Finansal analiz

Büyükşehir belediyelerinde mali yapı analizi

Büyükşehir belediyeleri, mali ve idari kaynaklar açısından en büyük yerel yönetim birimleridir. Türkiye nüfusunun büyük çoğunluğu büyükşehir belediyeleri sınırlarında yaşamaktadır. 6360 sayılı kanun ile birlikte on dört büyükşehir belediyesi kurulmuş olup, görev ve sorumluluk alanları ile gelir ve kaynak yapısı büyük ölçüde değiştirilmiştir. Büyükşehir belediyelerinin bütçe açıkları 2015 yılından itibaren sürekli olarak artmaktadır. Çalışmanın temeli, bütçe açıklarına sebep olduğu düşünülen olguların tespiti ile büyükşehir belediyelerinin mali sürdürülebilirliğinin ne ölçüde sağlandığının araştırılmasına dayanmaktadır. Ayrıca, mali yapı ve planlamanın temel dayanağı olarak stratejik yönetim araçlarının uygulanması ve başarısına ilişkin durum da literatür üzerinden ele alınacaktır. Böylelikle, büyükşehir belediyelerinin mali yapısına ilişkin durum planlama sürecini de kapsayacak şekilde analiz edilecektir. Anahtar Kelimeler: Büyükşehir Belediyeleri, Mali Analiz, Stratejik Plan

Borsada işlem gören sigorta şirketlerinin karlılık analizi

Sigorta şirketlerinin temel fonksiyonu topladıkları primler karşılığında sigortalıların gelecekte karşılaşacakları maddi hasarları tazmin etmektir. Sigortalılar, riskin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan zararları birlikte karşılamak amacıyla sigorta sistemine dahil olmaktadır ve hasar gerçekleştiği anda hasarlarının tazmin edilmesini talep etmektedir. Sistemin sağlıklı işlemesi, sigorta şirketlerinin sigorta sözleşmesiyle taahhüt ettikleri yükümlülükleri yerine getirmeleriyle mümkün olmaktadır. Bu yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri için de güçlü bir finansal yapıya sahip olmaları gerekmektedir. Türk sigorta sektöründe rekabet gücünün arttırılması için de sigorta şirketleri kâr zarar oranını dengede tutmak zorundandırlar. Ürün primi ile o üründen gelecek hasarların hesaplanması kâr- zarar dengesi açısından önem arz etmektedir. Bunun için de kullanılacak üründe kişinin moralitesi, yaşamını sürdürdüğü yerin risk değerlendirmesi, aracına sigorta istiyorsa aracın kullanım amacı ve kişinin hasar prim dengesi, sağlık ürünü kullanılacaksa sigortalının geçmişte yaşadığı rahatsızlıkların değerlendirilmesi şirketlerin en önem verdiği hususlardır. Sigorta şirketlerinde kârlılık için bir diğer önemli faktör de pazar payıdır. Sigorta şirketleri ne kadar çok ürün geliştirebilirse o kadar çok kişiye ulaşabilmektedir. Pazarda daha büyük bir paya ulaşabilmesi diğer şirketlerde olmayan ürünlerin geliştirilmesi ve piyasaya sürülmesi ile mümkün olmaktadır. Sigorta sektöründe yer alan şirketlerin kârlılığının yüksek olması finansal açıdan güçlü olmalarını gerektirmektedir. Bu sebeple, sektörde faaliyet gösteren sigorta şirketleri finansal durumlarını, yatırımlarının güvenilirliğini veya risklerini sürekli olarak değerlendirmelidirler. Sigorta şirketleri performanslarını ölçmek için şirket içi ve şirket dışı analizler yardımıyla sistematik bir şekilde değerlendirme yapmaktadır. Bu çalışmada, Borsa İstanbul'da işlem gören ve toplam sektör payları %80'i bulan seçilmiş sigorta şirketlerinin performanslarına dayalı kârlılık analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, sigorta şirketleri bilanço yapısı ve bilanço yönetimi açılarından irdelenmekte ve şirketlerin gelir gider boyutları çerçevesinde bilançolarını nasıl yönettikleri açıklanmaktadır. Çalışmanın uygulama bölümünde, finansal analiz aracılığıyla sigorta şirketlerinin kârlılık ve performans analizleri yapılarak, kârlılık ve kârlılığa dayalı performans konularında somut ölçütler belirlenmekte ve şirketlerinin kârlılığı etkileyen içsel faktörler ortaya konulmaktadır. Elde edilen bulgular sayesinde, finansal sektörün önemli unsurlarından olan sigorta şirketlerinin mâli başarıya ulaşmaları için izlemeleri gereken yollar ve almaları gereken önlemler konusunda kanıtlar sağlanmaktadır

Yerel yönetimlerde akıllı şehir uygulamalarının mali açıdan değerlendirilmesi: Türkiye deneyimi

Dünya nüfusunun yarısından fazlası özellikle 21. yüzyılın başından itibaren şehirlerde yaşamakta ve şehirleşen nüfus her geçen gün daha da artmaktadır. Kentleşme olgusunun kazanmış olduğu ivme nedeniyle ulaşım, eğitim, sağlık, güvenlik ve altyapı gibi birçok kamusal mal ve hizmetin sunumunda sosyal ve mali problemlerle karşı karşıya kalan yerel yönetimler, bu zorluklara çözüm bulmak amacıyla giderek artan şekilde rekabetçi ve yenilikçi kentsel girişimlere yönelmektedir. Bu alanda geliştirilen ve literatürde sık kullanılan diğer kentsel girişimleri kapsayıcı olmasıyla ön plana çıkan akıllı şehir yaklaşımı, teknolojinin şehir ve toplum ihtiyaçlarına yönelik kullanılması vasıtasıyla şehirlerde meydana gelen kamusal hizmet sunumlarında karşılaşılan problemlerin etkin, ekonomik, verimli, şeffaf ve israfı önleyici yerel yönetim hizmetleri ile çözüleceğini öne sürmektedir. Kamu mal ve hizmetlerinin gerek yerel yönetimler gerek merkezi yönetimler tarafından ihtiyaçların önceliklendirilmesi yoluyla sunulması ihtiyacını temel alan akıllı şehir yaklaşımı, günümüzde tüm dünya ülkeleri ve Türkiye'deki birçok merkezi yönetim ve yerel yönetim idaresi tarafından yayımlanan strateji ve eylem planı gibi politika metinleriyle desteklenmektedir. Bu alandaki uygulama ve projeler hayata geçirilmeye devam etmekte ve dinamik bir sosyoekonomik süreci temsil etmektedir. Akıllı şehir uygulamalarının yüksek maliyetlere sahip olması nedeniyle yeterli bütçe kaynakları ile planlanması, faaliyete geçirilmesi ve idame ettirilmesi gerekliliğini ön plana çıkarmakta ve bu durum ülkemiz yerel yönetimlerinin harcama, gelir ve borç seviyelerini kapsayan mali yapıları kompozisyonlarının ve idari, siyasi ve mali açıdan yetkisel özerkliği için gerekli olan mali yerelleşme seviyesinin, ilgili sürece yerel idarelerin mali açıdan hazır olup olmadığının veya bu uygulamaların neden gerekli olduğunun değerlendirilmesi açısından önem arz etmektedir. Literatürde günümüze kadar özellikle şehir planlama, çevre mühendisliği ve kamu yönetimi gibi birçok alan tarafından değerlendirilmekte olan ancak mali eksene ilişkin sınırlı sayıda çalışmaya sahip olan akıllı şehir yaklaşımı, bu çalışma ile Türkiye'de akıllı şehircilik alanında ön plana çıkan yerel yönetim idarelerinin güncel istatistiksel veriler vasıtasıyla mali yerelleşme ve mali yapı seviyelerinin dikkate alınarak bu alandaki temel motivasyonlarının belirlenmesi açısından değerlendirme sunmaktadır.

Hisseleri İMKB'de işlem gören enerji şirketlerinin 2006-2010 yıllarına ilişkin finansal tablolar analizi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında İşlem Gören Enerji Endeksi firmalarından Elektrik Sektöründeki beş firmanın genel olarak analizi, sektör içindeki konumları, mali tablolarının incelenmesi, sektör içinde mukayeseli inceleme ve dünyada her geçen gün yükselen ve kıymeti artan Enerji sektörünün geleceği ile ilgili bilgi sahibi olmak ve Türkiye'deki durumun fotoğrafını çekmektir. Yatırımcılar için kullanılabilecek bu analiz aynı zamanda firmaların kendilerinin bulundukları yeri görmeleri açısından da önem taşımaktadır.Sonuç olarak sektörün yatırım eğiliminde olup olmadığı ve kaynakları nasıl kullandıkları, likidite durumları, mali yapıları, faaliyetleri, karlılık durumları, nakit akış durumları gibi bilgilerin de görülebileceği bu çalışmada Ak Enerji, Aksa Enerji, Aksu Enerji, Ayen Enerji ve Zorlu Enerji firmaları incelenmiştir.

Financial assessment of company mergers the example of Turkey

In changing environment of today's world, globalization has been one of the biggest developments. Therefore, companies have had to create new solutions in order to adapt to changing market and competitive conditions. Merging has become a recent issue as a result of companies' search for a solution. Merging has been one of the most common developments especially in recent years. Mergers and acquisitions are not new concepts in the field of finance. They have been seen very often over the last century. Companies resort to engage in activities of merger and acquisitions in order to create value. Creating value is the most important reason for mergers and acquisitions. In this study, mergers and acquisitions in Turkey were examined with Grundig-Arcelik, Yapı Kredi-Kocbank, Denizbank-Sberbank and Migros-Tansas. According to a study, most of these mergers were seen especially in financial services and food and beverage sectors. It is seen that a great deal of mergers and acquisitions in Turkey have been performed by foreign buyers. Holdings having a corner on the country's main industries and their affiliated companies are seen to be more attractive to foreign investors. Keywords: company mergers, purchase of company, mergers and acquisitions in Turkey, bank mergers in Turkey

İdeal çözüme benzerlik bakımından sıralama performansı tekniği ve gri ilişkisel analizi ile finansal performansların ölçülmesi; Demir ve çelik sektörü örnekleri

Financial analysis is based on an examination of the relationship between the balance sheet items and income statement that make up the fund structure of the business to determine the extent to which the financial equilibrium has been met and to ensure that rational decisions are taken accordingly. The purpose of this study is to demonstrate the applicability of Multi-Criteria decision making techniques in financial statement analysis. In the first part of this study, the Financial Tables analysis will be mentioned. In the second part, the types and uses of financial analysis techniques will be discussed. In the third chapter, multi criteria decision making techniques will be mentioned and also in this section, the five most common methods will be mentioned. In the last part, 2011-2016 balance sheet data of Ereğli Iron & Steel Inc. and Kardemir Iron & Steel Inc. will be evaluated with the help of financial analysis techniques.In this context, the financial statements of the two firms were analysed by ratio analysis, one of the financial analysis techniques. In the second stage, the results of the ratios analysis were analyzed using multi criteria decision making techniques. In this context, TOPSIS and GRA methods were utilized. Keywords: Ratio Analysis, Gray Relational Analysis, TOPSIS, Financial Analysis.

Şirketlerin TOPSIS yöntemiyle finansal performans değerlendirmesi: BIST30 üzerine bir uygulama

ÇKKV Yöntemleri birden fazla alternatifli ve nitelikli karar verme problemlerimizde bize basit yöntemlerle çözüm bulma ve en doğru karara varabilmemiz için yol gösterici nitelikte matematiksel yöntemlerdir. Günümüzde de sıkça kullanılan ve geliştirlen ÇKKV yöntemleri hem zaman hem de maliyet tasarrufu ile optimal karara kolayca ulaşmamızı sağlayacak yöntemlerdir. Günümüzde akademik çalışmalarda ve kurumsal yönetime önem veren firmalarda kullanılmakta olan birçok ÇKKV yöntemi vardır. Bu çalışmada ÇKKV yöntemlerinden TOPSIS, ELECTRE ve Gri İlişkiler Analizi yöntemleri açıklanmış, uygulama bölümünde ise TOPSIS yöntemi kullanımıştır. Veri olarak ise önce BİST30'da işlem gören firmaların(bankalar hariç) 2010-2016 yılları arasında yayımlanan Bağımsız Denetim Raporları'ndan finansal tablo verileri kullanılarak bulunan Karlılık Oranları ve Dikey Yüzde Oranları kullanılmıştır. Daha sonra TOPSIS yöntemi kullanılarak daha önceden hesaplanmış olan finansal analiz oranları kriter olarak belirlenerek analize tabi tutulmuştur. Çalışmada sonuç olarak ÇKKV yöntemlerinin karmaşık problemlerin analizi ve karar verme süreçlerinde, hem şirket yönetimlerine hem de bu şirketlerin hisse senedine yatırım yapacak olan yatırımcılara karar verme süreçlerinde kullanabilecekleri, maliyet ve zaman tasarrufu ile herhangi bir analiz programına ihtiyaç duymadan, kişisel veya grup olarak uygulanabilecek nesnel ve öznel yargıları içerebilen analizlere olanak sağladığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: TOPSİS, Çok Kriterli Karar Verme, Finansal Analiz, BİST30.

BİST GYO (XGMYO) endeksinde faaliyet gösteren işletmelerin finansal analizleri ve risk değerlendirmeleri

Bilanço ve gelir tabloları, işletmelerin finansal durumlarını gösteren tablolar olarak adlandırılmaktadır. İşletmelerin finansal tabloları kullanarak durum analizi yapmak için kullanılan yöntemlere de finansal analiz denilir. Finansal analizler, finansal bilgi kullanıcılarına işletmelerin geçmiş ve geleceği hakkında sayısal bilgi üretip ve raporlayıp sunarlar. Ayrıca yöneticiler açısından ileriye dönük program yapabilmek ve yatırımcılar adına önemli bilgiler üretmektedir. Halka açık şirketlerin bağımsız denetim kuruluşları tarafından dönemler itibarı ile finansal denetimleri yapılmaktadır. Bu finansal raporlar Kamuyu Aydınlatma Platformunda yayınlanmaktadır. Şirketler faaliyetlerini sürdürürken birçok risk türüne maruz kalmaktadırlar. Bu risklerden bazılarını azaltma imkânlarına sahip değil iken, bazıları da şirketin kendinden ve içinde bulunduğu sektörden kaynaklanmakta olup, bunları da azaltma yoluna gitmektedir. Böylece faaliyetlerini likidite, kur, faiz riski vb. riskler arasında sürdürmeye çalışırlar. Finansal analiz ile de şirketlerin taşımış ve karşılaştıkları bu riskleri ölçmeye, tahmin etmeye ve önleyecek mekanizmaları oluşturmaya çalışacak sayısal veri ve oranlar elde etmeye çalışılır.Bu çalışmada, BİST GYO endeksinde işlem gören 10 adet gayrimenkul yatırım ortaklıklarının finansal tablolarının oran analizi yöntemi kullanılarak finansal analiz ve risk değerlendirilmesi yapılmıştır.

Finansal risk yönetimi ve finansal analiz: İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğüne yönelik bir uygulama

Finansal risk ve finansal risk yönetimi kavramları günümüzde kamu veya özel sektörünün üst yönetimlerinin gündemlerini yoğun bir şekilde meşgul etmektedir. Elbette kamu yönetiminin öncelikli hedefi en kaliteli hizmeti en uygun şartlarda vermektir. Günümüzde para ve risk aynı anda yönetilmek zorundadır. Devlet kurumlarıda, özel sektörde olduğu gibi (ister merkezi bütçeye dâhil olsun ister kendi bütçesi olsun) bu olguyu içselleştirmek durumundadır. Günümüzde Devlet kurumlarının başarıları, halka vermiş olduğu hizmetin ne derece etkili olduğunun yanında aynı derecede de etkin ve verimli olmasıyla beraber ölçülmektedir. Bu bağlamda finansal riskin ve yönetiminin işletme performansı ile bir bütün olduğunu kabul etmek zorundayız. Yapılan hizmet kadar harcanan maliyet de çok önemlidir. Bu çalışmada İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi tarafından onaylanan, Kesin Hesap ve Murakıp raporlarından tedarik edilen, son üç yıllık dönemine ilişkin faaliyet sonuçlarını belgeleyen temel finansal tablolarına, bilimsel olarak tescil edilmiş finansal analiz teknikleri uygulanarak, finansal risk unsurları tespit edilecek ve bu risklerin yönetimi konusnda öneriler sunulacaktır. Tezimizin birinci bölümünde, çalışmamızın amacı ve metodoljis, ikinci bölümünde finansal risk ve finansal risk yönetimnin kavramasal çerçevede tanımı, üçüncü bölümünde finansal risk yönetiminin yararları ve unsurları, dördüncü bölümünde finansal tabloların tanımı ve analizin teknikleri, beşinci bölümünde ise İETT işletmeleri Genel Müdürlüğü'nün İktisadi büyüklüğünün İncelenmesi analiz edilmesi ve analiz sonuçlarının yorumlanması konularına yer verilmiştir. Ayrıca bu bölümde İzmir ESHOT, Ankara EGO Genel Müdürlükleri ile Londra toplu taşıma kurumu (TFL) gibi toplu taşımanın önde gelen kurumlarının mali tablolarına aynı analiz teknikleri uygulanmış ve elde edilen sonuçlarla , İETT'nin analiz sonuçları karşılaştırılarak hem sektör incelenmiş hemde İETT'nin sektördeki pozisyonu tespit edilmiştir . Sonuç bölümünde ise İETT'nin finansal riskleri yönetmesi konusnda öneriler sunularak çalışma tamamlanmıştır.

Demir çelik sektöründe finansal tablolar analizi ve bir uygulama

Finansal analiz, muhasebenin fonksiyonları arasında yer alan, işletme içi ve dışı ilgililere bilgi sağlayan önemli bir adımdır. İşletmelerin finansal durumunun gelişimini ortaya koyar. Finansal analiz ile işletmenin finansal tablo kalemleri arasındaki ilişkiler incelenir, yorumlanır ve işletme içi ya da sektör işletmeleriyle karşılaştırmalar yapılır. İşletme sahipleri ve ortakları, yöneticiler, yatırımcılar, kredi kuruluşları, rakipler, devlet, alıcı ve satıcılar gibi ilgililer kendi istekleri doğrultusunda alacakları kararlarda muhasebeden gelen verilerden faydalanmaktadırlar. Bu verilerin ekonomik kararlarda kullanılabilecek faydalı bilgilere dönüştürülebilmesi için finansal analize tabi tutulması gerekmektedir.Çalışmamızda, ana metal sanayinin lokomotifi demir çelik sektöründe yer alan Ereğli Demir Çelik A.Ş.'nin finansal analizi yapılmış ve analiz sonuçları ile hem kendi içinde hem de ana metal sektörü verileri ile mukayesesi yapılmıştır.

Bankacılık sisteminde ticari kredi taleplerinin değerlendirilerek limit tahsisi ve bir uygulama

Kredi, bankaların kârlılığını, başarısını, rekabet gücünü etkileyen en önemli faktörlerden birisidir. Bu sebeple kredilendirme bankaların temel amaçlarından biriyken aynı zamanda riskli bir işlemdir. Kullandırılan her kredi bankalar için minimum düzeyde de olsa risk oluşturur ve bankalar bu riski tamamen ortadan kaldırılamazlar. Bu bağlamda bankalar kredi kullandırırken aldıkları riski minimize etmek amacıyla mevcut ve yeni müşterilerine kredi analizi yaparlar. Kredi analizi, bankalar tarafından pazarlama sonucunda ulaşılan müşteriler ile kredi talebinde bulunan firmaların, kullanacakları kredilerin geri ödemelerinde herhangi bir olumsuzlukla karşılaşılmaması amacıyla yapılan ölçüm çalışmasıdır. Kredi analizi çalışmaları ile kredi kullanacaklar hakkında bankalar finansal ve finansal olmayan analiz yaparlar. Finansal olmayan analizde firmanın ve ortaklarının geçmiş iş performansları, varlıkları, diğer bankalardaki limitleri ve çalışma koşulları, piyasa hakimiyetleri, sektördeki yeri ve tanınmışlığı hakkında bilgi toplarlar. Finansal analiz kısmında ise firmadan elde edilen mali verileri inceleyerek gerekli düzeltme işlemlerine tabi tutarlar ve analiz işlemini tamamlarlar. Yapılan analiz sonucu olumlu ise firmaya tahsis edilecek limitin hangi vade ve teminat koşullarına göre verileceği ile firmadan beklenen verim, seyyaliyet ve kredinin geri dönüşü hakkında cevap aranır.

Türkiye'de tarımsal KİT'lerin analizi ve yeni politika önerileri

Bu çalışmada temel olarak Türkiye'de KİT olarak faaliyetini sürdüren tarımsal işletmelerin analizi yapılmakta ve tespit edilen sorunların çözümüne ilişkin politika önerileri sunulmaktadır. Tarımsal KİT'lere ilişkin mali ve finansal analizlerde esas olarak 2014-2019 dönemi baz alınmıştır. Yeni Kamu Yönetimi anlayışı, çalışmaya dayanak temel doktrin olarak ele alınmıştır. Çalışmada farklı coğrafya ve gelişmişlik düzeyine sahip üç ülke; tarımsal politika, KİT sistemi ve tarımsal KİT'leri açısından ele alınarak ülke örnekleri olarak sunulmuştur. Söz konusu ülkelerden Polonya'da özelleştirme uygulamaları neticesinde mevcut durumda tarımsal KİT kalmaması nedeniyle son dönemde özelleşen tarımsal KİT'lere ilişkin özelleştirme yöntemi ve sonrasına ilişkin mali yapı kısaca açıklanmıştır. Ülkemiz KİT'lerine ilişkin ortak politika önerilerinin uygulanabilirliği, konunun özelliğine göre farklı ülke tecrübeleriyle de desteklenmiştir. Sonuç olarak çalışmada veri analizi yöntemi kullanılmak suretiyle her tarımsal KİT bazında tespit edilen sorunlar üzerine mali politikalar oluşturulmuş, SWOT analizi neticesinde KİT genelinde belirlenen yönetim sorununa yönelik ise mevzuat değerlendirmesi de yapılarak yeni bir yönetim ve ücretlendirme modeli önerilmiştir. Ayrıca çalışmada KİT bazında yapılan analizlerde tespit edilen bazı konulara ilişkin hukuki analizler de yapılmıştır.

Türkiye'deki finansal kiralama şirketlerinin covid öncesi ve covid sürecinde finansal analizi

Bu çalışmada Türkiye'deki finansal kiralama şirketlerinin finansal analizi yapılarak, finansal kiralamanın kiralama şirketlerin finansal performansına etkileri ve Türkiye'de finansal kiralama sektörünün gelişimi ortaya konmuştur. Çalışmada Borsa İstanbul'da (BİST) işlem gören aşağıdaki 8 Finansal Kiralama Şirketinin pandemi öncesi (2018-2019) ve pandemi sonrası (2020-2021) mali dönemlerine ait bağımsız denetimden geçmiş finansal durum tabloları, kâr zarar ve diğer kapsamlı gelir tablolarında yer alan veriler esas alınarak oran analizi yöntemi ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Sonuç olarak, finansal kiralama sektörünün finansal açıdan pandemi ortamında kendini koruduğu ve yara almadan atlattığı anlaşılmaktadır. Mevcut süreçte yaşanan pandemi gibi belirsizliklerin finansal kiralama sektörüne yeni fırsatlar sunacağını ve finansal kiralama sektörü tarafından gerekli adımları atıldığı takdirde bu dönemden de güçlenerek çıkacağı düşünülmektedir.

BIST Banka Endeksi belirleyicilerinin Fourier yaklaşımı ile ekonometrik analizi

Borsa İstanbul'da işlem gören BIST Banka Endeksi'nin gelişimini ve performansını ortaya çıkarmayı hedefleyen bu çalışmada, endeksin belirleyicilerini fourier yaklaşımıyla geliştirilmiş ekonometrik yöntemler kullanarak inceleme amaçlanmaktadır. Teorik çerçeve kısmında, bankacılık sektörünün finansal piyasalardaki rolü ele alınmış, endeksi etkileyebilecek finansal değişkenler incelenmiştir. Değişkenler belirlenirken Akaike Bilgi Kriteri (AIC) en düşük olan model ele alınarak, tahvil faiz oranı, kredi risk primi (CDS), döviz kuru (USD/TRY), sanayi üretim endeksi (SUE) ve BIST100 endeksi değişkenleri kullanılarak analiz edilmiştir. Zaman serisi analizi kapsamında geleneksel yaklaşımlara fourier terimleri dahil edilerek Fourier ADF birim kök testi, Fourier ARDL eşbütünleşme testi ve Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testleri uygulanmıştır. Fourier yaklaşımları, finansal, politik, jeopolitik vs. şoklar sonrasında göstergelerde yaşanan yapısal kırılmaları dikkate alarak daha güçlü ve güvenilir sonuçlar vermesi bakımından tercih edilmiştir. Özellikle Türkiye ekonomisinde 2015-2024 dönemleri arasında çok sayıda şok yaşanmış ve bu da finansal göstergelerde yapısal kırılmaların gerçekleşmesine yol açmıştır. Geleneksel zaman serisi yöntemleri, bu tür yapısal kırılmaları dikkate alamadığı için sağlıklı ve güvenilir sonuçlar üretmekte yetersiz kalabilmektedir. Bu nedenle, fourier terimleri ile geliştirilen nedensellik ve eşbütünleşme testleri tercih edilmiş, böylece serilerde ortaya çıkan doğrusal olmayan dinamikler ve yapısal kırılmalar dikkate alınarak modelleme oluşturulmuştur. Dönem boyunca yaşanan yüksek volatilite sonucundaki yapısal kırılmaları yakalayabilme kapasitesi sayesinde, BIST Banka Endeksi ile finansal göstergeler arasındaki ilişkilerin hem yönünü hem de düzeyini daha tutarlı bir biçimde ortaya koymuştur. Fourier ARDL eşbütünleşme testinde, Akaike Bilgi Kriteri (AIC) esas alınarak 2500 model arasından -369.379 seviyesiyle en düşük değere sahip olan model kullanılmıştır. Eşbütünleşme testi sonucunda, BIST Banka Endeksi ile CDS, tahvil faiz oranı, döviz kuru (USD/TRY) , BIST100 endeksi ve sanayi üretim endeksi değişkenleri arasında uzun dönemli ilişki tespit edilmiştir. Analiz sonucunda, fourier bileşenlerinden sadece sin2.L0'ın %5 düzeyinde anlamlı çıkması, analiz edilen dönemde BIST Banka Endeksi serisinin zaman içinde yalnızca ekonomik göstergelere değil, aynı zamanda düşük frekanslı yapısal dalgalanmalara da maruz kaldığını göstermektedir. Diğer fourier bileşeninde (cos(2πt/51)) hem mevcut dönemde hem de bir dönem gecikmeli halinde anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Bu durumda, dalga biçimindeki değişimin karakteristik yapısının asimetrik ya da tek yönlü olduğunu ve banka endeksinde düzenli aralıklarla tekrar eden, ancak simetrik olmayan şokların bulunduğunu ifade etmektedir. Çalışmada, Fourier Toda Yamamoto nedensellik testine göre, BIST Banka Endeksi'nin belirleyicilerinden CDS ve USD/TRY değişkenlerinden BIST Banka Endeksine doğru tek yönlü nedensellik, BIST Banka Endeksinden de tahvil faiz oranına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığı ortaya konulmuştur. Elde edilen ampirik sonuçlara bakılarak, Türkiye'de finansal piyasa dinamiklerinin kırılgan yapıya ve bankacılık sektörünün finansal şoklara karşı duyarlılığa sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Borsa endeks hareket yönlerinin makine öğrenmesi yöntemleriyle tahmini: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülke borsaları üzerine bir uygulama

Menkul kıymet borsaları; makroekonomik faktörler, küresel gelişmeler ve insan davranışları gibi birçok faktörden etkilenen karmaşık bir yapıya sahiptir. Borsa endeksleri ise, borsaların genel durumunu ve yönünü yansıtan önemli göstergelerdir. Borsa endeks hareket yönlerinin tahmin edilmesi, yatırım kararlarının alınması ve risklerin yönetilmesi açısından önemlidir. Geçmiş verilerdeki ilişkileri ve eğilimleri tespit edebilen makine öğrenmesi yöntemleri sayesinde borsa endekslerinin hareket yönleri tahmin edilebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin borsa endekslerinin hareket yönlerinin makine öğrenmesi yöntemleriyle tahmin edilerek yöntemlerin performanslarının karşılaştırılması ve en iyi tahmin yönteminin belirlenmesidir. Gelişmiş ülkelerin borsa endeksleri olarak NYSE 100, NIKKEI 225, FTSE 100, CAC 40, DAX 30, FTSE MIB, TSX; gelişmekte olan ülkelerin borsa endeksleri olarak ise SSE, BOVESPA, RTS, NIFTY 50, IDX, IPC ve BIST 100 endeksleri seçilmiştir. Borsa endekslerinin hareket yönleri ise karar ağaçları, rastgele orman, k-en yakın komşuluk, naive bayes, lojistik regresyon, destek vektör makineleri ve yapay sinir ağları yöntemleri ile tahmin edilmiştir. Analizlerde 01.01.2012-31.12.2021 dönemine ait günlük veri seti ve teknik göstergeler girdi verisi olarak kullanılmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre, incelenen dönemde en iyi yöntemin yapay sinir ağları olduğu tespit edilmiştir. Yapay sinir ağlarıyla birlikte lojistik regresyon ve destek vektör makineleri yöntemlerinin de tüm endekslerin hareket yönünü %70'in üzerinde doğrulukla tahmin ettiği belirlenmiştir. Ayrıca, en iyi yöntem olarak belirlenen yapay sinir ağlarının tüm endeksler için geçerli olmadığı da tespit edilmiştir. Bu bağlamda, incelenen yöntemlerin performansının ülkeler ve endeksler arasında farklılık gösterdiği ancak ülkelerin gelişmişlik seviyelerine göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, borsa endeks hareket yönlerinin tahmininde yapay sinir ağları, lojistik regresyon ve destek vektör makineleri yöntemleri en avantajlı yöntemler olarak önerilmektedir.

Financial and strategic overview of the banking system

The aim of this study is to give a financial and strategic overview of the Banking System. In the first part the profitability of the banking system in emerging markets is analyzed. The determinants of bank profitability is analyzed with the data from 195 banks from 9 emerging countries between the years 2005-2010 by using the fixed effect panel data. In the second part Turkish Banking System is analyzed from two different perspectives. First the lending relationship between small and medium size enterprises and the banks is studied and then the efficiency of the Turkish banks is examined. The lending relationship between SMEs and banks is analyzed by using the survey data collected from 204 SMEs by using the OLS methodology. Finally the efficiency scores of the 30 commercial banks are measured by using Data Envelopment Analysis (DEA) between the years 2007-2010. The efficiency differences of domestic and foreign banks and the effects of 2008 financial are analyzed.

BIST imalat sektörü şirketleri için finansal oranların temel eksen faktör analizi ile sınıflandırılması

Finansal analizin firmalar için kaçınılmaz bir gereklilik olduğu söylenebilir. Bir firmanın, yönetim kurulu, yatırımcıları, kreditörleri ve firma ile ilgilenen her kimse, firmanın gerçek finansal durumunu ortaya çıkarmak için finansal analize başvurabilir. Finansal analiz yapmak için çeşitli yöntemler vardır, bunlardan en yaygın olanı finansal oranların incelenmesidir. Literatürde yer alan birçok finansal oran vardır ve bunların çoğu arasında korelasyon söz konusu olmaktadır. Ayrıca, çok fazla sayıda finansal orana başvurmak doğru ve güvenilir sonuçlar anlamına gelmez. Değişkenler topluluğun varyansının büyük bir kısmını açıklayacak az sayıda yeni değişkenleri türetmek istatiksel analizler için daha avantajlıdır. Bu çalışma BIST İmalat Sektörü Şirketleri için finansal oranların temel eksen faktör analiziyle sınıflandırılmasını ve bağımsız yeni değişkenler olarak ifade edilmesini amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için finansal analizden bahsedilip, faktör analizine dair bilgiler verilmiştir. Bunun yanında, imalat sektöründe faaliyet gösteren 186 firmanın verileri derlenerek, SPSS programında temel eksen faktör analizini kullanarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak, temel eksen faktör analiz yöntemi kullanılarak beş faktör çıkarılmış ve 22 finansal oran bu beş faktöre dağıtılmıştır. Bu faktörler örneklemin toplam varyansının %67,24'ünü açıklamaktadır. Varimax yöntemi kullanılarak ortogonal döndürme işlemi gerçekleştirildikten sonra faktör doygunluğu sonuçları okunarak, örneklem büyüklüğüne uygun doygunluk elde edilen finansal oran sayısının 16 finansal oran olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca ilgili taraflara BIST'te işlem gören herhangi bir imalat sanayi şirketinin finansal durumunu analiz ederken bu çalışmada elde edilen 16 oranın kullanılması önerilebilirken, farklı sektörler arasında karşılaştırmalı bir çalışma yapılması ve bu sektörlerdeki varyansı mümkün olduğunca açıklayan uygun oranların bulunması da çalışmayı zenginleştirecektir.

UFRS 4'ten, UFRS 17 sigorta sözleşmeleri standardına geçişin mali tablolar üzerindeki etkisi

Oluşturulmuş tez çalışmasında UFRS 4 standardından UFRS 17 sigorta sözleşmeleri standardına geçişin, finansal tablolar üzerindeki etkilerinin incelenmesi esas alınmıştır. Birinci bölümde tezin amacı ve ortaya çıkış nedenine yer verilmiştir. İkinci bölümde sigorta ve sigortacılık muhasebesi ifade edilmiştir. Üçüncü bölümde UFRS 17 sigorta sözleşmelerinin gereklilik nedeni ve ortaya çıkışı açıklanarak, UFRS 17'ye geçiş sürecinde, değişen yöntemler, uygulamalar, muhasebe hareketlerine yer verilmektedir. Dördüncü bölümde, değişen standart ile birlikte, yeni hesap planını yorumlanarak, etkileri incelenmiştir. Aynı zaman da aynı finansal verilere sahip olan bir sigorta şirketi üzerinden yeni ve eski mali tablo hesaplamaları yapılarak, finansal sonuçlar karşılaştırılmıştır. Sonuç bölümünde ise mali sonuç, karar zarar durumunun etkileri yorumlanarak, yeni standartta oluşan bulgulara yer verilmiştir.

Üniversite hastaneleri döner sermaye işletmelerinin sürdürülebilirliği

Sürdürülebilirlik genel olarak yürütülmekte olan faaliyetlerin süreci ve faaliyetler sonucu yapılan üretimin bundan sonraki dönemlerde de devam ettirilebilmesi durumunu ifade etmektedir. Finansal sürdürülebilirlik ise bir kurum veya kuruluşun yapmış olduğu giderleri herhangi bir borçlanma durumu olmadan kendi gelirleri ile karşılayabilmesine finansal sürdürülebilirlik denmektedir. Bu çalışmanın konusu üniversite hasta haneleri döner sermaye işletmelerinin finansal sürdürülebilirliğini araştırmaktır. Araştırmamıza konu olan bu üniversiteler 2012-2018 yılları arasında Sayıştay denetimine tabi olan üniversitelerdir. Araştırmamızın yöntemi, kapsamına göre finansal analiz yöntemidir. Bu yöntem statik finansal analiz, karşılaştırmalı statik finansal analiz, dinamik finansal analiz ve karşılaştırmalı dinamik finansal analiz yöntemlerini kapsamaktadır. Bu çalışmada araştırmamıza konu olan hasta hanelerin toplam gelir ve gider dengeleri üzerinden yapılan analizden elde edilen bulgulara göre 2012 ve 2014 yılların gelir gider dengesi gelirler lehine olmasına karşılık 2013, 2015, 2016, 2017 ve 2018 yıllarında ise gelir ve gider dengesi giderler lehine bozulmuştur. Bu durumun giderlerin sürekli artmasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Uygulanan tüm analiz yöntemlerinden elde edilen bulgulara göre üniversite hastaneleri döner sermaye işletmelerinin finansal yapılarının sürekli olarak bozulduğu ve bu durumun kısa ve orta vadede sürdürülemeyeceği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Döner Sermaye İşletmeleri, Sayıştay Denetimi, Finansal Sürdürülebilirlik, Finansal Analiz, Üniversite Hastaneleri

Finansal verilerle etkinlik ölçümü: Türkiye'nin en büyük 500 sanayi şirketinden gıda ve içecek firmaları üzerine bir uygulama

Bu çalışmada veri zarflama analizi kapsamında CCR ve BCC modelleri kullanılarak 2016-2020 döneminde Türkiye'nin en büyük 500 şirketi (İSO 500 listesinde yer alan) ve gıda - içecek sektöründe faaliyet gösteren 45 şirketin etkinliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Etkinliklerin ölçümünde kullanılan modellerin çözümünde veri zarflama analizinin özel yazılımlarından olan DEA Solver (Data Envelopment Analysis Solver) yazılımı kullanılmış ve her bir yıl için ortalama etkinlik yüzdesi hesaplanmıştır. Analizde kullanılan veriler İSO 500 dergileri ve Kamuyu Aydınlatma Platformunun (KAP) da içinde bulunduğu birçok farklı kanaldan elde edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda 2016-2020 döneminde Türkiye'nin en büyük 500 şirketi listesinde yer alan gıda firmalarının etkinlik ortalamalarının CCR modeline göre %64, BCC modeline göre %76 olduğu belirlenmiş ve 2020 yılı baz alındığında 45 gıda firmasından CCR modeline göre 9'unun, BCC modeline göre 22'sinin etkin olduğu tespit edilmiştir. Firmaların 2020 yılına ait CCR modeli dikkate alınarak etkinlik düzeyleri incelendiğinde, etkin olmayan 36 firmanın etkin olabilmesi için referans kümeleri hesaplanmış ve bu firmaların etkinliği sağlayabilmesi için yapması gereken öneri niteliğindeki potansiyel iyileştirmeler ayrı ayrı belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Veri Zarflama Analizi, Etkinlik, İSO 500, Gıda ve İçecek Sektörü.

Gıda sektöründe finansal oran analizi: Örnek firma uygulamaları

Finansal tablolar işletme faaliyetlerine ilişkin çeşitli konularda işletme paydaşlarına belli aralıklarla bilgi sunan finansal araçlardır. Finansal tablolarda yer alan ham bilgiler farklı finansal analiz teknikleri yardımıyla karar verme sürecinde kullanılabilir hale gelir. Bu finansal analiz tekniklerinden biri de oran analizidir. Oran analizi ile işletmelerin finansal tablo hesap kalemleri birbirine oranlanarak elde edilen sonuçlar önceden belirlenen ölçütlerle (işletme geçmiş oranları, genel kabul görmüş oranlar, rakip firma oranları, sektör ortalamaları) karşılaştırılarak finansal bilgi kullanıcılarının karar alma sürecinde ihtiyaç duydukları bilgiler üretilebilir. Yürütülen tez çalışmasında Borsa İstanbul (BIST)'da gıda, içecek ve tütün imalat alt sektöründe yer alan işletmelerin 2016-2020 yıllarını kapsayan 5 yıllık dönemlerine ait finansal durum tablosu ve kapsamlı gelir tablolarından elde edilen veriler oran analiz tekniği ile incelenerek değerlendirilmesi ve yorumlanması temel amaçtır. Tez çalışmasının örneklemini gıda, içecek ve tütün sektöründe faaliyet 30 firma oluşturmaktadır. Firmalara ilişkin veriler Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), Veri Analiz Platformu (VAP) ve firmaların resmi web sayfalarından elde edilmiştir. Elde edilen veriler dönemsel olarak oran analizine tabi tutulmuş ve elde edilen sonuçlar VAP'ta yer alan sektör ortalamaları ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında yer alan dönem içerisinde Covid-19 pandemisinin yaygın olduğu dönemini de kapsayan tez çalışmasında, örneklemi oluşturan firmaların, likidite oranları, faaliyet oranları, finansal yapı oranları ve karlılık oranları çerçevesinde genel değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen oranların sektör ortalamaları ile kıyaslandığında likidite oranları açısından en başarılı ilk üç firmanın Coca Cola, Kristal Kola ve Ülker Bisküvi olduğu görülmüştür. Faaliyet oranları açısından kıyaslandığında en başarılı ilk üç firmanın Banvit Bandırma, Coca Cola ve Kent Gıda, finansal yapı oranları açısından kıyaslandığında ise en başarılı ilk üç firmanın Kristal Kola, Pınar Entegre Et ve Türk Tuborg sıralaması oluşmuştur. Son olarak karlılık açısından en iyi performansı gösteren ilk üç firma Tat Gıda, Türk Tuborg ve Ülker Bisküvi şeklindedir. Tüm oranlar açısından başarı sıralamasına giren bir firma bulunmamaktadır.

Firmaların zombi olma potansiyelinin finansal göstergeler çerçevesinde analizi: BIST-50 Endeksi üzerine bir uygulama

Küresel ekonomik dalgalanmalar, yüksek enflasyon, finansal krizler ve piyasalardaki belirsizlikler şirketlerin faaliyetlerini olumsuz etkilemekte; artan finansman maliyetleri, daralan talep ve yükselen üretim giderleri firmaların iş hacmini küçültmektedir. Devletler ve finansal kuruluşların sağladığı destekler ise finansal açıdan zayıf olmasına rağmen faaliyetlerini sürdüren "zombi şirketler" olgusunu daha görünür hale getirmektedir. Bu çalışmada, zombi şirket olgusu finansal göstergeler çerçevesinde incelenmiş ve BIST-50 endeksindeki firmalar üzerinden ampirik olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, firmaların finansal göstergeleri aracılığıyla zombi olma potansiyellerini belirlemektir. Araştırmanın ampirik kısmında, BIST-50 firmalarının finansal verileri kullanılarak panel veri analizi yapılmış ve dinamik yapıyı dikkate almak amacıyla Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (GMM) uygulanmıştır. Bağımlı değişken olarak Altman Z skoru kullanılırken; toplam borç/öz sermaye, alacak devir hızı, net satışlar/kısa vadeli borçlar ve çeşitli borçluluk oranları bağımsız değişkenler olarak modele dâhil edilmiştir. Bulgular, zombi şirket olgusunun finansal göstergelerle güçlü ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Özellikle yüksek borçluluk, düşük kârlılık ve yetersiz likidite düzeyleri firmaların zombi olma riskini artırmaktadır. Sonuç olarak, zombi şirketlerin finansal sürdürülebilirliği zayıflattığı ve ekonomik sistemde kaynak tahsis etkinliğini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Bu nedenle, zombi şirketlerin azaltılmasına yönelik finansal ve yapısal politikaların geliştirilmesi önem taşımaktadır.

Anonim şirket faaliyet raporlarının mali analiz açısından önemi ve Türkiye'deki uygulama

Seyahat işletmelerinde performansın mali bilgilerle ölçüm ve değerlendirilmesi

oz Seyahat İşletmelerinde Performansın Mali Bilgilerle Ölçüm ve Değerlendirilmesi Dr. Ganite Kurt Muhasebe Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Mayıs 1 998 Danışman: Prof. Dr. Yılmaz Benligiray Seyahat işletmelerinin faaliyet alanlarının ve hizmet çeşitlerinin artmasıyla birlikte bu sektörde faaliyet gösteren işletmelerin ülke ekonomisindeki önemi de artmıştır. Seyahat işletmelerinde de hem yöneticiler, hem de işletme ile ilgili üçüncü kişiler diğer işletmelerde olduğu gibi, işletmenin başarısı ve gelişimini değerlendirebilmek için bir kısım ölçütlere, ihtiyaç duyarlar. Seyahat işletmelerinde de performans ölçüm ve değerlendirilmesi gerekir ve olanaklıdır. Seyahat işletmelerinin performans ölçümünde kullanılabilecek araçlar bütçeler ve mali oranlardır. Bütçelerin kendilerinden beklenilen bu görevi yerine getirebilmeleri - Örgüt içi dağılım (kâr ve masraf merkezlerini oluşturarak) - Zaman içi dağılım (satış dalgalanmaları göz önüne alınarak) - Alanlara göre dağılım, satış elemanları esas alınarak düzenlenmelidir. Seyahat işletmelerinde muhasebenin oran analizi yapılmasını sağlayacak bilgiler üretilmesi gerekmektedir. Seyahat işletmelerinde oran analizinde göz önünde bulundurulması gereken hususlardan birisi performans boyutlarının belirlenmesi ikincisi ise bu boyutları ölçebilecek oranların seçilmesi ve geliştirilmesidir.