Sosyal beceri eğitimi
57 theses under this subject heading
Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sosyal beceri öğretiminde teknoloji destekli etkileşimli ortam tasarımı ve etkililiği
Otizm Spektrum bozukluğu (OSB) olan bireyler iletişim başlatma, sürdürme, sosyal ipuçlarını anlama, sosyal bağlama uygun tepki verme gibi sosyal becerilerde önemli ölçüde yetersizlikler göstermektedirler. Bu nedenle bu bireylerin eğitim programlarında sosyal becerilerin geliştirilmesi öncelikli amaçlardan birisidir. OSB olan bireylerde sosyal beceri öğretiminde pek çok yöntem kullanılmaktadır. Önemli olan hedeflenen sosyal becerilerin öğretiminde etkililiği ortaya konmuş kanıt temelli uygulamaların kullanılıyor olmasıdır. OSB olan bireylerde sosyal beceri öğretiminde kullanılan kanıt temelli uygulamalardan biri de sosyal öykülerdir. Sosyal öyküler sosyal ipuçlarını anlama ve bu duruma uygun tepki vermeyi açıklayan kısa bireyselleştirilmiş öykülerdir. Dolayısıyla bir kurguya sahiptir ve bu bağlamda Çoklu Ortam Öğrenme Yaklaşımı, farklı içerik sunum biçimlerini destekleyerek sosyal öykülerin dijital ortamlardan verilmesi için uygun bir yaklaşım olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı OSB olan ergenlere sosyal beceri öğretiminde etkileşimli ve etkileşimli olmayan ortamlarda hazırlanan sosyal öykülerin tasarımlanması ve etkileşimli ve etkileşimli olmayan sosyal öykülerin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılmasıdır. Ayrıca, çalışmada deneklerin hedef sosyal becerileri öğretim sona erdikten sonra sürdürmeleri ve bu becerileri farklı ortamlara genellemeleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Aynı zamanda annelerin, öğretmenlerin ve akranların görüşleri de değerlendirilerek, çalışmanın sosyal geçerliği incelenmiştir. Araştırma, OSB tanısı olan 12-14 yaş aralığında kaynaştırma eğitimine devam eden dört ergen katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmanın yöntemi karma araştırma yöntemidir. Araştırmada tasarım tabanlı araştırma ve tek denekli araştırma desenlerinden biri olan uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli birlikte kullanılmıştır. Bulgular; etkileşimli sosyal öykülerin "etkileşimli, seçim yapma ve karar verme" özelliklerini barındırması nedeniyle etkileşimli olmayan sosyal öykülere göre daha ilgi çekici ve eğlenceli olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte her iki uygulamanın da kolay uygulanabilir ve amaca hizmet ettiği belirtilmektedir. Her iki öğretim uygulaması ile deneklerin sosyal becerileri edindikleri ve edindikleri bu becerileri öğretim bittikten sonra da sürdürdükleri, farklı ortam ve kişilere genelledikleri görülmüştür. Araştırmada sosyal becerilerin ediniminde etkileşimli sosyal öykü uygulaması ile etkileşimli olmayan sosyal öykü uygulamasının çok az bir farkla hemen hemen eşit düzeyde etkili olduğu, kalıcılık ve genelleme aşamalarında ise her iki öğretim uygulaması arasında dört katılımcıda da bir farklılık olmadığı görülmektedir. Bulgular verimlilik açısından değerlendirildiğinde ise her dört denekte ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleştirilen oturum/deneme sayısı ve hata sayısı açısından etkileşimli sosyal öykü uygulamasının etkileşimli olmayan sosyal öykü uygulamasına göre daha verimli olduğu görülmüştür. Ancak, hedef becerilerde ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen toplam öğretim süresi açısından değerlendirildiğinde bir denek haricinde üç denekte etkileşimli olmayan sosyal öyküler etkileşimli sosyal öykülere göre daha verimlidir. Sosyal geçerlik bulgularına göre anneler, öğretmenler her iki uygulama için olumlu sonuçlardan söz etmişlerdir. Bununla birlikte etkileşimli sosyal öykülerin etkileşimli olmayan sosyal öykülere göre daha eğlenceli, aktif ve keşfedici bir öğrenme ortamı oluşturduğunu; bu nedenle çocuklarının becerileri daha hızlı öğrenmiş olabileceklerini belirtmişlerdir. Akranlar ise çalışmaya katılmak ve bu çalışmanın bir parçası olmaktan dolayı kendilerini çok mutlu hissettiklerini, arkadaşları için çalışmanın yararlı olduğunu ifade etmişlerdir. Ek olarak birlikte oyun oynamak, vakit geçirmek, grup etkinliklerine katılmak, zor durumlarda ne yapmaları gerektiğini öğrenmek gibi becerilerde çalışmanın hem kendileri, hem arkadaşları, hem de tüm sınıf için yararlı olduğunu dile getirmişlerdir. Anahtar Sözcükler: OSB, Sosyal beceri, Sosyal öyküler, Teknoloji destekli etkileşimli ortam tasarımı.
Öğretmen adaylarınca hazırlanan ve sunulan sosyal öykülerin otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sosyal becerileri edinmeleri üzerindeki etkisi
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklar diğer gelişim alanlarında olduğu gibi sosyal becerileri edinmek için de etkili özel eğitim müdahalelerine gereksinim duymaktadırlar. Sosyal öyküler, OSB olan çocukların davranışsal ve eğitsel gereksinimlerinin desteklemesinde etkili olduğu bilinen bilimsel dayanaklı uygulamalardan biridir. Bu araştırmada, öğretmen adaylarınca hazırlanan vesunulan sosyal öykülerin okulöncesi dönemde bulunan OSB olan çocukların hedef sosyal becerileri edinmeleri, uygulama sona erdikten bir, üç ve beş hafta sonra korumaları ve hedef sosyal becerileri farklı kişi ve ortamlara genellemeleri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada öğretmen adayları ve OSB olan çocukların anne-babalarından öznel değerlendirme yoluyla sosyal geçerlik verisi toplanmıştır. Araştırma Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü Gelişimsel Destek Birimi'nde grup eğitimine devam eden OSB olan üç çocuk ve aynı kurumda öğretmenlik uygulaması yapan üç öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın amaçlarından ilki, özel eğitim öğretmen adaylarının sosyal öykü yöntemini doğru ve güvenilir bir biçimde uygulama bilgi ve becerisini kazanıp kazanmadıklarını incelemektir. Araştırmanın diğer amacı ise öğretmen adaylarınca hazırlanan ve sunulan sosyal öykülerin OSB olan çocukların hedeflenen sosyal becerileri edinmeleri, bir, üç ve beş hafta sonra korumaları ve genellemeleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma tek denekli araştırma yöntemlerinden yoklama evreli çiftler arası (öğretmen adayı-OSB olan çocuk) çoklu yoklama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sosyal geçerlik verilerinin değerlendirilmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının sunulan eğitimin ardından sosyal öyküleri %100 doğrulukla yazma ve yüksek düzeyde uygulama güvenirliği ile uygulama becerisi edindiğini göstermiştir. OSB olan çocukların ise hedef sosyal becerileri %100 düzeyinde edindiklerini, araştırmanın sona ermesini izleyen bir, üç ve beşinci haftalarda edindikleri sosyal becerileri koruduklarını ve bu becerileri farklı ortam ve kişilere genelleyebildiklerini göstermiştir. Sosyal geçerlik verileri, çalışmanın araştırmaya katılan öğretmen adayları ve OSB olan çocukların anne-babaları tarafından olumlu olarak değerlendirildiğini göstermiştir. Öğretmen adayları sosyal öykü yöntemini kolay bulduklarını ve meslek yaşamlarında da kullanacaklarını, anne-babalar ise hedef sosyal becerilerden ve sosyal öykü yönteminden memnun olduklarını aktarmışlardır. Araştırmanın bulgularının yeni araştırmalarla desteklenmesine, sosyal öykülerin hizmet-içi ve hizmet öncesi dönemde bulunan öğretmen ve öğretmen adaylarına öğretilmesinin yaygınlaştırılmasına gereksinim olduğu düşünülmektedir.
Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara üst geçit kullanarak karşıdan karşıya geçme becerisinin öğretiminde videoyla model olmanın etkililiği
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklara yaya becerilerinden üst geçit kullanarak karşıdan karşıya geçme becerisinin öğretiminde videoyla model olmanın etkililiği, katılımcıların öğrendikleri beceriyi sürdürmeleri ve genellemeleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmada ayrıca, katılımcıların annelerinin araştırmanın sürecine ve araştırmanın sonuçlarına ilişkin görüşleri alınarak yapılan çalışmanın sosyal geçerliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma şehir merkezinde üst geçit bulunan iki farklı caddede gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 7-8 yaş aralığındaki OSB olan üç çocuğa videoyla model olma ile üst geçit kullanarak karşıdan karşıya geçme becerisinin öğretiminde, tek-denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, tüm katılımcıların üst geçit kullanarak karşıdan karşıya geçme becerisini öğrendiklerini ve uygulama tamamlandıktan bir, üç, beş hafta sonra da öğrendikleri beceriyi sürdürdüklerini göstermektedir. Katılımcılar öğrendikleri beceriyi şehirdeki farklı bir üst geçidi kullanarak da genelleyebilmişlerdir. Araştırmadan elde edilen sosyal geçerlik bulguları katılımcıların anneleri açısından olumludur.
Okul öncesi dönemde kullanılan öykü kitaplarının sosyal becerileri içermesi bakımından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönemde kullanılan öykü kitaplarının sosyal becerileri içermesi açısından incelenmesidir. Araştırmada karma yöntem yaklaşımlarından sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında tarama (betimsel araştırma) modeli, nitel aşamasında ise temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Bu araştırmada önce anketler toplanıp değerlendirilmiş daha sonra çıkan sonuca göre doküman incelemesi yapılmıştır. Örnekleme alınacak kitapları belirlemek için ölçüt örnekleme stratejisi kullanılmıştır. Bu kapsamda, doğrudan araştırma amacıyla ilişkili olan ve zengin veri sağlayacak kitapları seçmek için dört ölçüt belirlenmiştir. Bu ölçütler şunlardır: (i) Seçilen kitaplar araştırmanın nicel aşamasından elde edilen verilere göre öğretmenlerin önerdikleri kitaplar arasından olmalıdır. (ii) Seçilen kitaplar okul öncesi dönem çocuklarının yaş seviyesine uygun olmalıdır. (iii) Seçilen kitaplar bir sosyal becerinin öğretimine dönük olmalıdır. (iv) Seçilen kitaplar seri şeklinde olmalıdır. Söz konusu ölçütleri karşıladığı için Tali Serisi öykü kitapları veri kaynakları olarak belirlenmiştir. Araştırmada Tali serisinde yer alan öykü kitaplarını sosyal beceri öğretimine uygunluğu açısından incelemek amaçlandığı için doküman analizi kullanılmıştır ve Tali Serisinde yer alan 18 öykü kitabı doküman olarak incelenmiştir. Araştırma verilerinin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmada araştırmacı tarafından bir kodlama sistemi oluşturulmuş ve oluşturulan kodlar birbirleri ile ilişkilerine göre kümelenerek gruplanmış ve üç kategori oluşturulmuştur. Daha sonra bu kategoriler 'Dıştan Denetimli Öğretim Yöntemi' teması altında birleştirilmiştir. Son olarak elde edilen veriler tema ile tutarlı olacak şekilde ilgili kategorilerin altında yorumlamacı bir yaklaşımla açıklanmıştır. Araştırmada incelenen öykü kitaplarında sosyal beceri öğretiminin sorun durumunun tanımlanması, uygun olmayan davranış sonuçlarının sezdirilmesi ve uygun davranışta bulunma olarak üç aşamalı bir şekilde verildiği tespit edilmiştir.
Okul öncesi (48-60 ay) dönem çocuklarında TÜBİTAK'ın meraklı Minik Dergisi'ndeki etkinliklerin sosyal beceri ve bilişsel tempo düzeylerine etkisinin incelenmesi
Okul öncesi dönem çocukların farklı beceri düzeylerinin(bilişsel, sosyal, psikomotor vb.) hızlı gelişim gösterdiği önemli bir dönemdir. Bu nedenle de bu dönem içerisinde çocuklara verilen eğitim ve eğitimde kullanılan materyaller(kitap, dergi vb.) çocuğun daha sonraki yaşantısına rehber olma niteliğindedir. Ülkemizde okul öncesi dönem çocuklarına yönelik pek çok kitap bulunmasına karşın, bu yaş grubuna yönelik periyodik yayınlanan dergi çok fazla bulunmamaktadır. Bu dergilerin içerisinde çocukların keşif, araştırma ve merak duygularını harekete geçiren ve öğrenme gereksinimlerini karşılayan dergi TÜBİTAK tarafından aylık olarak yayınlanmakta olan Meraklı Minik dergisidir. Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi (48-60 ay) dönem çocuklarında TÜBİTAK'ın Meraklı Minik dergisindeki etkinliklerin sosyal beceri ve bilişsel tempo düzeylerine etkisini incelemektir. Bu doğrultuda, araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada Avcıoğlu (2007) tarafından okul öncesi dönem çocukların sosyal beceri düzeylerinin saptanması amacıyla geliştirilen Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği (SBDÖ) ve Wright (1971) tarafından geliştirilen ve Seçer, Sarı, Çeliköz, Üre (2009) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Kansas Reflection- Impulsivity Scalefor Preschool formu kullanılmıştır. 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ili Altıeylül ilçesindeki Bengi Ana Okulu'nun 2 farklı sınıfında öğrenim görmekte olan toplam 40 çocukla (48-60)ay birlikte gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna eğitim-öğretim yılı boyunca, Milli Eğitim Bakanlığı programın yanında Meraklı Minik Dergisi içerisindeki etkinlikler uygulatılmıştır. Öntest ve son testlerde çocukların sosyal beceri ve bilişsel tempo düzeyleri ölçülmüş ve sonuçlar istatistiksel deneylerle karşılaştırılmıştır. Verilerin analizinde elde edilen bulgulara göre; Meraklı Minik dergisinde bulunan etkinliklerin uygulandığı grupta yer alan çocukların sosyal ve bilişsel tempo ölçeklerinden aldıkları sontest puanlarının, kontrol grubunda yer alan çocukların aynı ölçekten aldıkları sontest puanlarına göre anlamlı derecede artış gösterdiği görülmüştür.
Hayat bilgisi dersinde bazı sosyal becerilerin kazandırılmasında yaratıcı drama yönteminin etkisi
Bu çalışma Hayat Bilgisi Dersi kapsamındaki 'Köyü Tanıyalım' ünitesinde selam verme, çevreyi koruma ve paylaşma-işbirliği sosyal becerilerinin kazandırılmasında yaratıcı drama yönteminin etkisini araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bir deney, iki kontrol grubu modeline göre desenlenmiştir. Çalışma Adana İli Seyhan İlçesinde bulunan Özel Büfen Okulunun İlköğretim üçüncü sınıflarında yürütülmüştür. Deney grubunda 19, düz anlatım yönteminin kullanıldığı birinci kontrol grubunda 17 ve ikinci kontrol grubunda 15 olmak üzere toplam 50 öğrenci ile çalışılmıştır. Deney grubuna program haftada 4 gün, birer ders saati olmak üzere 16 ders saatinde uygulanmıştır. Birinci kontrol grubunda düz anlatım yöntemi kullanılmış, ikinci kontrol grubunda hiçbir işlem yapılmamış dersler sınıf öğretmeni tarafından işlenmiştir. Ön ölçüm ve son ölçüm olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyal Beceriler Gözlem Formu (SBGF) kullanılmıştır. Bu formun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları araştırmacı tarafından yapılmıştır. Ayrıca çalışma grubunun kişisel özelliklerini belirlemek için Kişisel Bilgi Formu (KBF) dağıtılmıştır. Ön ölçüm ve son ölçümden elde edilen veriler üzerinde kovaryans analizi uygulanmıştır. Bulgular, Hayat Bilgisi Dersi'nde selam verme ve paylaşma-işbirliğini becerilerini kazandırmada yaratıcı drama yönteminin etkili olduğunu, çevreyi koruma sosyal becerisini kazandırmada ise etkinin anlamlı olmadığım ortaya çıkarmıştır.Anahtar Sözcükler : Drama, Eğitimde Drama, Yaratıcı Drama, Öğretim Yöntemleri, Sosyal Beceriler, Sosyal Beceriler Eğitimi, Sosyal Beceriler Öğretimi
Sosyal Beceri Envanteri'nin ergenler için geçerlik ve güvenirliği
ÖZET SOSYAL BECERİ ENVANTERİ'NİN ERGENLER İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİ Güldener ALBAYRAK-ARIN Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Danışman: Doç.Dr. S. Sonay GÜÇRAY Temmuz, 1999, 78 sayfa Bu araştırma, Sosyal Beceri Envanteri'nin (Social Skills Inventory) ergenler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmek amacıyla yapılmıştır. Uyarlama çalışması Yüksel, (1997a) tarafından yapılan ölçek ilköğretim sekizinci sınıf (8. Sınıf) ve lise birinci sınıfa (9. Sınıf) devam eden toplam 821 kişiye uygulanmıştır. Ergenlerden toplanan veriler üzerinde ölçeğin yapı geçerliği için faktör analizi, güvenirliği için test tekrar test yöntemi uygulanmış, madde ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Altı altölçekten oluşan ölçeğin geçerliğini ve güvenirliğini test etmek için yapılan faktör analizinde ölçeğin maddelerinin aynı alt ölçekler altında toplanmadığı görülmüştür. Madde ve güvenirlik analizlerinde altölçeklerin Cronbach-Alfa değerleri ve madde-toplam puan korelasyonlarının düşük olduğu görülmüştür. Ölçekle ilgili yapılan istatistiksel analizler, ölçeğin ergenlere yönelik olarak (8. ve 9. sınıf düzeyinde) sosyal beceri düzeyini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir envanter olmadığını göstermiştir. Elde edilen bulgular, sosyal beceri düzeyini ölçebilecek araçlara duyulan ihtiyacı vurgulamakta ve bu konuda daha fazla araştırma yapma ihtiyacına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Beceri, Sosyal Beceri Envanteri, Ergenler, Geçerlik, Güvenirlik.
Sosyal beceri eğitiminin ergenlerin kişilerarası ilişki düzeylerine etkisi
Bu çalışma, sosyal beceri eğitiminin ergenlerin kişilerarası ilişkiler düzeyine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, ön test, son test kontrol gruplu deneysel araştırma modeline göre düzenlenmiştir. Çalışma grubu Adana Ticaret Odası Anadolu Lisesine devam eden 9. Sınıf öğrencileri arasından 28 kişilik gönüllü bir gruptan oluşmaktadır. Öğrencilerin 14'ü deney grubuna, 14'ü ise kontrol grubuna alınmıştır. Öğrencilerin kişilerarası ilişkiler düzeyi, Şahin, Durak ve Yasak (1994) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından ergenlerden oluşan 279 kişilik bir grupta geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan Kişilerarası İlişkiler Ölçeği ile belirlenmiştir. Deney grubuna 9 haftalık sosyal becerilerin; iletişim, atılganlık, duygulan anlama ve ifade etme boyutlarını içeren bir program uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir işlem yapılmamıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde tekrarlanmış ölçümler için varyans analizi tekniği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, genel olarak sosyal beceri eğitiminin öğrencilerin kişilerarası ilişkiler düzeyinde olumlu etkiler sağladığı yönündedir. Aynı zamanda, sosyal beceri eğitiminin Kişilerarası İlişkiler Ölçeğinin bir alt boyutu olan Besleyici İlişkiler üzerinde etkili olduğu fakat Zehirleyici İlişkiler alt boyutunda etkili olmadığı saptanmıştır.Anahtar Sözcükler: Sosyal Beceri Eğitimi, Ergenler, Kişilerarası İlişkiler
Öğrencilerin sosyal uyumlarına yönelik etkinliklerin sosyal davranışları üzerine etkisi: Çankırı ili Korgun ilçesi örneği
Bu çalışmada, sosyal beceri eğitiminin ilkokul, birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıfta öğrenim gören çocukların sosyal yeterlilik düzeylerine ve olumsuz sosyal davranışları üzerine olan etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ön testi ve son testi içeren yarı deneysel araştırma modeli uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Çankırı İli Korgun İlçesi Şehit Veysel Çirişlioğlu İlkokulu'nda öğrenim gören 63'ü kız, 42'si erkek; 105 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmaya başlamadan önce araştırmanın örneklem grubundaki öğrencilere "Sosyal Yeterlilik Ölçeği" ve "Olumsuz Sosyal Davranışlar" ölçeği ön-test olarak uygulanmıştır. Ön-testin ardından örneklem grubundaki öğrencilere araştırmacı tarafından geliştirilen sosyal uyum etkinlikleri 2 hafta süre ile uygulanmıştır. Uygulanan etkinliklerin sonucunda çalışma grubuna son-test olarak yine "Sosyal Yeterlilik Ölçeği" ve "Olumsuz Sosyal Davranışlar" ölçeği uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda ilkokul öğrencilerine uygulanan sosyal beceri etkinliklerinin genel olarak sosyal yeterliliklerini istatistiki olarak anlamlı bir şekilde yükselttiği, ancak olumsuz sosyal davranışlar üzerindeki iyileştirme etkisinin zayıf kaldığı tespit edilmiştir. Uygulanan sosyal beceri etkinliklerinin sosyal yeterliliğin alt boyutlarından kişilerarası ilişkiler alt boyutunda, özdenetim alt boyutu ve akademik beceriler alt boyutunda etkisinin istatistiki şekilde anlamlı olarak iyileşme yönünde olduğu tespit edilmiştir. Uygulanan sosyal beceri etkinliklerinin olumsuz sosyal davranışların alt boyutlarından saldırgan-sinirli davranışlar alt boyutunda ve anti sosyal-agresif davranışlar alt boyutunda değişikliğe neden olmadığı, yıkıcı-talepkar davranışlar alt boyutunda ise düşük bir etkisinin olduğu ancak istatistiki olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir.
Sosyal beceri eğitiminin psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerine etkisi
Bu araştırmada sosyal beceri eğitiminin psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerine etkisi deneysel yöntemle incelenmiştir. Araştırma deneysel olup, 2x3'lük split-plot karışık desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans eğitimine devam eden toplam 28 (deney grubu=14, kontrol grubu= 14) öğrenciden oluşmaktadır. Deney grubu 10'u kız 4'ü erkek toplam 14 öğrenciden, kontrol grubu ise 9'u kız 5'i erkek toplam 14 öğrenciden oluşmaktadır. Psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerini arttırmaya yönelik geliştirilen sosyal beceri eğitim programı bilişsel yaklaşım, davranışçı yaklaşım, insancıl yaklaşım ve sosyal bilişsel öğrenme modeli dikkate alınarak hazırlanmış ve deney grubuna uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir deneysel işlem yapılmamıştır. Sosyal beceri eğitim programı haftada bir olmak üzere ortalama 90 dakika süren oturumlar şeklinde uygulanmıştır. Oturumlar 11 hafta devam etmiştir. Oturumlardaki uygulamalar video ile kayıt altına alınmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel yöntemler kullanılarak veriler elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri Yüksel (1997) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Sosyal Beceri Envanteri ve Cenkseven (2004) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Psikolojik İyi Olma Ölçekleri kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise araştırmacı tarafından geliştirilen Oturum Sonu Değerlendirme Formu ve Genel Değerlendirme Formu ile elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde t testi, Karışık Ölçümler İçin İki Faktörlü Varyans Analizi, Tekrarlı Ölçümler İçin Tek Faktörlü Varyans Analizi ve Bonferroni testi uygulanmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde sosyal beceri eğitim programına katılan psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerinin uygulama sonunda anlamlı ölçüde yükseldiği bulunmuştur. Uygulama sonundaki sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerinin ise iki ay sonra yapılan izleme çalışmasındaki ölçüm sonuçlarından anlamlı düzeyde farklılaşmadığı, yani uygulamanın etkisinin devam ettiği sonucu bulunmuştur. Araştırmanın nitel bulguları incelendiğinde deney grubundaki katılımcıların ilişkiyi başlatma ve sürdürebilme, grupla bir işi yürütebilme, duygulara yönelik beceri, plan yapabilme ve problem çözme, stres yaratan durumlar ile başa çıkma ve saldırgan davranışlar ile başa çıkma becerilerinde gelişmeler sağlandığı ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, sosyal beceri eğitim programının psikolojik danışman adaylarının sosyal becerilerini geliştirmede etkili olduğu, psikolojik iyi olmalarına olumlu katkı sağladığı söylenebilir. Anahtar kelimeler: Psikolojik danışman adayları, sosyal beceri eğitimi, sosyal beceri, psikolojik iyi olma
Göçmen öğrencilerin sosyal becerileri ve okula uyumları
Bu araştırma, göçmen öğrencilerin sosyal becerileri ve okula uyumlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma Ankara ili Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Mamak İlçesindeki ortaokullarda yapılmıştır. Araştırmanın evreni 5,6,7,8 sınıfa devam eden göçmen ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma örnekleminde amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma örneklemini, 2018-2019 öğretim yılında Ankara İli Mamak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ortaokulların 5, 6, 7 ve 8. sınıfta eğitime devam eden 142 kız ve 115 erkek göçmen öğrenci olmak üzere toplam 257 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma nicel desende tasarlanmış ve genel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Walker-McConnell Sosyal Yeterlik ve Okul Uyum Ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler one way anova testi, aritmetik ortalama, standart sapma, t değerleri, Tukey testi ve korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda göçmen öğrencilerin sosyal beceri ve okula uyumlarının kararsızım düzeyinde olduğu ortaya çıkmıştır. Cinsiyeti kız olan göçmen öğrenciler erkek öğrencilerden sosyal beceri ve okula uyumlarının daha yüksek olduğu, öğrencilerin yaş ortalamaları arttıkça sosyal beceri ve okula uyumun arttığı, anne- baba öğrenim düzeyi arttıkça sosyal beceri ve okula uyumun arttığı, öğrencilerin Türkiye'de yaşadığı süre arttıkça sosyal beceri ve okula uyumlarının arttığı, aile sosyo - ekonomik düzeyi, akademik başarı ve sınıf düzeyleri arttıkça olumlu anlamda bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca çalışmada Suriye uyruklu göçmen öğrencilerin diğer uyruklu öğrencilere göre sosyal beceri ve okula uyumları yüksek çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Göçmen, Okula uyum, Sosyal beceri, Ortaokul
Eğitilebilir zihinsel kısıtlılığı olan çocukların sosyal beceri gelişimlerine uyarlanmış eğitsel oyun uygulamalarının etkisi
Amaç:Araştırmanın amacı, eğitilebilir zihinsel kısıtlılığı olan çocukların (EZKÇ) sosyal becerilerinin geliştirilmesinde "Uyarlanmış Eğitsel Oyun" uygulamalarının etkisini araştırmak olarak belirlenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmada, gruplar arası deneysel desenlerden olan öntest-sontest kontrol gruplu deneysel yöntem kulanılmıştır. "Uyarlanmış Eğitsel Oyun" programının uygulanılabilirliğini test etmek için 2016-2017 bahar yarıyılında 10 hafta boyunca 17 EZKÇ ile pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2017-2018 bahar yarıyılında Isparta Özel Eğitim Ortaokulunda öğrenim gören ve uygulama grubunu oluşturan 11 EZKÇ ve Isparta Mavi Kent Ortaokulu özel eğitim sınıfında öğrenim gören ve kontrol grubunu oluşturan 10 EZKÇ ile yürütülmüştür. EZKÇ'ların sosyal beceri düzeylerini belirlemede ailelerine, öğretmenlerine ve gözlemcilere uygulanan, Akçamete ve Avcıoğlu (2005) tarafından geliştirilen "Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği (SBDÖ)" kullanılmıştır. Uygulama grubu 10 hafta boyunca bir ders süresi 45 dk olacak şekilde haftada 2 gün "Uyarlanmış Eğitsel Oyun" programına katılmıştır. Kontrol grubu ise mevcut eğitimine devam etmişlerdir. Verilerin analizi Wilcoxon işaretli sıralar testi ve Spearman Sıra Farkları Korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmanın uygulama grubunda, kontrol grubuna göre SBDÖ'nin alt boyutlarının ve her bir maddesinin öntest ve sontestleri arasında daha fazla anlamlı fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca hem uygulama hem de kontrol grubunda ailenin diğer değerlendiriciler ile arasında anlamlı düzeyde bir ilişki olmadığı görülmüştür. Fakat uygulama grubunda, okul ortamında değerlendirenler arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Bu bulgular ışığında, "Uyarlanmış Eğitsel Oyun" programının, EZKÇ'ların hedeflenen sosyal becerilerin kazandırılmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sosyal beceri eğitimi programının spor öğrenimi gören öğrencilerin sosyal beceri algıları üzerine etkisi
Amaç:Bu araştırmanın amacı, sosyal beceri eğitimi programına katılan ve spor öğrenimi gören öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinin araştırılmasında bu sosyal beceri eğitimi programının etkisinin olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın çalışma grubu 2019-2020 yılında Manisa Celal Bayar Üniversitesinde aktif olarak öğrenim gören 5 kadın, 25 erkek toplam 30 öğrenciden oluşmaktadır. Bu araştırmada, sosyo-demografik bilgi formu ve Tatar ve arkadaşları (2018) tarafından geliştirilen yetişkinler için a sosyal beceri ölçeği veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Çalışmanın uygulama aşamasında, hazırlanan sosyal beceri eğitimi programı, deney grubu olarak belirlenen 15 öğrenci ile 9 hafta boyunca 9 oturum olacak şekilde haftada bir gün 1,5-2 saat arası uygulanmıştır. Bu çalışmanın verileri SPSS programı 22.0 versiyonu ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız değişkenlerin sayı yüzde dağılımları, bağımlı değişkenler için betimleyici istatistik, ölçeklerin güvenirlik ve madde analizi, grubun iki bağımsız değişkene ilişkin ortalamalarının ve farklı zamanlarda yapılan iki ölçümün toplam puanlarının karşılaştırma sonuçları için t-testi, gruplar arası puan ortalamaları arasındaki farkı belirlemek için t-testi uygulanmıştır. Bulgular: Sosyal beceri eğitimi gören deney grubu ön test puan dağılımları ve son test puan dağılımları arasında anlamlı bir fark olduğu ancak deney grubu ve kontrol grubu ön test puan dağılımları, son test puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. İzleme amacıyla yapılan 3. ve 6. Ay puan dağılımları sosyal beceri eğitim programının etkisinin devam ettiği görülmüştür. Sonuçlar: Sosyal beceri eğitimin spor öğrenimi gören öğrencilerin, deney ve kontrol grubu son test puanları arasında farklılık olmadığı bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: Sosyal beceri, Sosyal beceri eğitimi, Spor
STEM etkinliklerinin ilkokul öğrencilerindeki STEM'e ilişkin tutumlar, akademik başarı, problem çözme ve sosyal becerileri geliştirme süreci açısından incelenmesi
Bu araştırmanın genel amacı, STEM temelli etkinliklere dayalı uygulanan fen bilimleri dersinde öğrencilerin STEM'e ilişkin tutumları ile akademik başarı, problem çözme ve sosyal beceri geliştirme sürecini derinlemesine incelemektir. Bu araştırmada nitel araştırma modeli, durum çalışması deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Hatay'ın Antakya ilçesinde bulunan bir ilkokulun dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Çalışmada, nitel araştırma çalışmalarında yaygın olarak kullanılan olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerinden benzeşik (homojen) örneklem türü kullanılmıştır. Araştırmada fen bilimleri dersi, STEM temelli etkinliklere dayalı uygulanarak, öğrencilerin STEM'e ilişkin tutumları ile akademik başarı, problem çözme ve sosyal beceri geliştirme sürecine katkı sağlamaya çalışılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; demografik bilgi formu, görüşme, STEM planına uygun olarak Öğrenci Bilgi Edinme Kitapçıkları; Fikir ve Ürün Geliştirme Defterleri, araştırmacı günlüğü, akademik başarı testi, STEM tutum ölçeği, problem çözme envanteri, sosyal beceri ölçeği kullanılmıştır. Uygulama süreci; 12.02.2019 tarihinde başlamış, 14.06.2019 tarihinde ise sona ermiştir. Uygulama için belirlenen ünite kazanımlarına uygun STEM ders planları hazırlanmıştır. Her hafta üçer saat olmak üzere toplamda 14 hafta 42 saatlik uygulama yapılmıştır. Uygulama 3 üniteden oluşmuştur. Veri toplama araçları uygulandıktan sonra elde edilen veriler istatistiksel işlemlerle analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistik ile bağımlı örneklem t testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Bu araştırmada geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için inandırıcılık, aktarılabilirlik, güvenirlik ve doğrulanabilirlik yöntemleri esas alınmıştır. Yapılan betimsel analiz sonucunda öğrencilerin fen bilimlerine ilişkin "okulda görülen bir ders, bilim, doğa ve dünya" çağrışımında bulundukları saptanmıştır. Öğrencilerin teknolojiye ilişkin farkındalıklarında çoğunluğun "telefon" görüşünde birleştiği görülmüştür. Araştırmada öğrencilerin mühendisliğin ilk olarak bir meslek dalı olarak görüldüğü saptanmıştır. Öğrencilerin çoğunluğunun matematiği dört işlem ile ilişkilendirdiği görülmüştür. Uygulama sırasında oluşturulan grupların tamamı doğaçyapma süreçlerinde oluşturulan ürünlerin BTHP'ne uyumlu olduğunu belirtmişlerdir. STEM etkinlikleriyle gerçekleştirilen öğretimin öğrencilerin akademik başarılarında olumlu değişiklikler yarattığı sonucuna ulaşmıştır. STEM temelli etkinliklere dayalı olarak uygulanan fen bilimleri dersinde öğrencilerin STEM bileşenlerine ilişkin tutumları, problem çözme becerileri ile sosyal becerileri üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmacı günlüklerine bakıldığında elde edilen bulgular arasında en fazla öğrenci kaynaklı olarak grup içi anlaşmazlıklar ile okuma yazma bilmeyen öğrenciler ile ilgili sorunlarla karşılaşıldığı; ayrıca zaman yetersizliği ile ilgili olarak yönergelerin zor anlaşılması görülmüştür. Öğrenciler STEM temelli etkinliklere dayalı uygulanan fen bilimleri dersi ile ilgili olarak daha çok eğlendiklerini ifade etmişlerdir. Ayrıca öğrenciler çok şey öğrendiklerini, meraklanıp heyecanlandıklarını, grup çalışmalarını güzel bulduklarını, yeni malzemeler gördüklerini, en sevdiği dersin fen bilimleri olduğunu, derse katıldığını, ifade etmişlerdir. Öğrencilerin STEM temelli etkinliklere dayalı uygulanan fen bilimleri dersindeki eksikliklerle ilgili olarak en çok, gürültülü ortamı ifade ettikleri görülmüştür. Ayrıca öğrenciler grup içi anlaşmazlıkları, grupların kalabalık olmasını ve etkinliklerde kullanılan malzemelerin az olmasını, eksiklik olarak gördüklerini ifade etmişlerdir. Öğrenciler STEM temelli etkinliklerin uygulanabileceği derslere ilişkin en fazla matematik dersi ile fikrim yok görüşlerini sunmuşlardır. Ayrıca öğrenciler ingilizce, trafik ve görsel sanatlar derslerinde de STEM uygulamalarına yer verilebileceğini ifade etmişlerdir. Anahtar Kelimeler: STEM, ilkokul, fen öğretimi, problem çözme becerisi, sosyal beceri
İlköğretim 8.sınıf Öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi duyuşsal hedefleri yönünden eleştirel düşünceleri (Manisa-Ahmetli örneği)
Bu araştırmada, ilköğretim 4, 5, 6 ve 7. sınıflarda okutulan Sosyal Bilgiler dersinin işlenişi ve duyuşsal amaçlarının öğrencilere kazandırılma düzeyinin, öğrenci görüşleri alınarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma betimsel niteliktedir. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan 45 sorudan oluşan anket ile elde edilmiştir. Araştırmanın evreni Manisa İli Ahmetli İlçesi ilköğretim okullarında okuyan 8. sınıf öğrencileridir. Araştırmanın örneklemini ise Manisa İline bağlı Ahmetli İlçesi ilçe merkezinde 4 okulda okuyan 231 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerden elde edilen verilerin analizinde frekans, yüzde, ağırlıklı ortalama ve bir yönlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin çağdaş, öğrenci merkezli eğitim anlayışını daha çok benimsedikleri ortaya çıkmıştır. Sosyal Bilgiler dersi programında yer alan duyuşsal hedeflerin öğrenciler tarafından kazanıldığı tespit edilmiştir. Gerek öğretmenlerle yapılan görüşmeler, gerekse öğrencilerin hazırlanan ankete verdikleri cevaplar; öğretmenlerin geleneksel yöntemlerin etkisinden hâlâ kurtulamadığını ortaya koymuştur. Öğrencilerin sınıf içindeki etkinliklerini arttıran, çağdaş, öğrenci merkezli öğretim etkinlikleri daha çok kullanılmalıdır. Sosyal Bilgiler dersi programındaki duyuşsal hedefler; programda yapılan incelemeler ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler neticesinde, mevcut durumda yetersiz olup bu hedefler günlük yaşamın gereklerine cevap verecek seviyede uygun hâle getirilmelidir. Sosyal Bilgiler dersi programında, daha çok bilişsel etkinliklere yer verilmiş olup duyuşsal ve psikomotor etkinliklere gerekli önem verilmemiştir. Programda, duyuşsal ve psikomotor etkinliklere daha çok önem verilmesi gereklidir. Öğretmenler ise derste, öğrenmenin daha anlamlı ve kalıcı olması için öğrenme stratejilerini etkin olarak kullanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Davranış, Öğretim, Duyuşsal Hedef, İlköğretim
Şizofreni hastalarına verilen psikososyal beceri eğitiminin hastaların işlevsel iyileşme düzeylerine etkisi
Bu araştırma, şizofreni hastalarına verilen psikososyal beceri eğitiminin hastaların işlevsel iyileşme düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla ön test-son test kontrol gruplu yarı deneme modeli olarak planlanmış ve yapılmıştır. Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi polikliniklerinde araştırmanın yapıldığı tarihlerde DSM-IV tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış, ayaktan takip ve tedavisi yapılan, tüm hastalar araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise araştırma kriterlerine uyan 50 deney ve 50 kontrol grubu hastası olmak üzere toplam 100 hasta oluşturmuştur. Veriler, 20 Eylül 2010- 21 Mart 2011 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu ile Şizofreni Hastalarında İşlevsel İyileşme Ölçeği (ŞİLÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesine yüzdelik, aritmetik ortalama ve standart sapma, yates düzeltmeli ki-kare analizi, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubundaki hastaların %68'ini erkek hastalar, %32'sini kadın hastalar oluşturmaktadır. Deney grubundaki hastaların %52'si, kontrol grubundaki hastaların ise %62'sini 36 yaş ve üzeri hastalar oluşturmaktadır. Deney grubunda ön test ŞİLÖ toplam puan ortalaması 49.00 ± 10.91, son test puan ortalaması ki 58.02 ± 9.96 olduğu ve gruplar arasındaki farkın ileri düzeyde önemli olduğu (p<0.001), kontrol grubunda ön test ŞİLÖ toplam puan ortalaması 50.30 ± 10.47, son test puan ortalaması 51.46 ± 10.00 olduğu ve gruplar arasındaki farkın önemli olduğu (p<0.05) bulunmuştur. Son testte kontrol grubundaki puan artışı 1.39 iken deney grubunda bu fark 9.02 puandır. Son testte deney ve kontrol grubu arasındaki fark karşılaştırıldığında, deney grubundaki artışın istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Sonuç olarak, çalışmamızda uygulanan psikososyal beceri eğitiminin şizofreni hastalarında işlevsel iyileşme düzeyini artırmada etkili olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: İşlevsel İyileşme Düzeyi, Psikososyal Beceri Eğitimi, Şizofreni
Akran aracılığıyla verilen sosyal beceri eğitimi programının ilköğretim ikinci kademedeki öğrencilerin saldırganlık düzeylerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, akran aracılı sosyal beceri eğitimi programının ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin saldırganlık düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırma ön test ? son test tek gruplu yarı deneysel bir çalışma modeline göre düzenlenmiştir. Araştırmanın evrenini Kahramanmaraş merkezindeki bir ilköğretim okuluna devam eden 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Ön test uygulanan 297 öğrenciden saldırganlık puanları yüksek olan 56 öğrenci seçilmiştir. Bunların 28 tanesi kız, 28 tanesi erkek öğrencidir. Okuldan gönüllü ve akran yardımcısı olabilecek özellikleri taşıyan 11tane de 8. sınıf öğrenci seçilmiştir. Bunlara 8 hafta süren ve her oturumu 1,5 saat süren sosyal beceri eğitimi verilmiştir. Öğrencilerin saldırganlık düzeylerini belirlemek için Kocatürk (1982)'ün ?Saldırganlık Envanteri?nden yararlanarak Tuzgöl (1998) tarafından geliştirilen, ?Saldırganlık Ölçeği? kullanılmıştır. Ayrıca, çalışmaya katılan öğrencilerin demografik bazı değişkenlerine ulaşmak için araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. 56 öğrenci 11 gruba ayrılmış ve akran rehberi olan 11 öğrenci bunlara sosyal beceri eğitimini vermiştir. Eğitimden sonra da son test uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 15 kullanılmıştır. Aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. Yapılan uygulamanın istatistiksel sonuçlarına bakıldığında, akranlar aracılığıyla verilen sosyal beceri eğitim programının öğrencilerin saldırganlık düzeylerini azaltmada etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin cinsiyetleri, öğrencilerin saldırganlık düzeylerinde farklılığa sebep olurken, anne baba medeni durumu, anne-baba eğitim durumu, kardeş sayısı, doğum sırası, oturdukları konut türü ve ailenin aylık gelirine göre öğrencilerin saldırganlık puanlarının farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır.Anahtar kelimeler: Saldırganlık, Sosyal Beceri Eğitimi Programı, Akran Eğitimi, Akran Rehberliği, Akran Yardımcılığı, İlköğretim ikinci Kademe Öğrencileri
Sosyal becerilerin öğretimine ve sosyal becerilerin öğretiminde karşılaşılan güçlüklere yönelik öğretmen görüşleri
Betimsel nitelikte olan bu araştırma ile ilkokul 1., 2. ve 3. sınıf öğretmenlerinin kendi görüş ve tecrübelerine dayalı olarak sosyal beceri tanımını ele almak, ilkokul öğrencilerine kazandırılması gereken sosyal becerileri saptamak, beceri öğretim sürecinde kullandıkları yöntem ve teknikler ile yaşadıkları güçlükleri belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2018 – 2019 eğitim öğretim yılı güz döneminde Elazığ il merkezinde bulunan ilkokullar arasından tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen 11 kurumda görevli, 1. 2. ve 3. sınıfları okutan 50 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak katılımcılar hakkında bazı bilgileri edinebilmek için araştırmacı tarafından hazırlanan Genel Bilgi Formu ile sosyal becerilere dönük öğretmen görüşlerinin belirlendiği Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmanın verileri içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda sosyal beceri kavramının en çok, kişilerarası iletişim kurma ve topluma uyum sağlama açısından tanımlandığı; kendini ifade etme, iletişim kurma, problem çözme, toplumsal sorumluluk ve yardımlaşma gibi becerilerin öğretmenlerce en çok vurgulanan ve kazandırılması hedeflenen beceriler olduğu; beceri öğretim sürecinde sözlü anlatım, drama, model olma, yaparak yaşayarak öğrenme, soru cevap ve gösterip yaptırma gibi yöntemlerin daha çok kullanıldığı ve yine bu süreçte aile ve çevreden, öğretmenden, öğrenciden, okulun fiziki yapısından, zamandan ve okulun fiziki yapısından kaynaklı sorunlar yaşandığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İlkokul, sosyal beceri, yöntem, teknik.
10-12 yaş grubu ilköğretim öğrencilerinin sosyal beceri düzeyleri üzerine eğitsel oyunların etkisi
Araştırmada; Ankara İli, Elmadağ İlçesi?nde bulunan Namık Kemal İlköğretim Okulu 10,11,12, yaş öğrencilerinin; Beden Eğitimi Dersine (kontrol grubu) ilaveten 10 hafta süreyle, haftada en az beş (5) farklı eğitsel oyun (deney grubu) uygulamasının, ilk ve son testlerle, sosyal beceri düzeylerine etkisinin olup olmadığını incelenmiştir. Çalışmaya 150 (kız-erkek) öğrenci katılmıştır. Araştırmada anket yöntemiyle ?Sosyal beceri ölçeği? uygulanmış, Verilerin analizinde SPSS (Statistic Packets For Social Sciences ) bilgisayar paket programıkullanılmış, Ortalama, Standart Sapma ve t-Testi teknikleri kullanılmıştır. Dördüncü sınıf on (10) yaş deney(20) ve kontrol (20) gruplarının ön test sonuçları (46.300±10.921-42.200±6.469, t(38) 1.444, p= 0.157> 0.05) arasında bir fark bulunmaz iken, son test sonuçları (74.050±5.206-47.100±7.839, t (38) = 12.807, p=0.000 < 0.05) deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney grubu ön test- son test puanlarıarasında (46.300±10.921-74.050±5.206, t (19) = -10.339, p= 0.000< 0.05) istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilirken; kontrol grubunda (42.200±6.469-47.100±7.839, t (19) = -3,647, p= 0.002< 0.05) son test lehine anlamlı bir fark tespit edilmiştir.Beşinci sınıf on bir (11) yaş deney(30) ve kontrol (30) gruplarının ön test sonuçları (49.266±8.689-45.600±6.430, t (58) = 1.858, p=0.068 > 0.05) arasında bir fark bulunmaz iken, son test sonuçları (73.033±4.859-47.233±5.525, t (58) = 19.204, p= 0.000< 0.05) deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney grubu ön test- son test puanlarıarasında (49.267±8.686-73.033±4.859, t (29) = -14.921, p= 0.000< 0.05) istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilirken; kontrol grubunun ön test ? son test puanları arasında (45.600±6.430 - 47.233±5.525, t (29) = -1.669, p = 0.106> 0.05) anlamlı bir fark bulunmamıştır. Altıncı sınıf on iki (12) yaş deney(25) ve kontrol (25) gruplarının ön test sonuçları (50.440±9.946-49.920±6.788, t (48) = 0.216, p=0.830 > 0.05) arasında bir fark bulunmaz iken, son test sonuçlarında (73.880±6.260-50.560±6.494, t (48) = 12.926, p= 0,000< 0.05) deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney grubu ön test- son test puanları arasında (50.440±9.946-73.880±6.260, t (24) = -15.005, p= 0.00< 0.05) istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilirken; kontrol grubunun ön test ? son test puanları arasında v(49.920±6.788- 50.560±6.494, t (24) = -0.548, p= 0.589 > 0.05) anlamlı bir fark bulunmamıştır.Araştırmaya katılan deney ve kontrol grubu öğrencileri cinsiyet açısından incelendiğinde; kız öğrencilerin ön test sonuçları (48,7778±9,79538-45,6316±7,56386, t (81)= 1,614, p= 0,110 > 0,05) arasında bir fark bulunmaz iken, son test sonuçlarında (73,3333±5,76825-48,1316±6,56020, t (81) = 18,622, p= 0,000 < 0,05) deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney ve kontrol grubu öğrencileri cinsiyet açısından incelendiğinde erkek öğrencilerin ön test sonuçları (49,0000±9,83309-46,6486±6,75038, t (65) = 1,157, p= 0,251 > 0,05) arasında bir fark bulunmaz iken, son test sonuçlarında (73,9667±4,85999-48,4865±6,79306, t (65) = 17,262, p= 0,000 < 0,05) deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney grubu öğrencileri cinsiyet açısından incelendiğinde kız ve erkek öğrencilerinön test sonuçları (48,7778±9,79538-49,0000±9,83309, t (73) = -0,096, p= 0,924 > 0,05), son test sonuçlarında (73,3333±5,76825-73,9667±4,85999, t (73) = -0,495, p= 0,622 > 0,05) olarak aralarında herhangi bir farklılık tespit edilememiştir. Kontrol grubu öğrencileri cinsiyet açısından incelendiğinde kız ve erkek öğrencilerinön test sonuçları (45,6316±7,56386-46,6486±6,75038, t (73) = -0,614, p= 0,541> 0,05), son test sonuçlarında (48,1316±6,56020-48,4865±6,79306, t (73) = -0,230, p= 0,819> 0,05) olarak aralarında herhangi bir farklılık tespit edilememiştir. Sonuç Olarak; İlköğretimde okuyan, dördüncü (10 yaş), beşinci (11yaş) ve altıncı (12 yaş) sınıf öğrencilerinden; toplamda 75 kız ve 75 erkek öğrenciyle yapılan çalışma sonucunda, Beden Eğitimi Dersine ilaveten eğitsel oyun oynayan deney grubu öğrencilerinin; sadece Beden eğitimi dersi alan kontrol grubu öğrencilerine göre sosyal beceri seviyelerinde anlamlı artış tespit edilmiştir. Sonuçların değerlendirilmesinde Eğitsel oyunların sosyal beceri üzerine etkilerinin cinsiyet farklılığında değişiklik göstermediği kanaatine varılmıştır. Buradan eğitsel oyunların cinsiyet faktörü gözetmeksizin sosyal beceriyi geliştirdiği söylenebilir
Türkiye olimpik hazırlık merkezi, sporcu eğitim merkezi ve bireysel lisanslı faal sporcuların sosyal beceri düzeylerinin incelenmesi
Araştırmanın amacı, Gaziantep ilinde elit seviyede spor yapan Türkiye Olimpik Hazırlık Merkezi (TOHM) ve Sporcu Eğitim Merkezi (SEM) sporcuları ile bireysel lisansa sahip faal sporcuların sosyal beceri düzeylerinde, çeşitli değişkenlere göre farklılaşmanın olup olmadığının belirlenmesidir. Araştırmanın evreni; 2018-2019 eğitim öğretim yılında Gaziantep ilinde elit seviyede spor faaliyetlerini yürüten atletizm, taekwondo, güreş, halter ve diğer branşlarda kayıtlı toplam 3478 sporcudan oluşmaktadır. Örneklemi Gaziantep ilinde elit seviyede faaliyet gösteren TOHM ve SEM'de kayıtlı 114 sporcu ile bireysel olarak spor yapan 130 faal sporcudan oluşmaktadır. Bu sporcuların 32 si halter, 38'i atletizm, 15'i Taekwondo, 52'si Güreş ve 107 'si de diğer branşlardan olmak üzere toplamda 244 kişiden oluşmaktadır. Araştırmamızda veri toplama aracı olarak bazı değişkenleri kapsayan kişisel bilgi formu (cinsiyet, yaş, spor branşı, TOHM veya SEM sporcusu olup olmama durumu, spor yılı ve aylık maddi gelir) ve sosyal becerileri ölçmek için Riggio (1989) tarafından geliştirilen "Sosyal Beceri Envanteri (SBE)" kullanılmıştır. Verilerin analizi yapılırken SPSS 22 istatistik programı kullanılmıştır. Anlamlılık seviyesi olarak 'p<0.05' belirlenmiştir. Gruplar arası ikili karşılaştırmalarda t- testi, ikiden fazla karşılaştırmalarda Anova Testi uygulanmıştır. Araştırma bulgularımızda sporcuların sosyal beceri envanteri alt boyutları incelendiğinde ölçeğin genelinde cinsiyet değişkenine göre (71 kız - 173 erkek) kızların lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Spor branşı değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılık olduğu tespit edilmiştir. 'TOHM veya SEM Sporcusu musun?' Sorusuna göre farklılığın sonuçları incelendiğinde, 114 kişinin 'evet', 130 kişinin 'hayır' yanıtını verdiği tespit edilmiştir. 'Hayır' yanıtı veren sporcuların lehine sosyal becerilerinde anlamlı düzeyde bir fark olduğu tespit edilmiştir. Sosyal beceri düzeyi alt boyutlarından yaş, spor yapma yılı, aylık maddi gelir değişkenine göre ise anlamlı düzeyde bir farklılaşma olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak kız sporcuların sosyal becerilerinin erkek sporculara göre daha gelişmiş olduğu; branş değişkenine göre güreş ve atletizm branşındaki sporcuların sosyal becerilerinin diğer branşlara oranla daha yüksek olduğu görülmüştür. Bireysel lisanslı aktif sporcuların ise sosyal becerilerinin, TOHM ve SEM sporcularına göre daha yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Literatürde sosyal beceri düzeyi ile ilgili çalışmaların olup da TOHM ve SEM sporcularının, bireysel lisanslı faal sporcularla karşılaştırıldığı çalışmaların olmaması, çalışmamızın önem arz eden bir tarafını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Beceri, Olimpik Merkez, Bireysel Lisanlı Faal Sporcular, Spor
Dalcroze öğretim yöntemi ile yapılan okul öncesi müzik eğitiminin öğrencilerin sosyal beceri gelişimine etkileri
Bu araştırmanın amacı, Dalcroze öğretim yöntemi ile yapılan okul öncesi müzik eğitiminin, öğrencilerin sosyal beceri gelişimine etkilerinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ilinde bulunan MEB bağlı özel bir anaokulunda öğrenim gören 4-6 yaş grubu öğrencileri arasından deney ve kontrol grupları için rastgele seçilen 40 kişi oluşturmuştur. Araştırmada Avcıoğlu (2005) tarafından geliştirilen "Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği (4-6 yaş)" 40 öğrencinin her biri için müzik eğitimi öncesi ve sonrasında çocukların okul öncesi öğretmenleri tarafından doldurulmuştur. Çalışmanın deneysel işlem süreci 8 hafta sürmüş ve ders etkinlikleri haftada 2 kez 30 dakikalık Dalcroze öğretim yöntemi kullanılarak kamera ile kayıt altına alınmıştır. Dalcroze öğretim yöntemi ile okul öncesi müzik, hareket ve dans eğitimi verilmiştir. Kontrol grubunu oluşturan öğrencilere geleneksel müzik eğitimi verilmiştir. Tüm çalışmaların sonunda, deney ve kontrol grupları için son testler uygulanmıştır. Elde edilen verilerin işlenmesi sonucunda; Dalcroze öğretim yöntemi ile verilen okul öncesi müzik eğitiminin, bu eğitimin geleneksel verildiği okul öncesi 4-6 yaş grubu çocuklara göre "Kişilerarası İletişim, Kızgınlık Davranışlarını Kontrol Etme ve Değişikliklere Uyum Sağlama, Sözel Açıklama, Dinleme, Görev Tamamlama ve Sonuçları Kabul Etme" sosyal becerilerinin daha fazla geliştiği saptanmış ve elde edilen sonuçlara dayanarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Bu araştırma; deneysel bir çalışma olması bakımından, Dalcroze öğretim yöntemi kullanılarak verilecek olan müzik eğitiminin öğrencilerin sosyal becerilerine etkisini belirlemesi bakımından önem taşımaktadır.
İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin medya okuryazarlığı ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Bu araştırmada; ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin medya okuryazarlık düzeyleri ile sosyal beceri düzeylerinin çeşitli değişkenler göz önünde bulundurularak ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaca bağlı olarak, ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin medya okuryazarlık düzeylerinin ve sosyal beceri düzeylerinin, cinsiyete, öğrenim gördüğü okula, evde bilgisayar sahibi olma durumuna, bilgisayarı kullanma süresine, evde TV sahibi olma durumuna, gün içinde TV izleme süresine, internete bağlanma durumuna ve internete bağlanma süresine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği ile medya okuryazarlık düzeyleri ve sosyal beceri düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığı sorularına da cevap aranmıştır.Araştırma, genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli özelliğine sahiptir. Araştırmanın çalışma gurubunu Elazığ il merkezinde bulunan beş farklı eğitim bölgesinden seçilmiş okullarda öğrenim gören sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu okulların seçiminde bölgenin ekonomik koşulları ve aile profilleri göz önünde bulundurulmuştur. Çalışma gurubunu seçilen okullarda öğrenim gören 947 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır.Araştırmada öğrenci görüşlerinin alınması için Karaman ve Karataş (2009) tarafından geliştirilen ?Medya Okuryazarlık Düzey Belirleme Ölçeği? ve Riggio tarafından 1989 yılında geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması 2004 yılında Galip Yüksel tarafından yapılan ?Sosyal Beceri Envanteri? adında iki farklı değerlendirme ölçeği kullanılmıştır.Araştırmanın sonucunda sosyal beceri düzeyi ile medya okuryazarlık düzeyi arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Alt boyutlara göre ilişkiye bakıldığında ise; bazı alt boyutlarda ilişki olduğu görülmektedir, fakat bu ilişki çok zayıf bir ilişkidir. Öğrencilerin cinsiyetinin medya okuryazarlık düzeyinde anlamlı bir fark oluşturmadığı, ancak sosyal beceri düzeyinde anlamlı bir fark oluşturduğu ve kız öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Öğrencilerin öğrenim gördükleri okulun medya okuryazarlık düzeyini de sosyal beceri düzeyini de etkilemediği görülmektedir. Bu sonuçların yanı sıra TV sahibi olma, TV izleme süresi ve internet kullanma süresi de medya okuryazarlık düzeyinde anlamlı bir fark oluşturmamıştır. Bu sonuç beklenmedik bir sonuçtur. Ancak bilgisayar sahibi olma ve internete bağlanma yerine göre anlamlı bir farka rastlanmıştır. En yüksek medya okuryazarlık düzeyine sahip öğrencileri evlerinden internete bağlananların oluşturduğu görülmektedir. İnternet kullanma süresine göre bakıldığında ise sosyal beceri düzeylerinde anlamlı bir farka rastlanmıştır. En yüksek sosyal beceri düzeyine sahip öğrencileri gün içinde hiç internet kullanmayan öğrenciler oluşturmaktadır.
Sosyal beceri eğitimininin erbaş ve erlerin sosyal beceir düzeyine etkisi
Bu araştırmanın amacı grupla sosyal beceri eğitiminin farklı sosyal beceri düzeylerine sahip erbaş ve erlerin sosyal beceri düzeyine etkisinin incelenmesidir.Araştırmanın çalışma grubunu, Türk Silahlı Kuvvetleri emrinde görev yapan 217 erbaş ve er oluşturmuştur. Bu araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılmış olup, erbaş ve erlerin sosyal beceri düzeylerini ölçmek için Yüksel (1997) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Kendini Tanımlama Envanteri kullanılmıştır.Araştırmada deney grubunda yer alan erbaş ve erlere dokuz hafta boyunca, haftada bir buçuk saatlik süre ile araştırmacı tarafından geliştirilen sosyal beceri eğitimi programı uygulanırken, kontrol grubuna hiçbir etkinlik yapılmamıştır.Deney ve kontrol grubunun sosyal beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek için t testi, toplanan verilerin hesaplanmasında ise SPSS 13.0 for Windows (sosyal bilimler için istatistik programı) kullanılmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen sonuçlar; deney grubunun öntest ve sontest puanları arasında anlamlı düzeyde farklılık olduğunu (p>.001), kontrol grubunun öntest ve sontest puanları arasında da anlamlı düzeyde farklılık olduğunu (p<.01) göstermiştir. Diğer taraftan, deney ve kontrol grubunun sontest sosyal beceri puanları arasında ise anlamlı düzeyde farklılık olmadığı (p>.05) bulunmuştur.Elde edilen bu bulgular, sosyal beceri eğitiminin erbaş ve erlerin sosyal beceri düzeylerinin artmasında anlamlı bir etkisi olmadığını göstermektedir. Bu sonuç beklentilere pek uygun düşmemektedir.
Zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere sosyal becerilerin kazandırılmasında doğrudan öğretim ve bilişsel süreç yaklaşımları ile yapılan öğretimin etkililiklerinin ve verimliliklerinin karşılaştırılması
Bu araştırmanın amacı, zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere sosyal becerilerin kazandırılmasında, doğrudan öğretim ve bilişsel süreç yaklaşımıyla yapılan öğretimin etkililiklerinin farklılaşıp farklılaşmadığını ve hangi işlem süreci ile yapılan öğretimin daha verimli olduğunu araştırmaktır.Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden, uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır.Araştırmanın deneklerini, zihinsel yetersizlikten etkilenmiş 11 yaşında bir kız ve 13 yaşında bir erkek öğrenci oluşturmuştur.Araştırma verilerinin toplanabilmesi için, öğretmen görüşme formu, sosyal beceri kontrol listesi, ölçüt bağımlı ölçü araçları ve doğrudan öğretim ve bilişsel süreç yaklaşımlarıyla öğretim yapılırken öğretimde ilerlemelerin kaydedileceği kayıt çizelgeleri, verimlilik formu, uygulama güvenirliği formu ve sosyal geçerlilik formu geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Doğrudan öğretim ve bilişsel süreç yaklaşımlarıyla öğretim yapabilmek için öğretim planları hazırlanmış ve araştırmacı tarafından uygulanmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulara göre, doğrudan öğretim yaklaşımının bir no'lu deneğe sosyal becerilerin kazandırılmasında bilişsel süreç yaklaşımına göre daha etkili olduğu izlenimi edinilirken; doğrudan öğretim ve bilişsel süreç yaklaşımıyla yapılan öğretimin iki no' lu deneğe sosyal becerilerin kazandırılmasında benzer etkililikte olduğu izlenimi edinilmektedir. Deneklere, sosyal becerilerin kazandırılmasında, toplam öğretim süresi ve yanlış tepki sayısı açısından doğrudan öğretim yaklaşımının, bilişsel süreç yaklaşımına göre daha verimli olduğu izlenimi edinilmektedir. Doğrudan öğretim ve bilişsel süreç yaklaşımlarının, kazanılan sosyal becerilerin öğretiminden 5 ve 35 gün sonra sürdürmeleri ve farklı ortam, araç?gereç ve kişiye genellenebilirliği açısından farklılık göstermediği izlenimi edinilmektedir.