öğrencilerin kadın öğrencilere göre daha yüksek öz yeterliğe sahiptir. Romantik ilişki, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim düzeyine göre bilişsel esneklik, öz anlayış ve genel öz yeterlik puan ortalaması açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Algılanan anne baba tutumuna göre öz anlayış ve bilişsel esneklik puan ortalaması açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Algılanan ilgisiz anne baba tutumunun genel öz yeterlik puan ortalamalarının algılanan baskıcı/otoriter, aşırı koruyucu ve demokratik anne baba tutumuna göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Genel öz yeterlik ve bilişsel esneklik arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır.
Anne-babaların akılcı olmayan inançlarının aile işlevi ve çocuklardaki davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmada, anne-babaların anne baba olmaya ilişkin akılcı olmayan inançlarının aile işlevi ve çocuklardaki davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi, Türkiye?nin sekiz farklı ilinde çocukları ilköğretime (7-12 Yaş) devam eden 520 anne-babadan oluşmaktadır. Araştırmada anne-babaların akılcı olmayan inançları `Anne-Baba Düşünceler Ölçeği?, aile işlevi `Aile Değerlendirme Ölçeği?, çocuklardaki davranış problemleri ise `4-14 Yaş Çocuk ve Gençlerde Davranış Değerlendirme Ölçeği? ile değerlendirilmiştir. Araştırma betimsel bir çalışma olup verilerin analizinde bağımsız örneklem grupları için t testi, tek-yönlü varyans analizi, aşamalı regresyon analizi ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırmada Anne-Baba Düşünceler Ölçeği?nin beklentiler alt boyutunun, Aile Değerlendirme Ölçeği?nin duygusal tepki verebilme alt boyutu ile .34, gereken ilgiyi gösterme alt boyutu ile .31 ve davranış kontrolü alt boyutu ile .31 olmak üzere olumlu yönde ve orta düzeyde ilişkili olduğu bulunmuştur. 4-14 Yaş Çocuk ve Gençlerde Davranış Değerlendirme Ölçeği?nin Anne-Baba Düşünceler Ölçeği?nin beklentiler alt boyutu .21 ve mükemmeliyetçilik alt boyutu ile .12 düzeyinde anlamlı olmayan bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada ayrıca Anne-Baba Düşünceler Ölçeği?nin beklentiler alt boyutunun, Aile Değerlendirme Ölçeği?nin iletişim alt boyutu ve 4-14 Yaş Çocuk ve Gençlerde Davranış Değerlendirme Ölçeği arasındaki ilişkide aracı bir değişken olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda anne-babaların çalışma durumu, gelir durumu, mesleki dağılımları, eğitim durumları, çocuklarının bulunmuş olduğu sınıf düzeyleri, psikiyatrik yardım alıp almamaları ve ailede herhangi bir üyenin psikiyatrik yardım alıp almamalarına göre çocuklarındaki davranış problemlerini algılamaları arasında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Anne-babaların, anne-baba olma durumlarına ve çocukların doğum sırasına göre çocuklarındaki davranış problemlerini algılamaları arasında ise anlamlı bir fark bulunamamıştır.
Üniversite öğrencilerinin sosyal sorumluluk temelli liderlik becerilerinin geliştirilmesine yönelik deneysel bir çalışma
Bu tezin amacı araştırma kapsamında oluşturulan Sosyal Sorumluluk Temelli Liderlik (SSTL) Eğitim Programının üniversite öğrencilerinin sosyal sorumluluk, liderlik, vatandaşlık, değişim oluşturma, ortak amaç etrafında işbirliği halinde uyumlu bir şekilde çalışma, kendini tanıma gibi davranışlarına etkisini incelemektir. Tez SSTL becerilerinin öğrenciye kazandırılması açısından önemli görülmektedir. Bu çalışma dört aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada SSTL ölçeği Türkçeye uyarlanarak ölçeğin geçerlik, güvenirlik ve norm çalışmaları yapılmıştır. İkinci aşamada SSTL ölçeğinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi yapılmıştır. Üçüncü aşamada 12 haftalık Sosyal Sorumluluk Temelli Liderlik Eğitim Programı hazırlanarak deney grubu oluşturulmuş ve öğrencilere eğitim verilip eğitimin öğrencilere etkisi belirlenmiştir. Dördüncü aşamada ise deney grubunda bulunan üniversite öğrencilerinin almış olduğu eğitimin değerlendirmesi yapılmıştır. Programın değerlendirilmesi amacıyla eğitim alan öğrencilerle görüşme yapılmıştır. Çalışma hem nicel hem nitel araştırmadan oluşan karma araştırma deseni (mixed method design) olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubu olarak 2013-2014 eğitim öğretim yılında Kilis 7 Aralık Üniversitesi öğrencileri seçilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin SSTL algı ve alt boyutlarına yönelik algıları ile cinsiyet, fakülte, anne-baba eğitim düzeyi, öğrenci topluluklarına üyelik durumu, öğrenim durumu, sınıf düzeyi, yaşanılan yer ve bölge arasında anlamlı farklılık olduğu ancak yaş grupları ile herhangi bir anlamlı farklılığın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuca göre eğitim programını alan öğrencilerde eğitimi almayan öğrencilere göre Sosyal Sorumluluk Temelli Liderlik algıları ve alt boyutlardan Medeni Tartışma, Değişim, Uyum, İşbirliği, Sorumluluk ve Vatandaşlık boyutlarında anlamlı farklar bulunmuştur. Verilen eğitim programının ardından öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda eğitim programının öğrencilerin işbirliği halinde daha etkin çalışmalarına, bir gruba liderlik etme becerilerini kazanmalarına, yaşadıkları toplum için bir farklılık oluşturma isteğinin oluşumuna katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu tez kapsamında yapılan araştırmalar sonucunda öğrencilerin bir gruba liderlik etme becerilerinin ve sosyal sorumluluk bilincinin gelişmesinde eğitimin etkili olduğu ve bu şekilde verilen eğitimlerle üniversite öğrencilerinin topluma daha fazla katkı sağlayacak etkinliklere katılımının artırılarak toplumsal değişime liderlik etme becerilerini geliştirmeleri önemli görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Değişim Modeli, Sosyal Sorumluluk Temelli Liderlik, Eğitim Programı
Parçalanmış veya tam aileye sahip çocukların öz-kavramı depresyon düzeyleri ve akademik başarılarının yaş ve cinsiyet yönünden karşılaştırılması
Bu araştırmada 10-15 yaşları arasındaki ilköğretim düzeyinde okula devam eden parçalanmış veya tam aileye sahip çocukların öz-kavramları ve depresyon düzeyleri aile yapısı, cinsiyet ve yaş değişkenleri yönünden karşılaştırılmış ve ayrıca akademik başarı puanlarının yordanmasında aile yapısı, yaş ve cinsiyetin etkili olup olmadığı incelenmiştir. Uygulamalar Adana il merkezindeki ilköğretim okulları arasından seçilen 317 tam aileye, 315 parçalanmış aileye sahip toplam 632 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, çocukların öz-kavramları hakkında veri toplamak amacıyla Piers-Harris Çocuklar için Öz-Kavramı ölçeği, depresyon düzeyini ölçmek amacıyla da Çocuklar için Depresyon ölçeği (ÇDÖ) ve araştırmaya katılacak öğrencilerin aile yapılarının tespiti için de Bilgi Formu kullanılmıştır. Bulgular; aile yapıları cinsiyet ve yaşa göre çocukların depresyon düzeylerinde anlamlı bir farklılık olduğunu göstermiştir. Analizler parçalanmış aileden gelen kızların depresyon düzeylerinin yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Öz-Kavramı Ölçeğinin Mutluluk, Kaygı, Fiziki Görünüm, Okul Durumu alt ölçeklerinde aile yapısı ve cinsiyete göre anlamlı farklılaşma olduğu gözlenmiştir, öğrencilerin akademik başarı puanlarında aile yapısı ve cinsiyete göre anlamlı farklılıklar VIolduğu gözlenmiştir. Yaş gruplarına göre öğrencilerin depresyon düzeylerinde anlamlı farklılık bulunamazken, Öz- Kavra mı Mutluluk alt ölçeğinde 11-12 yaş grubundaki öğrenciler lehine anlamlı farklılık bulunduğu gözlenmiştir. Okul Durumu alt ölçeği puanlarında ise birinci yaş grubu (11-12) lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Sonuç olarak, araştırmacı ve uygulamacılar için önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler:Öz-Kavramı, Boşanma, Depresyon, Parçalanmış Aile, Akademik Başarı
Yapılandırmacı tasarım uygulamasının fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden "bilimin doğası" ve "bilim-teknoloji-toplum ilişkisi" boyutlarının gelişimine etkisi
ÖZET Bu araştırmanın amacı, yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulamasının, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden bilimin doğası ve bilim-teknoloji-toplum ilişkisi boyutlarının gelişiminde geleneksel öğretim tasarımı uygulamasından daha etkili olup olmadığını belirleyebilmektir. Araştırma, Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Fen Bilgisi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı'nda öğrenim görmekte olan son sınıf öğrencileri ile Fen-Teknoloji-Toplum Dersi bünyesinde bir öğretim dönemi boyunca yürütülmüştür. "Öntest-Sontest Kontrol Gruplu Deneme Modeli"nin esas alındığı araştırmada, hem nicel hem de nitel veri analizi teknikleri kullanılmıştır. Bilimin doğasına ve bilim- teknoloji-toplum ilişkisine dair öğrenci anlayışlarının belirlenebilmesi için ölçme araçları olarak kullanılan 5'li likert tipindeki Temel Bilimsel Okuryazarlık Testi 'nden elde edilen veriler nicel olarak istatistiksel tekniklerle, açık uçlu sorulardan oluşmuş Bilimin Doğası Anketi ile Bilim-Teknoloji-Toplum Anketi'nden elde edilen veriler ise nitel olarak açık kodlama tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmanın deney grubunda yer alan öğrenciler, geliştirilen yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulaması doğrultusunda planlanan etkinliklere katılmış ve bir dönem boyunca yürüttükleri çalışmaları raporlaştırmışlardır. Araştırmanın kontrol grubunda yer alan öğrenciler ise geleneksel öğretim tasarımı uygulaması bağlamında öğretmen merkezli, didaktik sunuma dayalı bir süreç izlemişlerdir. Araştırmada ölçme aracı olarak kullanılan Temel Bilimsel Okuryazarlık Testi'nden elde edilen verilerin analiziyle ulaşılan bulgular yorumlandıktan sonra şu sonuçlar ortaya konmuştur: 1) Yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulaması, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden bilimin doğası boyutundaki anlayış düzeylerini, geleneksel öğretim tasarımı uygulamasına göre daha üst düzeyde geliştirmiştir. 2) Yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulaması, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden bilim-teknoloji-toplum ilişkisi boyutundaki anlayış düzeylerini, geleneksel öğretim tasarımı uygulamasına göre daha üst düzeyde geliştirmiştir. 3) Yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulaması, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden bilimin doğası boyutundaki anlayış düzeylerinin gelişiminde, cinsiyete göre anlamlı bir fark oluşturmamıştır.4) Yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulaması, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden bilim-teknoloji-toplum ilişkisi boyutundaki anlayış düzeylerinin gelişiminde, cinsiyete göre anlamlı bir fark oluşturmamıştır. 5) Geleneksel öğretim tasarımı uygulaması, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden bilimin doğası boyutundaki anlayış düzeylerinin gelişiminde, cinsiyete göre anlamlı bir fark oluşturmamıştır. 6) Geleneksel öğretim tasarımı uygulaması, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık yeterliklerinden bilim-teknoloji-toplum ilişkisi boyutundaki anlayış düzeylerinin gelişiminde, cinsiyete göre anlamlı bir fark oluşturmamıştır. Araştırmada kullanılan diğer ölçme araçları olan Bilimin Doğası Anketi'nden ve Bilim-Teknoloji-Toplum Anketi'nden elde edilen verilerin nitel analiziyle ulaşılan sonuçlar ise şunlar olmuştur: 1) Yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulamasıyla birlikte öğrenciler, bilimin değer bağımlı olduğu, aynı kanıtların farklı yorumlanabileceği, yaratıcılık ve hayal gücünün bilimsel süreçlerin tümünde önemli olduğu, bilimsel sınıflandırmaların yapaylığı yönünde görüşler yapılandırarak bilimin doğası anlayışlarım geliştirmişlerdir. Bununla birlikte öğrenciler, teorilerin kanunlara dönüşebileceği, teorilerin doğrudan sınanabileceği ve bilimsel modellerin gerçeğin birebir kopyası olduğu yönündeki naif görüşlerini de yeniden yapılandırarak çağdaş bilimsel anlayışla uyumlu hale getirebilmişlerdir. 2) Yapılandırmacı öğretim tasarımı uygulamasıyla birlikte öğrenciler, teknolojinin araç geliştirme, tasarlama süreci olduğu, geliştirilen tasarımların kullanışlı ve ekonomik olmasının gerektiği, teknolojinin gelişiminin sosyo-ekonomik, siyasi politik faktörlere bağımlı olduğu, teknolojinin bilime araç-gereç temin ettiği yönünde görüşler yapılandırarak bilim-teknoloji-toplum ilişkisi anlayışlarını geliştirmişlerdir. Bununla birlikte teknolojinin salt bilimin uygulaması olduğu yönündeki naif inanışın da yemden yapılandırılabildiği görülmüştür. Yukarıda ifade edilen sonuçlar ışığında, araştırmanın, alanda yapılacak yeni çalışmalar için kaynak oluşturması ve yol gösterici olması umulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Bilimsel Okuryazarlık, Bilimin Doğası, Bilim-Teknoloji- Bilim Toplum İlişkisi, Yapılandırmacılık, Yapılandırmacı Öğretim Tasarımı.
Suç işlemiş ergenlerle suça karışmamış ergenlerin düşmanca niyet yükleme yanlılıkları ve bazı ailesel özelliklerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı; suç işlemiş ergenlerle suça karışmamış ergenleri; düşmanca niyet yükleme yanlılığı ve bazı ailesel özellikler (ailede fiziksel ceza görüp görmeme, sözel ceza görüp görmeme, ailede suçluluk, anne babanın birlikteliği) bakımından farklılaşıp, farklılaşmadığını incelemektir.Araştırmada, araştırma grubunu Osmaniye Çocuk Mahkemesi'nde işledikleri suçlardan dolayı yargılanan 128 erkek ergen, karşılaştırma grubunu ise Osmaniye merkez okullarına devam eden ve suça karışmadığı bilinen 128 erkek ergen ise oluşturmuştur. Araştırmada, ölçme aracı olarak Aydın (1977) tarafından geliştirilen Resim Anketi kullanılmıştır. Ailesel özellikleri hakkında veri toplayabilmek için araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizi için SPSS 11.5 paket programı kullanılmış ve veriler; T Testi, Mann Whitney U testi, Ki Kare Testi, 2X2 Faktörlü Varyans Analizi teknikleri kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada anlamlılık düzeyi .05 olarak belirlenmiştir.Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, suç işlemiş ergenlerle suça karışmamış ergenler arasında; düşmanca niyet yükleme yanlılığı, olumsuz niyet yükleme yanlılığı, kişisel nedensellik yükleme yanlılığı, ebeveynlerinden fiziksel/sözel ceza görüp görmemeleri ve aile bireylerinde suç davranışının görülüp görülmemesi açısından anlamlı farklılaşma olduğu görülmüştür. Suç işlemiş ergenlerle suça karışmamış ergenler arasında anne babalarının birliktelik durumu açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ebeveynlerinden fiziksel ceza / sözel ceza görüp görmemeleri ve anne babalarının birliktelik durumlarına göre suç işlemiş ergenlerle suça karışmamış ergenlerin düşmanca niyet yükleme yanlılıkları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır.Anahtar Kelimeler: Suç, Çocuk suçluluğu, Düşmanca niyet yükleme yanlılığı
Ortaokul öğretmenlerinin psikolojik sermayelerinin geliştirilmesine yönelik bir uygulama
Bu araştırmanın amacı psikolojik sermayenin geliştirilebilir olma durumunu ampirik olarak ortaya koymak ve ortaokul öğretmenlerinin uygulanan Psikolojik Sermaye Geliştirme Programı'na (PSGP) ilişkin algılarını ve deneyimlerini incelemektir. Araştırmanın ilk basamağında, 8 haftalık bir Psikolojik Sermaye Geliştirme Programı tasarlanmış ve deney grubunda yer alan ortaokul öğretmenlerine uygulanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise uygulanan eğitim programına katılan öğretmenlerin programla ilgili değerlendirmeleri alınmıştır. Ayrıca, araştırmanın bütün oturumları bir kamera aracılığıyla kaydedilmiştir. Araştırmada, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı iç içe karma araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ve Şehitkâmil ilçelerinde görev yapmakta olan ortaokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmaya deney (N=22) ve kontrol (N=22) grubunda yer alan 44 öğretmen katılmıştır. Nitel görüşmeler ise deney grubunda yer alan 12 öğretmenle gerçekleştirilmiştir. PSGP'nin etkililiğinin incelenmesi amacıyla, Luthans, Avolio, Avey ve Norman (2007) tarafından geliştirilen Psikolojik Sermaye Ölçeği (Psychological Capital Questionnaire) kullanılmıştır. Ayrıca, uygulanan programın katılımcı görüşlerine göre değerlendirilmesi amacıyla geliştirilen 20 maddelik bir değerlendirme formu kullanılmıştır. Son olarak, programa katılan öğretmenlerin programla ilgili tutum ve algılarını incelemek amacıyla kaydedilen videolar analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, uygulanan PSGP deney grubunda yer alan öğretmenlerin psikolojik sermayeleri üzerinde anlamlı bir farklılığa yol açmıştır. Hiçbir eğitimin verilmediği kontrol grubunda ise psikolojik sermaye son test puanlarında anlamlı bir farklılığın oluşmadığı saptanmıştır. Uygulanan programın "Amaç", "İçerik", "Yöntem-Teknik-Materyal" ve "Değerlendirme" boyutlarına ilişkin katılımcı algılarının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Nitel araştırma sonuçlarına göre ise, uygulanan PSGP öğretmenler üzerinde hem bireysel hem de mesleki açıdan olumlu katkılara yol açmıştır. Katılımcıların, benzer programların okullarda olumlu etkilere yol açacağına inandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına dayalı olarak araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Sosyal ağların öğrenme-öğretme ortamında kullanımı ve öğretmenlerin mesleki gelişimindeki rolü
Bu çalışmada, sosyal ağların öğrenme - öğretme ortamında kullanılması ve öğretmenlerin mesleki gelişimindeki rolü araştırılmıştır. Öğretmenlerin mesleki olarak kendilerini yenilemeleri ve geliştirmeleri önemlidir. Mesleki gelişimin farklı uygulamaları bulunmaktadır. Günümüzde mesleki gelişim için informel ortamlar kullanılmakta, bilgi teknolojileri önemli fırsatlar sunmaktadır. Sosyal ağlar ise mesleki gelişim açısından kullanılabilecek elverişli ortamlardan biridir. Öğretmenler sosyal ağlar sayesinde bilgi, beceri ve yetkinliklerini artırma imkanına sahiptir. Araştırmada nicel ve nitel verilerin sıralı olarak toplanıp analiz edildiği karma yöntem (sıralı dönüşümsel tasarım) kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, 2016/2017 eğitim-öğretim yılında Nevşehir İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı resmi ortaokullarda görev yapan 258 branş öğretmeninden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak iki farklı araç kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanmasında için araştırmacı tarafından geliştirilen form kullanılmıştır. Nicel veri toplama aracında katılımcıların kişisel bilgilerinin yer aldığı bir bölüm ve araştırma problemi için toplanması istenen verilerin elde edilmesini sağlamak üzere hazırlanmış 3 faktör ve toplamda 24 maddeden oluşan bir ölçek kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen ve 8 açık uçlu sorunun yer aldığı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ölçeğin geçerliği için öncelikle uzman görüşü alınmış ve daha sonra açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Elde edilen veriler frekans, yüzde değerleri, aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız örneklem t testi ve varyans analizi testi ile analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında öğretmenlerin sosyal ağları kullanma konusunda aktif oldukları, sosyal ağ gruplarında paylaşılan verilere, içeriğe ulaşma, inceleme ve içeriğe katkıda bulunma eğiliminde oldukları görülmüştür. Öğretmenler, sosyal ağlarda kendi branşları ile ilgili öğretim yöntem ve tekniklerini kullanma, mesleki anlamda ise güncel konuları takip etme davranışı içerisinde oldukları görülmüştür. Görüşme yapılan öğretmenler sosyal ağların mesleki gelişimlerine katkı sağladığını belirtmektedirler. Ayrıca sosyal ağlar sayesinde kendileri de öğrenme-öğretme ortamına çeşitli aktarımlar yaptıklarını ifade etmişlerdir. Araştırma bulgularına dayanarak, öğretmenlerin sosyal ağ gruplarından olumlu yönde qetkilendikleri ve mesleki gelişimlerine katkı sağladığı ortaya çıkmıştır.
Web 2.0 araçlarının ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin kelime öğrenimine ve İngilizce dersine yönelik tutumlarına etkisi
Bu çalışmanın amacı, birer web 2.0 aracı olan Powtoon ve Kahoot uygulamalarının ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin İngilizce kelime bilgilerine ve derse yönelik tutumlarına etkisini belirlemektir. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılında Kırşehir merkez ilçesindeki bir ortaokulda öğrenim gören beşinci sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Kelime bilgisi başarı testi", "İngilizce dersi tutum ölçeği" ve "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Araştırma öncesinde deney ve kontrol grubunu oluşturan öğrencilere araştırmacı tarafından geliştirilen kelime bilgisi başarı testi ve Baş (2012) tarafından geliştirilen İngilizce dersine yönelik tutum ölçeği ön test olarak uygulanmıştır. Ön test puanlarından elde edilen veriler deney ve kontrol grupları arasında hem kelime bilgisi hem de tutum düzeyleri açısından anlamlı bir farklılığın olmadığını göstermiştir. Sekiz haftalık deneysel süreç sonrası deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilere kelime bilgisi başarı testi ve İngilizce dersine yönelik tutum ölçeği son test olarak uygulanmıştır. Ayrıca deney grubundaki öğrenciler ile yarı yapılandırılmış görüşmeler düzenlenmiş ve çalışma kapsamında kullanılan web 2.0 araçlarına ilişkin görüşleri incelenmiştir. Deneysel süreç sonrası deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin hem kelime bilgisi başarı testinden ve hem de tutum ölçeğinden elde ettikleri son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı fark bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen nicel veriler doğrultusunda, Powtoon ve Kahoot! web 2.0 araçlarıyla desteklenmiş kelime öğretiminin ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin kelime bilgileri ve İngilizce dersine yönelik tutum düzeylerini olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen nitel veriler ise web 2.0 araçlarının ilgi ve dikkat çekici bir özelliklerinin olduğunu, İngilizce dersinde web 2.0 araçlarının kullanımının öğrencilerin derse karşı motivasyonlarını arttırdığını, eğlenceli bir öğrenme ortamı oluşturduğunu, sınıf içi iletişimi ve derse katılımı arttırdığını, öğrencilerin kalıcı öğrenmelerine yardımcı olduğunu ve bu doğrultuda öğrencilerin öğrenmelerine olumlu yönde katkı sağladığını göstermektedir.
Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitiminde yaşadıkları problemler ile öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi sürecinde karşılaştıkları sorunlar ile öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Kaynaştırma eğitimi, özel gereksinimli öğrencilerin akranlarıyla aynı ortamda, en az kısıtlayıcı eğitim koşulları altında eğitim almasını sağlamak amacıyla uygulanan bir modeldir. Ancak, sınıf öğretmenleri için bu süreci etkili bir şekilde yürütmek, farklı seviyelerde ihtiyaçları olan öğrencilerle çalışmak ve bireyselleştirilmiş eğitim programlarını (BEP) başarıyla uygulamak ciddi zorluklar yaratabilmektedir. Sınıf öğretmenlerinin bu zorluklarla başa çıkarken ne kadar başarılı oldukları, büyük ölçüde öz-yeterlik algılarına bağlıdır. Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi sürecinde karşılaştıkları zorlukların daha iyi anlaşılmasını ve bu zorlukların öz-yeterlik algıları üzerindeki etkisini açıklamayı hedeflemektedir. Bu sayede, öğretmenlerin daha etkili bir şekilde desteklenmesi ve kaynaştırma eğitiminin daha verimli hale getirilmesi için öneriler geliştirilmesi mümkün olacaktır. Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitiminde öz-yeterlik algılarını ve yaşadıkları problemler arasındaki ilişkiyi belirlemek için yapılan bu çalışma; nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeline göre yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında Manisa ili Yunusemre ilçesi ilkokullarında görev yapan ve rastlantısal belirlenen 317 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Verilerin analizinde öncelikle verilerin normal dağılımları incelenmiştir. Betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA, regresyon ve pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda erkek öğretmenlerin, kadın öğretmenlere kıyasla kaynaştırma uygulamalarında daha fazla sorun yaşadıkları ve kaynaştırma öz-yeterliklerinin daha düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda yaş ilerledikçe öğretmenlerin kaynaştırma problemleri azaldığı görülmektedir. Bununla birlikte mesleki deneyim arttıkça kaynaştırma problemleri azalmakta, kaynaştırma öz yeterliliklerinin ise arttığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgularda eğitim düzeyi yükseldikçe kaynaştırma problemlerinin azaldığı ve kaynaştırma öz yeterlilikleri arttığı dikkat çekmektedir. Yapılan araştırmada kaynaştırma problemleri ile kaynaştırma öz yeterlilikleri arasında negatif yönlü güçlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu durum Öğretmenlerin kaynaştırma problemleri artmasıyla birlikte kaynaştırma öz-yeterliklerinin azaldığı şeklinde açıklanabilir.