Leader-member exchange
65 theses under this subject heading
Öğretmenlerde iş becerikliliğinin belirleyicileri ve sonuçları: Öz-yeterlik, lider-üye etkileşimi ve sosyal ilişki gereksiniminin rolü
Öğretmenler, eğitim örgütlerinin yalnızca bilgi aktaran unsurları değil; aynı zamanda değişen koşullara uyum sağlayan, karmaşık sosyal ilişkileri yöneten ve proaktif roller üstlenen aktörlerdir. Bu bağlamda, öğretmenlerin mesleki rollerini etkili biçimde yerine getirebilmeleri sahip oldukları bireysel kaynaklara ve içinde bulundukları örgütsel ilişkilerin niteliğine bağlıdır. Bu kapsamda çalışmada, öğretmenlerin iş becerikliliği davranışları, öz-yeterlik, lider-üye etkileşimi, sosyal ilişki gereksinimi, iş tatmini ve yaşam doyumu arasındaki ilişkileri yapısal eşitlik modeliyle incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 526 öğretmen (265 kadın, 261 erkek) oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin öz-yeterlik düzeylerinin tüm iş becerikliliği boyutlarını (görev, ilişkisel ve bilişsel) anlamlı ve olumlu yönde etkilediğini, en güçlü etkinin ise görev becerikliliği üzerinde olduğunu ortaya koymuştur. Lider-üye etkileşiminin ise bilişsel ve ilişkisel becerikliliği anlamlı biçimde etkilediği ancak görev becerikliliği üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bu durum, öğretmenlerin okul yöneticileriyle kurdukları ilişkilerin işlerine dair algılarını ve meslektaşlarıyla etkileşimlerini şekillendirdiğini, ancak görevlerini yeniden yapılandırma davranışlarının daha çok bireysel inisiyatifle belirlendiğini göstermektedir. Bunlarla birlikte yalnızca bilişsel beceriklilik davranışlarının, iş tatmini ve yaşam doyumu üzerinde olumlu bir etkisi olduğu görülmüştür. Bu da öğretmenlerin işlerine atfettikleri anlamın, davranışsal değişikliklerden daha etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca öz-yeterlik ve sosyal aidiyet düzeyleri düşük olan öğretmenlerin işlerini anlamlandırma süreçlerinde okul müdürlerinin desteğine daha fazla ihtiyaç duydukları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin iyi oluşunu ve mesleki verimliliğini artırmaya yönelik anlayışın geliştirilmesi için okul yöneticileri ve öğretmenler için katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Öğretmen algılarına göre okul iklimi ile lider üye etkileşimi arasındaki ilişki
Bu araştırmada farklı eğitim kademelerinde görev yapan öğretmenlerin okul iklimi ve lider üye etkileşimi algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Siirt il merkezinde bulunan ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 410 öğretmen katılmıştır. Araştırmanın veri toplama aşamasında "Kişisel Bilgi Formu", "Okul İklimi Ölçeği" ve "Lider Üye Etkileşimi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analiz sürecinde SPSS 22.0 programında T test, ANOVA analizi ve Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin okul iklimi algıları ile lider üye etkileşimi algılarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Kişisel değişkenlere göre incelendiğinde öğretmenlerin okul iklimi algılarının yaş grubu, görev yapılan eğitim kademesi ve mevcut okul müdürü ile çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği, lider üye etkileşimi algılarının ise sadece cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiği zaman lider üye etkileşimi ile okul iklimi algısı arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenlerde lider üye etkileşiminin kalitesinin okul iklimi algısını olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Eğitim, okul iklimi algısı, lider üye etkileşimi
İzlenim yönetimi taktiklerinin sosyal kaytarma üzerindeki etkisinde lider-üye etkileşiminin düzenleyici rolü
Tez çalışması kapsamında yoğun iş temposuna sahip perakende sektörü çalışanlarının izlenim yönetimi taktiklerinin sosyal kaytarmaya olan etkisinde lider-üye etkileşiminin düzenleyici rolü test edilmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Konya ili perakende sektöründe faaliyet gösteren zincir marketlerde görev yapan çalışanlara anket uygulanmıştır. Araştırma orta düzey yönetici, alt düzey yönetici ve çalışan pozisyonlarındaki 394 katılımcı ile yürütülmüştür. Kolayda örnekleme yöntemiyle elde edilen veriler; frekans, normallik testleri, geçerlik ve güvenirlik analizleri ile korelasyon analizine tabi tutulmuştur. Hipotez testleri için SPSS Process Macro 1 eklentisi Model 1'den yararlanılmıştır. Korelasyon analizi bulgularına göre ölçeklerin birbirleri ile pozitif yönde ilişki içerisinde oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte bazı alt boyutlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığı saptanmıştır. Ayrıca regresyon analizi bulgularına göre izlenim yönetimi taktiklerinin ve lider-üye etkileşiminin sosyal kaytarmaya istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etki ettiği tespit edilmiştir. Düzenleyici etkinin test edilmesi sonucunda da izlenim yönetimi taktiklerinin sosyal kaytarmaya etkisinde lider-üye etkileşiminin niteliğinin düzenleyici bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.
Sağlık kurumlarında alturistik liderliğin hekim hemşire işbirliği ve lider-üye etkileşimi üzerindeki etkileri
Alturizm, kişinin ödül beklentisi olmadan bir başkasına yardım etme davranışıdır. Alturistik liderlik, astlarının ihtiyaçlarına odaklanan ve astlarına yardımcı olmak için kişisel çıkarlarından fedakârlıkta bulunmayı göze alan liderlik biçimini ifade etmektedir. Doğaları gereği alturistik davranışların sürekli sergilendiği sağlık kurumlarında insan odaklı liderlik türlerinin çeşitli değişkenler üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu ifade edilmektedir. Bu değişkenlerden birisi ortak saygı ve güvene dayalı hekim hemşire iş birliği kavramı; diğeri ise lider ile üye arasındaki karşılıklı etkileşimi konu alan olan lider üye etkileşimidir. Alturistik liderliğin, özünde benzer kavramları barındırması nedeniyle, hekim hemşire iş birliği ve lider üye etkileşimi üzerinde pozitif etkiye sahip olacağı düşünülmektedir. Bu kapsamda gerçekleştirilen tez çalışmasının amaçları, hekim ve hemşirelerin alturistik liderlik algıları, hekim hemşire iş birliğine eğilimleri ve lider üye etkileşimi düzeylerinin belirlenmesi; söz konusu değişkenlere ilişkin algıların katılımcıların bireysel özellikleri açısından farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi; hekim ve hemşirelerin alturistik liderlik algılarının hekim hemşire iş birliğine olan eğilimleri ve lider üye etkileşimi düzeyleri üzerinde etkisinin olup olmadığının tespit edilmesidir. Bu kapsamda Ankara'da faaliyet gösteren bir vakıf üniversitesine bağlı eğitim araştırma hastanesinde görev yapmakta olan toplam 192 hekim ve hemşireden elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda katılımcıların alturistik liderlik algıları ve lider üye etkileşimi düzeyleri orta seviyenin üzerinde; hekim hemşire iş birliğine yatkınlıkları ise yüksek düzeyde bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların alturistik liderlik ve alt boyutları, hekim hemşire iş birliği ve alt boyutları, lider üye etkileşimi ve alt boyutlarına dair ortalamalarının bireysel özelliklerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Regresyon analizlerinden elde edilen bulgulara göre ise alturistik liderlik alt boyutlarının hekim hemşire iş birliği ve alt boyutları ile lider üye etkileşimi ve alt boyutları üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar doğrultusunda hekim hemşire iş birliği ve lider üye etkileşimi düzeylerini artırma amacında olan sağlık yöneticilerine alturistik liderlik davranışları sergilemeleri önerilmektedir.
Psikolojik sözleşme ihlalinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde çalışanın algıladığı lider-üye etkileşimi kalitesinin rolü
Bu çalışmanın temel amacı, psikolojik sözleşme ihlalinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde çalışanların algıladığı lider-üye etkileşimi kalitesinin aracılık etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma Türk bankacılık sisteminde faaliyet gösteren çağrı merkezlerinde gerçekleştirilmiştir. Sektörde çalışan 634 banka çağrı merkezi personelinin yanıtladığı anketler dahil edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 25 ve LISREL 8.7 istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'de faaliyet gösteren banka çağrı merkezi çalışanlarının, psikolojik sözleşme ihlali yaşadıklarında işten ayrılma niyeti davranışlarında artış meydana geldiği ve lider-üye etkileşimi kalitesinin psikolojik sözleşme ihlali ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide önemli bir aracı değişken olduğu belirlenmiştir.
İşyeri yalnızlığı ve lider üye etkileşiminin algılanan iş performansı üzerindeki etkisi
Bu çalışmanın amacı, işyeri yalnızlığının algılanan iş performansı üzerindeki etkisinde, lider üye etkileşiminin düzenleyici rolünü incelemektir. Bu kapsamda algılanan iş performansı iki alt boyut olarak görev ve bağlamsal performans şekliyle ele alınmıştır. Çalışmanın modeli Sosyal Değişim Teorisi ve Kaynakların Korunması Teorisi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklemi kamu ve özel sektörde mesleğini icra etmekte ve bir yönetici idaresinde çalışmakta olan beyaz yakalı çalışanlardan oluşmaktadır. Veri katılımcılardan çevrimiçi anket yoluyla ve kartopu örneklem yöntemiyle toplanmıştır. Bu anlamda 404 katılımcıya ulaşılmış ancak 352 kişiden elde edilen uygun veriler analize dahil edilmiştir. Çalışanların yalnızlık duygularını ölçmek için İş Yaşamında Yalnızlık Ölçeği (İYYÖ) (Wright vd., 2006); çalışanların performanslarını ölçmek için Görev Performans Ölçeği (Williams ve Anderson, 1991) ve Bağlamsal Performans Ölçeği (Borman ve Motowidlo, 1993) kullanılmıştır. Ayrıca Lider Üye Etkileşim Ölçeği (Graen ve Uhl-Bien, 1995) kullanılmıştır. Veri seti IBM SPSS 25 ile incelenmiş olup, analize hazır hale getirilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi Amos 24 ile yapılmıştır. Düzenleyicilik ilişkisi Process Makro (Model 1) ile analize tabi tutulmuştur. Araştırma bulgularına göre, işyeri yalnızlığı ile iş performansı alt boyutlarından olan görev performansı ve bağlamsal performans arasında olumsuz bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca işyeri yalnızlığı ile algılanan görev performansı ve bağlamsal performans arasındaki olumsuz ilişkide, lider üye etkileşiminin düzenleyici role sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuç ve tartışma bölümünde analiz sonuçları yorumlanmış ve araştırma kısıtları ele alınmıştır. Son olarak gerek gelecekteki araştırma ve araştırmacılara gerekse örgüt ve yöneticilere faydalı olabilecek çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Lider-üye etkileşim kalitesi ve ofis tasarımından duyulan memnuniyet arasındaki ilişki: Bir banka örneği
Ofis ve çalışma alanı, bir iş sistemi içinde insanın görevlendirildiği mekansal alanlardır. Çevre koşulları ise, iş sistemini etkileyen ve/veya iş sistemi tarafından üretilen fiziksel (örn. aydınlatma, gürültü, ısı ve benzeri), örgütsel (örn. çalışma süreleri ve benzeri) ve sosyal (örn. ücretlendirme gibi) etmenleri içermektedir. Lider üye etkileşimi, etki sürecinde liderlerin bütün ekip üyeleri ile farklı bir liderlik stili dahilinde etkileşim içerisinde olmasıyla oluşan farklı düzeydeki ilişkilere odaklanmaktadır. Lider ve üyenin niteliklerinden kaynaklanan farklılıklar ve bu farklılıkların neticesinde lider ile her bir üyenin oluşturduğu "ikili ilişki" lider üye etkileşimi kapsamında değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı ofis tasarımı ve teknolojinin getirdiği esneklik ve yeniliklerin açıklanarak lider- lider-üye etkileşimi teorileri ışığında ofis tasarımından duyulan memnuniyet ile lider üye etkileşimi arasındaki ilişkinin ortaya koyulmasıdır. Çalışma literatür taramasını takiben banka personelleri üzerine gerçekleştirilen bir anket çalışması ile desteklenmiştir. Gerçekleştirilen anket çalışması ile çalışanların lider üye etkileşim kalitelerine ilişkin algıları ile cinsiyet, yaş ve eğitim durumuna göre istatiksel anlamlı bir fark bulunamazken, çalışanların toplam hizmet sürelerine göre istatiksel anlamlı bir fark bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışanların ofis tasarımından duyulan memnuniyet düzeylerine ilişkin algıları ile cinsiyet ve yaşa göre istatiksel anlamlı bir fark bulunamazken, çalışanların eğitim durumları ve toplam hizmet sürelerine göre istatiksel anlamlı bir fark bulunduğu tespit edilmiştir. Ofis tasarımından duyulan memnuniyet ile lider üye etkileşim kalitesi arasında ilişki ortaya konmuştur.
Leader-member exchange (LMX) based relative deprivation and employee outcomes
Leader-member exchange (LMX) theory, based on the premise that a leader forms differentiated social exchange relationships with each follower, holds an important place in research for almost 40 years. The main aim of this research is exploring an under-researched topic of the effect of LMX on discrete employee emotions, and understanding the influence of this mediated effect on employee work attitudes, behaviors and performance. By collecting data from 320 employees and their 80 immediate team leaders, the effect of LMX evaluations on employee's feeling of relative deprivation is obtained directly by employee's own cognitive and affective state while the effect of this negative feeling on employee's work performance and behavior is validated by getting the leader's observation of employee performance and behavior. In contrast to ongoing approach of evaluating LMX as a separate dyadic relationship between a leader and a follower, by utilizing social comparison theory this study points to the importance of investigating LMX relationships being embedded in a broader context of work group. In this respect, the comparative effects of absolute and relative LMX evaluations on employee's attitudes, behaviors and performance through a cognitive and affective process of relative deprivation is tested by two separate structural equation models. The results show that employees' evaluations of relative LMX have more negative influence on their attitudes, behaviors and performance compared to absolute LMX through an affective mediating process. Individual's self-construal shapes the level of emotional reactions to LMX evaluations. The findings exhibit the importance of perceived organizational support and peer support, as well as positive future job expectations in mitigating the negative effects of LMX based relative deprivation feeling on work outcomes. For future research, this study provides the empirical evidence for the significance of investigating the effects of LMX on different employee emotions, as well as, the urgency in exploring solutions to mitigate the destructive effects of dark side of LMX, which has been overlooked up to date.
The effect of overqualification on employee work outcomes
Overqualification is a dimension of underemployment that is defined as possessing more education, experience, and skills than the demands of present employment situation. Perceptions of possessing excessive qualification with respect to job requirements are associated with negative job attitudes in the overqualification literature due to feelings of relative deprivation experienced by employees. Relative deprivation theory (Crosby, 1976, 1984) suggests that when a person fails to meet the subjective standards that he/she feels entitled to, being deprived of these subjective standards result in frustration, which leads to poor job attitudes in the context of employment. Contemporary research on overqualification focus on identifying the conditions that inhibit the negative outcomes of overqualification (e.g., Erdogan & Bauer, 2009). In this study, we explore whether social exchange mechanisms in the work environment, namely leader-member exchange and organizational support, can moderate the negative relationship between overqualification and employee work attitudes, which are job satisfaction, affective organizational commitment, and turnover intentions. A series of regression analyses were performed on a sample that consists mostly of highly educated service sector employees in Turkey. Results confirm the negative effect of perceived overqualification on work attitudes while providing no support for the hypothesized moderation effects of leader-member exchange and perceived organizational support. The theoretical implications of results were discussed and their implications for practice and future research were presented.
Etik liderlik ve lider üye etkileşiminin örgütsel güven üzerindeki etkisi: Bir üniversite hastanesi örneği
Bu çalışmada, sağlık kurumlarında etik liderlik ve lider-üye etkileşiminin örgütsel güven üzerindeki etkileri incelenmiştir. Etik liderlik, liderlerin adil, şeffaf ve sorumluluk sahibi davranışlarını içerir ve çalışanlar arasında güvenin tesis edilmesinde kritik bir rol oynar. Lider- üye etkileşimi ise liderin, çalışanlarla kurduğu ilişkilerin kalitesine dayanmakta olup, örgütsel güveni artıran önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir. Araştırmada, sağlık kurumlarında çalışanların örgütlerine ve liderlerine duyduğu güvenin etik liderlik ve lider-üye etkileşiminden nasıl etkilendiğini anlamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda Malatya ilindeki bir üniversite hastanesinde sağlık çalışanlarıyla yapılan anketler sonucu toplanan veriler analiz edilmiştir. Analizde, etik liderlik ve lider-üye etkileşimi ile örgütsel güven arasındaki ilişki, korelasyon ve regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, etik liderliğin ve lider-üye etkileşiminin örgütsel güveni anlamlı şekilde pozitif etkilediğini göstermektedir. Bu sonuçlar, sağlık sektörü yöneticilerine, çalışanlar arasında güven inşa etmenin iş performansı ve çalışanların örgüte güveni üzerindeki olumlu etkilerini anlamada rehberlik edecektir.
Psikodinamik liderlik yaklaşımı bağlamında liderlik tarzları ile lider-üye etkileşimi üzerine bir araştırma: Örgüt kültürünün düzenleyici etkisi
Yönetim disiplininde liderlik düşüncesi üzerine birçok çalışmanın yapıldığı bilinmektedir. Liderlik kavramının daha iyi anlaşılması ve açıklanması adına ileri sürülen teorilere, yaklaşımlara ve modellere genel olarak bakıldığında bu çalışmaların daha çok somut ve rasyonel nitelikteki liderlik davranışlarını ele aldığı tespit edilmiştir. Psikodinamik düşünce anlayışından doğan ve liderlik olgusuna yeni bir pencere açan psikodinamik liderlik yaklaşımı ise daha önceki liderlik yaklaşımlardan farklı olarak somut ve rasyonel olayların ötesine geçerek soyut ve irrasyonel nitelikteki lider davranışlarını da anlamaya çalışır. Bu noktadan hareketle, psikodinamik liderlik yaklaşımı bağlamında liderlik tarzları ile lider-üye etkileşimi arasındaki ilişkinin irdelenmesi ve bu ilişkide örgüt kültürünün düzenleyici bir rolünün olup olmadığının ortaya çıkartılması çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Araştırmanın gerçekleştirilebilmesi adına Muğla Büyükşehir Belediyesi başkanı ile bu belediyede görev yapan orta ve üst kademe yöneticilerden oluşan 156 kişilik bir anakütle belirlenmiştir. Elde edilen bulguların detaylandırılması, sunulması ve açıklığa kavuşturulmasında daha sağlıklı sonuçların elde edilebileceği düşüncesinden hareketle çalışmada, araştırma yöntemlerinden karma yöntem tercih edilmiştir. Yüz yüze anket ve görüşme yöntemleriyle 128 veri toplanmış, toplanan veriler nicel ve nitel yöntemler vasıtasıyla analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde dönüşümcü liderlik tarzı ile lider-üye etkileşiminin tüm alt boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Bir başka ifadeyle, takipçilerin algısında bir dönüşümcü lider profili ortaya çıkmıştır. Bu duruma benzer olarak psikodinamik liderlik yaklaşımı bağlamında yapılan görüşme sonucunda dönüşümcü lider anlayışına ve özelliklerine sahip bir liderin varlığı görülmüştür. Örgüt kültürünün ise liderlik tarzları ile lider-üye etkileşimi arasındaki ilişkide düzenleyici bir rolünün olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır.
Lider üye etkileşimi ve psikolojik güçlendirmenin örgütsel özdeşleşme üzerinde etkisi: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi örneği
Değişimin hız kazandığı günümüzde, örgütler için insan unsuru büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle örgütler verimliliği arttıran stratejiler üretmeye çalışmaktadır. Örgütsel özdeşleşmenin, verimliliğin arttırılmasında önemli bir rol oynadığı ifade edilebilmektedir. Örgüt ile çalışanlar arasındaki duygusal bağ olarak tanımlanan örgütsel özdeşleşme, örgüt içinde çalışanların memnuniyet ve performansını etkileyerek örgütsel başarıyı etkileyebilmektedir. Bu nedenle bu araştırmanın amacı, lider üye etkileşimi, psikolojik güçlendirme ve örgütsel özdeşleşme değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, lider üye etkileşimi, psikolojik güçlendirme ve örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkiler kavramsal olarak incelenmiş ve oluşturulan hipotezler test edilmiştir. Araştırmada veriler anket tekniği kullanılarak elde edilmiştir ve elde edilen tüm veriler SPSS Statistics Base 22.0 programı ile incelenmiştir. Anket çalışmasında lider-üye etkileşimi için Liden ve Maslyn (1998) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Baş, Keskin ve Mert (2010) tarafından yapılan "LMX" ölçeği, örgütsel özdeşleşme için Mael ve Ashforth (1992) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Tüzün (2006) tarafından yapılan "Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği" ve Spreitzer'in (1995) geliştirdiği Sürgevil, Tolay ve Topoyan tarafından (2013) Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Adalet" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nde görev yapan 298 akademik ve idari personel oluşturmaktadır. Elde edilen verilere faktör, korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları sonucunda; lider üye etkileşimi ve örgütsel özdeşleşme arasında, psikolojik güçlendirme ve örgütsel özdeşleşme arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: lider-üye etkileşimi, psikolojik güçlendirme, örgütsel özdeşleşme
Spor bilimlerinde çalışan akademisyenlerin ilişki kalitesi ve kurumlarının psikolojik güçlendirmelerinin örgütsel bağlılıklarına etkisinde örgütsel sinizmin aracı rolü
İlişki kalitesi öncelikle dış faktörler tarafından şekillendirilir ve yöneticiden sağlanan etkileşim ve desteği kapsar. Oysa psikolojik güçlendirme, esas olarak kişinin kişisel ihtiyaçlarının karşılanmasına bağlı olan ve içsel motivasyon durumu tarafından tanımlanan bireysel düzeyde bir değişkendir. Olumsuz duygu ve tutumları ifade eden sinizm insanın çalışmakta olduğu kuruma karşı küçük görme, öfke, utanç, sıkıntı, başkaları hakkında olumsuz ifadeler kullanma, zor beğenme, hayal kırıklığı ve hüsran olarak ifade edilmektedir. Bu bağlamda kurumlarda, örgüte olan bağlılığı artırmak için ilişki kalitesi ve psikolojik güçlendirmenin geliştirilmesi önem arz ederken sinizmin azaltılması gerekliliktir. Bu nedenle araştırmanın temel amacı bir akademisyenin olumsuz duygu ve tutumu olan örgütsel sinizm ile olumlu duygu ve tutumu olan güçlendirmenin örgütsel bağlılık üzerindeki göreceli etkisi ve ilişki kalitesinin bu değişkenler aracılığıyla örgütsel bağlılık üzerindeki dolaylı etkisinin açıklayıcı gücünü ortaya koymaktadır. Araştırmada Türkiye'deki spor bilimleri fakültelerinde çalışan 110 (%27,2) kadın ve 295 (%72,8) erkek toplam 405 akademisyenden veri toplanmış ve değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, LMX 7 Ölçeği, Psikolojik Güçlendirme Ölçeği, Örgütsel Sinizm Ölçeği ve Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek geçerliliğini test etmek için doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. İlişki kalitesi ve psikolojik güçlendirmenin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinde örgütsel sinizmin aracı rolünü incelemek için önyükleme (bootstrap) analizi kullanılmıştır. Önyükleme yöntemi, özellikle küçük örneklem boyutuyla deneysel araştırmanın aracılık etkisi testi için uygun olan, kullanım sürecindeki ilk tür hataları etkili bir şekilde azaltabilir. Çoklu paralel aracılıklar test edilirken Hayes Model 4 ve Model 6 kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler ise korelasyon analizi uygulanarak sınanmıştır. Anlamlılık düzeyi α = 0,05 olarak kabul edilmiştir. Sonuç olarak aracıların varlığında bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Çalışmada, akademisyenlerin ilişki kalitelerine dayalı olarak, lider-üye etkileşiminin akademisyenlerin çalıştıkları örgüte bağlılığı üzerinde doğrudan etkisinin olduğu; bir akademisyenin olumsuz duygu ve tutumu olan örgütsel sinizm ile olumlu duygu ve tutumu olan güçlendirmenin örgütsel bağlılık üzerindeki göreceli etkisinin olduğu ve ilişki kalitesinin bu değişkenler aracılığıyla örgütsel bağlılık üzerinde dolaylı etkisinin olduğu ortaya çıkmıştır. Bu nedenle çalışmanın, LMX'in bağlılık üzerindeki arabuluculuk süreçlerini test ettiğinden LMX-örgütsel bağlılık literatürüne katkıda bulunacağı söylenebilir. Ayrıca çalışma, akademisyenlerin psikolojik güçlendirmesinin moderatör olarak hareket ettiğini ve LMX ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi güçlendirdiğini göstermiştir. Örgütsel sinizm de LMX'in etkileşimli etkisine ve sonuç değişkeni üzerindeki psikolojik güçlendirmeye aracılık etmiştir.
Örgütsel sosyalleşmenin örgütsel özdeşleşmeye etkisinde lider üye etkileşiminin rolü
İşletme çalışanlarının örgütsel sosyalleşme konusunda yaşadıkları deneyimler onların örgütleri ile özdeşleşmeleri üzerinde etkiler oluşturmaktadır. Oluşacak olan bu etkileri, örgüt içinde önemli bir role sahip olan yöneticilerin düşünceleri, davranışları ve uygulamaları doğrudan veya dolaylı şekilde etkileyebilmektedir. Bu çalışma örgütsel sosyalleşme, lider-üye etkileşimi ve örgütsel özdeşleşme arasında bulunan ilişkilerin ele alınması ve tartışılmasına katkı sağlamak, kavramların örgütler bakımından taşımakta olduğu önemi vurgulamak amacı doğrultusunda hazırlanmıştır. Bu çalışmada ele alınan araştırma değişkenleri arasında gerçekleşebilecek ilişkiler göz önünde bulundurularak bir araştırma modeli geliştirilmiştir. Ortaya konulan hipotezler Afyon ili termal otel işletmeleri çalışanlarından oluşan örneklem üzerinde araştırılmıştır. Anket çalışması sonucunda elde edilen 384 veri IBM SPSS 22.0 ve SMART PLS 4 paket programları kullanılarak çeşitli analizlere tabi tutulmuştur. Gerçekleştirilen regresyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme arasında bulunan ilişkide lider-üye etkileşiminin aracılık rolü, örgütsel sosyalleşmenin çalışan desteği boyutu üzerinde kısmi aracı etkisi oluştururken, örgüte ilişkin anlayış ve gelecek beklentisi boyutlarında tam aracı etkisi oluşturduğu ortaya konulmuştur. Tez çalışmasının sonuçları otel işletmelerinde işle ilgili gerçekleşmesi istenilen davranışları teşvik etmeye yönelik çıkarımlara sahiptir. Çalışma, daha etkili faaliyetler yürüten örgüt ortamlarının sağlanması için araştırma kapsamında ele alınan değişkenlerin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamıştır. İlgili değişkenler bakımından olumlu çıktıların oluşmasına katkı sağlayacak bilgiler ve sonuçlar ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen veriler, literatürde yapılan çalışmalar sonucunda değişkenler arasında etkileşimlerin ortaya çıkarılamadığı önceki bulguların netleştirilmesine yardımcı olmuştur. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Sosyalleşme, Lider-Üye Etkileşimi, Örgütsel Özdeşleşme, Termal Otel İşletmesi Çalışanları, Yapısal Eşitlik Modellemesi
Lider üye etkileşiminin sinizme etkisi ve bir araştırma
Lider üye etkleşiminin sinizme etkisi liderler ile üyelerin arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma evreni 2016–2017 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Kartal İlçesinde bulunan öğretmenlerdir. Örneklemimiz 300 kişiden oluşmaktadır. Araştırma ile ilgili veriler "Leader Member Exchange Theory" (LMX) ve "Örgütsel Sinizm Ölçeği " ile toplanmıştır. Birinci bölümde kişisel bilgilere, ikinci bölümde insani değerlere ilişkin 12 ifadeye, üçüncü bölümde sinizm etkilerini ölçmek amacıyla 13 değerlendirme ifadesine yer verilmiştir. Ölçeklerden elde edilen veriler kodlanarak bilgisayar ortamında SPSS paket programı yardımıyla çözümlenmiştir. Çalışmada parametrik olmayan test tekniklerinden Spearman korelasyon, Mann Whitney U, Kruskal Wallis kullanılmıştır. Çalışmada ölçek puanlarının ilişkisi Spearman korelasyon testi ile ölçek puanlarının demografik değişkenlere göre farklılık gösterme durumu ise Mann Whitney ve Kruskal Wallis testleri ile analiz edilmiştir. Birinci bölümde katılımcıların demografik bilgilerini belirlemek üzere 8 sorunun yer aldığı Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Ölçek formunun ikinci bölümünde yer alan ölçek Lider- Üye etkileşimi ölçeğidir. Lider-üye etkileşimini ölçmek üzere yararlanılan ölçek, Liden ve Maslyn (1998) tarafından geliştirilen "Lider-Üye Etkileşimi Ölçeği"dir. Ölçek 12 ifade ve dört boyuttan oluşmaktadır. Ölçek formunun üçüncü bölümünde yer alan ölçek Örgütsel sinizm ölçeği Brandes, Dharwadkar ve Dean (1999) tarafından geliştirilmiş ise Kalağan (2009) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Bilişsel, duyuşsal ve davranışsal olmak üzere üç alt boyutu bulunmaktadır. Ölçeğin alt boyutları 0,86-0,91 arasında Cronbach's alpha katsayısına sahiptir. Araştırmada, öğretmenlerin liderleri ve liderlerin öğretmenleri ile ilgili ilişkisel boyutunun sinizme etkisi üzerinde durulmuştur. Araştırma sonucuna göre katılımcıların demografik özelliklerine bakıldığında; katılımcıların öğrenim durumuna bakıldığında %0,07'si Eğitim Enstitiüsü mezunuyken; %74,2 lik dilimde 4 yıllık fakültülere ait olduğu belirlenmiştir. Lider-üye etkileşimi ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkiye baktığımızda ise 0,688 oranında negatif yönlü bir ilişki söz konusu olduğu belirlenmiştir.
The relationship between paternalistic leadership leader–member exchange (LMX) and job stress
As its goal, this research intends to examine the impact of Paternalistic Leadership (Benevolent, Moral and Authoritarian Leadership styles) on Leader Member Exchange. This is conducted in accordance with four dimensions of LMX – namely, Affect, Loyalty, Contribution and Professional Respect, employed by members of both in- and out-groups in assessment LMX relationship quality with their manager or supervisor. The study also investigates the impact of Paternalistic Leadership on Job Stress using key Role Stressors - Role Ambiguity, Role Conflict and Role Overload. A final objective of this research is to investigate how Leader Member Exchange may specifically impact Job Stress (role stressors). 155 workers (blue and white collar) participated to the study from a public institution and a family owned company. Data were collected by a questionnaire that was composed of Paternalistic Leadership (PL), Leader Member Exchange (LMX) and Job Stress (JS) scales including 55 questions. Results of data analysis show that there is a positive and significant relationship between two dimensions of paternalistic leadership (Benevolent and Moral Leadership) and Leader Member Exchange, and there is a negative and significant relationship between Authoritarian Leadership and Leader Member Exchange. Furthermore, there is a negative and significant relationship between two dimensions of paternalistic leadership (Benevolent and Moral Leadership) and job stress of workers. In contrast, there is a positive and significant relationship between authoritarian leadership and role conflict factor of job stress. Also, there is a negative and significant relationship between leader member exchange and job stress. At the same time in these organizations, benevolent and moral dimensions of paternalistic leadership and high quality leader member exchanges make a positive contribution and authoritarian aspect of paternalistic leadership and job stress make a negative contribution to work conditions. Concerning the difference between demographic factors in terms of BL, AL, LMX and RA only significant difference was found between men and women. Moreover it was found that, there is a significant difference between gender of supervisor in terms of AL and LMX. However, there is no significant difference between the other demographic factors with regard to all variables.
The influence of organizational culture, leader?member exchange(LMX) and employees' attitudes toward change on information systems implementations in Turkey
The purpose of this study is to investigate the natural influence of organizational culture, leader-member exchange and employees? attitudes toward change on employees? perceptions of IS implementation success and acceptance.In this study, the researcher purposes to provide an understanding of the relationship between organizational and social factors and IS implementation success and acceptance. In order to minimize risk of high consideration and interaction of technical issues, which may affect the IS implementations, organizations which have highly developed IT processes and staff and have enough resources to handle major IS implementations are chosen.The results of this study are expected to reveal more information about the social enablers and important organizational and relational concepts, which may directly or indirectly affect IS implementations in Turkey.The study, also, aims to provide an understanding of the relationship between acceptance of the IS implementation and employees? perceptions about its success.
Lider üye etkileşiminin yöneticiye güven ve iş tatmini üzerine etkisinin araştırılması: Öğretmenler üzerine bir araştırma
Bu araştırma; lider üye etkileşiminin yöneticiye güven ve iş tatmini üzerindeki etkilerinin öğretmenler üzerinde incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Amaç doğrultusunda, kişisel bilgi formu, lider-üye etkileşimi, yöneticiye güven ve iş tatmini ölçeklerinden oluşan anket formu; 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili Bismil ilçesinde görev yapan 384 öğretmene uygulanmıştır.Anketlerden elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 17.0 istatistik paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerinin belirlenmesinde frekans ve yüzde istatistiklerinden, lider-üye etkileşimi, yöneticiye güven ve iş tatmini düzeylerin belirlenmesinde ortalama ve standart sapma istatistiklerinden faydalanılmıştır. Lider üye etkileşimi, yöneticiye güven ve iş tatmini arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde korelasyon analizinden, lider üye etkileşiminin yöneticiye güven ve iş tatmini üzerindeki etkilerinin belirlenmesinde regresyon analizinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin demografik özelliklerine göre lider üye etkileşimi, yöneticiye güven ve iş tatmin düzeylerinin farklılaşmasının incelenmesinde ise Kruskal Wallis testi ve Mann Whitney U testlerinden faydalanılmıştır.Araştırma sonucunda; lider üye etkileşiminin yöneticiye güven ve iş tatmini üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı etkilerinin olduğu, öğretmenlerin lider-üye etkileşimi algıları arttığında, yöneticilerine güven ve iş tatmin düzeylerinin de arttığı belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca; öğretmenlerin tanımlayıcı özelliklerine göre lider-üye etkileşimi, yöneticiye güven ve iş tatmin düzeylerinde farklılaşmalar olduğu da saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Lider-Üye Etkileşimi, Yöneticiye Güven, İş Tatmini
Lider-üye etkileşiminin satış elemanı yaratıcılığı üzerindeki etkisinin araştırılması
Günümüzde işletmelerin gerek kendi faaliyet alanında ayakta kalması için değişen teknolojik koşullara anında uyum sağlayabilecek esneklikte olması gerekmektedir. Rakiplerin gün geçtikçe zorlaşan piyasa koşullarında dönüşümleri, rekabeti arttırmakta, bu durum bir takım aksiyonların önceden planlanıp hayata geçirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu noktada işletmelerin organizasyon yapısının, süreçlerin ve eylemlerin mevcut ortam / sorunlara adapte olabilecek şekilde esneklik göstermesi gerekmektedir. Organizasyonların en önemli girdisi olarak kabul edilen insan faktörü satış sürecinin de en maliyetli unsurlarından biridir. Bu nedenle işletmelerin başarısına katkıda bulunmak adına satış elemanları kişisel özelliklerini ve satış tecrübelerini kullanarak satış / pazarlama alanında karşılaştıkları sorunlara etkin çözüm önerileri geliştirmelidirler. Bu noktada satış elemanlarının yaratıcı özellikleri ön plana çıkmakta; yenilikçi, yaratıcı ve sonuç odaklı çözümler satış elemanlarının ve bir bütün olarak satış/pazarlama departmanının başarısını kuşkusuz arttırmaktadır. Satış elemanlarının yaratıcı özellikler edinmeleri veya mevcut yaratıcı fikir ve tutumlarını hayata geçirmelerinde birçok faktör etkide bulunmaktadır. Bu faktörlerin en önemlilerinden biri satış yöneticilerinin liderlik özellikleridir. Organizasyonlarda etkin role sahip liderlerin astlarıyla olan iş ilişkileri birçok sürece temel oluşturmaktadır. Lider- üye etkileşimi (LMX) kavramı bu noktada devreye girmektedir. Etkin bir etkileşim çalışanların yaratıcı fikirler üretme ve bu fikir üretme sürecini yönetebilme kabiliyetini kuvvetlendirmektedir. Tüm bu bulgulardan hareketle bu çalışmada, lider- üye etkileşimi ve yaratıcılık kavramları farklı boyutlarıyla incelenmiş, öncül ve ardıllarına değinilmiş ve lider - üye etkileşiminin satış yaratıcılığına etkisi araştırılmıştır.
Eğitim örgütlerinde örgüt kültürü ve öğretmen liderliği: Lider-üye etkileşiminin aracılık rolü
Bu araştırmanın amacı, öğretmen algıları doğrultusunda; ilkokul ve ortaokullardaki örgüt kültürü ile lider-üye etkileşim düzeylerinin öğretmen liderliğine olan etkisinin belirlenmesi ve bu ilişkide lider-üye etkileşim düzeyinin aracılık rolünün bulunup bulunmadığını incelemektir. Ayrıca okul müdürlerinin ve öğretmenlerin örgüt kültürü, öğretmen liderliği ve lider-üye etkileşimi hakkındaki görüşlerinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma nicel ve nitel tekniklerin bir arada kullanıldığı karma yöntem modellerinden ardışık karma modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel bölümünün örneklemi, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ilçesinde bulunan ilk ve ortaokullarda görev yapan 502 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada nicel veriler, Glaser, Zamanou ve Hacker (1987) tarafından geliştirilen "Örgüt Kültürü Ölçeği", Beycioğlu (2009) tarafından geliştirilen "Öğretmen Liderliği Ölçeği" Liden ve Maslyn (1998) tarafından geliştirlen "Lider-Üye Etkileşimi Ölçeği" ile toplanmıştır. Nitel veriler ise nicel verilerin toplandığı okullarda görev yapan üç okul müdürü ve 15 öğretmenden toplanmıştır. Verilerin analizinde, araştırmanın nicel kısmında yapısal eşitlik modeli analizi ile birlikte, regresyon ve korelasyon analizleri; nitel kısmında ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar şunlardır: Örgüt kültürü ile öğretmen liderliği ve lider-üye etkileşimi arasında yüksek düzeyde; lider-üye etkileşimi ile öğretmen liderliği arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Örgüt kültürü hem öğretmen liderliğinin hem de lider-üye etkileşiminin anlamlı bir yordayıcısıdır. Öğretmen algılarına göre okulların örgüt kültürü ve lider-üye etkileşimi düzeyleri orta düzeydedir. Öğretmenler, öğretmen liderliğini ise sık sık göstermektedirler. Öğretmenlerin lider-üye etkileşimi algılarının örgüt kültürü ve öğretmen liderliği arasındaki ilişkide kısmi ara yordayıcı olduğu saptanmıştır. Öğretmen liderliği, örgüt kültürü ve lider-üye etkileşimi çerçevesinde okul müdürleri ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda; öğretmenlerin okullarında kararlara katılımcı olmadıkları, okullarda yapılan toplantıların etkili ve verimli olmadığı, öğretmenlerin mesleki gelişim için istekli oldukları fakat bu konuda fırsat verilmediği bulgusuna ulaşılmıştır. Buna karşın okullarda öğretmenler arası ilişkilerin iyi düzeyde olduğu, kurumsal gelişme için öğretmenlerin istekli oldukları bulgularına da ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin okullarında öğretmen liderliğini teşvik eden ve destekleyen bir okul kültürü oluşturmaları, ilişkiye yönelik bir liderlik tarzını benimsemeleri öğretmen liderliğinin ortaya çıkmasına ve gelişimine katkı sağlaması açısından önemli görülmektedir.
Lider–üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık rolü: Bir zincir perakende işletmesi üzerine araştırma
Rekabet koşullarının arttığı günümüzde örgütler rakipleri tarafından taklit edilmesi güç olan örgüt içi yapılarına yönelmişlerdir. Bu noktada, liderin çalışanları ile olan etkileşimi, örgüt içerisinde çalışanlar tarafından algılanan örgütsel destek ve örgüt başarımına etki eden örgütsel vatandaşlık davranışı gibi unsurlar oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; lider - üye etkileşimi, algılanan örgütsel destek ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkileri belirlemek ve lider - üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık etkisini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda benzer konularda daha önce yapılmış olan araştırmalar incelenerek araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırmamızda bağımsız değişken lider - üye etkileşimi, bağımlı değişken örgütsel vatandaşlık davranışı aracı değişken ise algılanan örgütsel destek olarak belirlenmiştir. Araştırma modelimize uygun hipotezler geliştirilmiştir. Araştırmamızda yer alan hipotezlerin sınanması amacı ile veri toplama araçları arasından anket yöntemi uygulanmıştır. Bu kapsamda Türkiye ' de Adana ve Mersin illerinde mağazaları bulunan yerel bir zincir perakende işletmesinde çalışan toplam 500 katılımcıya anketler dağıtılarak araştırma gerçekleştirilmiştir. Anketlerden elde edilen veriler güvenirlik analizi, doğrulayıcı faktör analizi, normallik testi, regresyon analizleri ve aracılık testi ile değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilere göre; lider - üye etkileşimi ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif anlamlı bir ilişki, lider - üye etkileşimi ile algılanan örgütsel destek arasında pozitif anlamlı bir ilişki, algılanan örgütsel destek ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca lider - üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık etkisinin olduğu ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: Lider - üye etkileşimi, algılanan örgütsel destek, örgütsel vatandaşlık davranışı
Okullarda prososyal davranış ve pozitif ses çıkartma davranışı oluşumunda lider-üye etkileşiminin rolü
Bu araştırmanın amacı, okullarda öğretmenlerin prososyal davranışları ile pozitif ses çıkartma davranışının arasındaki ilişki ve bu ilişkide lider üye etkileşiminin düzenleyicilik rolünün olup olmadığının saptanmasıdır. Bu sayede, öğretmenlerin davranışlarının liderleriyle kurdukları etkileşimden etkilenip etkilenmediği tespit edilecektir. Araştırmanın diğer amacı da öğretmenlerin prososyal davranışlarının, pozitif ses çıkartma davranışlarının ve lider üye etkileşimlerinin onların cinsiyetine, yaşına, medeni durumuna, çalışma sürelerine, çalıştıkları okulun büyüklüğüne ve türüne göre incelemektedir. Araştırma karma desende açıklayıcı sıralı modelle desenlenmiştir. Nicel desende yapısal eşitlik modellemesi ile prososyal davranışlar ile pozitif ses çıkartma davranışı arasındaki ilişkide lider üye etkileşiminin düzenleyicilik rolü test edilmiştir. Aynı zamanda demografik etmenlerin değişkenlere etkisini tespit etmek amacıyla t-testi ve tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Nitel desende olgu bilim ile desenlenen araştırma yarı yapılandırılmış görüşme formları ile verileri toplamıştır. Araştırma, 2019-2020 yılı İzmir ili Buca ilçesinde bulunan resmi okullarda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada "Kişisel Bilgi Formu", "Lider Üye Etkileşimi Ölçeği", "Prososyal Davranışlar Ölçeği", "Pozitif Ses Çıkartma Davranışı Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın bulguları, lider üye etkileşimi değişkeninde cinsiyet, yaş, medeni durumda anlamlı fark çıkmazken çalışma süresi, okul büyüklüğü ve türünde anlamlı farklılık çıkmıştır. Prososyal davranışlarda yalnızca okul türü değişkenine göre anlamlı farklılık görülürken pozitif ses çıkartma davranışında medeni durum ve okul türü değişkeninde anlamlı farklılık bulunmuştur. Bununla beraber prososyal davranışlar ile pozitif ses çıkartma arasındaki ilişkide lider-üye etkileşiminin düzenleyicilik etkisi de ortaya konmuştur. Sonrasında yapılan nitel analizler sonucunda ise; nicel bulgular desteklenmiş ve ayrıca lider üye etkileşiminin kalitesinin altında yatan etmenler saptanmıştır.
Karizmatik liderliğin iş tatminine etkisindeki lider-takipçi etkileşimi ile örgütsel vatandaşlık davranışının aracı rolü
Bu çalışmada karizmatik liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisinde lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının aracılık rolü araştırılmıştır. Bu amaçla Diyarbakır'daki kamu kurumlarında çalışan 600 kişiden anket ile veri toplanmıştır. Araştırmada öncelikle ölçeklerin yapı geçerliği ve güvenilirliği test edilmiştir. Bu amaçla keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri ile güvenilirlik analizi yapılmıştır. Ardından araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla yapısal eşitlik modeli kurulmuş ve analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modelinin analizi neticesinde karizmatik liderliğin iş tatminini, lider-takipçi etkileşimini ve örgütsel vatandaşlık davranışını pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının da iş tatminini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Aracılık rolünü araştırmak için Sobel testi yapılmıştır. Sobel testi neticesinde karizmatik liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisinde lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının kısmi aracılık rolü bulunduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Aracılık rolü analiz bulgularının literatüre önemli katkılar sağlayacağına inanılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Karizmatik Liderlik, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, İş Tatmini, Lider – Takipçi Etkileşimi
Örtük liderliğin iş memnuniyetine etkisi ve lider-üye etkileşiminin aracı rolü
Bu araştırmada örtük liderliğin, iş memnuniyeti etkisinde lider-üye etkileşiminin aracılık rolü rolü analiz edilmiştir. Bu kapsamda çalışmada veri toplama yöntemi olarak 5'li Likert tipi anket kullanılarak Türkiye'deki yabancı kar amacı gütmeyen örgütlerde çalışan kişilerden elde edilen 388 veri ile çalışmanın hipotezleri, yapısal eşitlik modeli kurularak analiz edilmiştir.Yapılan analizler sonucunda; örtük liderliğin, lider-üye etkileşimini ve iş memnuniyetini doğrudan anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Çalışmada örtük liderliğin, iş memnuniyeti üzerindeki etkisinde lider-üye etkileşiminin kısmi aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca demografik özelliklerine göre örtük liderlik, iş memnuniyeti ve lider-üye etkileşimi değişkenlerine ilişkin çalışanların cinsiyet, eğitim, yaş ve çalışılan pozisyona göre görüşlerinde de anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Araştırma kapsamında çalışanların demografik özelliklerinden çalışanların iş tecrübesine göre lider-üye etkileşimi ve iş memnuniyetine ilişkin görüşlerinde, bildiği yabancı dil sayısına göre lider-üye etkileşimi değişkenine ilişkin görüşlerinde ve çalışanların uyruğuna göre lider-üye etkileşimi değişkenine ilişkin görüşlerinde anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Örtük Liderlik, Lider Üye Etkileşimi, İş Memnuniyeti