Concepts
140 theses under this subject heading
Biçimsel ve kavramsal bağlamda 1950 sonrası soyut resimde espas
Biçimsel ve Kavramsal Bağlamda 1950 Sonrası Soyut Resimde Espas isimli çalışma, soyut resim sanatında diğer resimlerden farklılaşan espas kavramını inceler ve çözümleme arayışına girer. Çalışmanın amacı, soyut resimdeki espası analiz etmektir. Soyut resimde espas çözümlenirken, seçilen sanatçıların 1950 sonrasındaki yapıtları analiz edilerek yüzey espası, çağdaş espas ve kavramsal espas olarak incelenmiştir. Espas; boşluk, mekan veya uzay anlamlarına gelmektedir ve görsel sanatlarda kullanılan biçimlendirme ögelerinden biridir. Bu çalışmada biçimlendirme öğesi olarak espas kullanımının yapıtlar için önemi, kavramsal bir amaç ile ilişkilendirilmiştir. Araştırmada resimde espas çeşitleri açıklanarak soyut resimde seçilen sanatçıların üretimleri; uzam, boşluk, mekan öğeleri değerlendirilerek incelenmiştir. Espas çeşitleri sıralanırken, klasik espastan kavramsal boyuta geçiş araştırılmıştır. Çalışmada espasın geçirdiği değişim, farklı yüzey denemeleri incelenerek çözümlenmiştir. Eserlerin değerlendirilmesi ve çözümlenmesi yalnızca resim yüzeyindeki plastik öğeler üzerinden değil, sanatçıların yaratım amaçları, genel yapısı, sergileme, boyutlar ve eserlerin oluşturulma çeşitleri değerlendirilerek açıklanmaya çalışılmıştır.
II. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Sempozyumu bildirilerinin dil ve kavram incelemesi
Ele alınan 44 bildirinin Türk Dili ve Edebiyatı konularından oluşan içerikleri nedeniyle dil bilimi terimlerinin sık geçtiği; özet, bildirinin amacı, anafikri, bölümleri, dil ve üslup özellikleri, sonuç ve değerlendirme bakımından her bildirinin benzer standartlarda olduğu gözlenmiştir. İncelenen eser iki başlık altında incelenmiştir: ''İkinci Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Sempozyumu Türkçe Bildirilerinin Dil ve Üslup Yönünden Değerlendirilmesi'' ve ''Bildiri Metinlerindeki Tamlamaların Durumu''. Tamlamalar ele alınırken incelenen eserde daha kolay bulunması için önce bildiri metninin sayısı daha sonra ise bildiri metninde incelenen cümlelerin sayısı her bildiri başında belirtilmiştir. (Örneğin 1.30. Birinci bildirinin otuzuncu cümlesi olduğu belirtilir.). Sonuç ve değerlendirme kısmına gelindiğinde ise 44 ayrı konuyu ele alan bildiriler incelenmiştir ve birçok isim ve sıfat tamlamalarına yer verilmiştir. Tamlamaları belirtirken kısaltma yoluna gidilmiştir. Belirtili isim tamlaması B.li İ.T, belirtisiz isim tamlaması B.siz İ.T., sıfat tamlaması ise S.T. şeklinde belirtilmiştir. Farklı konuların ele alındığı bildiri metinlerinde bilinen standart tamlama yapılarının kullanıldığı devrik, kesik, eksiltili vb. tamlama türlerine rastlanmamıştır.
Chomsky'nin evrensel gramer teorisinin Kant ve Frege bağlamında değerlendirmesi
Chomsky, evrensel gramer teorisinde dilin insana içkin olarak var olup evrimsel olarak aktarılan bir yeti olduğunu, bu yetinin sunmuş olduğu sistemde sentaksın semantiğe önceliği olduğunu ve bir bakıma semantiğin sentakstan türetildiğini öne sürmüştür. Chomsky, dildeki terimlerin zihinsel veya fiziksel nesneler ile nasıl ilişkilendiği konusuna dair bir açıklama sunmamıştır. Çünkü o, terimlerin nesnelere gönderimi problemini bilimdışı olması sebebiyle konu dışı bırakmış ve bir semantik kuram öne sürmemiştir. Ancak dilin yapısına dair felsefi bir bakış açısından gönderim probleminin aydınlatılması gerekmektedir. Bu sebeple tezimizde Kant ve Frege'nin kavramların nesnelerle bağına odaklanan teorileriyle Chomsky'nin teorisini bir arada düşünebilme imkânını araştırdık.
Kur'ân'da 'usr (zorluk) ve yusr (kolaylık) kavramları
Kur'ân-ı Kerîm bütün çağlara hitap eden, insanların problemlerine çare olan, hem dünyada hem de ahirette insanları mutluluğa götüren ilahi bir kitaptır. Bu kitabın ilahi iradeye uygun bir şekilde uygulanabilmesi için doğru anlaşılması gerekir. Tarih boyunca Kur'ân'ın doğru bir şekilde anlaşılması için farklı çabalar gösterilmiştir. Kur'ân'ı anlama çabalarından biri de kavram çalışmasıdır. Kur'ân'ın kavramlarının doğru olarak anlaşılması, Kur'ân'la verilmek istenen mesajın daha iyi anlaşılmasını sağlar. Bu tez çalışmamızda Kur'ân'ın iki önemli kavramlarından olan 'usr ve yusr kavramlarını ele aldık. Tezimiz bir giriş iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 'usr ve yusr kavramlarının sözlük ve terim anlamlarını bir de bu iki kavram ile anlam ilişkisi olan diğer kavramları ele aldık. İkinci bölümde ise 'usr ve yusr kavramlarınınKur'ân'da kullanıldığı kalıplar ve manaları tesbit ettik. Bir de bu iki kavramın birlikte kullanıldığı yerlerde zorluk ve kolaylık açısından ne anlam ifade ettiğine değindik. Çalışmamızda Arap dili üzerine yazılmış kadim sözlüklerden bir de klasik ve yeni dönem yazılmış tefsirlerden yararlandık. Kur'ân'da 'usr kavramı on iki defa, yusr kavramı ise kırk dört defa kullanılmıştır. Bu iki kavram her ne kadar birbirine zıt anlamlı olsa da anlam ilişkilerinin olduğu görülmektedir. Kur'ân'a bir bütün olarak bakıldığında ister ibadetlerde isterse sosyal hayatta olsun kolaylık ilkesinin tercih edildiği görülmektedir. Kur'ân'a göre hayatta zorluklarla karşılaşılabilir. Yalnız sabır edip zorluğa katlanmak neticesinde kolaylığa ulaşılır.
7. sınıf sosyal bilgiler dersi Türk tarihinde yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramların öğrenilmesi sürecinde karşılaşılan sorunların belirlenmesi ve çözümüne yönelik bir eylem araştırması
Bu araştırmada yedinci sınıf sosyal bilgiler öğretim programında Türk Tarihinde Yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramlar hakkında öğrencilerin sahip olduğu önbilgi ve algıların tespit edilmesi, bu kavramları daha etkili ve kalıcı olarak öğrenmelerine yönelik etkinlikler hazırlayıp uygulamaktır. Ayrıca hazırlanan etkinliklerin kavram öğretim süreci üzerinde etkilerini gözlemlemek amaçlanmıştır. Araştırmada sırasıyla devlet, kronoloji, yüzyıl, iskân, fetih, gaza, hoşgörü, kanıt, değer, gelenek, değişim ve ıslahat kavramları ele alınmıştır. Nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması ile yapılandırılmıştır. Araştırmacının arka bahçesi olarak kabul edilen Korkut Ata Ortaokulu'nda (kod) öğrenim gören 7/A sınıfı öğrencileri, araştırma grubudur. Bu araştırmada veri üretme araçları olarak zihin haritası, metafor, kavram tanımlama formu, kavram haritası, kavramsal değişim metni, bulmaca, yapılandırılmış grid, odak grup görüşmeleri, ders video kaydı, saha notları ve doğrudan ilgili kavrama yönelik hazırlanan etkinlikler kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci 11 hafta sürmüştür. Araştırmada üretilen veriler kelimeye dayalı içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma süreci dersin kazanıma yönelik konuların anlatımı ve kavram kazandırmaya yönelik etkinlikler olmak üzere iki boyutludur. Haftalık araştırma döngüsü şöyle ifade edilebilir: Haftanın ilk dersi öğrencilerin ilgili kavram hakkında sahip oldukları önbilgi ve algıları tespit edilmiştir. Öğrencilerin önbilgi ve algılarının analizi sonucuna göre eylem etkinlikleri oluşturulmuştur, ikinci ve üçüncü ders saatlerinde eylem etkinlikleri uygulanmıştır. Eylem etkinlikleri sonrası üçüncü dersin sonunda ilk ders uygulanan veri üretme aracı tekrar uygulanmıştır. Son durum tespiti, ilgili kavram için oluşturulmuş örnek ölçüt bağlamında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucu öğrencilerin durumu yetersiz olduğu sonucu ortaya çıktığında ek eylem planı hazırlanmıştır. Eylem planı sonucu hazırlanan ek etkinlikler dördüncü ders saatinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda önbilgi ve algıları açısından öğrencilerin iskân, değer ve ıslahat kavramlarına ilişkin herhangi bir önbilgi ve algısı yoktur. Sırasıyla gaza, kanıt, kronoloji, yüzyıl, hoşgörü ve gelenek kavramları hakkında önbilgi ve algıları azdır. Değişim ve fetih ise öğrencilerin önbilgi ve algılarının en fazla olduğu kavramlardır. Süreç sonunda sırasıyla ıslahat, iskân, gaza, yüzyıl, kronoloji, fetih, değişim hoşgörü ve kanıt kavramlarında belirgin; gelenek ve devlet kavramında ise daha az bir ilerleme sağlanmıştır. Değer ise ilerlemenin en az sağlandığı kavramdır. Süreç sonu yapılan görüşmelerde öğrencilerin çoğunluğu yapılan uygulamaları beğendiklerini, uygulanan etkinliklerin kolay olduklarını belirtmiştir. Uygulanan etkinler içinde öğrenciler en sevdikleri rol oynama, en sevmedikleri ise kavram tanımlama formudur. Sınıf ortamı hakkında bazı öğrenciler önceki ünitelerde olmayan, birbirlerine yardım ettiklerini, bilmediklerini arkadaşlarının yardımıyla öğrendiklerini belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerin çoğunluğu ek dersler ve kamera kaydı olmamak şartıyla diğer ünitelerin de bu şekilde işlenmesini istediklerini belirtmiştir.
Nuri Pakdil'in denemelerindeki kavramlar
Bu çalışmanın asıl amacı, halen hayatta olan şair, dergici, yazar ve düşünür Nuri Pakdil'in, deneme türünde yazmış olduğu eserlerinde kullandığı alışılagelmişin dışında kendine has kelime, kavram ve tamlamaları detaylı bir şekilde inceleyerek semantik bir çalışma ortaya koymaktır. Çalışmanın kapsamını, Nuri Pakdil'in deneme türünde yazdığı eserlerinin yanı sıra, yazarın diğer türlerdeki eserleri ve Pakdil hakkında yazılan literatür oluşturmaktadır. Nuri Pakdil'in kullandığı kavramlar, betimsel analiz yoluyla oluşturulan tematik çerçeveye dâhil edilerek tanımlama ve yorumlama süreçleriyle incelenmiştir. Bu anlamda yöntemimizde kapsamlılık ve nesnellik hareket noktaları olacaktır. Çalışmamızın sonunda elde ettiğimiz bulgular şunlardır: Nuri Pakdil, son dönem Türk düşünce ve edebiyatında kendine has bir duruş ve söylemi olan bir yazar ve düşünürdür. Onun için kelime ve kavramlar, düşündürmekten çok eyleme geçirici özellikleriyle yazarın anlam yüklediği, bilinç taşıyıcılarıdır. Çünkü Pakdil için yazmak, ideolojik ve sosyal yönden, içinde bulunmaktan rahatsız olduğu hayatı, hatta dünyayı uyarılmış ve öfkeli bir bilinçle değiştirip dönüştürmek için sahip olduğu, tek evrensel araçtır. Nuri Pakdil, düşüncelerini ifade ederken seçtiği söylemle eskiye itibar etmez, daima yenilik peşindedir. O kullandığı kavramları, kendi düşünce dünyasındaki karşılıklarıyla kullanarak onlara yepyeni çağrışımlar ve anlamlar yükler. Pakdil, Batılılaşma ve yabancılaşmaya karşı hesaplaşmasını estetik bir söylem ortaya koyarak, sömürüye uğrayan tüm halklar için bir çözüm olan yerli düşünceyi, evrensel bir ideal olarak sunmuştur. Ortaya koyduğu düşünce ve eserlerinin yanında, İslami anlamda ilkesel tavır ve söylemleriyle de dikkat çeken Nuri Pakdil, yeterince anlaşılmamış ve bazı çevrelerce yadırganmıştır. Anahtar Kelimeler: Nuri Pakdil, İslamcılık, deneme, kelime, kavram.
Nuri Pakdil'in tiyatrolarında kavramlar
Nuri Pakdil, yazın hayatına girdiği lise yıllarından beri adından sıkça söz ettirmeyi başarmış bir yazarımızdır. Onun kendine has dil tutumu pek çok kesim tarafından ilgiyle takip edilmiştir. Nuri Pakdil, kendi kavram sözlüğünü yazmış bir yazardır. O, döneminde sıkça kullanılan emek, mülkiyet, sömürü, yabancılaşma, özgürlük, işçi gibi kavramları İslamî temellerle yeniden yazmıştır. Kavramları yeniden yorumlayıcı bu davranış, döneminde çok ses getirmiştir. Denemelerinde bu kavramlar üzerine çokça yazı yazmıştır. Nuri Pakdil'in şiir, deneme, gezi, günlük gibi pek çok türde eseri vardır. Tiyatro da yazdığı türlerden biridir. Yedi kısa tiyatrosu mevcuttur. Bu oyunlar üzerinde kapsamlı akademik bir çalışma yapılmamıştır. Nuri Pakdil, tiyatrolarında da bahsettiğimiz kavramları ele almış ve onları simgesel bir dille konu içinde aktarmıştır. Nuri Pakdil'in tiyatrolarının sanatsal zenginliğini ortaya çıkartmak, sembolik dille işlediği kavramları anlaşılır ve görünür kılmak, yazarı ve eseri doğru anlamak açısından önemlidir. "Nuri Pakdil'in Tiyatrolarında Kavramlar" adlı tezimizin amacı Nuri Pakdil'in tiyatrolarında kullandığı kavramları tespit edip bu kavramların geçtiği sembolik dil yapısını çözümleyerek anlam zenginliğini ortaya çıkartmaktır. Çalışmamız iki bölüm hâlinde incelenmiştir. İlk bölümde yazarın hayatı, sanatı, eserleri anlatılmıştır. İkinci bölümde tiyatroları biçim ve içerik açısından kısaca incelenmiştir. Asıl inceleme konumuz olan kavramlar kısmında tespit edilen kavramlar Nuri Pakdil'in düşünce dünyasında göre açıklanmış, Kavramlar başlığı altında tiyatroları incelenmiştir. İncelememizin sonuç kısmında tiyatrolarındaki kavramlar hakkında değerlendirme yapılmıştır.
Eğitim yönetiminin ontolojik ve epistemolojik temellerinin üretilen ve tüketilen kavramlar üzerinden incelenmesi
Bu araştırmanın amacı eğitim yönetimi (EY) alanının ontolojik ve epistemolojik temellerini alanda üretilen ve tüketilen kavramlar üzerinden incelemektir. Bu amaç doğrultusunda alanda kullanılan kavramların EY alanının ontolojik ve epistemolojik yönü ile olan etkileşimi irdelenmiş ve kavram üretiminin ve tüketiminin nedenleri ve sonuçlarına dair çıkarımlar yapılmıştır. Bu bağlamda, nitel olarak desenlenen bu araştırmada iki ayrı çalışma grubu yer almış ve veriler belge tarama ve görüşme yöntemleriyle toplanmıştır. Bu doğrultuda, öncelikle Türkiye'de 1987-2020 yılları arasında EY alanında tamamlanmış doktora tezleri ile EY alanındaki bilimsel eserlerin yayımlandığı sekiz hakemli dergide 1968-2020 yılları arasında EY alanında yayımlanmış olan bilimsel makaleler incelenmiştir. Veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. İkinci aşamada ise Ankara ilinde eğitim yönetimi alanında görev yapan 29 öğretim elemanı ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın her iki çalışma grubu da amaçlı örnekleme tekniklerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Görüşmelerde araştırmacının literatür araştırmaları sonucunda oluşturduğu yarı yapılandırılmış görüşme formu, verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda alanda belirgin bir kavram üretiminin olmadığı, kullanımdaki kavramların başka disiplinlerden alınmış olduğu ve EY alanına özgü bir kavram haritasının olmadığı tespit edilmiştir. Buna karşın alanda kavram tüketiminin yoğun bir şekilde gerçekleştiği ve bunun bireysel, akademik kurgu ve çevresel faktörlerden kaynaklandığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca evrensel olarak baskın olan paradigmalar ve ideoloji ile birlikte bilim dünyasında baskın olan kesimin alanda kavram üretimini ve tüketimini etkilediği görülmüştür. Anahtar sözcükler: eğitim yönetimi, epistemoloji, ontoloji, üretilen kavramlar, tüketilen kavramlar.
Süreklilik konusunda kavram imajı ve işlemsel anlayış
Bu araştırmanın amacı matematik öğretmen adaylarının süreklilik konusuna yönelik kavram imajlarını ve işlemsel anlayışlarını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda 2017-2018 eğitim öğretim yılında bir devlet üniversitesinin matematik öğretmenliğinde öğrenim gören 3'ü 3. sınıf, 3'ü 4. sınıf ve 3'ü 5. sınıf; toplam 9 öğretmen adayı araştırmanın örneklemi olarak belirlenmiştir. Örneklemde yer alan 9 öğretmen adayı amaçlı örneklem tekniğine göre belirlenmiş; bu doğrultuda yapılan bir başarı testi ile 3, 4 ve 5. sınıftan zayıf, orta ve iyi olmak üzere üç farklı seviyeden öğretmen adayı seçilmiştir. Araştırma süresince hazırlanan testler ve görüşme formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın modeli nitel araştırma desenlerinden olgubilim çalışması olarak tasarlanmıştır. Öğretmen adaylarının kavram imajlarını belirlemeye yönelik veriler içerik analizi, işlemsel anlayışlarını belirlemeye yönelik veriler ise betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, matematik öğretmen adaylarının süreklilik kavramını tanımlar iken imajları doğrultusunda yanıt verdikleri; imajlarında ise süreklilik kavramının grafiksel temsillerinin baskın olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının süreklilik kavramına ait formal tanımları ise işlemsel anlayış bağlamında kullandıkları belirlenmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise bulgular ve sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara yönelik öneriler verilmiştir.
Yazının plastik ögeden göstergeye değin sanat yapıtında imge, imaj ve kavram olarak kullanımlarının çözümlenmesi
Bu tez, sanat yapıtındaki yazının, gösterge değeri üzerinden gönderimde bulunduğu mesajın; imge, imaj, kavram ya da yapıtın organik bir bileşeni olan plastik öge bağlamında çözümlenmesini hedeflemiştir. Yöntem olarak, yazının kullanım biçimlerinin belirlenmesi adına eser analizleri yapılmıştır. Bu kapsamda yazının, plastik öge, imge, imaj ya da kavram olarak kullanımlarına dair yapılacak okumalardan, sanat yapıtının biçim ve içeriğine sunduğu katkıya dair argümanlar üretilmeye çalışılmıştır. Sanat yapıtı meselesini plastize ederken dilin olanağında ve onun kapalı yapısının içinde anlam üretmeye çalışır ve yazı da sanat yapıtı içinde kullanım biçimine göre kimlik kazanır. Günümüze kadar, görsel, işlevsel ve içerik anlamında büyük değişimler gösteren yazının orijinine bakıldığında, biçimsel temsilin ilk örneği olan mağara resimleriyle karşılaşılır. Bu resimleri Mezopotamya'da, ticari hesaplar, siyasi antlaşmalar için tutulan kayıtlar ve iletişim için kullanılan resimyazılardan/piktogramlardan oluşan simgesel formlar takip etmiştir. Bu simgelerin zamanla soyutlaşıp yalınlaşmasıyla günümüz alfabe sistemi oluşmuştur. Ancak yazının sanatsal temsiline ilk defa resimle simbiyotik ilişkide olduğu Ortaçağ'ın el yazması kitaplarında rastlanmaktadır. Yazının tipografik temsil değeriyle sanat yapıtında kullanımına ise ilk defa Rönesans'ta rastlıyoruz. Kübizm' de plastik öge olarak yer alan yazı, Soyut Sanat'ta yapıtın görsel göstergesi; Kavramsal Sanat'ta ise kavramın mesajını taşıyan yapıtın kendisine dönüşmüştür. Yazıyla ilgili yapılan araştırmalar sürecinde, çok katmanlı yapıya sahip olan sanat eserleri çözümlenirken; onun biçim ya da içeriğine ilişkin hangi kriterlerin ya da argümanların dikkate alarak okuma yapılacağına dair bir yöntem dizgesi oluşturulmuştur.
Bâbür Dîvânı'nda terimler ve kavramsal söz varlığı
Çağatay Türkçesi, Türkoloji literatüründe genel olarak XV. yüzyılın başlarından XX. yüzyılın başlarına kadar Doğu Türklüğünün yazı ve konuşma dili olarak tanımlanır. Bu çalışmada; Çağatay Türkçesinin klasik döneminde eserler veren, bir hükümdar olmanın yanı sıra farklı entelektüel vasıfları da olan Bâbür Şah'ın, Dîvân'ındaki terim ve kavramsal söz varlığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Bir dilin söz varlığı o dilin içerisindeki atasözlerini, deyimleri, kalıp ifadeleri ve terimleri kapsar. Terimler; bir dildeki sanat, edebiyat, teknik vb. konulara ait ifadelerin özel karşılıklarıdırlar. Çalışmaya başlamadan önce, Türkçenin tarihî dönemdeki metinleri ile ilgili yapılan söz varlığı ve terim çalışmalarında hangi başlıklara yer verildiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Çağatay Türkçesinde konuyla ilgili yapılan çalışmalara da ayrıca bakılmıştır. Dîvân'da tespit edilen terimler ve kavramsal söz varlığı kökenleri bakımından incelenirken etimoloji sözlükleri, terim sözlükleri ve diğer alanlara özgü pek çok sözlükten yararlanılmıştır. Tez sırasıyla giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Çağatay Türkçesi, Bâbür'ün Hayatı ve Eserleri, Söz Varlığı ve Terim Bilimi ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. İnceleme bölümünde tespit edilen kavramsal söz varlığı ve terimler tasnif edilerek köken bakımından incelenmiştir. Kavramsal söz varlığı ve terimler taranırken, Prof. Dr. Bilal Yücel'in Bâbür Dîvânı adlı çalışmasından faydalanılmıştır. Tespit edilen kavramsal söz varlığı ve terimler; Türkiye Türkçesine aktarıldıktan sonra sözlükler, etimoloji sözlükleri ve terim sözlükleri yardımıyla izah edilmiştir. Sonuç bölümünde, grafikler-sayısal veriler üzerinden hangi dile ait söz varlığının ve terimlerinin baskın olduğu belirlenmiş ve hangi kavramsal alanda hangi dilin tercih edildiği belirlenip, bunun sebebi hakkında çıkarımda bulunulup dönem ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Hegel's concept of concept and its relationship to Kant's negative magnitudes and Marx's concept of capital in his capital
The relationship between Marx's works on political economy and Hegel's philosophy has been the subject matter of numerous discussions and inquiries. Many of those inquiries take an issue with the relationship between Marx's Capital and Hegel's Logic. In this work, the focal issue is narrowed down to the relationship between Marx's concept of capital in his Capital and Hegel's concept of concept. It is argued here that Marx benefits from Hegel's concept of concept when he defines what capital is and how it works. The inquiry is further expanded with the relationship between Hegel's concept of concept and his concept of essence and the relationship between Hegel's concept of essence and Kant's negative magnitudes. In the overall analysis, I aim to disclose the metaphysical roots of Marx's concept of capital through Kant's negative magnitudes, Hegel's concept of essence and Hegel's concept of concept.
Ortaokul Türkçe derslerinin kavram öğretimi modelleri doğrultusunda yapılandırılması: Eğitim durumu tasarıları geliştirme
Bu çalışma, Türkçe derslerinde kavram öğretimi odaklı bir ders süreci planlamanın temel ilkelerini ve uygulama süreçlerini ortaya koyan eğitim durumları tasarlamayı amaçlamaktadır. Ortaokul 7. sınıf düzeyindeki çocuğa seslenen kavram öğretimi tasarılarından oluşan çalışma, tasarım ve geliştirme araştırması deseni kullanılarak yürütülmüştür. İlgili alanyazın doküman analiziyle incelenmiş olup Türkçe öğretim programında ve Türkçe öğretiminde kullanılan araç gereçlerde (ders kitabı vb.) ve öğretmenlerin ders işleyiş biçimlerinde genellikle kavram öğretimini odağa alan yapıların eksik olduğu belirtildiği için bu çalışmada kavram öğretimini odağa alan eğitim durumu tasarıları geliştirmeye odaklanılmıştır. Tasarlanan eğitim durumlarıyla çocuğun kendi dil-kültür yaşantısında oluşturduğu kavramları Türkçe dersine getirmesi, bunları öğrenim sürecinde kullanması desteklenmek istenmiştir. Bu doğrultuda programdaki her temaya özgü kavram setleri oluşturulmuştur. İşlenmesi önerilen kavramlar seçilirken amaçsal örnekleme yaklaşımlarından ölçüt örnekleme ve Martorella kavram çözümlemesi modeli uygunluk envanteri kullanılmıştır. Seçilen kavramların öğretimi için eğitim durumu tasarılarında çocuğa görelik ilkesi gözetilerek farklı türde uyaranlara başvurulmuştur. İncelenen alanyazında belirtilen eksikliğin ardından tasarlanan eğitim durumlarına son biçimi uzman görüşleri alınarak verilmiştir. Kavram öğretimi odaklı yapılandırılacak Türkçe dersinin temel yapısı şu şekilde belirlenmiştir: Eğitim durumu tasarılarını çocuğa sunan öğretmen; kavramları oluşturmasına yardımcı zihin haritası ve metafor tekniklerini ona tanıtır ve nasıl kullanacağını açıklar, teknikleri kullanırken geribildirimler vererek onun tasarılardaki kavramları oluşturma sürecini destekler. Eğitim durumlarındaki uyaranları dinleme, izleme, okuma yoluyla alımlayan çocuk uyaranlarla ilgili soruları ve yönergeleri konuşarak ve yazarak yanıtlar, uyaranlara yönelik sorular sorar. Çocuk; bu tasarılarla programdaki kök değerleri birer kavram olarak sorgulayabilir, onlara eleştirel yaklaşabilir ve onları tartışabilir. Böylece her bir tasarı, çocuğun kavram setlerindeki temel yetkinliklere ulaşmasını desteklemektedir. Bu eğitim durumu tasarıları kullanılarak gerçekleştirilecek öğretim süreciyle çocuk temalara birer kavram olarak yaklaşabilir. Geliştirilen eğitim durumları bu temaların içerdiği ya da içerebileceği sorunlarla birlikte çeşitli ilişkilendirme ve somutlama biçimleriyle kavramsal düzlemde çocuğa duyup düşünme olanağı sunabilir. Anahtar sözcükler: Kavram, Kavram öğretimi, Kavram oluşturma, Eğitim durumu
Türkçede sayılarla kurulan birleşik kelimelerin kavram alanı
Birleşik kelimeler Türkçenin anlam zenginliklerine sahip dil unsurları arasındadır. Birleşik kelimeler çoğu zaman dildeki iki kelimenin bazen de ikiden çok kelimenin bir araya gelmesiyle oluşur. Bu birliktelik genellikle yeni bir sözlükbirime zemin oluşturur. Türkçenin her döneminde mevcut olan birleşik kelimeler Cumhuriyet döneminde bilim kollarının yabancı terimleri Türkçeleştirmek için başvurduğu önemli kelime kalıplarından birisi olagelmiştir. Kelimelerin birleşiminin ötesinde birleşik kelimeler kapsadıkları kavram alanı bakımından büyük öneme sahiptir. Birleşme yoluyla kurulan birleşik kelime farklı bir kavram alanına işaret etmektedir. Birleşik kelimeler sadece yapı olarak değil anlam ve kavram alanı olarak da ilgi çekici boyutlara ulaşmıştır. Birleşik kelimeleri teşkil eden yapılardan bir tanesi de içerisinde sayı bulunduran birleşik kelimelerdir. Türkçede sayılar kelime birleşimlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bir ya da daha çok unsuru sayı olan birleşik kelimeler kavram alanı bakımından dikkat çekici özelliklere sahiptir. Kelime birleşimi ile türetilen birleşik kelimelerde sayılar temel anlamlarını koruyarak oluşan birleşik kelimenin kavram alanına katkıda bulunmuştur. Ancak tespit edilen bulguların önemli bir kısmında sayılar temel anlamlarından sıyrılarak yan ve mecaz anlam bağlamında birleşik kelimenin kavram alanını oluşturmuştur. Çalışmanın amacı TDK Türkçe Sözlük, Kubbealtı Misalli Büyük Türkçe Lügati ve Ötüken Türkçe Sözlük'te yer alan birleşik kelimeler arasında sayılarla kurulan birleşik kelimeleri tespit etmek ve işbu birleşik kelimelerin kavram alanlarını tasnif etmektir. Bu doğrultuda ilgili sözlükler tarama modelinde taranmış ve doküman analizi yöntemiyle irdelenmiştir. Elde edilen veriler sayı ve basamak değeri doğrultusunda artan biçimde sıralanmıştır. Araştırmanın sonucunda tespit edilen sayılarla kurulmuş birleşik kelimeler, Anatomi, Argo, Askerlik, Astroloji, Avcılık, Bahis, Balistik, Bitki Bilimi, Denizcilik, Dil Bilgisi, Dinî- Tasavvufî, Diplomasi, Eğitim, Edebiyat, El Sanatları, Felsefe, Fizik, Gıda, Giyim, Gök Bilimi, Halk Bilimi, Hava Bilgisi, Havacılık, Hayvan Bilimi, İstihbarat, Kimya, Maliye- Ekonomi, Matematik- Geometri, Mitoloji, Mimarlık, Müzik, Otomotiv, Oyun, Ruh Bilimi, Sinema- Tiyatro, Spor, Takı- Mücevherat, Tıp, Toplum Bilimi ve Yer Bilimi başlıkları altında tasnif edilmiştir. Bu kavram alanlarının belirlenmesinde modern bilim kolları esas alınmıştır. Kavram alanlarının isimlendirilmesi uzman görüşleri alınarak yapılmış ve güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Sayılarla kurulan birleşik kelimeler arasında birleşik fiiller başka bir çalışmanın konusu olacak nitelikte olduğu için bu çalışmada yer verilmemiştir. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda birleşik kelimelerin imlası, tespiti ve tahliline ilişkin birtakım önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçe, birleşik kelime, sayıyla kurulan birleşik kelime, kavram, kavram alanı.
Sülemî'nin Hakâiku't-tefsiri ile Kuşeyrî'nin Letâifü'l-işârât'ında tasavvufî kavramların mukayesesi
Tezimizde, Sülemî'nin Hakâiku't-tefsîr'i ile Kuşeyrî'nin Letâifü'l-işârât isimli işârî tefsirlerinde yer alan tasavvufî kavramların mukayese etmeye çalıştık. Bu çalışmada, iki eserdeki başlıca tasavvufî kavramları karşılaştırarak müelliflerin, bunlara ne gibi anlamlar yükledikleri, birbirleriyle olan benzerlik ve farklılıkları ya da onlardan sadece birinin kullandığı, diğerinin kullanmadığı terimleri tespit etmeye gayret ettik. Böylece hoca ile öğrenci arasında geçen zaman zarfında ıstılahlarda ne gibi evrilme ve tekrarların olduğu ortaya koymak suretiyle müelliflerin yaşadığı dönemin işârî ve tasavvufî bakış açısının günümüze taşınmasına ve anlaşılmasına çalıştık. Bu çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, tasavvufî kavramların oluşum sürecine ve işârî tefsirlere genel bir bakış, Sülemî ve Kuşeyrî'nin yaşadıkları dönem ve özellikleri - X. ve XI. asrın siyasi ve ilmi durumu - ve Horasan bölgesi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde her iki müellifin şahsî ve ilmi hayatları, hocaları, talebeleri ve eserleri mercek altına alınmıştır. Müelliflerin hayatları kısa bir şekilde, meşhur olan hoca ve talebeleri ise ölüm tarihleri esas alınarak tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde çalışmanın ana gövdesini oluşturan bahsi geçen tefsirlerdeki tasavvufî kavramlar ele alınmıştır. Bu kavramlar, "Tahalluk kavramları" başlığı altında ibâdet ve ahlâka dair olanlar ile seyr u sülûk kavramları; "Tahakkuka dair kavramlar" başlığı altında ise, kalbî ve vicdânî olanlar ile marifet kavramaları ele alınmıştır. Sonuç ve değerlendirme bölümünde ise yapılan araştırma ve incelemeler ışığında Sülemî ile Kuşeyrî'nin tefsirlerinde beyan ettikleri tasavvufî kavramları, metodolojik, terminolojik ve epistemolojik olmak üzere üç farklı açıdan değerlendirilmiştir. Bu üç yönden değerlendirme yapılırken de tespit edildiği kadarıyla her ikisinin üzerinde ittifak ve ihtilaf ettikleri noktalar, imkân nispetinde ortaya konulmuştur.
Deleuze felsefesinde kavramın mantığı
Bu çalışma "felsefe nedir ve Deleuzcü felsefe hangi mantığa dayanır" sorusu bağlamında Deleuze'ün felsefesinde kavram üretmenin rolünü ortaya koymaya çalışmaktadır. Çalışma bu soruyu Deleuze'ün rizom, socius, kültür, beden, oluş, virtüel ve edimsel kavramları bağlamında cevaplandırmaya çalışmaktadır. Bunu yapabilmek için Deleuze'ün kavram tanımı ve kavram yaratma mantığı bağlamında metodolojisini ve düşünce biçimini şekillendiren temel yapı taşları olarak ele alınan bu kavramlar, hepsi eşit derece olmasa da bu çalışmada detaylandırılmaktadır. Bu sebeple, bu çalışmada, felsefenin öldüğü, en azından içinde bulunduğumuz dijital çağda felsefe yapmanın son derece külfetli bir işe dönüştüğü ve kavramsal üretimlerin belirsizleştiği bir dönemde, Deleuze'ün, kavram yaratarak felsefenin nasıl yeniden hayat bulabileceğine ilişkin tespitleri öne çıkarılmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma, Deleuze'ün felsefe yapma biçimini takip ederek Deleuzcü bir felsefenin nasıl yapılabileceğini yine onun kavramları üzerinden göstermeye çalışmaktadır.
Arapçada asıl ve fer' nazariyesi
Arap nahiv kurallarının tespit edilip sistematize edilme çalışmalarında, nahiv âlimlerinin yararlandığı kavramlardan biri de asıl ve fer' ayrımıdır. Nahiv âlimleri dil ile ilgili yaptıkları çalışmalarda asıl ve fer' ayrımından yararlanmışlardır; ama asıl ve fer' konusu ile ilgili müstakil bir eser telif etmemişlerdir. Bu çalışmanın giriş kısmında asıl ve fer' kavramları ile ilgili genel bir bilgi verilmiştir. Daha sonra nahiv ve nahiv usulü ile ilgili özellikle klasik nahiv kitaplarında asıl ve fer' ile ilgili dağınık halde bulunan veriler değerlendirilip bir araya getirilmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmanın genel görünümü yansıtılmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada başvurulan kaynakların büyük bir kısmını klasik nahiv eserleri oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Asıl, Fer', Nahiv, Nahiv Usulü
İç mekanda kavram verilerini kullanma yöntemleri üzerine analitik bir inceleme
Bu tez çalışmasında iç mekan tasarımında kullanılan kavramlar ile bu kavramların gelişim sürecinde hangi aşamalardan geçtiği incelenmiştir. Kavramların, içmimarlar için önemini belirtmeden önce; iç mekan tasarımında sıklıkla karşımıza çıkan terimlerin anlamsal ve işlevsel farkının üzerinde durulmuştur. Ortaya çıkan karmaşanın çözümüne katkı sağladıktan sonra; tasarımda kavramların, yaratıcılıkla olan ilişkisi açıklanmıştır. Tasarımcının soruna yaklaşımı, kavramların düşünülme biçimine göre değişmektedir. İç mekan tasarım sürecinde varolan kavram verilerinin kaynağının incelendiği bölümde sadece içmimara ve kullanıcıya bağlı verilerin kaynağı incelenmiştir. Ortaya çıkan kavrama ait verilerin, içmimarın belleğinde geçirdiği süreci ile nasıl dışsallaştığı, literatür taramasına bağlı kalınarak gözlemlenmiştir. Birbirinden bağımsız olmayan bu zihinsel ve fiziksel süreç, farklı yaklaşımlarla iç mekanda biçimlenmektedir. Tasarımcıdan tasarımcıya değişen bu yaklaşımlar, iç mekan tasarımında sürecin ve sonucun göstergeleri olmakla birlikte, kullanıcı bu sürece daha çok dahil edilmektedir. İç mekanın kavramlaştırılması, fiziksel oluşumdan bağımsız; daha çok sözel ve görsel anlatımlarla gerçekleşir. Kavramlaştırma işlemini gerçekleştiren tasarımcı, bu süreçte kullanıcı ile sözel iletişime geçer. Arada geçen iletişimin boyutu sadece sözel olmamakla beraber, görsel anlatımlar de tasarım sorununa yaklaşımda belirleyicidir. Eskizler, maketler kavramlaştırmada görsel iletişimin gerçekleştiği evrelerdir. Sonsuz sayıda verilerin arasından, içmimar ve kullanıcıya bağlı belirgin kavramların seçimi, iç mekanın daha anlaşılır olmasını sağlayabilir. Mekanın kimliği, aynı zamanda kullanıcının profili olmakla beraber içmimarın dünya görüşü de olabilmektedir. Kavramlaştırma sürecinde; tasarımcı, farklı düşünme biçimlerine yer verir. Bu durum, tasarımcının kendi üslup yaklaşımın oluşmasına ve diğer tasarımlar arasından kolayca farkına varılmasına fırsat verebilir. Anahtar Kelimeler : İçmimarlık, İç mekan, Kavramlaştırma, Yaratıcılık , Soyutlama
Okul öncesi din eğitiminde kavram öğretimi
Bu tez; okul öncesi dönemde çocukların kavramları nasıl algıladıklarını ortaya koymayı ve okul öncesi din eğitiminde kavram öğretim sürecini betimlemeyi hedefleyen nitel bir araştırmadır. Araştırmanın giriş bölümünde; araştırmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemine değinilmiştir. Birinci bölümde ise okul öncesi dönemde çocukların bedensel, zihinsel, kişilik ve ahlaki gelişimleri irdelenmiştir. Ayrıca okul öncesi eğitim, okul öncesi din eğitimi ve 4-6 yaş Kur'an kurslarının amacı, önemi, ilkeleri ve özellikleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde kavram kelimesinin tanımı, özellikleri ve çeşitleri incelenmiştir. Bu bağlamda okul öncesi din eğitiminde sıkça karşılaşılan soyut dini kavramların çocuklar tarafından nasıl tasavvur edildikleri anlatılmıştır. Çocukların kavramları nasıl öğrendikleri, kavram öğrenme ve öğretme kuramları, kavram öğretim sürecinin planlanması, içeriğin organize edilmesi ve kavram öğretme sürecinin değerlendirilmesi başlıkları üzerinde durulmuştur. Ayrıca okul öncesi Kur'an kurslarında Dini Bilgiler dersinde bulunan "Saygı", "Allah'ı Seviyorum" ve "Sorumluluk" adlı ünitelerin çocuklara nasıl öğretilebileceğini göstermek amacıyla örnek ders işlenişi ve örnek etkinlikler planlanmıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde ise; okul öncesi dönemdeki çocukların kavramları daha kolay anlamalarını ve kullanabilmelerini sağlayacağı düşünülen tavsiyelerde bulunulmuştur. Anahtar Kavramlar: Okul Öncesi Eğitim, Din Eğitimi, Kavram Öğretimi, Dini Kavramlar, Soyut Kavramlar
İlkokul düzeyindeki Türkmen sığınmacı çocukların barış, güven ve vatan kavramlarına ilişkin algıları
İlkokul Düzeyindeki Türkmen Sığınmacı Çocukların Barış, Güven ve Vatan Kavramlarına İlişkin Algıları Bu çalışmanın amacı ilkokul düzeyindeki Türkmen sığınmacı çocukların barış, güven ve vatan algılarını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan olgubilim araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları Ankara ilinin Mamak ilçesinde ikamet eden ilköğretim çağındaki 21 Türkmen sığınmacı ve mülteci çocuklardan oluşmaktadır. Çalışmanın veri toplama süreci iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada katılımcılara barış, güven ve vatan kavramlarına ilişkin resim çizdirilmiştir. Daha sonra resim çizen katılımcılarla resimleri hakkında görüşme yapılmıştır. İkinci aşamada çocuklarla barış, güven ve vatan kavramlarıyla ilgili yarı-yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Resimlerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşmelerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda katılımcıların resimlerindeki barış algılarını ilişkiler boyutunda ve Türkiye'ye yönelik olumlu algıları şeklinde; güven algılarını emniyette olma, kişilere güven ve mekansal güven konularında; vatan algılarını Irak'a yönelik aidiyetleri, Türkiye'ye yönelik olumlu vatan algıları, Irak ve Türkiye'ye yönelik olumlu vatan algıları ve Türkmen aidiyeti konularıyla yansıttıklarına ulaşılmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşmelerin sonucunda katılımcıların barış algılarını kişiler arası ilişkiler ve negatif barış; güven algılarını tehlikelerden uzak olma, ilişkiler boyutu ve mekansal güven; vatan algılarını ihtiyaçların sağlanması ve aidiyet algısı şeklinde ifade ettiklerine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Barış, güven, sığınmacı, vatan.
Mühendislik eğitiminde fen bilimleri temel kavramlarının önemi ve ortaöğretimde kazandırılmışlık düzeyine ait akademisyen görüşleri (İstanbul örneği)
Bu araştırmada, mühendislik fakülteleri öğretim üyeleri ve elemanlarının görüşleri alınarak görev yaptıkları mühendislik bölümü açısından temel olarak kabul edilebilecek kavramların tespiti ve bu temel olan kavramların görev yapılan bölüm açısından hazırbulunuşluk düzeyinin tespiti amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, İstanbul ilinde Yükseköğretim Kurumuna bağlı bulunan üniversitelerde Mühendislik ve Mimarlık Fakültelerinde 2014-2015 akademik yılında görev yapan öğretim üyeleri ve elemanlarından oluşmaktadır. Araştırmada tesadüfi oransız küme örnekleme modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 10 adet üniversitede görev yapan 104 akademisyen katılmıştır. Örneklem grubunu oluşturan akademisyen grubunun 6'sı Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde, 2'si Biyomedikal Mühendisliği Bölümünde, 2'si Deniz Ulaştırma Mühendisliği Bölümünde, 11'i Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümünde, 18'i Endüstri Mühendisliği Bölümünde, 18'i İnşaat Mühendisliği Bölümünde, 3'ü Jeoloji Mühendisliği Bölümünde, 19'u Kimya Mühendisliği Bölümünde, 2'si Maden Mühendisliği Bölümünde, 17'si Makine Mühendisliği Bölümünde, 6'sı Metalurji Mühendisliği Bölümünde görev yapmaktadır. Araştırmaya katılan akademisyenlerin 13'ü profesör, 12'si doçent, 42'si yardımcı doçent, 37'si öğretim görevlisi/araş. görevlisi ünvanıyla görev yapmaktadır. Araştırmada fen bilimlerinde geçerli temel kavramların tespiti için Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu' nun belirlediği esaslar çerçevesinde ders kitaplarından yararlanılarak, 643 adet kavram bir liste halinde ilk etapta belirlenmiştir. Daha sonra alanında uzman Fen Bilgisi öğretmenlerinden oluşan 93 kişilik bir ekiple İstanbul ilinde bir çalıştay gerçekleştirilerek oluşturulan kavram listesinden öğretmenlerin kendilerine göre önemli olanları seçmesi istenerek bir eleme yöntemine gidilmiştir. Çalıştay sonucunda canlılar ve hayat, fiziksel olaylar, madde ve değişim, dünya ve evren öğrenme alanları kapsamında 52 adet temel fen kavramı belirlenmiş olup, bu kavramlar tez çalışması kapsamında hazırlanan anket için geçerli soruları oluşturmuştur. Araştırmanın ikinci etabında akademisyenlerden; bu kavramlar arasından görev yaptıkları mühendislik bölümü açısından temel olarak kabul ettikleri kavramları oluşturulan ankette "evet" ya da "hayır" cevabını işaretleyerek belirtmeleri istenmiş, araştırmanın üçüncü etabında ise; anketin ikinci bölümünde akademisyenler tarafından "evet" olarak cevaplanan kavramların mühendislik bölümünde kayıtlı öğrencilerde öğrenilmişlik düzeyini ölçmek üzere, 3'lü Likert tipi ölçeklemede(yetersiz, orta, yeterli) işaretlemeleri istenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde toplanan veriler, bilgisayara kaydedilerek istatistiki çözümler için "IBM SPSS Statistics 15.0" paket programına aktarılmıştır. Veriler girildikten sonra; yüzde, frekans hesaplamaları ve tabloları ile çapraz tablo analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, öğretim üyelerinin açık bir şekilde "mühendislik bölümlerinde kayıtlı öğrencilerin büyük çoğunluğunun kendi alanlarında temel kabul edilebilecek fen kavramlarında yeterli olmayan bir hazırbulunuşluk düzeyinde olduklarına" dair görüşe sahip oldukları anlaşılmaktadır. Anahtar kelimeler: Fen Bilimleri, Kavram Öğrenme, Hazırbulunuşluk, Mühendislik Eğitimi, Kavram Yanılgısı
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının insanlar, yerler ve çevreler öğrenme alanında yer alan kavramlara ilişkin bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi ile belirlenmesi
Gelişen ve değişen günümüz toplumunda ekonomik, siyasi ve teknolojik alanlarda yapılan değişimler kadar eğitim alanında da aynı oranda yeniden incelemelere ve gelişmelere gidilmektedir. Eğitim alanında planlanan ve uygulanan her çalışmanın amacı eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak, teknolojik ve bilimsel gelişmelere uygun bir şekilde eğitimin niteliğini arttırmaktır. Bu doğrultuda geliştirilen programlar topluma faydalı etkin vatandaş yetiştirme açısından büyük önem taşımaktadır. Sosyal Bilgiler Öğretim Programında, bireyin gelişiminde bilgi kadar deneyimin de önemi vurgulanarak, doğru karar verme becerisini, problem çözme becerisinin gelişimini ve aktif katılımı destekleyen yapılandırmacı yaklaşım ön plana çıkmıştır. Bu doğrultuda kavram öğretiminin anlamlı ve kalıcı hale getirilmesinde ve kavram yanılgılarının önlenmesinde faydalı olacak alternatif ölçme araçları geliştirilmiştir. Bu çalışmada alternatif ölçme araçlarından biri olan kelime ilişkilendirme testi ile Sosyal Bilgiler ders kitabındaki İnsanlar, Yerler ve Çevreler öğrenme alanında yer alan nüfus sayımı, demografi, kroki, beyin göçü, mübadele, kentleşme, şehirleşme, mülteci hava durumu ve hava olayı gibi kavramlara yönelik öğretmen adaylarının bilişsel yapılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. 2020-2021 eğitim öğretim döneminde Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Çalışmanın sonucunda katılımcılar genellikle bilim, göç, gelişmişlik düzeyi, ekonomi, işsizlik, yaş dağılımı, istihdam, nüfus artışı ve sığınmacı gibi kelimelerle ilişkilendirme yapmıştır. Bu çalışmada Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının genel anlamda verilen anahtar kavramları bilişsel olarak yapılandırdıkları belirlenmiştir.
Türk halk anlatılarında yol ve yolculuk
İnsanoğlu var olduğu günden itibaren edindiği birikimi aktarma ihtiyacı duymuştur. Anlatılar, bu birikimi yansıtmanın bir yolu olarak insanın bilinçaltında yatan unsurları, kolektif bilinç ögeleriyle de birleştirmesine vesiledir. Zengin ve derin bir mana yapısına sahip olan anlatılar, dünden bugüne ve yarına bir köprü vazifesi görmektedir. Aynı zamanda maziyi izleyen bir pencere ve yarına açılan bir kapı mahiyetinde olan anlatılar, çözümlenmeyi bekleyen birer hazinedir. Halk anlatıları, bünyelerinde barındırdıkları mitik ve motife ait ögelerle birlikten bütünlüğe uzanan bir dizgedir. Anlatılar, imge ve sembollerin süslediği anlam dünyasında gerçek ile mecazı harmanlayarak yaşanan ve yaşanması hayal edilen hayatın ifade ediliş şeklidir. Üç dünya (yeraltı-yeryüzü-gökyüzü) tasarımının etrafında oluşan anlatılarda, insanın muhatap seviyesindeki varlık ve kavramlar da yer almaktadır. Bu kavramlardan biri olan yol, bu üç dünya tasarımının her katmanında yer alan gerçek-mecaz karışık bir anlam dünyasına sahiptir. Doğumdan ölüme bir çizgi olan yol, anlatılarda bilinçlenmenin ve yeniden var oluşun ifadesidir. Kahramanın bir gaye uğruna çıktığı serüvende sembolik değerlerle birleşmesi ve doğaüstü güçlerin yardımıyla kendisiyle bütünleşmesi yolun yolculukla olan ilişkisini ortaya koymaktadır. Genellikle olumlu bir kavram dünyasının ürünü olan yol, akışkan yapısıyla kahramanın erginleşmesinde ve özüne dönmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Yol, birçok özelliğiyle hayata değer ve anlam katan bir yapıdadır.
Kimya konularına yönelik alternatif kavramların tanılayıcı dallanmış ağaç (TDA) tekniğiyle belirlenmesi
Bu araştırmada, klasik ölçme ve değerlendirme araçlarına alternatif olan Tanılayıcı Dallanmış Ağaç (TDA), tekniğiyle kimya konularındaki alternatif kavramların belirlemek amaçlanmıştır. TDA, klasik ölçme ve değerlendirme araçlarından yapısı ve amacı farklı olmasıyla dikkat çekmektedir. Araştırma tarama yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırma Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sınıf öğretmenliği Anabilim Dalı ve Fen Bilgisi Anabilim Dalı öğrenim gören 222 öğretmen adayı üzerinde uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiki yöntem kullanılmıştır. Araştırmada TDA tekniği ile geçerli ve güvenilir 22 maddelik bir kimya kavram testi geliştirilmiştir. Bununla birlikte öğretmen adaylarının madde ve özellikleri, elementler, bileşikler, çözeltiler ve koligatif özellikler, metaller, fiziksel ve kimyasal değişimler, asitler ve bazlar, kimyasal bağlar, ısı ve sıcaklık kimya konuları ile ilgili alternatif kavramlara sahip oldukları tespit edilmiştir.