School culture
79 theses under this subject heading
Lise öğretmenlerinin örgütsel kültür ve değerlere göre yönetim algıları
Bu araştırma lise öğretmenlerinin örgüt kültürü ile değerlere göre yönetim algıları arasındaki ilişki incelenmek ve değerlere göre yönetimin örgüt alt kültürlerini yordama durumunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Batman ilinde görev yapan 483 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada ''Örgütsel Kültür Ölçeği'' ve ''Değerlere Göre Yönetim Ölçeği'' kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi ve regresyon analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, okullarda kültürün alt boyutları olan rol, destek, güç ve başarı kültürünün hâkim olduğuna ilişkin algıları ile değerlere göre yönetime ilişkin algıları yüksektir. Öğretmenlerin, güç kültürü algıları mesleki kıdemlerine göre; değerlere göre yönetim algıları da cinsiyet değişkenlerine göre farklılık göstermiştir. Örgüt kültürü alt boyutları ile değerlere göre yönetim arasında orta düzeyde bir ilişki bulunduğu, değerlere göre yönetimin örgüt alt kültürlerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Örgüt kültürü, okul kültürü, değerlere göre yönetim, değer, kültür
Türkçe öğretmenlerine göre okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasındaki ilişki (Siirt ili örneği)
Bu araştırma ile Siirt ili örnekleminden hareketle okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasındaki ilişkinin Türkçe öğretmenlerinin bakış açılarına göre incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim- öğretim yılında Siirt'te kamu okullarında görev yapan 328 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Evrenden basit tesadüfi örnekleme yoluyla seçilen 254 Türkçe öğretmeni araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Kamu okullarında görev yapan Türkçe öğretmenleri; okul müdürlerinin okul kültürleri ölçeğinin toplamında güçlü ancak geliştirilmesi gerektiğini, okul müdürlerinin iletişim becerileri ölçeğinin toplamında ise üst düzeyde etkili olduğunu düşünmektedirler. Cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, mesleki kıdem, çalışılan okuldaki görev süresi, medeni durum ve çalışılan okuldaki öğretmen sayısı değişkinlerine göre Türkçe öğretmenlerinin algılarında okul müdürlerinin okul kültürü düzeyleri ve iletişim becerileri benzemektedirler. Türkçe öğretmenlerinin algılarına göre okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü düzeyleri arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre okul müdürlerinin iletişimin becerileri onların okul kültürlerine ilişkin görüşlerini anlamlı kılmaktadır.
Okullarda örgüt kültürü ile öğretmenlerin sendikalara ilişkin görüşleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Okullarda örgüt kültürü ile öğretmenlerin sendikalara ilişkin görüşleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla bu araştırma yapılmıştır. Okullarda örgüt kültürü ile öğretmenlerin sendikalara ilişkin görüşleri arasındaki ilişkiyi incelemek için nicel yöntem kullanılmıştır. Bu çalışmanın evreni İstanbul ilinin Kadıköy, Maltepe, Ümraniye, Tuzla, Pendik, Sancaktepe ve Kartal ilçelerinde bulunan tüm okullarından oluşmaktadır. Çalışmanın örneklemi ise, 2013-2014 Eğitim Öğretim yılı içinde; evreni oluşturan ilçelerde bulunan, tesadüfî yöntemle seçilen ilkokul, ortaokul ve liselerde çalışan 318 öğretmenden oluşmuştur. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, okul kültürü ölçeği (Terzi, 2005) ve Öğretmenlerin sendikaya ilişkin görüşleri ölçeği (Yasan, 2012) kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler SPSS-15 istatistik paket programında analiz edilmiştir. Çalışmada kullanılan ölçeklerden elde edilen puanların ortalamalarını karşılaştırmak için t-testi ve ANOVA analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda okullardaki örgüt kültürü yapısı bu okullarda çalışan öğretmenlerin sendikalar ilişkin tutumlarını belirlemede etkili rol oynadığı, özellikle görev ve bürokratik kültürünün yoğun olarak yaşandığı ve hissedildiği okul ortamlarında öğretmenler sendikalara ilişkin daha olumlu tutum sergilediği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: 1.Örgüt Kültürü 2. Okul Kültürü 3. Sendika 4.Eğitim Sendikaları
Ortaöğretim kurumları yöneticilerinin demokratik okul kültürü oluşturmada, okul meclisi projesine karşı tutumlarının incelenmesi: Bahçelievler örneği
Demokrasi günümüzde en işlevsel ve insana değer veren yönetim biçimi olarak kabul edilmektedir. Ülkemizde demokrasi kültürünün oluşması amacıyla çalışmalar yapılmaktadır. Okul Meclisleri bu çalışmaların bir kısmını oluşturmaktadır. Öğrencilerin katılım, oy verme, tercih yapma vb. kavramlara belirli yaşlarda hâkim olması ve yaşaması, kültürün oluşmasında önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı ortaöğretimde görevli okul yöneticilerinin, Okul Meclisi uygulamalarına karşı görüşlerini belirlemek ve Okul Meclisleri'nin daha sağlıklı işlemesine yönelik öneriler geliştirebilmektir. Bu araştırmada yöntem tarama modellerinden genel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini, İstanbul İli, örneklemini ise Bahçelievler ilçesinin 2014–2015 eğitim-öğretim yılı içerisinde ortaokul ve liselerinde görev yapan yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri; Bahçelievler ilçesinde bulunan tüm ortaöğretim kurumlarına hazırlanan anket ve ölçekler gönderilmiştir. Veriler toplandığında 234 tane anketin yapılan çalışmanın amacına uygun bir şekilde doldurulduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerin toplanması amacıyla araştırmacı tarafından ilgili alan araştırması sonucu elde edilen verilerden faydalanarak "Okul Meclisi Uygulama Ölçeği" geliştirilmiştir. Hazırlanan ölçeğin yapılan araştırmanın amacına uygunluğunu belirlemek üzere eğitim yönetimi ve denetimi alanında görev yapan öğretim üyelerinin görüşlerinden faydalanılmıştır. Öneriler doğrultusunda ölçeğe son şekil verilmiş ve uygulama için hazır hale getirilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda "Okul Meclisi Uygulama Ölçeği" puanları incelenmiş ve cinsiyet, görev, kıdem, yönetici kıdemi ve eğitim düzeyleri arasında anlamlı düzeyde bir farkın olmadığı görülmüştür. "Okul Meclisi ile yöneticileri öğrencilerden yeni fikirler öğrenebilir." önermesine katılımcıların çoğunluğu "Çoğunlukla Katılıyorum" ve "Tamamen Katılıyorum" seçeneğini işaretlemiştir. Yeni fikirlerin üretilmesi ve üretilen fikirlerin kullanılması önemlidir. "Okul Meclisi ile ilgili, yönetici, veli ve öğrencilerin yeterli bilgileri olmadığı için uygulama esnasında sorunlarla karşılaşılmaktadır." önermesine katılımcıların büyük kısmı "Çoğunlukla" seçeneğini işaretlemiştir. Okul Meclisi ile ilgili, yönetici, veli ve öğrencilerin yeterli bilgileri olmadığı için uygulama esnasında sorunlarla karşılaşıldığı görülmektedir. Bu bağlamda okul yöneticilerinin okul Meclisi ile ilgili öğretmen, yönetici ve velilere yönelik seminerler düzenlemesinin uygun olacağı görülmektedir. Okul Meclisinin okul yönetimi karar alma sürecinde etkili olmaları sağlanmalıdır. Anahtar kelimeler: Demokrasi, Okul Meclisi, Yönetici, Katılım, Öğrenci.
İlkokul eğitim yöneticilerinin okul kültürünün oluşması ve geliştirilmesi konusunda liderlik özelliklerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Bağcılar ilçesindeki İlkokul eğitim yöneticilerinin okul kültürünün oluşması ve geliştirilmesi konusunda liderlik özelliklerini incelemektir. Bu araştırmada bazı değişkenlere göre okullardaki örgütsel güven düzeyinin farklılaşma düzeyi test edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Bağcılar ilçe sınırları içinde yer alan, Bağcılar ilçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı 38 ilkokulda görev yapan 1.622 öğretmen oluşturmaktadır. Bu öğretmenlerin 681'i erkek, 941'i kadındır. Araştırmanın örneklemini oluşturan öğretmenlere 535 anket gönderilmiş ve gelen anketlerden 185'i erkek ve 201'i kadın olmak üzere toplam 386'sı değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada okul yöneticilerinin liderlik düzeylerini belirlemek için "Liderlik Ölçeği" ve ilkokullarındaki okul kültürü düzeyini belirlemek için de "Okulda Okul Kültürü Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmada Liderlik ve Örgütsel Güvenle ilgili kavramlar da ele alınmıştır. Bu araştırmada şu sonuçlara varılmıştır: Bağcılar ilçesinde görev yapan İlkokul öğretmenleri; okul yöneticilerinin liderlik özelliklerinin okul kültürü seviyesini anlamlı bir şekilde etkilediğini belirtmişlerdir. Bu durumda İlkokul öğretmenlerinin eğitim seviyesi arttıkça okullarındaki okul kültür düzeyini yetersiz buldukları görülmüştür. Ayrıca, ilkokul öğretmenlerinin bir sendikaya üye olma durumları ile Örgütsel Güvenin alt boyutları olan Yöneticilere Olan Güven, İletişimsel Ortam ve Yeniliklere Açık Olma arasında anlamlı bir ilişki elde edilememiştir. Anahtar Kelimeler: Lider, Eğitim Yöneticisi, Okul Kültürü, Örgütsel Güven, Okul Müdürü
Ortaokullarda örgüt kültürünün yönetici ve öğretmenlerin iş tatminine etkisi
Araştırmanın amacı, Esenyurt ilçesinde random (rastgele) seçilen okullarda görev yapan yönetici ve öğretmenlerin örgüt kültürüne yönelik algılarını belirlemek, iş yaşamlarından tatmin olma derecelerini ve bu algılarla tatmin seviyeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığını tespit etmektir. Örgüt; belirli bir amaç için bir araya gelen kişilerin oluşturduğu, görev hiyerarşisi ve dağılımı gözetilerek oluşturulan birliktir. İnsanoğlu yapısı gereği, yalnız olmak yerine her zaman bir örgüte dahil olma ihtiyacı hissetmiştir. Bu sayede ait olma, sorunlara birlikte çözüm bulma ve sosyalleşme ihtiyaçlarını gidermiş, hayatından duyduğu memnunluk düzeyinin artmasını sağlamıştır. Böylece karşımıza tatmin olma durumu ve bu durumun derecesi ortaya çıkmıştır. Globalleşen dünya ve iş yaşamının insan hayatında büyük bir yer kaplamasıyla beraber örgüt kavramı sınırlarını biraz daha genişletmiştir. Böylece kültürleri, kişilikleri olan ve yaşayan yapılara dönüşmüşlerdir. Bu yaşayan yapılar sosyal bir varlık olan insanın eğitiminde çok önemli bir yer kaplayan okullarda da kendini göstermektedir. Bu araştırmada bir eğitim örgütü olan ortaokullarda örgüt kültürünün yönetici ve öğretmenlerin iş tatmine etkisi incelenmiş ve çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmanın Amacı Bu araştırmada ortaokullarda örgüt kültürünün yönetici ve öğretmenlerinin iş tatmine etkisi incelenmiştir. Araştırmada örgüt kültürü ve iş tatmini kavramlarının mahiyeti, sınıflandırılması farklı boyutlarıyla ele alınması, aralarındaki ilişkinin tespiti önem taşımaktadır. Araştırmanın amacı; ortaokullarda görev yapan yönetici ve öğretmenlerin kurumlarındaki okul kültürünü tespit etmek, örgüt içi iletişimlerini ve iş tatmin düzeylerini ortaya koymak, okul kültürüne ve iş tatmin düzeylerine ilişkin sosyo- demografik özelliklerine göre anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek, ele alınan konularla ilgili olan sorunları ortaya çıkarıp, bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmektir. 1.3. Alt Problemler Araştırmanın alt problemleri toplamda 15 maddedir. Kişisel bilgiler formundaki bilgilerden yola çıkılarak araştırmanın alt problemleri oluşturulmuştur. Evren ve Örneklem Çalışma evreni İstanbul ilinde görev yapan ortaokul eğitim yöneticileri ve öğretmenleridir. Örneklem ise İstanbul ili Esenyurt ilçesinden random (rastgele) örnekleme yoluyla seçilmiş 6 ortaokulu kapsamaktadır. Verilerin Toplanması Bu çalışmanın kavramsal çerçevesi yerli ve yabancı kaynaklardan elde edilen literatür taraması ile oluşturulmuştur. Verileri elde etmek için bir adet demografik bilgi formu, bir adet Okul Kültürü Ölçeği ve bir adet Minnesota İş Doyum Ölçeği kullanılmıştır. Demografik bilgi formu 6 sorudan oluşmaktadır.(EK-I) Bu sorular; mesleki unvan, cinsiyet, yaş, meslekteki hizmet süresi, görev yapılan okuldaki hizmet süresi, mezuniyet düzeyi ile ilgili sorulardır. Diğer ölçekler ise Okul Kültürü Anketi (EK-II) ve Minnesota İş Doyum Ölçeğidir.(EK-III) Okul Kültürü Anketi 22 sorudan oluşmaktadır. Minnesota İş Doyum Ölçeği ise 20 sorudan oluşmaktadır.1-2-3-4-7-8-9-10-11-15-16-20. maddeler içsel iş tatmin düzeyini, 5-6-12-13-14-17-18-19. maddeler ise dışsal iş tatminini ölçmeyi amaçlamaktadır. Bulgular Araştırma örnekleminde yer alan 136 yönetici ve öğretmenden 9 (%6,6)‟u yönetici, 127 (%93,4)‟si öğretmendir. Bu yönetici ve öğretmenlerin 85 (%62,5)‟i kadın, 51 (37,5)‟i erkektir. Araştırmaya katılan yönetici ve öğretmenlerin 77 (%56,6)‟si 21-29 yaş aralığında, 49 (%36)‟u 30-39 yaş aralığında, 8 (%5,9)‟i 40-49 yaş aralığında, 2 (% 1,5)‟si 50 yaş ve üzerindedir. Örneklem grubundaki yönetici ve öğretmenlerin meslekteki hizmet süresini incelediğimizde 17 (%12,5)‟sinin 1 yıldan az, 67 (% 49,3)‟sinin 1-5 yıl, 31 (%22,8)‟inin 6-10 yıl, 14 (%10,3)‟ünün 11-15 yıl, 7 (% 5,1)‟sinin 16 yıl ve üzeri hizmet süresine sahip olduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan yönetici ve öğretmenlerin şu an görev yaptığı okuldaki hizmet süresini incelediğimizde 37 (%27,2)‟sinin 1 yıldan az, 90 (%66,2)‟ının 1-5 yıl, 6 (%4,4)‟sının 6-10 yıl, 2 (%1,5)‟sinin 11-15 yıl, 1 (%0,7)‟inin 16 yıl ve üzeri hizmet süresine sahip olduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan yönetici ve öğretmenlerin okul kültürü anketinden aldıkları puanların mesleki unvan, yaş, meslekteki hizmet süresi, görev yapılan okuldaki hizmet süresi ve mezuniyet düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı bir fark bulunmuştur (t=2,51; p <, 0,5). Bununla birlikte yönetici ve öğretmenlerin okul kültürü anketinden aldıkları puanlarla , iş tatmin ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla Pearson analizi uygulanmış ve bu analiz sonucunda değişkenler arasındaki ilişki negatif yönde anlamlı çıkmıştır (r = -,393 ; p< ,05). Anahtar Kelimeler: Örgüt, örgüt kültürü, iş tatmini.
Mesleki ve teknik liselerde görev yapan yöneticilerin okul kültürü algılama seviyelerinin incelenmesi
Bu araştırma mesleki ve teknik liselerde görev yapan yöneticilerin okul kültürü algı düzeylerini çok boyutlu olarak değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Okul kültürünü benimsemiş olan yöneticilerin özellikle eğitim kurumlarına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinde tarama modelinde gerçekleştirilmiş olup 2014-2015 eğitim - öğretim yılında İstanbul ilinde bulunan Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla ve Sultanbeyli ilçelerindeki Mesleki ve Teknik Anadolu liselerinde halen görevde bulunan 66'sı kadın,110'u erkek olmak üzere toplam 176 yöneticiyi kapsamaktadır. Verileri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve Kuyumcu (2007) tarafından okul kültürü ve takım liderliği konularını araştırmak üzere hazırlanan 103 soruluk Okul Kültürü ölçeğinin ilk 42 maddesi kullanılmıştır. Ölçeğin 42 maddelik bölümünün iç tutarlık katsayısı olan Cronbach Alpha değeri. 876 olarak tespit edilmiştir. Kişisel bilgi formunda ise cinsiyet, kıdem, branş, döner sermaye gibi demografik bilgilere yer verilmiştir. Veriler analiz edilirken frekans, aritmetik ortalama, yüzde, t testi, Mann Whitney U, Tek Yönlü Varyans analizi (Anova) ve Kruskal Wallis testleriyle SPSS 15.0 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Yapılan araştırmanın sonucunda yöneticilerin okul kültürünü algılama seviyelerinin cinsiyete, döner sermayeden yararlanma durumuna, kıdeme ve branşa göre anlamlı bir fark göstermediği görülmüştür. Yöneticilerin okulun tarihi gelişimine, okulun değerleri ve inançlarına, okulu açıklayan hikâyelere, gelenekler, törenler, adetler ve okulun kahramanlarına ait araştırma sorularına olumlu cevaplar verdikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Okul, Okul Kültürü, Mesleki ve Teknik Liseler
Ortaokullarda okul kültürünün incelenmesi
Bu araştırmada ortaokullarda görev yapan branş öğretmenlerinin demografik yapıları ile çalıştıkları okulun, okul kültürü boyutları arasındaki ilişkiler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu araştırmanın evreni, İstanbul ili, Fatih ilçesinde çalışan ortaokul öğretmenleri. Örneklemi ise bu ortaokullarında çalışan 237 branş öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada veriler Ali Rıza TERZİ' nin geliştirdiği "Okul Kültürü Ölçeği" ile toplanıp değerlendirilmiştir. Bu araştırmada elde edilen bulgular SPSS for Windows 22.0 programı ve Windows Office Excel 2007 programı ile analiz edilmiştir. Bir birinden bağımsız grup arasında sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında ise tek yönlü Anova testi kullanılmıştır. Buna bağlı olarak tamamlayıcı olarak post-hoc analizi olarak Scheffe testi kullanılmıştır. Yapılan araştırmada bulunan bulgulara göre "Görev Kültürü" boyutunun frekansı değeri daha yüksek çıkmıştır. "Başarı Kültürü" boyutunda; öğretmenlerin yaşları, öğretmenlerin eğitim durumları, okulun yer aldığı çevrenin sosyo-ekonomik düzeyi ve öğretmenlerin aynı okullardaki çalışma süreleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. "Destek Kültürü" boyutunda; öğretmenlerin yaşları arasında ile bu boyut arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. "Görev Kültürü" boyutunda; öğretmenlerin yaşları ve okulun bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik durumu ile bu boyut arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırmada okul yöneticilerine ve Milli Eğitim Müdürlüklerine Destek Kültürü"' nü geliştirici çalışmalar yapmaları konusunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Örgüt Kültürü, Okul Kültürü, Okul Kültürü Boyutları
İlköğretim okulu öğretmenlerinin değişime karşı tepkileri ile okul kültürü algıları arasındaki ilişki
Birer açık sistem olarak çevreyle sürekli etkileşimde olan örgütler, çevrede meydana gelen değişimlere ayak uydurmak için değişmek zorunda kalırlar. Yani değişim her örgütün varlığını devam ettirebilmesi için gerekli bir süreçtir. Değişim olmadan bir örgütün varlığını sürdürebilmesi mümkün olmamaktadır. Yaşadığımız çağ, değişimin en fazla görüldüğü ve en hızlı olduğu bir çağdır. Diğer alanlarda olduğu gibi eğitim alanında da eskiye göre çok farklı değişimler yaşanmakta ve yenilikler ortaya çıkmaktadır. Birer eğitim örgütü olarak okullarda da bu gelişmeler gerek yapı, gerekse işleyişte değişim ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Değişim süreçlerinde ortaya çıkan değişime direncin üstesinden gelinebilmesi için de değişimin planlı bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Bu süreçlere katkıda bulunması amaçlanan bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin değişime karşı tepkileri ile okul kültürü algıları arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma ile ilgili literatür taraması yapılarak öğretmenlerin değişime karşı tepki türünü ölçmek için hazırlanan ?Değişime Karşı Tepki Türü Ölçeği? ile öğretmenlerin okul kültürü tipi algılarını ölçmek için ?Yücel ve Karataş Kurumsal Kültür Ölçeği?nden uyarlanan ?Okul Kültürü Ölçeği? kullanılmıştır. Ayrıca demografik değişkenlerin tespiti için de ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılmıştır. 240 öğretmenin katıldığı araştırma sonuçları iki farklı analize tabi tutulmuştur. İlk olarak öğretmenler bireysel olarak incelenmiş; daha sonra kümeleme (aggregate) yöntemiyle toplu okul analizi yapılmıştır. 25 okulun yer aldığı bu araştırmada öğretmenler hem bireysel hem de okul olarak toplu değerlendirmeye tabi tutulmuştur.Araştırmadan sonuç olarak, öğretmenlerin değişime karşı tepki türü ile okul kültürü tipi algıları arasında manidar bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Hem bireysel hem de toplu okul analizleri birlikte değerlendirildiğinde, okul kültürü tipi olarak klan kültüründe değişime karşı tepki olarak aktif desteğin ön plana çıktığı, diğer hiyerarşi, adokrasi ve market kültürlerinde ise değişime karşı tepki olarak pasif direnmenin ön plana çıktığı sonucuna varılmıştır.Anahtar kelimeler: Değişime Karşı Tepki, Değişime Direnç, Okul Kültürü
Okul yöneticilerinin değişimi uygulama yeterlilikleri ile okul kültürü arasındaki ilişki
Bu araştırmada, okul yöneticilerinin okullarda değişimi uygulama yeterlikleri ile okul kültürü arasındaki ilişkinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama yöntemi ile tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, Uşak İlinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kamu orta okullarında görev yapmakta olan öğretmenlerden oluşmaktadır. Örneklemini ise bu okullardan seçkisiz örneklem yoluyla seçilen 237 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, okul kültürünü belirlemeye yönelik Terzi (2005) tarafından geliştirilmiş "Okul Kültürü Ölçeği" ile Helvacı (2004) tarafından geliştirilmiş "Değişimi Uygulama Yeterlikleri" ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS programı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde t-testi, tek yönlü anova testi ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey HSD testi ile pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bu araştırmanın sonucuna göre, yöneticilerin değişimi uygulama yeterliklerinin oldukça yüksek olduğu; okullarda oldukça yüksek düzeyde başarı, destekçi ve görev kültürüne; orta düzeyde de bürakratik okul kültürüne sahip olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, okul yöneticilerinin değişimi uygulama yeterlilikleri ile destek kültürü ve başarı kültürü düzeyleri arasında çok güçlü ve pozitif yönlü bir ilişkinin, bürokratik örgüt kültürü ile ise çok çok zayıf bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Değişim, okul yöneticisi, örgüt kültürü
Eğitim kurumlarında liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgüt kültürü
Günümüzün modern dünyasında etkili bir örgüt için çalışanların karar alma mekanizmasına ve uygulamalara aktif katılımı, kendilerini örgütün bir parçası olarak algılamalarını, değerli hissetmelerini ve örgütün amaçlarını benimsemelerini sağlamakta ve bu şekilde örgütsel vatandaşlık anlayışı yüksek düzeyde kişilerin olduğu bir örgüt yapısı ortaya çıkmaktadır. Böyle bir yapıda dikkat çeken bir diğer önemli konu ise örgütün kültürü olmaktadır. Tüm bu bileşenlerin eğitim kurumlarındaki yansımalarının önem arz ettiği düşünülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı okullardaki liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve okul kültürü arasındaki ilişkiyi açıklamaktır. Uşak il merkezi ve ilçelerinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında ilkokul, ortaokul ve liselerden 441 öğretmen ile yapılan bu çalışmada Lambert (2003) tarafından geliştirilen ve Kılınç (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Okullarda Liderlik Kapasitesi Ölçeği, Yücel ve Belenkuyu (2017) tarafından geliştirilen Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ve Terzi (2005) tarafından geliştirilen Okul Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkilere odaklanan bu çalışma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Verilerin istatistiksel analizi için Doğrulayıcı Faktör Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Örneklemler t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular öğretmenlerin okul liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgüt kültürü algılarının yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Hesaplanan korelasyon katsayıları, değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyde ilişkinlerin olduğu sonucunu vermiştir. Uygulayıcılara okulla ilgili alınacak kararlarda öğretmenlerin de kararlara katılımını sağlaması, onlara gerekli sorumluluklar vermesi ve uygun çalışma ortamı sunması, okulda iş birliği ve dayanışmaya dayanan bir iklim oluşturmaya gayret göstermesi yönünde öneriler verilmiştir.
Okullarda sosyal adalet liderliği ve örgüt kültürü arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma, öğretmen algılarına göre okullarda sosyal adalet liderliği ve örgüt kültürü arasındaki ilişkiyi açıklamayı amaçlamaktadır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma evreni 2021-2022 eğitim öğretim yılında Manisa ili Kula ilçesindeki okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 584 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Manisa ili Kula ilçesinde görev yapan 380 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin algılarından yola çıkarak okullardaki sosyal adalet liderliğini belirlemek amacıyla Özdemir ve Kütküt (2015) tarafından geliştirilen "Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği" ve örgüt kültürünü belirlemek amacıyla Terzi (2005) tarafından geliştirilen "Örgüt Kültürü Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin analizinde yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri hesaplanmış, t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Anova kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin algılarına göre örgüt kültürünün genel olarak yüksek seviyede olduğu görülmektedir. Örgüt kültürü alt boyutlarından "görev kültürü" boyutunun en yüksek, "bürokratik kültür" boyutunun ise diğer alt boyutlara oranla en düşük seviyede olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer değişkeni olan okullarda sosyal adalet liderliğine ilişkin öğretmen algılarının yüksek bir seviyede olduğu görülmektedir. Sosyal adalet liderliği alt boyutlarından olan "eleştirel bilinç" alt boyutunun diğer boyutlara oranla daha yüksek olduğu ortaya konmuştur. Araştırmanın öğretmenlerin okullarda sosyal adalet liderliği ve örgüt kültürü arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik sonuçlara bakıldığında ise, örgüt kültürünün alt boyutlarından destek kültürü ve başarı kültürü ile sosyal adalet liderliği arasında anlamlı, pozitif ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Örgüt kültürünün alt boyutu olan bürokratik kültür ile sosyal adalet liderliğinin toplamı arasında anlamlı, pozitif ve düşük düzeyde bir ilişki bulunurken; örgüt kültürünün alt boyutu görev kültürü ile sosyal adalet liderliğinin toplamı arasında anlamlı, pozitif ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada öğretmenlerin örgüt kültürü algılarının sosyal adalet liderliği algılarını yordayıp yordamadığına ilişkin sonuçlara bakıldığında; örgüt kültürü boyutlarından başarı ve destek kültürünün sosyal adalet liderliğini anlamlı ve pozitif düzeyde yordadığı sonucuna ulaşılırken bürokratik ve görev kültürünün sosyal adalet liderliği üzerinde yordayıcı bir etkisi bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Örgüt Kültürü, Sosyal Adalet Liderliği, Sosyal Adalet, Okul Kültürü
Galatasaray Lisesi'nin kültüründe geçiş ritüelleri üzerine etnografik bir çalışma
Bu çalışmada Arnold van Gennep'in Geçiş Ritleri kitabında öne sürdüğü ritüel teorisi temel alınarak Galatasaray Lisesinin okul kültürünü inşa eden unsurlar incelenmiştir. Araştırma bir etnografik durum çalışmasıdır. Çalışmaya dair veriler liseden mezun olmuş 30 kişiden görüşme, gözlem ve doküman inceleme yöntemiyle elde edilmiştir. Mezunlar, 1950 ve 2024 arasında öğrenci olmuş kişilerden oluşmaktadır. Elde edilen veriler van Gennep'in ritüel teorisine göre sınıflandırılmıştır. Ayrılma/ Ön Hazırlık riti olarak; okulun fiziki, tarihi ve sosyal unsurları ele alınmıştır. Ara / Hazırlık riti olarak; öğrencilerin son sınıf olma durumları ele alınmıştır. Kaynaşma/ Son Hazırlık riti olarak; pilav günleri, şamata geceleri, jargonları, etüt ağabeyliği, protesto kültürleri, Grand Cour'a geçiş töreni ve lakap takmaları ele alınmıştır. Sınıflandırılan bu ritüeller, betimlenerek yorumlanmışlardır. Çalışma boyunca okulun ritüelleri 1950 senesinden 2024 senesine kadar kronolojik bir sırayla izlenmeye çalışılmıştır. Ele alınan ritüellerin yıllar içerisinde öğrenciler tarafından yorumlandığı, geliştirildiği ve böylece okula olan aidiyet duygularının artırıldığı görülmüştür.
Beden eğitimi öğretmelerinin okul kültürü algıları ile mesleki performans yeterlilik düzeylerinin incelenmesi
Araştırmanın temel amacı beden eğitimi öğretmelerinin okul kültürü algıları ile mesleki performans yeterlilik düzeylerini incelemektir. Diğer bir amaç ise beden eğitimi öğretmenlerinin bazı demografik özellikleri ile okul kültürü algıları ile mesleki performans yeterliliği arasındaki farklılığın değerlendirilmesidir. Çalışmanın evrenini Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenleri oluştururken örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen, İstanbul ili içerisinde görev alan toplam (n=329) beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Bu çalışmada online anketten yararlanılmıştır. Veri toplamak amacıyla Google Formlar platformu kullanılmıştır. Verilerin toplanması sürecinde, çalışma hakkında bilgi ve anketler sosyal ağlar aracılığıyla katılımcılara iletilmiştir. Çalışmalara katılan gönüllülerden kişisel bilgi formu, Okul Kültürü ve Beden Eğitimi Öğretmenleri Yeterlilik Ölçeği ölçeklerini cevaplamaları istenmiştir. Elde edilen veriler SPSS 25 paket programına aktarılarak, istatistiksel analiz olarak Independent Samples T-Test (Bağımsız örneklemler için t testi), One way ANOVA (Varyans Analizi) ve Pearson korelasyon analizinden faydalanılmıştır. Post-hoc analizi olarak LSD analizi tercih edilmiştir. Araştırmada anlamlılık düzeyi, .05 kabul edilmiştir. Sonuç olarak; cinsiyet değişkeninin okul kültürü; destek kültürü ve bürokratik kültür boyutlarında belirleyici değişken olduğu, mesleki yeterlik düzeyi; kişisel ve meslekî değerler- meslekî gelişim, öğrenme ve öğretme süreci, okul - aile ve toplum ilişkileri boyutlarında cinsiyet değişkenine göre farklılık bulunduğu belirlenmiştir. Yaş düzeyi artıkça destek kültürü ve bürokratik kültür düzeyinin artış gösterdiği, mesleki yeterlik düzeyi; öğrenciyi tanıma ve okul - aile ve toplum ilişkileri boyutunda yaş değişkeninin belirleyici bir rol üstlendiği anlaşılmaktadır. Öğretmenlerin mesleki tecrübeleri artıkça bürokratik kültür ve görev kültürü düzeylerinin azaldığı belirlenmiştir. Beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki yeterlik düzeyi; kişisel ve meslekî değerler-meslekî gelişim, öğrenme ve öğretme süreci, öğrenmeyi, gelişimi izleme ve değerlendirme ve okul- aile ve toplum ilişkileri ile mesleki tecrübe değişkeni arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Okul değişkenine göre bürokratik kültür, kişisel ve meslekî değerler- meslekî gelişim, program ve içerik bilgisi boyutlarında farklılık olduğu belirlenmiştir. Rekreasyon bölümünden mezun olan öğretmenlerinin destek kültürlerinin daha iyi olduğu, kişisel ve meslekî değerler- meslekî gelişim ve öğrenme ve öğretme süreci boyutlarında mezun olunan bölüm değişkenine göre farklılık olduğu belirlenmiştir.
Okul kültürü üzerine yönetici ve öğretmen görüşlerinin nitel bir analizi: Bakü örneği
Bu araştırma kapsamında, Bakü'de devlet okulu ve özel okullarda çalışan öğretmen ve yöneticilerin okul kültürüne ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yönetiminin fenomenoloji deseniyle tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri 2019-2020 akademik yılının güz döneminde Bakü ilinde iki devlet ve iki özel okulda görevli 20 öğretmen ve dört yöneticiden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler, katılımcılarla yüz yüze yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Toplanan veriler, içerik analiz ile kodlanmıştır. Veri analizi sonucunda ulaşılan bulgular, okul kültürü tanımları, okul kültürü algıları, okul kültürünün önündeki engeller ve okul kültürünün geliştirilmesi temaları altında toplanmıştır. İlk başlık olan okul kültürü tanımlarına ilişkin temada, okul kültürünün katılımcılar tarafından, "ilişkiler, davranışlar, eğitim faaliyetleri, gelenekler ve etik kurallar" şeklinde tanımlandığı tespit edilmiştir. Katılımcıların okul kültürü algılarına yönelik görüşleri incelendiğinde, okul kültürünün çalışanlarda ve öğretmenlerde bir bütün olarak "motivasyon sağladığı, okula bağlılık oluşturduğu, sorumluluk aşıladığı, ilişkileri geliştirdiği, kimlik kazandırdığı ve öğrencilerin istidatlarını ortay çıkardığı" sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü tema olarak, okul kültürünün önündeki engeller incelenmiştir. Katılımcılar, konuya ilişkin, "fazla ders yükü, maddi sorunlar, velilerin okulun işlerine karışması, altyapı sorunları, öğretmenlerin ve yöneticinin sık sık değişmesi" gibi görüşler bildirmişler. Okul kültürünün geliştirilmesi, katılımcılar tarafından "okul içi ve okul dışında aktiviteler yapma, sorumlulukları yerine getirme, öğretmenleri ve öğrencileri motive etme, velilerle iletişim kurma" şeklinde belirtilmiştir. Elde edilen bulgulara dayanarak, yöneticilerin öğretmenlerle daha fazla etkileşim içinde olması ve onları tanıması, okul içi ve okul dışında aktiviteler yapılması, mezunların okula davet edilmesi, velilere seminer veya eğitimler verilmesi, velilerin okula davet edilmesi önerilmiştir. Anahtar sözcükler: okul kültürü, örgüt kültürü, fenomenoloji, yöneticiler, öğretmenler, Bakü
Kurum kültürüne ilişkin bir durum çalışması: Yatılı bir eğitim kurumu örneği
Bu çalışmanın amacı İstanbul'da bulunan bir yatılı eğitim kurumunda görev yapmış veya yapmakta olan yöneticilerin kurum kültürüne, kurum kültürünün sürdürülebilirliğine ve dönüşümüne ilişkin görüşlerini incelemektir. Çalışma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da bulunan bir yatılı eğitim kurumunda çalışmış veya çalışmakta olan 9 yöneticinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın deseni, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışmasıdır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler kapsamında "yönetici görüşlerine göre kurum kültürünü sürdürülebilir kılan faktörler" ve "kurum kültürünün dönüşümünü mümkün kılan faktörler" olmak üzere iki tema ortaya çıkmıştır. Kurum amaçları, iletişim, motivasyon, kardeşlik algısı, mezunların kurumda çalışması, sürekli gelişim, prosedürler, yatakhane kültürü ve yemekhane kültürü yönetici görüşlerine göre kurum kültürünü sürdürülebilir kılan faktörler teması altında ortaya çıkan kodlardır. İkinci tema olan kurum kültürünün dönüşümünü mümkün kılan faktörler teması altında ise iletişim, koordinasyon ve iş birliği, teknolojik yenilik, dönüşüm/değişim, güven, mantık ve sağduyu, yatakhane kültürü, yemekhane kültürü ve yöneticilerin tutumu kodları ortaya çıkmıştır. Her iki temada da "iletişim", "yatakhane kültürü" ve "yemekhane kültürü" kodlarının yer aldığı görülmüştür. Bu da kurum kültürünün sürdürülmesinde ve dönüşümünde, kurumun vizyonunun ve misyonunun gerçekleştirilmesinde iletişim, yatakhane ve yemekhane kültürünün önemini gözler önüne sermektedir. Kurumların sahip olduğu kültürün yaşanılan çağa ayak uydurması beklenir. Bununla birlikte kurumun geçmişine yani köklerine bağlı kalması da bir bu kadar önemlidir. Uzun tarihi geçmişine rağmen yatılı eğitim kurumlarının kurum kültürünün tam olarak oturmadığı düşünülmektedir. Bunun en temel nedeni de kurumu kurum yapan köklerini zayıflatan faktörlerdir. Anahtar Kelimeler: Kültür, Kurum Kültürü, Kurum Kültürünün Sürdürülmesi
Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin kültürel liderlik davranışlarının okul kültür ve iklimine etkisi
Bu araştırmanın amacı öğretmen algılarına göre okul yöneticisinin kültürel liderlik davranışlarının okul kültürü ve iklimine etkisi araştırmaktır. Araştırmada nitel ve nicel boyutları olan karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmı, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında, Ümraniye'de bulunan 37 liseden olasılıklı örneklem ile seçilen 8 lisenin öğretmenlerinden oluşmaktadır. Kurumlara gönderilen 330 Ölçekten, 240 tane geri dönüş alınmış olup, yapılan değerlendirmeler sonunda 216 anket kullanılabilir olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında, altı sorudan oluşan kişisel bilgi formu, Yıldırım (2001) tarafından geliştirilen "Okul Yöneticilerinin Kültürel Liderlik Ölçeği', Canlı (2016) tarafından geliştirilen 'Okul İklimi Ölçeği' ve Terzi (2005) tarafından geliştirilen 'Okul Kültürü Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmanın nitel araştırma soruları, araştırma konusu içeriğinden ve ölçeklerden derlenerek oluşturulmuştur. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma içeren karma desenli araştırma yöntemi kapsamında yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen verilerin istatistiksel çözümü için Korelasyon analizi, bağımsız T testi, normallik testi kullanılmıştır. Nitel veriler analizinde tema analizi, betimsel analiz ve içerik analizleri yapılmıştır. Yapılan değerlendirmelerde kültürel liderlik ile okul kültürü ve iklimi arasında olumlu yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin kültürel liderlik algılarının yüksek olduğu, kültürel liderlik ile okul kültürü arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu, kültürel liderlik ile okul iklimi arasında da pozitif yönlü bir ilişki olduğu ve okul kültürü ile okul iklimi arasında da pozitif bir ilişki olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin kültürel liderlik ve iklimi algılarının okul türü değişkenine göre değişiklik göstermediği saptanmıştır. Okul iklimi algılarının ise okul türü değişkenine göre farklılık gösterdiği görülmüştür. Öğretmenlerin genel olarak kültürel liderlik hakkında bilgi sahibi oldukları, okul yöneticilerinin yarısının bu liderlik tipini benimsediği saptanmıştır. Okul başarısı gibi temalar, okul kültürü teması altında sıklıkla görülmüştür. Öğretmenler, okul yöneticilerinin değişmesinin okul kültürünü iyi yönde değiştireceği ve okul ikliminde yöneticinin rolü olduğu çıkarımında bulunmuşlardır. Araştırmanın nicel ve nitel verilerden elde edilen bulguları ve verileri birlikte tartışılmıştır. Bu tartışmalar ışığında, liderlere kültürel liderlik ile ilgili teorik ve uygulamaya yönelik eğitimler verilebileceği, okul yöneticilerinin okullarında başarı konusuna odaklanması gerektiği, yöneticilerin kişisel duygularını kontrol edebilmesine yönelik uygulamaya yönelik eğitimler düzenlenebileceği önerilmiştir. Ayrıca okullarda yöneticilerin değişmesinin etkileri, okul iklimi algısının iletişim konusunda yoğunlaşması üzerine farklı çalışmalar yapılmasına yönelik araştırmacılara öneriler sunulmuştur.
Okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasındaki ilişki
It 4 «4 11 DOKTORA TEZ OZU OKUL MÜDÜRLERİNİN İLETİŞİM BECERİLERİ İLE OKUL KÜLTÜRÜ ARASINDAKİ İLİŞKİ Yücel ŞİMŞEK Eğitim Bilimleri (Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi) Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mart 2003 Danışman: Prof. Dr. Coşkun BAYRAK Bu araştırma ile öğretmen görüşlerine göre, okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığına yönelik genel ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmen görüşlerinin belirlenmesi ve böyle bir ilişki olması durumunda bu ilişkinin öğretmenlerin cinsiyet, eğitim düzeyi, mesleki kıdem ve bulundukları okuldaki görev sürelerine göre farklılık gösterip göstermediğinin saptanması amaçlanmıştır. Korelasyon türü ilişkisel tarama modelinde desenlenen araştırma, 2002-2003 eğitim- öğretim yılı güz döneminde Eskişehir merkez ilçedeki 17 resmi genel ortaöğretim kurumunda görev yapan 706 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiş olup, evrenin % 57,25 'nden kullanılabilir veri elde edilmiştir. Araştırmanın amacına yönelik veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen, üç bölüm ve toplam 76 maddeden oluşan "Ofe/ Müdürlerinin İletişim Becerileri ile Okul Kültürü Arasındaki İlişkiye Yönelik Öğretmen Görüşleri anketi ile toplanmıştır. Anketin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olup, anketin güvenirliği.90'ının üzerindedir. Araştırmada verilerin çözümlenmesi aşamasında, okulların nasıl bir kültüre ve okul müdürlerinin ne tip iletişim becerilerine sahip olduklarının belirlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik değerler ve öğretmen görüşlerinin anlamlılıkin düzeylerinin karşılaştırılmasında ilişkili t testinden yararlanılmıştır. Okul müdürlerini*1 iletişim becerileri ile okul kültürü arasında ilişki olup olmadığının belirlenmesinde ise Pearson Çarpımı Korelasyon Katsayısı çözümlemesi kullanılmıştır. Söz konusu ilişkinin öğretmenlerin olgusal verilerine göre değişip değişmediğinin belirlenmesinde ise yine Pearson Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve korelasyon katsayılarının karşılaştırılmasında z testi tekniği kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan istatistiksel çözümlemelerde anlamlılık düzeyi t testi için -05, Pearson Çarpımı Korelasyon Katsayısı için.01 olarak kabul edilmiştir. Araştırma verilerinin istatistiksel çözümlemeleri "Microsoft Office paket programının Microsoft Excel 2002 ve SPSS 10.0 for Windows" programlan kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, okulların % 19 'nun üst düzeyde güçlü kültüre> % 75'nin güçlü fakat geliştirilmesi gereken kültüre ve % 6 'sının vasat kültüre satûP oldukları; okul müdürlerinin % 25'nin üst düzeyde etkili iletişim becerilerine ve °/° 75'nİn ise etkili fakat geliştirilmesi gereken iletişim becerilerine sahip oldukları belirlenmiştir. Okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasında yüksek düzeyde pozitif bir ilişki olduğu ve bu ilişkinin öğretmenlerin cinsiyetlerine göre farklılaşmadığı fakat eğitim düzeyi, öğretmenlik kıdemi, bulundukları okullardaki gör^v sürelerine göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.
Ergenlerde okul kültürünün okula bağlılığa olan etkisinde sosyal ve duygusal öğrenmenin aracılık rolü
Bu araştırmada lise öğrencilerinin okul kültürü algılarının okula bağlılıkları üzerindeki etkisinde sosyal ve duygusal öğrenmenin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Aydın ili Efeler ilçesindeki iki farklı lisede öğrenim gören toplam 365 (%52,9 kız, %47,1 erkek) öğrenci katılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Okula Bağlılık Ölçeği, Okul Kültürü Ölçeği, Ergenlerde Sosyal ve Duygusal Öğrenme Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test etmek için Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi ve Hayes'in (2022) PROCESS prosedürünün 4. modeli kullanılmıştır. Doğrudan ve dolaylı etki tahminleri 5000 örneklemde Bootstrap yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma sonucuna göre okula bağlılık ve okul kültürü, okula bağlılık ve sosyal ve duygusal öğrenme, okul kültürü ve sosyal ve duygusal öğrenme değişkenleri arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Ergenlerde okul kültürünün okul bağlılığa anlamlı düzeyde yordamakta olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte okul kültürünün sosyal ve duygusal öğrenme üzerindeki ve sosyal ve duygusal öğrenmenin de okula bağlılığı olan etkisi istatistiksel olarak olumlu yönde anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma modelinde tüm yolların istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuca göre ergenlerde okul kültürünün okula bağlılığa olan etkisinde sosyal ve duygusal öğrenmenin dolaylı etkisinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Dolaylı etki analizinin yeterliliği dikkate alındığında sosyal duygusal öğrenmenin okul kültürünün okula bağlılığa olan etkisinde kısmi aracılık etkisi gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanında okul kültürü ve sosyal ve duygusal öğrenmenin etkisi göz önüne alınarak öğrencilerin okula bağlılığını arttıracak psikoeğitimler ve grupla rehberlik çalışmaları gerçekleştirilebilir. Okula bağlılığı arttırmak için okul yönetimi, öğretmenler ve veliler ile iş birliği içinde okul kültürünü güçlendirici müdahaleler yürütülebilir.
Anadolu Lisesi öğretmenlerinin okul kültürü algılarının incelenmesi Malatya ili Battalgazi ilçesi örneği
Bu araştırmanın amacı, Malatya ili Battalgazi ilçesindeki Anadolu Lisesi öğretmenlerinin okul kültürüne yönelik algılarının ne düzeyde olduğunu saptamaktır. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Malatya ili Battalgazi ilçesindeki Anadolu Liselerinde görev yapan 280 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise araştırma evrenini kapsayan tüm öğretmenlerden oluşmaktadır.Araştırma verileri kişisel bilgi formu ile Fırat (2007) tarafından geliştirilen okul kültürü ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Kişisel Bilgi Formu, kişisel ve mesleki bilgileri içermektedir. Okul kültürü ölçeği 4 boyuttan ve 48 sorudan oluşmaktadır.Araştırma verilerinin analizi için SPSS programından yararlanılmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; öğretmenlerin okul kültürüne yönelik genel algıları "katılıyorum" düzeyinde gerçekleşmiştir.En yüksek algı düzeyi "bütünleşme ve aidiyet" boyutu almıştır.Onu sırasıyla "işbirliği, destek ve güven" boyutu, "demokratik yönetim, karara katılım ve örgüt kültürü" boyutu ve "okul-çevre ilişkisi" boyutu izlemiştir.Ayrıca araştırmanın diğer sonuçlarında cinsiyet, medeni durum, eğitim durumları ve okuldaki hizmet süreleri değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmamakla birlikte yaş ve mesleki kıdem değişkenlerinin anlamlı farklılaştıkları sonucuna varılmıştır.
Rotasyon uygulamalarının değerlendirilmesi: Eskişehir ili örneği
Bu araştırma ile, okul müdürlerinin rotasyonunun müdürlerin ve öğretmenlerin motivasyonunu ve okul kültürünü nasıl etkilediğinin ortaya koyulması ve Türkiye için yeni bir uygulama olması dolayısıyla, uygulamadaki aksaklıkların, müdürlerin ve öğretmenlerin bu uygulamaya dönük genel görüşlerinin ve uygulamanın iyileştirilmesine ilişkin önerilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Olgubilim modelinde desenlenen araştırmada nitel araştırma yöntemine dayalı bireysel görüşme ve odak grup görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Örnekleme tekniği olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden, kolay ulaşılabilir durum örneklemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırma 2011-2012 öğretim yılı bahar döneminde Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne (MEM) bağlı merkez ilçede 11 resmi ilk ve ortaöğretim okullarında görev yapan toplam 11 okul müdürü ve bu okullardan dokuzunda çalışan 42 öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri olgubilime dayalı içerik analizi yoluyla çözümlenmiş, araştırmanın alt amaçları temel alınarak bulgular tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara dayalı olarak ulaşılan sonuçlar alt amaçlara yanıt verecek şekilde örgütlenmiş, gelecekte yapılacak araştırmalara ve uygulayıcılara yönelik öneriler geliştirilmiştir. Okul müdürlerinin tamamına yakını rotasyonu olumlu gördüğünü, uygulamaya karşı olmadıklarını söylemiş, sadece 2 okul müdürü rotasyonun aidiyet duygusuna aykırı bir uygulama olduğunu belirtmiştir. Müdürler genel olarak, rotasyondaki ölçütlerle ilgili olarak olumsuz görüş aktarmışlardır. Etkililik ve verimlilik açısından öneride bulunan müdürlere göre, rotasyon ilkesel bir uygulama olmalı, puanlama son 5 yıl üzerinden yapılmalı, puanlama ölçütleri daha orantılı olmalı, puanlamada performansı ölçecek ölçütler olmalı, atamada takdir yetkisi olmalı, merkeze gelebilmek daha kolay olmalı, liyakate ve kariyere dikkat edilmeli, rotasyon şehir içinde oluşturulacak bölgeler arası atama şeklinde yapılmalı, performansa dayalı atama yapılmalıdır. Müdürlerden 3'ü rotasyon süresi olarak 5 yılı uygun bulmakta, 5 müdür ise 8 yıl olmasını önermektedir. En az 6 yıl, en az 10 yıl, 7-8 yıl, 7 yıl ve 8-9 yıl olmalıdır gibi görüşler de bulunmaktadır. Rotasyonun müdür motivasyonu açısından daha etkili olması için okul müdürlerine göre, rotasyon sürekli olmalı, gönüllülük esasına dayalı yapılmalı ve performansa dayalı atama olmalıdır. Rotasyonun okul kültürü açısından daha etkili olması için okul müdürlerine göre, rotasyon 10 yılda bir olmalı, öğretmen görüşü alınarak ve okuldaki bütün personele uygulanmalı, müdür seçilme ölçütleri değiştirilmeli, branşa uygun ve emsal okula atama yapılmalı, müdürün profesyonel bir müdür ve bir lider olması sağlanmalıdır. Etkililik ve verimlilik açısından öneride bulunan öğretmenlere göre, rotasyondaki puanlamada başka ölçütler de dikkate alınmalı, müdür seçilme ölçütleri değiştirilmeli, müdürler eğitim almalı, müdür yönetim ekibiyle birlikte rotasyona tabi olmalı, 'rotasyon uygulansın mı uygulanmasın mı?', diye görüş alınmalı, atama okul türü ve çevresi dikkate alınarak, yaz döneminde ve performansa göre yapılmalıdır. 16 öğretmen rotasyon süresi olarak 5 yılı uygun bulmakta, 8 öğretmen 10 yıl olması gerektiğini ve 9 öğretmen ise sürenin esnetilebilir olması gerektiğini söylemiştir. 8 yıl, 8-10 yıl, 7 yıl, 5-10 yıl, 4-5 yıl, 4 yıl, 6-7 yıl, 5-7 yıl arasında olmalıdır gibi görüşler de bulunmaktadır. Rotasyonun öğretmen motivasyonu açısından daha etkili olması için öğretmenlere göre, müdürler sendikaya üye olmamalı ve müdürlerin profesyonel olmaları sağlanmalıdır. Rotasyonun okul kültürü açısından daha etkili olması için öğretmenlere göre, atama okul türüne ve kültürüne uygun yapılmalı, müdürlerin okul kültürüyle ilgili performansı belirlenmeli ve müdürlere eğitim ve destek verilmelidir. Anahtar Sözcükler: Rotasyon, motivasyon, okul kültürü, okul müdürleri
İlkokullardaki öğretmen görüşlerine göre okul kültürü ile yöneticilerin çatışma yönetimi stilleri arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
Okul yöneticisinin kullandığı çatışma yönetimi stili ile okul kültürü arasında bir ilişki olup olmadığını, varsa bu ilişkinin yönünü ve düzeyini belirlemek bu araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu temel amacın yanı sıra öğretmenlerin cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, mesleki kıdem, çalıştıkları okuldaki görev yapma süresi ve branş gibi kişisel özellikleri ile okul kültürüne ve okul yöneticilerinin çatışma yönetimi stillerine ilişkin görüşleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini Eskişehir ili merkez ilçeleri Tepebaşı ve Odunpazarı İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerine bağlı resmi ilkokullarda görev yapan 1519 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma sonuçlarının evrene genellenebilirliğini arttırmak için örneklem alma yoluna gidilmemiştir. Gönderilen veri toplama araçlarının 831'inden kullanılabilir veri elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen ve 3 bölümden oluşan bir veri toplama aracı kullanılmıştır. Veri toplama aracının ilk bölümü, araştırmanın alt amaçlarına yönelik olarak öğretmenlerin kişisel bilgilerini belirlemek için hazırlanmış sorulardan oluşmaktadır. İkinci bölümü "Okul Kültürü Ölçeği"nden, üçüncü bölümü ise "İlkokul Yöneticilerinin Çatışma Yönetimi Stilleri Ölçeği"nden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları ile elde edilen bilgilerin çözümlenmesinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizi sırasında betimleyici istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon analizi uygulanmıştır. Analizlerden önce uygulanan istatistiksel tekniklerin varsayımlarının karşılanmasına dikkat edilmiştir. Varyans analizi sonucunda bağımsız değişken düzeyleri arasında gözlenen farklılıkların kaynağını belirlemek için Tukey çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesi sonucunda elde edilen sonuçlardan bazıları şunlardır: Araştırmaya katılan öğretmenler; yöneticilerinin demokratik/uzlaşmacı stili otoriter/ilgisiz stilden daha fazla kullandıkları yönünde görüş bildirmişlerdir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, yöneticilerinin çatışma yönetimi stillerine yönelik görüşlerinin yaşlarına, öğrenim durumlarına, kıdemlerine, çalıştıkları okuldaki görev sürelerine ve branşlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği ancak cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin okul kültürüne ilişkin görüşlerinin veri toplama aracının tamamı ve tüm boyutları açısından güçlü fakat geliştirilmesi gereken bir kültüre işaret ettiği belirlenmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, okul kültürüne yönelik görüşlerinde yaşlarına, öğrenim durumlarına ve kıdemlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamış; cinsiyetlerine, çalıştıkları okuldaki görev sürelerine ve branşlarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul kültürü ölçeğinin tamamından ve alt boyutlarından aldıkları puanlar ile ilkokul yöneticilerinin çatışma yönetimi stillerinden otoriter/ilgisiz stil arasında olumsuz yönde düşük veya orta düzeylerde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul kültürü ölçeğinin tamamından ve alt boyutlarından aldıkları puanlar ile ilkokul yöneticilerinin çatışma yönetimi stillerinden demokratik/uzlaşmacı stil arasında olumlu yönde orta ve yüksek düzeylerde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir.
İmam hatip okullarında kurum kültürü (Kastamonu ili örneği)
Bu çalışmada; Kastamonu ili imam hatip liselerinde ve imam hatip ortaokullarında görev yapan öğretmen ve yöneticilerin imam hatip okullarındaki kurum kültürüne ilişkin görüşleri ve algıları ele alınmıştır. Bu nedenle imam hatip okullarındaki kurum kültürünü inceleyerek bu okulların gelişmesine katkı sağlaması, daha verimli çalışmanın imkan ve şartlarının oluşturulmasına yardımcı olunması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel yöntem çoklu durum deseni kullanılmıştır. Bu çalışmada Kastamonu ilindeki öğretmen ve yöneticilerin imam hatip okullarıyla ilgili görüşlerini incelemek ve ortaya koymak amacıyla 44 katılımcıyla mülakat yapılmıştır. Mülakat yoluyla elde edilen veriler, Nvivo12 programı kullanılarak kodlanmış, kategori ve temalar oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda araştırmaya katılan öğretmen ve yöneticilerin görüşleri, okul değerleri ve kimliği, kurumsal işleyiş ve uygulamalar, motivasyon ve okula bağlılık başlıklarında ele alınmıştır. Okul değerleri ve kimliği; imam hatip okullarından beklentiler, imam hatip okullarına bakış, iletişim ve sosyal ilişkiler, okul-sosyal çevre ilişkileri, manevi iklim ve ahlaki değerler, öğretmen eğitimi ve yeterliliği olarak altı başlıkta değerlendirilmiştir. İmam hatip okullarında kurumsal işleyiş ve uygulamalar; demokratik yönetim ve katılım, işbirliği, destek ve güven, okulun personel yeterliliği, yönetici özellikleri ve uygulamaları, okul içi uyum ve okul başarısı olarak altı başlıkta ortaya konmuştur. İmam hatip okullarında motivasyon ve okula bağlılık; bireysel ve örgütsel faktörler olarak ele alınmıştır. Öğretmenin mesleğini ve öğrencileri sevmesi, görevin yapılış amacı, verilen emek, beklentiler ve beklentilerin karşılanması, öğretmen ve yöneticilerin motivasyon ve okula bağlılığını etkileyen bireysel faktörler olarak; motivasyon ve okula bağlılığı etkileyen örgütsel faktörler ise yöneticilerin tutumu ve yaklaşımları, gönül bağı ile örülmüş sıcak bir ortam, çevresel-dış faktörler olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarının imam hatip okullarındaki okul kültürünün daha iyi anlaşılmasına ve bu okullarda kurum kültürünün geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma sonunda sonuç ve önerilere yer verilmiştir.
Okullardaki örgüt kültürü ile politik taktikler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Okullardaki örgütsel kültür ile politik taktikler arasındaki ilişkinin incelenmesi Bu araştırmada, öğretmenlerin sahip oldukları örgütsel kültür algıları ile politik taktik algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 512 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Örgütsel Kültür Ölçeği ve Politik Taktikler Ölçeği ile toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ikili karşılaştırmalarda t-testi, üç ve daha fazla karşılaştırmalarda tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve ilişkiyi ortaya koymada Pearson Korelasyon testi ve bir değişkenin diğer değişkeni yordayıp yordamadığının tespiti için regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenler okullarda sırasıyla en çok görev kültürünü, destek kültürünü, başarı kültürünü ve bürokratik kültürü algılamaktadırlar. Algılanan örgütsel kültüre ilişkin öğretmen görüşleri; örgütsel kıdem ve cinsiyet değişkenlerinde anlamlı bir farklılık göstermezken, mesleki kıdem değişkeninde anlamlı farklılık ortaya çıkmaktadır. Öğretmenlerin politik taktik algılarında sırasıyla en çok izlenim (etki) yönetimi, koalisyon oluşturma, çevre oluşturma (ağ Kurma), kendini sevdirmeye çalışma, mecburiyeti (bağımlılığı) arttırmak, suçlu arama ve bilgi yönetimi belirlenmiştir. Algılanan politik taktiklere ilişkin öğretmen görüşleri cinsiyete ve örgütsel kıdeme göre çevre oluşturma (ağ kurma) alt boyutunda anlamlı farklılık göstermezken, mesleki kıdem ve örgütsel kıdemin diğer alt boyutlarında anlamlı farklılık ortaya çıkmıştır. Araştırmada öğretmenlerin örgütsel kültür ve politik taktikler algıları arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Örgütsel kültürün, politik taktik davranışlarını yordadığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Politik Davranış, Politik Taktik, Örgütsel Kültür, Okul Kültürü, Öğretmenler