Lider-üye etkileşimi
56 theses under this subject heading
Psikodinamik liderlik yaklaşımı bağlamında liderlik tarzları ile lider-üye etkileşimi üzerine bir araştırma: Örgüt kültürünün düzenleyici etkisi
Yönetim disiplininde liderlik düşüncesi üzerine birçok çalışmanın yapıldığı bilinmektedir. Liderlik kavramının daha iyi anlaşılması ve açıklanması adına ileri sürülen teorilere, yaklaşımlara ve modellere genel olarak bakıldığında bu çalışmaların daha çok somut ve rasyonel nitelikteki liderlik davranışlarını ele aldığı tespit edilmiştir. Psikodinamik düşünce anlayışından doğan ve liderlik olgusuna yeni bir pencere açan psikodinamik liderlik yaklaşımı ise daha önceki liderlik yaklaşımlardan farklı olarak somut ve rasyonel olayların ötesine geçerek soyut ve irrasyonel nitelikteki lider davranışlarını da anlamaya çalışır. Bu noktadan hareketle, psikodinamik liderlik yaklaşımı bağlamında liderlik tarzları ile lider-üye etkileşimi arasındaki ilişkinin irdelenmesi ve bu ilişkide örgüt kültürünün düzenleyici bir rolünün olup olmadığının ortaya çıkartılması çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Araştırmanın gerçekleştirilebilmesi adına Muğla Büyükşehir Belediyesi başkanı ile bu belediyede görev yapan orta ve üst kademe yöneticilerden oluşan 156 kişilik bir anakütle belirlenmiştir. Elde edilen bulguların detaylandırılması, sunulması ve açıklığa kavuşturulmasında daha sağlıklı sonuçların elde edilebileceği düşüncesinden hareketle çalışmada, araştırma yöntemlerinden karma yöntem tercih edilmiştir. Yüz yüze anket ve görüşme yöntemleriyle 128 veri toplanmış, toplanan veriler nicel ve nitel yöntemler vasıtasıyla analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde dönüşümcü liderlik tarzı ile lider-üye etkileşiminin tüm alt boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Bir başka ifadeyle, takipçilerin algısında bir dönüşümcü lider profili ortaya çıkmıştır. Bu duruma benzer olarak psikodinamik liderlik yaklaşımı bağlamında yapılan görüşme sonucunda dönüşümcü lider anlayışına ve özelliklerine sahip bir liderin varlığı görülmüştür. Örgüt kültürünün ise liderlik tarzları ile lider-üye etkileşimi arasındaki ilişkide düzenleyici bir rolünün olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır.
Lider üye etkileşimi ve psikolojik güçlendirmenin örgütsel özdeşleşme üzerinde etkisi: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi örneği
Değişimin hız kazandığı günümüzde, örgütler için insan unsuru büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle örgütler verimliliği arttıran stratejiler üretmeye çalışmaktadır. Örgütsel özdeşleşmenin, verimliliğin arttırılmasında önemli bir rol oynadığı ifade edilebilmektedir. Örgüt ile çalışanlar arasındaki duygusal bağ olarak tanımlanan örgütsel özdeşleşme, örgüt içinde çalışanların memnuniyet ve performansını etkileyerek örgütsel başarıyı etkileyebilmektedir. Bu nedenle bu araştırmanın amacı, lider üye etkileşimi, psikolojik güçlendirme ve örgütsel özdeşleşme değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, lider üye etkileşimi, psikolojik güçlendirme ve örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkiler kavramsal olarak incelenmiş ve oluşturulan hipotezler test edilmiştir. Araştırmada veriler anket tekniği kullanılarak elde edilmiştir ve elde edilen tüm veriler SPSS Statistics Base 22.0 programı ile incelenmiştir. Anket çalışmasında lider-üye etkileşimi için Liden ve Maslyn (1998) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Baş, Keskin ve Mert (2010) tarafından yapılan "LMX" ölçeği, örgütsel özdeşleşme için Mael ve Ashforth (1992) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Tüzün (2006) tarafından yapılan "Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği" ve Spreitzer'in (1995) geliştirdiği Sürgevil, Tolay ve Topoyan tarafından (2013) Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Adalet" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nde görev yapan 298 akademik ve idari personel oluşturmaktadır. Elde edilen verilere faktör, korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları sonucunda; lider üye etkileşimi ve örgütsel özdeşleşme arasında, psikolojik güçlendirme ve örgütsel özdeşleşme arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: lider-üye etkileşimi, psikolojik güçlendirme, örgütsel özdeşleşme
Eğitim örgütlerinde örgüt kültürü ve öğretmen liderliği: Lider-üye etkileşiminin aracılık rolü
Bu araştırmanın amacı, öğretmen algıları doğrultusunda; ilkokul ve ortaokullardaki örgüt kültürü ile lider-üye etkileşim düzeylerinin öğretmen liderliğine olan etkisinin belirlenmesi ve bu ilişkide lider-üye etkileşim düzeyinin aracılık rolünün bulunup bulunmadığını incelemektir. Ayrıca okul müdürlerinin ve öğretmenlerin örgüt kültürü, öğretmen liderliği ve lider-üye etkileşimi hakkındaki görüşlerinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma nicel ve nitel tekniklerin bir arada kullanıldığı karma yöntem modellerinden ardışık karma modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel bölümünün örneklemi, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ilçesinde bulunan ilk ve ortaokullarda görev yapan 502 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada nicel veriler, Glaser, Zamanou ve Hacker (1987) tarafından geliştirilen "Örgüt Kültürü Ölçeği", Beycioğlu (2009) tarafından geliştirilen "Öğretmen Liderliği Ölçeği" Liden ve Maslyn (1998) tarafından geliştirlen "Lider-Üye Etkileşimi Ölçeği" ile toplanmıştır. Nitel veriler ise nicel verilerin toplandığı okullarda görev yapan üç okul müdürü ve 15 öğretmenden toplanmıştır. Verilerin analizinde, araştırmanın nicel kısmında yapısal eşitlik modeli analizi ile birlikte, regresyon ve korelasyon analizleri; nitel kısmında ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar şunlardır: Örgüt kültürü ile öğretmen liderliği ve lider-üye etkileşimi arasında yüksek düzeyde; lider-üye etkileşimi ile öğretmen liderliği arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Örgüt kültürü hem öğretmen liderliğinin hem de lider-üye etkileşiminin anlamlı bir yordayıcısıdır. Öğretmen algılarına göre okulların örgüt kültürü ve lider-üye etkileşimi düzeyleri orta düzeydedir. Öğretmenler, öğretmen liderliğini ise sık sık göstermektedirler. Öğretmenlerin lider-üye etkileşimi algılarının örgüt kültürü ve öğretmen liderliği arasındaki ilişkide kısmi ara yordayıcı olduğu saptanmıştır. Öğretmen liderliği, örgüt kültürü ve lider-üye etkileşimi çerçevesinde okul müdürleri ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda; öğretmenlerin okullarında kararlara katılımcı olmadıkları, okullarda yapılan toplantıların etkili ve verimli olmadığı, öğretmenlerin mesleki gelişim için istekli oldukları fakat bu konuda fırsat verilmediği bulgusuna ulaşılmıştır. Buna karşın okullarda öğretmenler arası ilişkilerin iyi düzeyde olduğu, kurumsal gelişme için öğretmenlerin istekli oldukları bulgularına da ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin okullarında öğretmen liderliğini teşvik eden ve destekleyen bir okul kültürü oluşturmaları, ilişkiye yönelik bir liderlik tarzını benimsemeleri öğretmen liderliğinin ortaya çıkmasına ve gelişimine katkı sağlaması açısından önemli görülmektedir.
Lider–üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık rolü: Bir zincir perakende işletmesi üzerine araştırma
Rekabet koşullarının arttığı günümüzde örgütler rakipleri tarafından taklit edilmesi güç olan örgüt içi yapılarına yönelmişlerdir. Bu noktada, liderin çalışanları ile olan etkileşimi, örgüt içerisinde çalışanlar tarafından algılanan örgütsel destek ve örgüt başarımına etki eden örgütsel vatandaşlık davranışı gibi unsurlar oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; lider - üye etkileşimi, algılanan örgütsel destek ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkileri belirlemek ve lider - üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık etkisini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda benzer konularda daha önce yapılmış olan araştırmalar incelenerek araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırmamızda bağımsız değişken lider - üye etkileşimi, bağımlı değişken örgütsel vatandaşlık davranışı aracı değişken ise algılanan örgütsel destek olarak belirlenmiştir. Araştırma modelimize uygun hipotezler geliştirilmiştir. Araştırmamızda yer alan hipotezlerin sınanması amacı ile veri toplama araçları arasından anket yöntemi uygulanmıştır. Bu kapsamda Türkiye ' de Adana ve Mersin illerinde mağazaları bulunan yerel bir zincir perakende işletmesinde çalışan toplam 500 katılımcıya anketler dağıtılarak araştırma gerçekleştirilmiştir. Anketlerden elde edilen veriler güvenirlik analizi, doğrulayıcı faktör analizi, normallik testi, regresyon analizleri ve aracılık testi ile değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilere göre; lider - üye etkileşimi ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif anlamlı bir ilişki, lider - üye etkileşimi ile algılanan örgütsel destek arasında pozitif anlamlı bir ilişki, algılanan örgütsel destek ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca lider - üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık etkisinin olduğu ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: Lider - üye etkileşimi, algılanan örgütsel destek, örgütsel vatandaşlık davranışı
Okullarda prososyal davranış ve pozitif ses çıkartma davranışı oluşumunda lider-üye etkileşiminin rolü
Bu araştırmanın amacı, okullarda öğretmenlerin prososyal davranışları ile pozitif ses çıkartma davranışının arasındaki ilişki ve bu ilişkide lider üye etkileşiminin düzenleyicilik rolünün olup olmadığının saptanmasıdır. Bu sayede, öğretmenlerin davranışlarının liderleriyle kurdukları etkileşimden etkilenip etkilenmediği tespit edilecektir. Araştırmanın diğer amacı da öğretmenlerin prososyal davranışlarının, pozitif ses çıkartma davranışlarının ve lider üye etkileşimlerinin onların cinsiyetine, yaşına, medeni durumuna, çalışma sürelerine, çalıştıkları okulun büyüklüğüne ve türüne göre incelemektedir. Araştırma karma desende açıklayıcı sıralı modelle desenlenmiştir. Nicel desende yapısal eşitlik modellemesi ile prososyal davranışlar ile pozitif ses çıkartma davranışı arasındaki ilişkide lider üye etkileşiminin düzenleyicilik rolü test edilmiştir. Aynı zamanda demografik etmenlerin değişkenlere etkisini tespit etmek amacıyla t-testi ve tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Nitel desende olgu bilim ile desenlenen araştırma yarı yapılandırılmış görüşme formları ile verileri toplamıştır. Araştırma, 2019-2020 yılı İzmir ili Buca ilçesinde bulunan resmi okullarda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada "Kişisel Bilgi Formu", "Lider Üye Etkileşimi Ölçeği", "Prososyal Davranışlar Ölçeği", "Pozitif Ses Çıkartma Davranışı Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın bulguları, lider üye etkileşimi değişkeninde cinsiyet, yaş, medeni durumda anlamlı fark çıkmazken çalışma süresi, okul büyüklüğü ve türünde anlamlı farklılık çıkmıştır. Prososyal davranışlarda yalnızca okul türü değişkenine göre anlamlı farklılık görülürken pozitif ses çıkartma davranışında medeni durum ve okul türü değişkeninde anlamlı farklılık bulunmuştur. Bununla beraber prososyal davranışlar ile pozitif ses çıkartma arasındaki ilişkide lider-üye etkileşiminin düzenleyicilik etkisi de ortaya konmuştur. Sonrasında yapılan nitel analizler sonucunda ise; nicel bulgular desteklenmiş ve ayrıca lider üye etkileşiminin kalitesinin altında yatan etmenler saptanmıştır.
Karizmatik liderliğin iş tatminine etkisindeki lider-takipçi etkileşimi ile örgütsel vatandaşlık davranışının aracı rolü
Bu çalışmada karizmatik liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisinde lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının aracılık rolü araştırılmıştır. Bu amaçla Diyarbakır'daki kamu kurumlarında çalışan 600 kişiden anket ile veri toplanmıştır. Araştırmada öncelikle ölçeklerin yapı geçerliği ve güvenilirliği test edilmiştir. Bu amaçla keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri ile güvenilirlik analizi yapılmıştır. Ardından araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla yapısal eşitlik modeli kurulmuş ve analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modelinin analizi neticesinde karizmatik liderliğin iş tatminini, lider-takipçi etkileşimini ve örgütsel vatandaşlık davranışını pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının da iş tatminini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Aracılık rolünü araştırmak için Sobel testi yapılmıştır. Sobel testi neticesinde karizmatik liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisinde lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının kısmi aracılık rolü bulunduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Aracılık rolü analiz bulgularının literatüre önemli katkılar sağlayacağına inanılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Karizmatik Liderlik, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, İş Tatmini, Lider – Takipçi Etkileşimi
Örtük liderliğin iş memnuniyetine etkisi ve lider-üye etkileşiminin aracı rolü
Bu araştırmada örtük liderliğin, iş memnuniyeti etkisinde lider-üye etkileşiminin aracılık rolü rolü analiz edilmiştir. Bu kapsamda çalışmada veri toplama yöntemi olarak 5'li Likert tipi anket kullanılarak Türkiye'deki yabancı kar amacı gütmeyen örgütlerde çalışan kişilerden elde edilen 388 veri ile çalışmanın hipotezleri, yapısal eşitlik modeli kurularak analiz edilmiştir.Yapılan analizler sonucunda; örtük liderliğin, lider-üye etkileşimini ve iş memnuniyetini doğrudan anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Çalışmada örtük liderliğin, iş memnuniyeti üzerindeki etkisinde lider-üye etkileşiminin kısmi aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca demografik özelliklerine göre örtük liderlik, iş memnuniyeti ve lider-üye etkileşimi değişkenlerine ilişkin çalışanların cinsiyet, eğitim, yaş ve çalışılan pozisyona göre görüşlerinde de anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Araştırma kapsamında çalışanların demografik özelliklerinden çalışanların iş tecrübesine göre lider-üye etkileşimi ve iş memnuniyetine ilişkin görüşlerinde, bildiği yabancı dil sayısına göre lider-üye etkileşimi değişkenine ilişkin görüşlerinde ve çalışanların uyruğuna göre lider-üye etkileşimi değişkenine ilişkin görüşlerinde anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Örtük Liderlik, Lider Üye Etkileşimi, İş Memnuniyeti
Psikolojik sermaye, lider-üye etkileşimi ve iş-aile çatışması arasındaki ilişkilerin hizmet sektöründe araştırılması
Bu araştırmada, psikolojik sermaye, lider-üye etkileşimi ve iş-aile çatışma düzeyleri arasındaki ilişkilerin, etkilerin ve bu değişkenlerin demografik özellikler açısından farklılık gösterip göstermediği beş meslek grubundan (polis, askeri personel, bankacı, hemşire, hekim) katılımcılar ile incelenmiştir. Bu amaçla, öncelikle psikolojik sermaye, lider-üye etkileşimi ve iş-aile çatışması ile ilgili literatüre yer verilmiştir. Bu literatür kapsamında değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiş, oluşturulan dört temel hipotez ve alt hipotezleri test edilmiştir. Bunların yanında, değişkenlerin demografik özellikler açısından anlamlı fark gösterip göstermediği de incelenmiştir. Kolayda ve kartopu örnekleme yöntemine göre 472 katılımcıya ulaşılmıştır. Veri toplama tekniği olarak anket tekniğinden faydalanılmıştır. Üç ölçek ve demografik sorulardan oluşan ankette bir de açık uçlu soru bulunmaktadır. Anket verileri 2014 yılı aralık ayı ile 2015 yılı mart ayları arasında toplanmıştır. Araştırmada, Luthans vd. (2007) tarafından geliştirilen, Erkuş ve Fındıklı (2013) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan 24 maddeli "psikolojik sermaye ölçeği", Carlson vd. (2000) tarafından geliştirilen ve Erdoğan (2009) tarafından Türkçe'ye uyarlanan 9 maddeli "iş-aile çatışması ölçeği" ve Liden ve Maslyn (1998) tarafından geliştirilen, Türkçe'ye uyarlaması Baş vd. (2010) tarafından yapılan 12 maddeli "Çok Boyutlu Lider-Üye Etkileşimi" (LMX-MDX-12) ölçeği kullanılmıştır. Psikolojik sermaye ölçeği; umut, dayanıklılık, öz yeterlilik ve iyimserlik olmak üzere dört boyuttan oluşmaktadır. İş-aile çatışması ölçeği; zaman, davranış ve stres tabanlı iş-aile çatışması olmak üzere üç boyutu; lider-üye etkileşimi ölçeği etki, katkı, sadakat ve mesleki saygı olmak üzere dört boyutu kapsamaktadır. Yapılan geçerlilik ve güvenilirlik analizleri üç ölçek için de orijinal boyutları doğrulamaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda, psikolojik sermayenin boyutlarından en yüksek puanı alan "öz yeterlilik"tir. Ancak, diğer boyutların da ortalamanın üzerinde değer aldıkları bulunmuştur. Lider-üye etkileşimi boyutlarından en yüksek puanı alan "katkı" olmakla birlikte, diğer boyutların da puanları ortalamanın üzerindedir. İş-aile çatışmasının boyutlarından en yüksek puanları zaman ve stres tabanlı iş-aile çatışması boyutları almakla birlikte, davranış tabanlı iş-aile çatışması puanının da ortalamanın üzerinde olduğu görülmektedir. Değişkenlerin çeşitli demografik özellikler açısından farklılık gösterdiği de bulunmuştur. Araştırma sonucunda, psikolojik sermaye, lider-üye etkileşimi, iş-aile çatışması ve alt boyutlarının arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bunların yanı sıra, toplam psikolojik sermayenin, toplam lider-üye etkileşimini pozitif etkilediği bulunmuştur. Dayanıklılık, iyimserlik, umut boyutları da etki, sadakat, katkı ve mesleki saygı boyutlarını pozitif etkilemektedir. Lider-üye etkileşiminin sadakat ve mesleki saygı boyutlarının, stres tabanlı iş-aile çatışmasını azalttığı da ispatlanmıştır.
Sosyal güç, lider-üye etkileşimi ve iş tatmini ilişkisinde politik yetinin düzenleyici rolü: Bankacılık sektöründe bir araştırma
Bu çalışmanın amacı; liderin güç kaynakları ile lider-üye etkileşimi arasındaki varsayılan ilişkiyi ortaya çıkarmak ve bu ilişkide politik yetinin düzenleyici rolünü sınamaktır. Ayrıca; liderin güç kaynakları algısı, lider-üye etkileşimi ve politik yetinin iş tatmini üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda kota örnekleme yöntemi kullanılarak; Ankara, İstanbul, İzmir, Malatya, Manisa ve Adana illerinde ticari bankacılık sektöründe çalışan ve yönetici pozisyonunda olmayan 389 katılımcıya araştırma ölçekleri ve demografik değişkenleri içeren anket uygulanmıştır. Nicel araştırma desenlerinden nedensel araştırma deseninin kullanıldığı kesitsel araştırmada, yapılan anket sonucunda elde edilen veriler SPSS 20.0 ve AMOS 22 istatistiksel programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Güvenilirliği sağlanan ölçeklere doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Belirlenen faktörler çerçevesinde korelasyon ve regresyon analizleri yapılmış, araştırma değişkenleri ve demografik değişkenlerin ortalamaları arasındaki farklar raporlanmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda, liderin yumuşak güç kaynaklarının, sert güç kaynaklarına kıyasla daha fazla lider-üye etkileşimi ve alt boyutlarıyla ilişkili olduğu görülmüştür. Politik yetisi yüksek katılımcıların, lider ile daha fazla etkileşim içerisinde olduğu raporlanmıştır. Ayrıca, lider-üye etkileşimi ile iş tatmini arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüş, liderin yumuşak güç kaynaklarının sert güç kaynaklarına kıyasla daha fazla iş tatminine neden olduğu bulgulanmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analizi neticesinde; politik yetinin, liderin yumuşak güç kaynakları ile lider-üye etkileşimi arasındaki ilişkide düzenleyici rolü olduğu görülmüştür. Liderin güç kaynakları, lider-üye etkileşimi ve politik yeti üzerinden kurulan regresyon modelinin, iş tatminindeki değişimin %42'sini açıkladığı görülmüştür. Demografik değişkenlerin ortalamaları ile araştırma değişkenleri ortalamaları arasındaki fark değerlendirilmiş; cinsiyet değişkeni ile herhangi bir ilişki bulgulanmamıştır. Yaş, eğitim, çalışılan pozisyon, bağlı bulunulan yönetici düzeyi, tecrübe ve iş birimi büyüklüğü ile istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar görülmüştür. Araştırma bulguları, ilgili teori ve uygulamaya dönük çıkarımlar üzerinden tartışılmıştır.
Okul müdürlerinin liderliği ile müdür-öğretmen ilişkisinin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi
Bu araştırmanın amacı ilköğretim okul müdürlerinin okul yönetiminde gösterdikleri liderlik stillerinin ve müdür-öğretmen etkileşiminin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilişkisini belirlemektir. Bu amaçla değişkenler arasındaki ilişki katsayıları hesaplanmıştır. Ayrıca okul müdürlerinin liderlik stilleri ile müdür-öğretmen etkileşiminin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Değişkenlerin birbiri üzerindeki etkisini belirlemek için LISREL programı kullanılarak path analizi gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın evrenini 2009-2010 eğitim öğretim yılı itibarıyla Ankara ili Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerindeki ilköğretim okullarına görev yapan 18320 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma 19.02.2010 tarihinde Ankara Milli Eğitim Müdürlüğünden alınan izin ile Mart ? Haziran 2010 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada ölçeklerin adaptasyonunu kontrol etmek için 352 kişi üzerinde uygulanan bir pilot çalışma ile geçerlik ve güvenirlik testleri yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında Ankara ili Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerindeki ilköğretim okulları arasından orantılı tabaka örneklem yoluyla her ilçeden 5 okul olmak üzere seçilen toplam 30 okulda 816 öğretmene anketler uygulanmıştır. 682 anket geri dönmüş, bunlardan 659'u değerlendirmeye alınmıştır. Verilerin toplanmasında yalnızca öğretmen algılarına başvurulmuştur. Okul müdürlerinin liderlik stillerini belirlemek için Bass ve Avolio'nun ?Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği?, müdür-öğretmen ilişkisinin niteliğini belirlemek için Liden ve Maslyn'in ?Çok Boyutlu Lider-Üye Etkileşimi?12? ölçeği ve öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışını belirlemek Basım ve Şeşen'in Türkçeye uyarladığı ?Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği? kullanılmıştır.Bulgular, ilköğretim okul müdürlerinin liderlik davranışlarının dönüşümsel ve etkileşimsel liderlik özelliklerini orta düzeyde yansıttığını ve dönüşümsel liderlikten ziyade etkileşimsel liderlik ile benzeştiğini göstermektedir. Öğretmenlerin orta düzeyde örgütsel vatandaşlık davranışı gösterdiği ve bu davranış düzeyinin cinsiyete göre farklılık göstermezken mesleki kıdeme göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca müdürlerin dönüşümsel liderliği ile hem müdür-öğretmen etkileşimi hem de öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı arasında olumlu ve güçlü bir ilişkili bulunmuştur. Müdürlerin etkileşimsel liderliği ile müdür-öğretmen etkileşimi ve öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı arasında ise olumlu ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Path analizi de benzer sonuçlar vermiştir. Bu bulgular ışığında okul yöneticileri, yönetici eğitmenleri ve araştırmacılar için birtakım öneriler sunulmuştur.
Araştırma görevlilerinin örgütsel destek algıları ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkide lider-üye etkileşiminin aracılık etkisi
Örgütsel bağlılığın, araştırma görevlilerinin verimliliği, performansı ve iş tatmini gibi iş çıktıları üzerinde önemli etkilere sahip olduğu düşünülmektedir. Bu sebeple, araştırma görevlilerinin örgütsel bağlılık düzeylerinin artmasına katkı sağlayacak her türlü çalışma, iş yaşamı içerisinde önemli paya sahip olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma kapsamında araştırma görevlilerinin örgütsel destek algıları ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki ve bu iki kavram arasındaki ilişkide araştırma görevlileri ve danışmanları arasındaki iletişimin aracılık etkisi incelenmiştir. Bu çalışma, çalışmanın amacına uygun olarak nicel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Elde edilen verilerin incelenmesi için korelasyon ve regresyon analizlerinden faydalanılmıştır. Örgütsel bağlılık ve örgütsel destek algısı arasındaki ilişkide lider-üye etkileşiminin aracılık etkisini araştırma görevlileri örnekleminde inceleyen bir çalışma ortaya konulmuştur. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, araştırma görevlilerinin örgütsel bağlılıkları ile örgütsel destek algıları arasında bir ilişki mevcut olup, lider-üye etkileşimi bu ilişkide aracılık etkisi göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Bağlılık, Algılanan Örgütsel Destek, Lider-Üye Etkileşimi, Aracılık Etkisi, Sosyal Değişim Teorisi
Lider-üye etkileşiminin yenilikçi iş davranışına etkisi: Kariyer tatmininin aracı sektör deneyiminin düzenleyici rolü üzerine bir araştırma
Düzenleyici-aracı modelin test edildiği bu araştırmada, lider-üye etkileşiminin (LÜE) kariyer tatmini aracılığıyla yenilikçi iş davranışı (YİD) üzerindeki dolaylı etkisinin çalışanların sektör deneyimine bağlı olacağını varsayan modelin test edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Denizli ilinin organize sanayi bölgesinde faaliyet gösteren tekstil işletmelerinde çalışan 302 kişi üzerinde alan araştırması gerçekleştirilmiştir. Alan araştırması sırasında kolayda ve kartopu örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Ayrıca, sosyal izolasyon ve sosyal mesafe kuralları gereği üçüncü kişilerle yakın temastan kaçınılmış, soru cevap şeklinde yüz yüze anket yöntemi uygulanmıştır. Uygulanan anketlerde, bu araştırma kapsamında geliştirilen iki soruya yanıt aramıştır. Bunlar; (1) Tekstil çalışanlarının sahip olduğu LÜE'nin YİD üzerindeki etkisinde kariyer tatmininin aracı rolü var mıdır? (2) Tekstil çalışanlarının sahip olduğu sektör deneyimleri, LÜE'nin kariyer tatmini aracılığıyla YİD üzerindeki etkisini nasıl düzenlemektedir? Araştırma sonucunda ilk olarak, LÜE'nin kariyer tatmini aracılığıyla YİD üzerindeki dolaylı etkisinin anlamlı olduğu bulgulanmıştır. Diğer bir deyişle, çalışanların liderleri ile olan etkileşiminin kariyer tatmini aracılığıyla YİD'nı artırdığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuç, çalışanın lideri ile olan olumlu etkileşimi arttıkça, kariyer tatmininin de artacağını ve dolaylı olarak YİD sergileyeceğini ifade etmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bir diğer önemli sonuç ise, LÜE'nin kariyer tatmini aracılığıyla YİD üzerindeki etkisinde sektör deneyiminin düzenleyici rol oynamasıdır. Bu sonuç, yüksek sektör deneyimine sahip çalışanların düşük olanlara kıyasla kariyerlerinden daha az tatmin olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu sonuç LÜE'nin kariyer tatmini aracılığıyla YİD üzerindeki olumlu etkisinin yüksek sektör deneyimine sahip çalışanlarda daha düşük olduğuna işaret etmektedir. Elde edilen söz konusu bulgular doğrutusuda araştırmanın amacına ulaştığı düşünülmektedir.
Lider-üye etkileşimi ve örgütsel sessizlik ile örgüt sağlığı arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin algılarına göre, ortaokul müdürlerinin lider-üye etkileşimi davranışları ve öğretmenlerin örgütsel sessizlik davranışları ile örgüt sağlığı algıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bununla birlikte, resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin lider-üye etkileşimine ilişkin algıları ve örgütsel sessizlik davranışları ile örgüt sağlığı algı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma, betimsel nitelikte ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Eskişehir il sınırları içinde bulunan 109 resmi ortaokulda görev yapan 2882 öğretmen, örneklemini ise tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen 1010 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verileri, araştırmacılar tarafından geliştirilen Üç Boyutlu Lider Üye Etkileşimi Ölçeği (LMX-3D), Doğanay ve Dağlı (2016, 2020) tarafından geliştirilen Örgüt Sağlığı Ölçeği ve Çakıcı (2008) tarafından geliştirilen Örgütsel Sessizlik Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistik değerleri ile birlikte Parametrik analiz teknikleri (MANOVA, ANOVA, T-Testi), nonparametrik analiz teknikleri (Mann Whitney U, Kruskal Wallis H) ve regresyon istatistikî tekniklerine yer verilmiştir. Araştırma sonucunda, resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin, lider-üye etkileşimi ve örgüt sağlığına ilişkin algıların yüksek; örgütsel sessizliğe ilişkin algıların çok düşük düzeyde olduğu tespiti yapılmıştır. Bunun yanında, lider-üye etkileşimi ile örgüt sağlığı algı düzeyi arasında pozitif ve orta düzeyde, anlamlı; örgütsel sessizlik ile örgüt sağlığı algı düzeyi arasında negatif ve orta düzeyde, anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Lider-üye etkileşimi ile örgütsel sessizliğin birlikte örgüt sağlığı ile anlamlı bir ilişki sergiledikleri; lider-üye etkileşiminin örgüt sağlığı üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu; örgütsel sessizliğin, örgüt sağlığı üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu ve bu iki değişkenin birlikte örgüt sağlığının anlamlı yordayıcısı oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, örgüt sağlığı üzerinde lider-üye etkileşimi davranışlarının, örgütsel sessizlik davranışlarından daha fazla etkili olduğu saptanmıştır.
Lider-üye etkileşiminin, yetenek yönetimi ve işgören performansına etkileri üzerine bir araştırma: Ankara örneği
Bu çalışmada; lider-üye etkileşiminin, yetenek yönetimi ve işgören performansı üzerindeki etkilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Ankara ilinde bulunan, İl Sağlık Müdürlüğü, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, İl Gençlik ve Spor Müdürlüğü, İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü ve İl İşkur Müdürlüğünde çalışanlar üzerinde araştırma yapılmıştır. Bu kurumlarda çalışan ve farklı konumlarda bulunan kişilere uygulanan çalışmanın örneklem grubunu; 406 kişi oluşturmaktadır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, lider-üye etkileşiminin ve alt boyutlarının, yetenek Yönetimi ve işgören performansı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca lider-üye etkileşiminin ve alt boyutlarının yetenek yönetimini ve işgören performansını etkilediği sonucuna varılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, kaliteli bir lider-üye etkileşimi gerçekleştirilmesinin; çalışanlar üzerinde olumlu sonuçlara neden olacağı tespit edilmiştir. Bununla birlikte elde edilen sonucun işletmeler ve kurumlar açısından büyük bir önem arz eden ve özellikle son dönemde adından daha fazla söz ettiren yetenek yönetimi anlayışı ve kurumun başarısında en önemli unsurlardan birisi olan işgören performansını artıracağı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Lider-üye etkileşimi, yetenek yönetimi, işgören performansı.
Tekstil sektöründe lider üye etkileşiminin çalışanların örgütsel bağlılık ve performansları üzerine etkisi
Bu araştırma; lider üye etkileşiminin çalışanların örgütsel bağlılık ve performansları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Amaç doğrultusunda lider üye etkileşimi, örgütsel bağlılık ve performans ölçeklerinden oluşan anket formu; tekstil sektöründe çalışan 216 kişiye uygulanmıştır.Anketlerden elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 22.0 istatistik programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda; lider üye etkileşimi ve örgütsel bağlılığı belirleyen tüm boyutlar ile performans arasında çift yönlü pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu saptanmıştır. Lider üye etkileşiminin artmasının genel örgütsel bağlılığı artırdığı, lider üye etkleşimi alt boyutlarından bağlılık, katkı ve profesyonel saygının, genel örgütsel bağlılık üzerinde etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Lider üye etkileşiminin devam bağlılığı üzerinde etkisinin olmadığı ve lider üye etkileşimi boyutlarından sadece bağlılığın normatif bağlılığı artırdığı, diğer boyutlar olan etki, katkı ve perofesyonel saygının normatif bağlılık üzerinde etkisinin olmadığı saptanmıştır. Araştırmada ayrıca genel lider üye etkileşimi performans üzerinde olumlu etkisinin olduğu, alt boyutlarından bağlılık dışında, etki, katkı ve perofesyonel saygının performansı artırıcı etkisinin olduğu saptanmıştır.
Lider-üye etkileşiminin örgütsel bağlılık ve iş tatmini üzerindeki etkisi: Konaklama işletmelerinde bir uygulama
Bu çalışmada Lider-üye etkileşimi (LÜE) etki, bağlılık, katkı ve profesyonel saygıyı içeren çok boyutlu bir yaklaşımla ele alınarak , LÜE kalitesinin çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatminleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada bağımsız değişken olarak lider-üye etkileşimi alt boyutları; bağımlı değişkenler olarak örgütsel bağlılık alt boyutları olan duygusal, devam ve normatif bağlılık ile iş tatmini ele alınmıştır. Çalışmanın evreni olarak Antalya Belek bölgesindeki beş yıldızlı konaklama işletmelerindeki çalışanlar seçilmiştir. Araştırma için gerekli olan veriler anket formu ile elde edilmiştir. Alan araştırmasında kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak elde edilen 319 kişilik veri seti IBM SPSS 22 paket yazılımı ile değerlendirmeye alınmıştır. İstatistiksel analizde pearson korelasyon, çoklu regresyon analizi, t-testi, anova testi ve post hoc testlerinden TUKEY ve LSD kullanılmıştır. Araştırma sonucunda lider-üye etkileşimin profesyonel saygı alt boyutunun duygusal bağlılık ve normatif bağlılık üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğu ortaya çıkmaktadır. Diğer sonuçlar ise bağlılık ve profesyonel saygı alt boyutlarının iş tatmini üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Lider-Üye Etkileşimi (LÜE), Örgütsel Bağlılık, İş Tatmini, Konaklama İşletmeleri, Antalya
Sigorta sektöründe lider üye etkileşiminin çalışan performansı ve iş tatmini üzerindeki etkisi
Lider üye etkileşimi teorisi; lider ve üyeler arasında oluşan etkileşim sonucunda üyelerin davranışlarında farklılık görülen bir etkileşim kuramıdır. Bu etkileşim çalışanların performansı ve iş tatminleri etki etmektedir. Bu etkileşimler olumlu olabileceği gibi olumsuz da olabilmektedir. Bu durumun gerek iş tatmini gerekse de çalışan performansı üzerinde bir rolü olacağı bilinmektedir. Bu doğrultuda literatürde araştırmalar yaygın olsa da sigorta sektöründe pek yaygın değildir. Bu araştırmanın amacı lider-üye etkileşiminin, çalışanların performansı ve iş tatmini üzerindeki etkisini sigorta sektöründe incelemektir. Diğer bir ifade ile araştırma sonucunda lider-üye etkileşiminin ve alt boyutlarının iş tatmini ile çalışan performansı üzerindeki etkilerinin kapsamlı incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeliyle yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul'da bulunan sigorta sektöründe görev yapan lider ve çalışanlar, örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenen 241 katılımcı oluşturmuştur. Araştırma verileri, Lider Üye Etkileşimi Ölçeği (LMX-MDX 12), Çalışan Performansı Ölçeği ve Minnesota İş Tatmini Ölçeği ile toplanmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda, sigorta sektöründe lider-üye etkileşiminin iş tatminini ve çalışan performansını pozitif yönde etkilediği anlaşılmıştır. Ek olarak, lider-üye etkileşiminin alt boyutları olan etki, katkı, sadakat ve profesyonel saygının iş tatminini pozitif yönde etkilediği bulunmuştur. Ancak sigorta sektöründe katkı ve sadakat boyutunun çalışan performansını negatif yönde etkilediği neticesine varılmıştır. Bu yönüyle araştırma bulgularının literatüre katkı ve yeni araştırma fikirleri kattığı ifade edilebilir.
İş güvencesizliği ve lider üye etkileşiminin duygusal tükenmeye ve benlik saygısına etkisinde sosyal kimliğin aracılık rolü
Bu çalışma, iş güvencesizliği algısı ve lider üye etkileşimi (LÜE) araştırmalarına sosyal kimlik perspektifi sunmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda ilk olarak, iş güvencesizliği ile benlik saygısı ve iş güvencesizliği ile duygusal tükenme arasında bir ilişki olup olmadığı ve bu ilişkilerde "çalışan" sosyal kimliğinin aracı rol oynayıp oynamadığının incelenmesi hedeflenmektedir. İkinci olarak, lider üye etkileşimi kalitesi ile benlik saygısı ve lider üye etkileşimi kalitesi ile duygusal tükenme arasında bir ilişki olup olmadığı ve bu ilişkilerde "çalışan" sosyal kimliğinin aracı etkisinin olup olmadığının incelenmesi hedeflenmektedir. İşsiz kalma konusunda endişe duymak çalışana zarar vermektedir; çünkü bu, olumsuz olarak nitelendirilen işsizler grubunun beklenen üyeliğine atıfta bulunmaktadır. İş güvencesizliği bu nedenle bir kişinin "çalışan" sosyal kimliğini tehdit etmektedir. Lider üye etkileşimi bağlamında ise düşük kaliteli LÜE'ye sahip çalışanlar, liderlerinin desteğini daha az hissetmekte ve liderlerinin sahip olduğu sosyal ilişki ağından daha az fayda sağlamaktadırlar. Bu bakımdan düşük kaliteli LÜE'ye sahip çalışanın geleceğini belirsiz görmesi ve çalıştığı kurumu güvenilir bulmaması muhtemel görünmektedir. Bunun yanında düşük kaliteli LÜE'ye sahip çalışanlar dış grup üyesi kabul edilmektedirler. Çalışanın geleceğine ilişkin yarattığı belirsizlik ve dış grup üyeliği nedeniyle düşük kaliteli lider üye etkileşimi "çalışan" sosyal kimliğini öne çıkarmakta ve tehdit etmektedir. Çalışmanın amacı doğrultusunda nicel araştırma yöntemlerinden faydalanıldı. Araştırmaya 1417 beyaz yakalı özel ve kamu sektörü çalışanı dâhil edildi. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanıldı. Tez çalışmasında kullanılmak üzere öncelikle Doosje, Ellemers ve Spears (1995) tarafından geliştirilen Sosyal Kimlik Ölçeği Türkçe'ye uyarlandı. Ardından ölçeklerin güvenilirlik analizleri yapıldı. Verilerin analizinde korelasyon, regresyon, aracı etki ve bağımsız örneklem t testi analizlerine başvuruldu. Araştırmadan elde edilen bulgular, iş güvencesizliğinin çalışanın sosyal kimliğini zayıflattığı ve dolayısıyla benlik saygısını azalttığını ya da duygusal tükenmeyi arttırdığını göstermektedir. Bu, iş güvencesizliğinin sosyal kimliği tehdit ederek bireyin iyi oluşuna dair göstergelerine zarar verdiğini ortaya koymaktadır. İkinci olarak bulgular, lider üye etkileşimi kalitesinin çalışanın sosyal kimliğini güçlendirdiği ve çalışan sosyal kimliğindeki değişimin benlik saygısını arttırdığını ya da duygusal tükenmeyi azalttığını göstermektedir. Bu, kaliteli bir lider üye etkileşiminin çalışanın sosyal kimliğine ilişkin algıladığı tehdidi azaltarak bireyin iyi oluşuna katkıda bulunduğunu açığa çıkarmaktadır.
Sağlık sektöründe paternalist liderlik ve lider-üye etkileşimi ilişkisi
Bu çalışmada, Sağlık sektöründe paternalist liderlik, lider-üye etkileşimi arasındaki ilişkiyi tespit etmek amaçlanmıştır. Bu amaçla ''Paternalist Liderlik Ölçeği'', ''Lider-Üye Etkileşimi Ölçeği'' ve demografik sorulardan oluşan anket formuyla hedeflenen veriler toplanmıştır. Araştırmanın evreni Balıkesir ve yöresinde faaliyet gösteren sağlık kuruluşlarında çalışan kişilerden oluşmaktadır. İlgili sağlık kuruluşlarından elde edilen 477 anket örneklemi oluşturmaktadır. Elde edilen verilerle keşfedici faktör analizi, güvenilirlik analizi, frekans analizi, KMO-Bartlett's analizi, normallik testi, korelasyon analizi ve regresyon analizi yapılmıştır. Korelasyon analiz sonuçlarına göre, Paternalist liderlik ile Lider-üye etkileşimi arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonuçlarına göre, Paternalist liderliğin lider-üye etkileşimi üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür.
Y kuşağı çalışanların lider üye etkileşimi ve örgütsel sinizm tutumlarının incelenmesi: Türkiye ve Kanada örneği
Bu araştırma, Y kuşağı çalışanların, lider üye etkileşim kalite düzeylerinin örgütsel sinizm tutumları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, Y kuşağı, lider üye etkileşim kuramı ve örgütsel sinizm kavramlarına açıklama getirilmiş ve konuya ilişkin olarak iki farklı ülkede çalışan Y kuşağı temsilcilerinden toplanan veriler ışığında elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Bu tez çalışmasının uygulama kısmı, biri Türkiye'de diğeri ise Kanada'da faaliyet gösteren iki inşaat firmasının proje departmanlarında görev yapan toplam 278 Y Kuşağı çalışan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada mevcut lider üye etkileşimi ölçeklerinden birine yeni sorular eklenerek yeni bir lider üye etkileşimi ölçeği oluşturulmuş, bu yeni ölçek ile Türkiye uygulamasında üç, Kanada uygulamasında ise iki boyutlu bir lider üye etkileşim modeli ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen veriler, betimleyici istatistiklerin yanı sıra Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile test edilmiş, sonuçlar her iki ülke için ayrı ayrı bulunmuş, her iki ülke arasındaki benzerlikler ve farklılıklar bu sonuçlar ışığında değerlendirilip yorumlanmıştır.
Lider-üye etkileşiminin sanal kaytarma üzerindeki etkisinde etkileşim adaletinin aracılık rolü
Son yıllarda işletmeler lider ve liderlik kavramlarına oldukça önem vermişlerdir. Çalışanlarla sağlam bir ilişkinin kurulması üzerine geliştirilen bir yaklaşım olan lider-üye etkileşimi de liderlik bağlamında önem kazanan konuların başında gelmektedir. İşletmelerde yüksek kalitede lider-üye etkileşimi işletmelerin rekabet edilebilirliğini ve sürdürülebilirliğini arttırmaktadır. Ayrıca işletmelerde olumlu bir lider-üye etkileşimi, çalışanların işyerine yönelik davranışlarını da etkilemektedir. Lider-üye etkileşiminin tam olarak sağlanamadığı işletmelerde, çalışanların işletmeye karşı adil olmayan tutumlar sergilediği düşüncesi güçlenmektedir. Bu durum, çalışanları işyerinde kaytarma ve sanal kaytarma gibi olumsuz davranışlara yöneltmektedir. İş dışında internet kullanımı olarak adlandırılan sanal kaytarma davranışı özellikle son yıllarda işletmeler ve çalışanlar üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu tezin amacı, lider -üye etkileşiminin sanal kaytarma davranışına etkisinde etkileşim adaletin aracılık rolünün olup olmadığını ortaya koymaktır.Bu çalışma, Somali/Hargeisa şehrinde bankacılık ve telekomünikasyon sektöründe faaliyet gösteren özel işletmelerdeki beyaz yakalı çalışanlar üzerinde yürütülmüştür. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesine yönelik olarak değerlendirmeye alınan 260 anket IBM AMOS 26 istatistik programı kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi (YEM) yöntemi ile analiz edilmiştir.Bulgular, lider-üye etkileşiminin sanal kaytarma davranışlarını olumsuz etkilediğini, lider- üye etkileşiminin sanal kaytarma davranışları üzerindeki etkisinin etkileşim adaleti ile açıklandığını ortaya koymuştur.
Kişiye özgü anlaşmalar, ortaya çıkan liderlik ve terfi edilebilirlik: Düzenleyici aracılık modeli
Companies attempt to identify future leaders within teams. In particular, how leaders emerge informally within these teams and what formal leaders think about these employees remain areas that still require further explanation. In this study, the focus is on how idiosyncratic deals (i-deals) are related to emerging leadership, and if emerging leadership mediates the relationship between i-deals and promotability. Additionally, since the relationship between employees and their managers may influence the emergence of leadership, leader-member exchange (LMX) is included in the model as a moderator. The study was conducted in a centrifugal technologies company operating in Türkiye and involved 145 white-collar employees. The data confirm all of our hypotheses. Both i-deals and emerging leadership predict employees' promotability, and emerging leadership partially mediates the relationship between i-deals and
Lider-üye etkileşimi ile işe adanmışlık ilişkisi ve bir araştırma
Günümüzün dinamik, belirsizliğe açık ve değişken koşullarında çalışanların ortalama bir çaba göstermesi yetersiz kalabilmektedir. Bu bağlamda örgütlerin, enerjik ve kendini işine adamış çalışanlara ihtiyaç duydukları gözlemlenmektedir. Söz konusu durum, işe adanmışlık kavramının önem kazanmasına yol açmıştır. İşe adanmışlıkta liderin önemli bir rol oynadığı belirtilmektedir. Bu doğrultuda tez çalışmasında, lider ve üye arasındaki karşılıklı ilişkileri vurgulayan lider-üye etkileşimine odaklanılmıştır. Araştırmanın amacı, lider-üye etkileşiminin işe adanmışlık üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Tez çalışmasında, ayrıca lider-üye etkileşiminin alt boyutlarının işe adanmışlık üzerindeki etkisi de irdelenmiştir. Tez kapsamında gerçekleştirilen araştırma kapsamında 242 kişiye ulaşılmıştır. Yapılan tekli regresyon analizleri sonucunda, lider-üye etkileşiminin işe adanmışlığı pozitif yönde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca, lider-üye etkileşiminin alt boyutları olan duygusal etkileşim, katkı, sadakat ve profesyonel saygının işe adanmışlığı pozitif yönde etkilediği bulunmuştur.
Hizmetkar liderliğin duygusal bağlılık üzerindeki etkisinde lider-üye etkileşiminin aracı rolü
Bu tez çalışmasının amacı, hizmetkar liderlik ile duygusal bağlılık arasındaki ilişkide lider-üye etkileşiminin aracı rolünü incelemektir. Çalışmada, ilk olarak alan yazın incelenerek ilgili değişkenler açıklanmış ve kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Ardından, alan araştırması için belirli bir örneklem seçilmiş ve elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Araştırma örneklemini, perakende sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın İstanbul ilindeki mağazalarında çalışan toplam 416 kişi oluşturmaktadır. Veriler anket yöntemi ile toplanmış olup, ulaşılan veriler SPSS 25.0 ve AMOS 25.0 programlarında faktör analizleri, betimleyici analizler, hiyerarşik regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda, hizmetkar liderliğin duygusal bağlılık üzerindeki etkisinde lider-üye etkileşiminin kısmi aracı rolü olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Hizmetkar liderlik, duygusal bağlılık, lider-üye etkileşimi