Yönetim bilişim sistemleri
Bu konu başlığı altında 65 tez
Yükseköğretim kurumlarının büyük veriye hazırlığı
Bu çalışmanın amacı Türk yükseköğretiminde büyük veri ve analitik sistemlerin kullanımının önemini vurgulamak ve üniversitelerin bu teknolojiye hangi seviyede hazır olduğunu tespit etmektir. Büyük veri, alışılagelmiş veri tabanı sistemlerinin sınırlarını aşan hacim, çeşitlilik ve hız bakımından büyük ve karmaşık veri kümelerini ifade etmektedir. Büyük veri analitiği ise bu verilerden anlamlı iç görüler elde etme ve yöneticilere anlamlı desenleri sunma sürecini tanımlamaktadır. Çalışmada, yükseköğretimdeki yöneticilerin büyük veri teknolojilerini kullanarak karar verme süreçlerini nasıl iyileştirebileceklerini ve kurumlarına nasıl pozitif değer katabileceği araştırılmaktadır. Büyük veri teknolojileri üniversitelerin devasa veri kümelerinden anlamlı bilgiler çıkararak bu bilgileri kurumsal stratejilere entegre etmelerini sağlar. Bu sayede yöneticiler daha bilinçli kararlar alarak rekabet avantajı elde edebilirler. Yükseköğretim kurumları, araştırma süreçlerini geliştirip öğrencilere sundukları hizmetleri genişletebilir ve eğitim süreçlerini optimize edebilirler. Araştırmanın yönteminde Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının büyük veriye hazırlık düzeyleri; liderlik, yetenek yönetimi, yazılım teknolojisi, veriye dayalı karar verme ve veriye dayalı kurum kültürü gibi faktörler üzerinden değerlendirilmiştir. Kapsam geçerliliği için bilişim uzmanları ve akademisyenlerle mülakatlar yapılmıştır. Anket çalışması, 129 devlet üniversitesi, 74 vakıf üniversitesi ve 4 vakıf meslek yüksekokulundaki bilgi işlem çalışanlarına uygulanmış ve 164 katılımcıdan veri toplanmıştır. Bulgular, dijital dönüşüm ve veriye dayalı kurum kültürünün büyük veriye hazırlık üzerinde önemli etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca yüksek dijitalleşme seviyesine sahip üniversitelerin daha gelişmiş büyük veri hazırlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, büyük veri analitiği, yükseköğretim kurumlarının öğrencilere daha iyi hizmetler sunmasını sağlarken, başarılı uygulamalar için uygun yazılım altyapısı, kurum kültürü ve yeteneklerin oluşturulması gerekmektedir.
Turizm işletmelerinin uyguladığı rekabet stratejilerinin performansa etkisinde bilişim teknolojilerinin rolü: Konaklama sektöründe bir araştırma
Teknolojik yeniliklerle birlikte işletmeler faaliyet süreçlerinde en iyiye erişmek amacıyla bilişim teknolojilerinden faydalanmaya başlamışlardır. Tüm iş modelleri bu kapsamda önemli dönüşümlerden geçmektedir. Bu yenilikler diğer tüm alanlarda olduğu gibi turizm alanında da yeni ihtiyaçların ve hizmetlerin ortaya çıkmasını sağlamakta ve işletmeler arası rekabeti güçlendirmektedir. İşletmeler arası rekabette, rekabet üstünlüğünün sağlanması rekabet stratejileri ve teknoloji stratejilerinin bütünsel yönetimini gerekli kılmaktadır. Modern strateji araştırmaları, işletmelerin rekabet avantajı elde etmelerinde kaynak temelli teoriye ve endüstriyel örgüt teorisi ile kaynak temelli teorinin birlikte yürütülmesine odaklanmaya başlamıştır. Turizm literatüründe bilişim teknolojilerinin kullanımına ilişkin çeşitli araştırmalar bulunmakla birlikte, rekabet stratejilerinin (endüstriyel örgüt teorisi) işletme performansına etkisinde bilişim teknolojileri yeteneklerinin (kaynak temelli teori) ilişkisini inceleyen araştırmaların sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Buradan hareketle çalışmada turizmde faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin uyguladığı rekabet stratejilerinin işletme performansına etkisinde bilişim teknolojilerinin aracılık rolünün belirlenebilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında işletmelerde Porter'ın rekabet stratejileri (maliyet liderliği, farklılaştırma ve odaklanma), bilişim teknolojileri yetenekleri ve performans değişkenlerinden oluşan bir model oluşturulmuştur. Hipotez testleri için ihtiyaç duyulan verilerin toplandığı araştırma örneklemi Antalya'da faaliyet gösteren konaklama işletmelerinde görev yapan 504 yöneticiden oluşmaktadır. Nicel araştırma yaklaşımlarından ve anket tekniğinden yararlanılan araştırmada ölçeklerin geçerlik ve güvenirliği için Cronbach's Alpha güvenirlik analizi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiş ve doğrulanan yapı yapısal eşitlik modellemesi prosedürüyle test edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, işletmelerin uyguladığı rekabet stratejilerinin işletme performansına etkisinde bilişim teknolojilerinin kısmi aracılık rolü bulunduğu doğrulanmıştır. Sonuç olarak, araştırma kapsamında gerçekleştirilen literatür araştırması ve elde edilen verilerin analizleri çerçevesinde turizm işletmelerine ve akademiye katkı sağlayacağı düşünülen öneriler sunulmuştur.
Dijitalleşmenin örgüt kültürüne etkisi: Bir alan araştırması
Teknolojideki gelişmenin bir sonucu olarak kamu yönetiminde bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygın olarak kullanıldığı e-Devlet temelinde bir dönüşüm yaşanmaya başlamıştır. E-Devlet yaklaşımı kamu hizmetlerinin dijital alanlarda daha hızlı bir şekilde yürütülmesini sağlarken, aynı zamanda idareler, vatandaşlar ve diğer hizmet alıcılarının karşılıklı iletişim kurmasını kolaylaştırmaktadır. Türkiye'de kurumsal faaliyetlerde ve kamu hizmeti sunumunda dijital alana özgü yeni nesil teknolojilerin kullanılmaya başlaması, idarelerde yerleşik örgüt kültürünü de değişime zorlamaktadır. Bu çalışmada kamu yönetiminde yaşanan dijital dönüşümün örgüt kültürüne yansıması, dijital teknolojilerin kullanılması ve bunun sonuçlarının kamu çalışanlarının yapısal olarak örgüt kültürü ve örgüt kültürünün taşıyıcı ve sembolik öğelerine yönelik algı ve tutumlarına etkisi boyutuyla araştırılmıştır. Bu kapsamda araştırma örnekleminin seçildiği Bakanlık düzeyindeki kamu idaresinin merkez ve taşra teşkilatında görevli toplam 1.090 kamu çalışanından anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Anket çalışması için Denison örgüt kültürü modeli ölçeği ve örgüt kültürünün temel taşıyıcı ve sembolik öğelerine ilişkin genel bir ölçek kullanılmıştır. Analizler sonucunda, kamu çalışanlarının dijital ortamda günlük aktif olarak geçirdiği sürelerin yapısal olarak örgüt kültürünün katılım ve misyon boyutları ile örgüt kültürünün taşıyıcı ve sembolik öğeleri üzerindeki çalışan algısını pozitif yönde etkilediği, yüz-yüze iletişimin azalmasının somut kültür öğelerinin algılanması üzerindeki etkisinin negatif yönlü olduğu, teknolojik dönüşümü benimseme düzeyi ve görevin teknolojiye bağımlılığının her iki ölçek için anlamlı bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular Tez çalışmasının temel hipotezini desteklemektedir. Bu çalışma kültürel normların ve sembolik kültür öğelerinin dijital çalışma alanlarına da aktarılabildiği, örgüt içi iletişimde dijital iletişim ve yüz-yüze iletişimden oluşan hibrit bir iletişim modelinin geliştiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler Kamu Yönetimi, e-Devlet, Dijital Dönüşüm, Örgüt Kültürü, Çalışan Algısı
Muhasebe bilgi sisteminin küçük ve orta boy işletmeler üzerindeki etkisi: Irak-Kürdistan bölgesinde bir araştırma
Günümüzde küçük ve orta boy işletmeler ulusal ekonomileri içerisinde oldukça çok büyük bir öneme sahiptir. Aynı şekilde Irak - Kürdistan Bölgesinde de şirketlerin yaklaşık yüzde 97,8'i küçük ve orta boy işletmelerden oluşmaktadır. Bu oran göz önünde bulundurulduğunda KOBİ'lerin ekonomiye katkısının büyük olduğu açıktır. Bu sebeple KOBİ'lerin etkin bir şekilde yönetilmesi oldukça önemlidir. Ayrıca yoğun rekabet şartları altında faaliyet gösteren işletmelerde, yöneticiler ancak muhasebeden ve diğer bilgi sisteminden sağlanan bilgiler sayesinde etkin bir yönetim gerçekleştirebilirler. Bu çalışmada Irak - Kürdistan Bölgesinin Dohuk ilinde faaliyet gösteren küçük ve orta boy işletmelerin muhasebe bilgi sisteminden ne derece faydalandığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla bir anket çalışması hazırlanarak KOBİ yöneticilerinin ve işletmelerin sahiplerinin muhasebe bilgi sisteminden ne ölçüde faydalandığını, mevcut sistemlerin yönetici ve işletme sahipleri beklentilerini karşılayıp karşılamadığı ortaya konulmuştur. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci ve ikinci bölümde Giriş, Muhasebe, Bilgi Sistemleri ve Alt Bilgi Sistemleri, KOBİ gibi genel kavramlar açıklanmaya çalışmıştır. Üçüncü bölümde Muhasebe Bilgi Sistemleri ile ilgili detaylı bilgilere yer verilmiştir. İki ve üç bölümde teorik bilgilere yer verdikten sonra, dördüncü bölümde MBS'inin Dohuk ilindeki KOBİ'lerde kullanılma oranını ve işletmelere getirdiği avantajları ve dezavantajları hazırlanan bir anket çalışması ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Anket verileri SPSS, 21 programı ile analiz edilmiştir. Anket analiz sonuçları yorumlanarak önerilerde bulunulmuştur. Beşinci bölünde sonuç ve önerilerden bahsedilmektedir.
Oyunlaştırmayla zenginleştirilmiş bilgi okuryazarlığı hibrit eğitiminin öğrenci başarısına etkisi
Teknolojik gelişmelerle birlikte Z kuşağı öğrencilerinin hızla değişen öğrenme davranışları, öğrenme ortamlarında ve eğitim yöntemlerinde değişikliğe gidilmesini gerekli kılmıştır. Yeni nesil öğrencilerin öğrenme davranışlarına uygun eğitim ve öğretim programları ve yöntemler tasarlamak, öğrencilerin beklentilerinin karşılanması ve motivasyonlarının sağlanması ile mümkün olmaktadır. Dersin öğrenme çıktılarına ulaşılmasında öğrenme etkinliğinin daha verimli ve öğrenci odaklı geçmesini sağlayan yenilikçi yöntemlerden biri oyunlaştırmadır. Bu çalışma kapsamında oyunlaştırmayla zenginleştirilmiş hibrit Bilgi Okuryazarlığı (BOY) Dersinin öğrencilerin başarım durumu üzerindeki etkisini belirlemek ve derslerin oyunlaştırılmasına yönelik algı ve motivasyonlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Literatürdeki mevcut BOY eğitim ve öğretim programları, müfredatlar ve oyunlara dayanarak oyunlaştırılmış BOY programı tasarlanmıştır. BOY programının içeriği yedi farklı modül olarak hazırlanmıştır. Bu kapsamda, ŞARLOT Kütüphanede İşbaşında BOY oyunu ve animasyon videoları hazırlanmıştır. Oyunlaştırılmış BOY programının yanı sıra, geleneksel BOY programı da tasarlanmıştır. Uygulama, 2020-2021 akademik yılının güz döneminde Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri bölümünde ikinci sınıf öğrencileri ile 13 hafta boyunca gerçekleştirilmiştir. Deney grubu kapsamında 21 öğrenci, kontrol grubu kapsamında da 22 öğrenci olmak üzere toplamda 43 öğrenci çalışmaya katılım sağlamıştır. Deney grubuna oyunlaştırma ile zenginleştirilmiş hibrit eğitim yöntemleri uygulanırken, kontrol grubuna geleneksel eğitim yöntemleri uygulanmıştır. Eğitimin başarım üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla eğitim öncesinde ve eğitim sonrasında öğrencilere ön test ve son test uygulanmıştır. Ön test ve son test sonuçları oyunlaştırma ile zenginleştirilmiş hibrit eğitim alan deney grubunun yüksek düzeyde başarım sergilediğini göstermektedir. Bu durumun oyunlaştırılma ile zenginleştirilmiş hibrit program kapsamında oyun ve animasyon videoları ile pekiştirmenin sağlanmasıyla ilgili olduğu düşünülmektedir. Bulgular geleneksel eğitim yöntemlerinin oyunlaştırılmış yöntemlerle harmanlanmasının derslerde alınan verimi artıracağını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Oyunlaştırma, Oyunlaştırmayla Zenginleştirilmiş Bilgi Okuryazarlığı Hibrit Eğitimi, Bilgi Okuryazarlığı, Öğrenci Başarısı, Geleneksel Yöntemler, Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümü.
E-ticaret fiyatlandırmasında yapay zeka ve veri madenciliğine dayalı sistem önerisi
Gelişen dünyada internet hızla gelişmekte ve bunun sonucunda işletmeler internet ortamında mal ve hizmetlerini tüketicilere daha yaygın bir şekilde sunmaktadırlar. Tüketiciler de işletmelerin web sitelerini ziyaret ederek mal ve hizmetlerle ilgili her türlü bilgiyi elde etmektedirler. E-ticaret adı verilen bu ortamda her gün milyarlarca alışveriş hareketi meydana gelmektedir. Ancak çok sayıda ürün alternatifinin olması ve çok sayıda rakip firmanın bu sektörde yer alması; işletmelerin başarı oranlarının çok düşük olmasına yol açmaktadır. Diğer yandan giriş bariyerlerinin de son derece düşük olduğu e-ticaret kollarından biri olan B2C'de geleneksel mağazalara kıyasla internet mağazalarının daha çok başarısız firma örneğine sahip olduğu düşünülmektedir. İşte bu noktada; böyle bir ortamda faaliyet gösterecek firmalar için doğru kararlar alınmasını sağlayacak dinamik araçlara oldukça fazla ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma; B2C girişimcileri için; ürün seçimi, satış yeri seçimi ve fiyatlandırma konusunda yardımcı olacak eş zamanlı bir sistem tasarlanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda 2 aylık bir periyotta Türkiye'nin popüler web sitelerinin vitrinlerinde yer alan 100 farklı ürün seçilmiş ve bir bot yazılarak her bir ürün için 1408 çevrimiçi mağaza arasındaki fiyat rekabeti ile ilgili veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler danışmanlı ve danışmansız öğrenen yapay sinir ağları yöntemleri analiz edilmiş ve analizler sonucunda da sistem önerisi sunulmuştur.
Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin kullanımı
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin dünya çapında yaygın bir şekilde kullanılması siber terörün kapsamını genişletmektedir. Bilgisayar ve internet ağlarının yoğun olarak kullanıldığı ulaşım, enerji yönetimi, hastane yönetimi, milli savunma, finans vb. alanlar ile ilgili faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar siber terörizme açık alanlardır. Faaliyetlerini bu şekilde sürdüren kurumların bilişim sistemlerine erişim sağlayarak, bu kurum/kuruluşların işleyişini aksatmak veya engellemek terör örgütlerinin asıl amacını oluşturmaktadır. Küresel sistem düşünüldüğünde, siber terörizmin tüm devletler için bir tehdit ve risk oluşturduğunu söylemek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin daha etkin kullanımı konusunda ilgili alan uzmanlarıyla görüşmeler yapılarak, bu alanla ilgili ne gibi iyileştirmeler yapılması gerektiğini ortaya koymaya çalışmaktır. Bu amaçla, öncelikle nitel araştırma yöntemlerine dayalı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle veriler toplanmıştır. Alanında uzman yedi akademisyen ile yapılan mülakatlar aracılığıyla, uzmanların Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin kullanımı ile ilgili görüşleri alınmıştır. Görüşleri alınan uzman katılımcıların bilgileri, nitel araştırma yöntemlerinde kullanılabilen Nvivo 12 paket programı ile analiz edilmiş ve bulgular aktarılmıştır. Araştırma bulgularına göre, siber terörizme karşı koymada bilişim teknolojilerinin etkin kullanımı için vurgulanan en önemli konunun bu alana yönelik farkındalığın oluşturulması olduğu tespit edilmiştir. Bu farkındalığın oluşturulmasında ise, eğitim, bilimsel çalışmalar, sivil toplum kuruluşları ve medyanın önemi üzerinde durulmuştur. Son olarak, ülkemizde siber güvenlik alanı ile ilgili çalışmaların yeterli düzeyde olmadığı ve bu alana yönelik çalışmalara ağırlık verilmesi gerektiği sonucu elde edilmiştir. Bu açıdan çalışmanın alana ilgi duyan araştırmacılara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Güvenlik, siber terörizm, siber saldırı, siber güvenlik.
Devlet ve vakıf üniversitelerindeki yönetim bilişim sistemleri bölümlerinin etkinlik analizi: Türkiye örneği
Günümüzün artan rekabet ortamında, bilginin gücü en belirleyici etkenlerdendir. Belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda, yararlı olan bilgiyi kullanarak hızlı ve yerinde kararlar verebilmek, karar vericiler açısından oldukça önemlidir. Yönetim Bilişim sistemleri (YBS); karar vericilere, hızlı ve doğru kararı verebilmesinde yardımcı olur. Bu çalışma, Türkiye'de bulunan devlet ve vakıf üniversitelerindeki YBS bölümlerinin, 2019-2020 eğitim-öğretim dönemi kapsamında, Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılarak, görece etkinlik durumlarının belirlenmesini ve görece etkin olmayan üniversitelerin, referans kümeler dahilinde etkin duruma gelebilmesi için olması gereken çıktı miktarlarının belirlenmesini amaçlamıştır. Bu doğrultuda 3 adet girdi değişkeni (öğrenci sayısı, akademik personel sayısı ve üniversiteye giriş taban puanı) ve 2 adet çıktı değişkeni (mezun öğrenci sayısı ve yayın puanları) belirlenerek, VZA modellerinden çıktı odaklı CCR (girdi minimizasyon eğilimli) ve BCC (çıktı maksimizasyon eğilimli) modeller kullanılmış ve aynı zamanda görece ölçek etkinlik durumları da belirlenmiştir. Çalışma uygulamasında VZA için kullanılan paket programlarından biri olan DEAP (Data Envelopment Analysis Program) Version 2.1 kullanılmış, elde edilen sonuçlar tablolaştırılarak açıklanmıştır. Anahtar kelimeler: Devlet üniversiteleri, etkinlik ölçümü, vakıf üniversiteleri, veri zarflama analizi, yönetim bilişim sistemleri
Yapay zekâya dayalı araç plaka tanıma sistemi
Yapay zekâ insan zekâsına özgü olan düşünme, anlam çıkarma, karar verme, öğrenme ve çözüm üretme becerilerini bilgisayarlara ya da makinelere kazandırabilmektir. Araç plaka tanıma sistemleri genellikle kontrol ve güvenliği sağlamak amacıyla kullanılan sistemlerdir. Bu sistemler yapay zekâ, makine öğrenmesi, yapay sinir ağları, derin öğrenme, görünü işleme gibi yöntemler kullanılarak oluşturulur. Bu çalışmada, yapay zekâ ve görüntü işleme teknikleri kullanılarak araç plakalarını tanımak amaçlanmıştır. Yapılan sistem dikdörtgen boyutunda olan yabancı ve yerli plakalar için geliştirilen bir uygulamadır. Oluşturulan araç plaka tanıma sistemi 3 ana aşamadan oluşmaktadır. İlk aşama olan plaka bölgesinin bulunması aşamasında araç görüntülerine gri seviyeye çevirme, bilateral filtreleme, canny filtreleme ve kontur işlemleri uygulanmıştır. Plaka bölgesinin kesilmesi aşamasında maskeleme yöntemi uygulanmıştır. Son aşama olan plaka karakterlerinin tanınması aşamasında ise kırpılan plaka bölgesindeki karakterler pytesseract algoritması kullanılarak metin haline çevrilmiştir. Sistemin oluşturulması için donanımsal olarak Raspberry Pi 4 tek kart bilgisayar ve yazılımsal olarak Python programlama dili kullanılmıştır. Sistemin ilk iki aşaması %100 oranında üçüncü aşaması ise %91,82 oranında başarılı bulunmuştur. Sistem genel anlamda başarılı bulunmuş ve her aşamanın sonucu görsellerle açıklanmıştır.
Üniversite bilgi işlem yönetici ve çalışanlarının siber güvenlik konusundaki farkındalıkları
Teknolojide yaşanan gelişmeler beraberinde veri yoğunluğunu getirmektedir. Bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmeler verilerin güvenliğinin sağlanması konusuna sebep olmaktadır. Özellikle bankacılık, savunma ve benzer alanların hassasiyeti sebebiyle bilgi işlem dairelerinin siber güvenlik konusunda hassasiyetleri ortadadır. Bu anlamda milyonlarca öğrencinin ve personelin bulunduğu üniversiteler de siber güvenlik konusunda önemli kurumlardır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de siber güvenlik konusunda üniversite bilgi işlem daire başkanlıklarının farkındalıklarının ilgili daire başkanları ve personelleri ile görüşmeler yapılarak, bu alanla ilgili mevcut durum ve yapılması gerekenlere yönelik gereklilikleri ortaya koymaya çalışmaktır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerine dayalı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle veriler toplanmıştır. Alanında uzman bilgi işlem daire başkanları ve personeli ile yapılan mülakatlar aracılığıyla, Türkiye'deki üniversitelerde siber güvenlik konusu ile ilgili görüşleri alınmıştır. Görüşleri alınan daire başkanlarına ait katılımcıların bilgileri, nitel araştırma yöntemlerinde kullanılabilen Nvivo 12 paket programı ile analiz edilmiş ve elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgularına göre, siber güvenlik konusunda üniversitelerde en önemli konunun bu alanda farkındalığın oluşturulması olduğu tespit edilmiş ve farkındalığın artırılmasına yönelik önermelerde bulunulmuştur. Bu açıdan çalışmanın alana ilgi duyan araştırmacılara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Bibliyometrik analiz yöntemi ile Türkiye'nin YBS haritasının incelenmesi
Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS), bilgi teknolojilerinin yönetimsel süreçlerdeki rolünü ve etkilerini inceleyen dinamik bir süreç işleyişine sahip çoklu disiplinlerin beraberliğinden ortaya çıkan bir alandır. Teknolojinin hızlı gelişimi ve iş dünyasında giderek daha merkezi bir rol oynaması, YBS alanındaki akademik araştırmaların da genişlemesine ve çeşitlenmesine neden olmuştur. Bu nedenle, Türkiye'deki YBS araştırmalarının kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi, bu alanın gelişimi ve gelecekteki araştırma eğilimlerinin belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Gelişen ve yenilenen literatürün araştırmacılar ve uygulayıcılar tarafından sistematik bir şekilde anlaşılması ve değerlendirilebilmesi için, bibliyometrik analiz yöntemi, sistematik ve sayısal veriler ışığında akademik gelişimi anlamak ve ilişkisel bağlantıları ortaya koymak için önemli bir araçtır. Tezimizin ilk bölümünde, YBS'nin tanımlamaları ve özellikleri üzerinde durulmuş, daha sonra bibliyometrik analiz yönteminin geçmişten günümüze ilerleme sürecinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye'de YBS alanında yapılan çalışmaların detaylı bir bibliyometrik analizi sunulmuş, elde edilen bulgular çeşitli açılardan değerlendirilmiştir. Son olarak, üçüncü bölümde, yapılan analizlerin ışığında YBS alanındaki durumun değerlendirilmesi ve gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, Türkiye'de YBS alanında gerçekleştirilen akademik çalışmaların kapsamlı bir değerlendirmesini sunarak, alanın gelişimine katkı sağlamayı ve gelecekteki araştırmalara yön vermeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, Türkiye'deki YBS araştırmalarının uluslararası literatürle karşılaştırılması ve bu alandaki araştırma eksikliklerinin belirlenmesi açısından da değerli bir kaynak olmayı hedeflemektedir.
E-devlet sisteminin kullanımında etkili olan faktörlerin tekonolji kabul modeli ile incelenmesi Osmaniye örneği
Teknolojinin hızla gelişmesi, devletlerin vatandaşlarına sunduğu hizmetlerin dijitalleşmesini ve bu süreçlerin daha verimli hale gelmesini sağlamıştır. E-devlet sistemleri, vatandaşların kamu hizmetlerine hızlı, kesintisiz, kaliteli ve düşük maliyetle erişim sağlamalarına olanak tanıyan önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır. E-devlet teknolojisinin benimsenmesine etki eden faktörlerin tespiti, bu sistemlerin yaygınlaştırılması sürecinde devlet kurumlarına ve karar alıcılara rehberlik edebilecek stratejik bilgiler sunmaktadır. Bu bağlamda, bireylerin teknoloji kullanımına yönelik tutum ve davranışlarını incelemek için yaygın bir biçimde kullanılan Teknoloji Kabul Modeli (TKM) dikkat çekmektedir. TKM, bireylerin yeni teknolojilere yönelik algılarını şekillendiren temel unsurlar olan algılanan kullanım kolaylığı ve algılanan fayda kavramlarını ele almakta ve bu unsurların teknolojiye yönelik tutum ve davranışlar üzerindeki etkilerini açıklamaktadır. Bu çalışmada, Osmaniye ilinde yaşayan vatandaşların e-devlet kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, kolayda örnekleme yöntemiyle çevrim içi olarak yürütülen bir anket çalışması aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve toplamda 1.100 birey çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma kapsamında, TKM'nin bileşenlerine dayalı olarak geliştirilen hipotezler, yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılarak test edilmiştir. Araştırma sonuçlarının, Türkiye'de e-devlet kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesine katkı sağlayacağı ve yeni sistemlerin geliştirilmesi süreçlerinde devlet kurumlarına yol gösterici bir rehber niteliğinde olacağı öngörülmektedir. Ayrıca bu çalışma, e-devlet alanında yapılacak gelecekteki akademik araştırmalar için de bir kaynak teşkil etmektedir.
PPG sinyallerinden yapay zekâ ile gerçek zamanlı kalp ritim analizi
Bu çalışmanın amacı, fotopletismografi (PPG) sensörü aracılığıyla elde edilen kalp ritim verilerinin gerçek‑zamanlı olarak toplanması, ön işlenmesi ve yapay zekâ tabanlı yöntemlerle analiz edilerek ritim sınıflandırması yapmaktır. Bu bağlamda, sensörden Raspberry Pi 3 mikro‑bilgisayara iletilen ham PPG sinyalleri Python diliyle temizlenmiş; sinyal‑ön‑işleme adımları (band‑pass filtre, temel eğilim düzeltme, hareket artefaktı azaltma) uygulanmıştır. Çalışma teori ve uygulama olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Teori bölümünde literatür taraması yapılarak PPG sensör teknolojisi, veri madenciliği, metin madenciliğine benzer biçimde zaman‑serisi madenciliği ve duygu analizi yerine sinyal tabanlı duygu‑benzeri ritim analizi kavramları tartışılmıştır. Uygulama kapsamında üç dakikalık oturumlarla 60 000'in üzerinde PPG örneği toplanmış; bunlardan rastgele seçilen, her biri 250 örnek içeren 1 250 pencere "Normal Sinüs", "Taşikardi" ve "Artefakt" olarak etiketlenmiştir. Etiketli veri, LightGBM tabanlı bir sınıflandırıcı ve LSTM ağı ile test edilmiş; her iki model de %90 civarında doğruluk sağlamış, ancak artefakt sınıfında LSTM'nin F1 skoru daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen bulgular, gerçek zamanlı PPG sistemlerinde hızlı ve hafif modellerin bile klinik açıdan kabul edilebilir performans sunabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, sensör‑Pi altyapısı ile sağlanan verilerin, yapay zekâ teknikleri yardımıyla anlık ritim izleme ve uyarı sistemlerinde kullanılabileceği kanıtlanmıştır. Bu tez, giyilebilir sağlık teknolojileri ve kardiyoloji bilişimi alanlarında yapılacak gelecekteki araştırmalar için sağlam bir referans niteliğindedir.
Web uygulamalarında blokzincir tabanlı oturum yönetimi ve ödeme sistemlerinin geliştirilmesi
Dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte, geleneksel web tabanlı oturum yönetimi ve ödeme sistemlerinde güvenlik açıkları, yüksek işlem maliyetleri ve gizlilik sorunları öne çıkan problemler haline gelmiştir. Bu çalışma, söz konusu sorunların blokzincir teknolojisinin merkeziyetsiz, kriptografik ve şeffaf yapısı aracılığıyla giderilmesini ve blokzincir tabanlı web uygulamalarının pratik avantajlarının ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, BNB Chain Testnet üzerinde modern web teknolojileri kullanılarak blokzincir tabanlı kimlik doğrulama ve ödeme sistemlerine yönelik bir prototip geliştirilmiş ve uygulanabilirliği test edilmiştir. Elde edilen deneysel bulgular, geliştirilen sistemin kimlik doğrulama ve ödeme süreçlerinde güvenliği artırma, işlem maliyetlerini azaltma ve kullanıcıların verileri üzerindeki kontrolünü güçlendirme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, ölçeklenebilirlik sınırlamaları ve düzenleyici uyum zorlukları, teknolojinin yaygınlaşmasının önünde engel teşkil etmektedir. Bu çalışma, literatürde sınırlı sayıda bulunan uygulama odaklı araştırmalara katkı sağlamakta ve blokzincir tabanlı kimlik doğrulama ile ödeme sistemlerinin pratik avantajlarını göstermektedir. Gelecek çalışmalarda, ölçeklenebilirlik ve düzenleyici uyum zorluklarının ele alınması önerilmektedir.
Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin web sitelerinin wcag 2.2 standartlarına göre erişilebilirlik analizi
Kamu hizmetlerinin dijitalleşmesi, bilgiye ve hizmete erişimde zaman ve mekân sınırlarını kaldırsa da bu dönüşümün fırsat eşitliğine hizmet etmesi ancak "web erişilebilirliği" ile mümkündür. Bu çalışma, Türkiye'deki 30 büyükşehir belediyesine ait web sitelerinin erişilebilirlik düzeylerini WCAG 2.0, 2.1 ve güncel WCAG 2.2 standartları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Total Validator aracıyla elde edilen teknik verilerin senaryo bazlı manuel testlerle desteklendiği karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın özgün bir boyutu olarak, uygulanan iki farklı test yöntemi arasındaki tutarlılık düzeyi Jaccard Benzerlik İndeksi ile analiz edilmiştir. Bulgular, belediye web sitelerinin WCAG standartları kapsamındaki "Seviye A" (Asgari Düzey) gerekliliklerini dahi tam olarak karşılayamadığını göstermektedir. Erişilebilirlik ihlallerinin özellikle "Algılanabilirlik" ve "İşletilebilirlik" ilkelerinde yoğunlaştığı; alternatif metin eksiklikleri, yetersiz renk kontrastları ve klavye ile kullanım sorunlarının en sık rastlanan hatalar olduğu belirlenmiştir. WCAG 2.2 standartları açısından ise, özellikle klavye odak görünürlüğünün belirginleştirilmesi ve hatalı girişleri önleyici mekanizmaların kullanımı noktasında belediyelerin henüz yeterli olgunluğa erişemediği görülmüştür. Otomatik ve manuel değerlendirme sonuçları arasında hesaplanan %40,2'lik Jaccard Benzerlik İndeksi, iki yöntem arasındaki örtüşmenin sınırlı düzeyde kaldığını ortaya koymaktadır. Bu oran, otomatik test araçlarının tek başına yeterli olmadığına ve manuel incelemelerle desteklenmesi gerektiğine dair literatürdeki görüşleri istatistiksel olarak doğrulamaktadır. Çalışma, belediyelerin dijital erişilebilirlik stratejilerini geliştirmeleri ve test süreçlerinde salt otomasyona dayalı yaklaşımlar yerine bütüncül değerlendirme yöntemlerini benimsemeleri açısından yol gösterici niteliktedir.
E-detailing: Technology implementation to detailing activities in pharmaceutical industry
This research aims to create deeper understanding of technological approach to pharma detailing activities in comparison with the conventional methods. The main marketing activity in pharmaceutical industry is detailing to healthcare professionals. Because of that, implementation of information technologies is expected to create difference in daily business. In the light of current studies, it is hard to indicate effects of information technologies on regular working day of a sales representative. In addition, as a different perspective, change management approach of the company comes to surface to understand whether sales force is getting enough information from the project team, acceptance level of new technology by both sales force and IT department of company and further improvement areas in the process. This study, different from limited studies in the past, will show real life implementation of e-detailing applications in a pharmaceutical company and its effects on whole business environment of the company in terms of marketing, sales operations, information technologies and so on.
Blok zincir teknolojilerinde ontoloji ve bakım görevleri
Bilişim dünyasında enformasyon ve bilgi bilimleri alanında anlamlı bilgilerin üretimi, yönetimi, kullanımı ve işlenmesi ile ilgili birçok teknik geliştirilmiştir. Geliştirilen teknikler veritabanı sistemleri ile veri setleri halinde kullanılmaktadır. Ontoloji mühendisliği, bu veri setlerini belirli bilgi yönetimi disiplinleri dahilinde anlamlı halde sunan veri bilimidir. Ontolojiler ihtiyaç duyulan konunun ya da alanın yapısal olarak kavramlarını, nesnelerini ve ilişkilerini tanımlayan terimler dizisi tutan veritabanı yöntemidir. Önceki çalışmalarda yer alan ontoloji tabanlı geliştirilen sistemlerden, Bilgi Haritası Araştırma ve Geliştirme Projesi (BİHAP) çerçevesinde belirlenen sistem gereksinimleri tanımlanan ontoloji görevleri incelenmiştir. Görevler de karşılaşılan problemlere çözüm olarak yeni ve güncel teknolojilerden blok zincir teknolojisini araştırılmıştır. Araştırma neticesinde görevlere çözüm etkileri akademik olarak keşfedici araştırma tekniğinde aktarılmıştır. Blok zincir teknolojilerinin sunduğu merkezi olmayan yapısı, dağıtık defter teknolojisi, uçtan uca iletişimi, mutakabat algoritmaları, değişmezlik ve veri izlenebilirliği gibi özelliklerin ontoloji bakım görevlerine dahil edilmesi ihtiyaç duyulan gereksinimlere çözüm sağlamaktadır. Bu çalışma neticesinde blok zincir teknolojilerinde geliştirilen ontolojiler bakım görevlerini desteklemekte ve ontoloji tabanlı sistemlerin sürdürülebilir olmasını sağlamaktadır.
Yerel yönetimlerde vatandaşın e-katılım potansiyeli: Bursa il merkezinde bir alan araştırması
Bu çalışmada genel olarak, katılımcı demokrasinin gelişmesi, halkın bilgiye, kamu hizmetlerine erişiminin artırılıp, toplum yararına sunulmasına yönelik bir tespit amaçlanmıştır. Özel olarak, e-devlet ve e-yönetişimin temel kavram ve uygulamalarından olan e-katılım olgusunu yerel düzeyde ölçmek amaçlanmıştır. Bu amaçla Bursa il merkezinde yaşayan vatandaşların e-katılım potansiyeli öncüllerinin, ekatılım potansiyeli üzerindeki etkisi araştırılmış ve yerel yönetimlere stratejik birtakım önerilerde bulunulmuştur. E-bilgi sağlama, e-danışma mekanizmasını sağlama ve e-karar verme göstergelerinin e-katılım kavramı ile etkileşiminin analiz edilmesinde e-katılım olgusuna ait ölçütler temel alınmıştır. Bu kavram gelişmiş ülkelerde kabul görmüş, bireysel katılım ve karar vermeyi destekleyerek daha fazla bireyselleşmenin önünü açmıştır. Bu düzeyde karakterize edilen bir katılım, gerek yönetilenlerin kendi arasında gerekse de yönetenler ile yönetilenler arasında ulaşılabilirlik ve açıklık boyutu ile daha fazla çözüm odaklı bir iletişimi ifade etmektedir. Bu model politik katılım, demokratik katılım ve geleneksel politik davranışlara yeni bir bakış açısı getirmiştir. Günümüzde bireysel katılımın gerçekleştirildiği en yenilikçi ve etkili araç olarak sosyal medya araçlarını görmekteyiz. E-katılım başlığı ile tanımlanan, sosyal medya araçlarının yaygın olarak kullanıldığı bir katılım biçimini ifade etmektedir. E-katılım yeni bir kavram olarak kabul görmekte ve gelişmiş ülkelerde yönetişim süreçlerinde önemli bir model olarak gündemde yerini almış ve almaya devam etmektedir. Bu bağlamda bu doktora çalışması, yerel yönetimlerde e-katılım potansiyelini ölçmeyi, hangi faktörlerden nasıl ve ne şekilde etkilediğini, buna bağlı olarak yerel yönetim sistemlerinin yönetişim kavramı bağlamında iyileştirilmesine nasıl bir katkının sağlanacağının araştırılarak, yerel yönetimlere stratejik önerilerde bulunmak amacı ile gerçekleştirilmiştir. Analizlerde ve model çalışmasında bu alanda kabul görmüş yayın ve çalışmalarda kullanılan, BM E-Devlet Araştırması için ek bir endeks olarak türetilmiş olan E-katılım endeksi (EPI) (https://publicadministration.un.org, 05/08/2020), veya ekatılım olgunluk düzeyi (unsurları) olarak da nitelendirilen ölçütler kullanılmıştır. Bu ölçütler, e-bilgi sağlama, e-danışma ve e-karar verme'dir. Çalışmada yerli ve yabancı yazında bulunan kaynakların tamamı incelenerek bir sentez oluşturulmuştur. Literatür taraması ve istatistik, sayısal yöntemler ve pazarlama alanındaki akademisyenlerin dâhil olduğu bir nitel araştırma ile veri toplama formu (anket) son haline getirilmiştir. Oluşturulan bu anket formu ile "E-katılım kavramının vatandaş nezdinde potansiyeli nedir?" ve "E-katılım potansiyeli unsurlarının e-katılım üzerindeki etkileri nedir?" sorularına cevap aranmıştır. E-katılım potansiyelini ölçmek için hazırlanan anket formunun her bir boyutu için yer alan sorular literatüre uygun olarak 5'li likert tipi olarak hazırlanmıştır. Araştırma evreni Bursa ili Osmangazi, Yıldırım ve Nilüfer ilçelerinde 18 yaş üzeri bireyleri içermektedir. Araştırma örneklemine girecek birimlerin (ilçelerin) belirlenmesinde, ilgili oranlar, küme örneklemesi yöntemi ile belirlenmiştir. Her bir ilçe için örneklem hacminin belirlenmesinde ise kota örneklem yöntemi kullanılarak ilçenin Bursa nüfusu içerisindeki oranı örneklem oranına eşdeğer alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve PLS-SEM programları kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi iki temel kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda, anket ile toplanan verilerin frekans analizi sonuçları yer almaktadır. İkinci kısımda ise, araştırma modelinin test edilmesi ile ilgili analiz bulguları yer almaktadır. Model sonuçları incelendiğinde, H1, H2 ve H4 nolu hipotezler kabul görmüş, H3 hipotez desteklenmemiştir. Ayrıca "e-bilgi sağlama"nın, "e-karar vermeyi" 0,516 katsayısı ile etkilediği tespit edilmiştir. "E-danışma sağlama"nın, "e-karar vermeyi" 0,354 katsayısı ile etkilediği tespit edilmiştir. Diğer bir hipotez olan "e-danışma sağlamanın", "ekatılım" üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. "E-karar verme"nin "e-katılım" üzerinde 0,592 katsayısı ile etkili olduğu bulunmuştur. Yol katsayıları incelendiğinde "e-karar verme"nin "e-danışma sağlama" ve "e-bilgi sağlama" tarafından açıklanma oranının 0,715 olarak bulunduğu benzer şekilde "e-katılım"ın "e-danışma sağlama" ve e-karar verme" tarafından açıklanma oranının da 0,676 olduğu görülmektedir. Elde edilen modelleme bulgularına dayanılarak yerel yönetimlere stratejik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: E-Devlet, E-Katılım, Bilgi ve İletişim Teknolojileri, E-bilgi sağlama, E-danışma mekanizması sağlama, E-karar verme, Yerel Yönetimler, Bursa, Yapısal Eşitlik Modelleme, PLS-SEM
Exploring the trends, challenges, and opportunities of regulatory technology (RegTech) in the financial industry: A systematic literature review
This systematic literature review explores the growing field of regulatory technology (RegTech) in the financial industry, synthesizing research, and develop-ments to provide a comprehensive understanding of trends, challenges, and opportu-nities. RegTech, a subset of fintech, leverages advanced technologies like artificial intelligence, machine learning, and blockchain to streamline regulatory compliance processes and reduce associated costs. A systematic search was conducted in data-bases, Scopus, and Web of Science, to identify relevant articles published between 2016 and 2023. After a rigorous screening and selection process, 48 articles were deemed eligible for inclusion in the review. RegTech presents numerous opportunities for the financial industry. The review highlights the potential for enhanced regulatory efficiency, reduced costs, and improved risk management. RegTech adoption may foster financial inclusion and pave the way for more innovative solutions to address regulatory challenges. Further research is recommended to explore RegTech's role in supporting emerging technologies, such as decentralized finance (DeFi), and to un-derstand its impact on financial stability and consumer protection.
Bilişim teknolojilerinin belediyelerin yönetim ve organizasyon yapısına ve hizmet sunumuna etkilerinin incelenmesi: Manisa Şehzadeler Belediyesi örneği
Günümüzde teknoloji hayatımızın her alanında kendine yer bulmaya başlamıştır. Bu bağlamda kamu kurumlarının bu gelişim ve değişime ayak uydurması beklenmektedir. Vatandaşlara ve merkezi yönetime karşı hesap verilebilir, şeffaf olunması ve hizmetlerin doğru olması adına bilişim teknolojilerinin kullanımı ve bu sistemlerin ürettiği doğru ve hızlı veriye ihtiyaç vardır. Belediyelerin günlük çalışmalarında bilişim teknolojileri yoğun bir biçimde kullanılmaktadır. Bu durum belediyelerin alışmış olduğu yönetim ve organizasyon yapısında değişimleri de beraberinde getirmiştir. Personel verimliliği artık nitel olarak ölçülebilmekte ve gerekli değerlendirmeler yapılabilmektedir. Bu ölçümler sayesinde performans ve verimlilikte değişimler yaşanmıştır. Belediyeler tarafından verilen hizmetler de artık dijitale kaymış ve yönetim bilgi sistemleri üzerinden yapılmaktadır. Vatandaşlar da işlerinin hızlı ve sorunsuz bir biçimde sonuçlanmasını beklemekte ve bu bağlamda dijitale geçmenin önemi yadsınamamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde kamu kurumları, yerel yönetimler ile ilgili temel kavramlardan oluşan teorik kısım oluşturulmuştur. İkinci bölümde bilişim ve bilişim sistemleri ile Manisa Şehzadeler Belediyesinin sahip olduğu bilişim sistemleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde yöntemle ilgili bilgiler, araştırmayla ilgili uygulamalar verilmiş ve anket çalışması ile personelin bilişim sistemlerine bakışı ve bilişim sistemlerinin hizmet kalitesi, yönetim ve organizasyon yapısına etkileri hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Dördüncü bölümde; hipotezimiz bağlamında alt hipotezlerle ilgili yapılan istatistiksel analizlerle elde edilen bulgular irdelenerek tartışılmış ve elde edilen sonuçların temel hipotezimiz olan; bilişim sistemlerinin belediyelerde verimlilik ve hizmet kalitesine etkisi irdelenmiştir ve hipotezimizi doğrulayıcı bulgular elde edilmiştir.
Birliktelik kurallarıyla kütüphane ödünç alma kayıtlarının analizi: Düzce üniversitesi örnek uygulaması
Bilişim Teknolojileri, maliyetlerinin ucuzlaması dolayısıyla birçok kurum ve şirkette günümüzde yaygın olarak kullanılır hale gelmiştir. Bu sayede çeşitli sistemler içerisinde ortaya çıkan ve depolanan verilerin miktarı da çok büyük hacimlere ulaşmıştır. Bu verilerin içerisinden anlamlı bilgi çıkarma süreçleri olarak da tarif edilen Veri Madenciliği oldukça önem kazanmıştır. Yapılan bu çalışmada Düzce Üniversitesi Kütüphane Kayıtları veri kümesi üzerinde Veri Madenciliği yöntemlerinden biri olan Birliktelik Kuralları algoritmalarından Apriori, Fp-Growth ve Eclat algoritmalarının çeşitli destek ve güven değerlerine göre çalıştırılmalarıyla tekrar eden ilişkilerin/kuralların keşfedilmesi çalışması gerçekleştirilmiştir. Kitap seviyesinde tekrar eden kural örnekleri bulunamamıştır. Fakat kütüphanede bulunan kitap kategorileri seviyesinde beraber ödünç alınma örüntüleri görülmüş ve bunlara ilişkin bulunan kurallar ortaya konulmuştur. Aynı zamanda okuyucuların cinsiyetlerinin, kitap ödünç alma davranışlarına olan etkisi de araştırılmış ve bulunan sonuçlar değerlendirilmiştir. Bu kuralların bulunmasının yanı sıra belirtilen Birliktelik Kuralları algoritmalarının Python, R ve SPMF platformlarındaki performansları da deneyler sırasındaki çalışma süreleri (ms) ve işgal ettikleri bellek miktarları (MB) ölçütleri üzerinden karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre SPMF programının erkekler veri setinde en az bellek işgaliyeti ve en düşük çalışma süresi değerleriyle göre öne çıktığı görülmüştür.
İş zekâsı sistemlerinin yenilik yönetimi üzerine etkisi: Bilişim işletmeleri örneği
The aim of this study is to examine the effect of business intelligence systems use in enterprises on innovation management. For this purpose, it is aimed to examine the importance and effect of business intelligence systems in innovation management decisions in enterprises operating in the IT sector. While conducting the research, the phenomenology design was used. Data were collected through interview technical processes and analyzed with content analysis. The universe of the research consists of IT enterprises using business intelligence systems in Turkey, and the sample is Turkey-based IT enterprises using business intelligence systems registered in LinkedIn. Data were accessed by conducting interviews with 14 participants within the framework of the interview technique. Participants in the interviews; managers, business intelligence specialists, unit chiefs, project managers, business intelligence consultants. During the interviews, 9 open-ended questions were asked to collect the data, and 3 probe questions were used to support the questions. Participant interviews were conducted in a semi-structured online environment to collect data. As a result of the analysis of the data collected as a result of the interviews, five themes were obtained: "business intelligence", "information technologies", "innovation management", "business / management" and "development of the sector / suggestions". The categories and codes under the themes were revealed by analyzing the interviews. In the conclusion part of the study; It has been revealed that the importance of business intelligence systems in IT enterprises has increased, but the awareness of use has not yet developed enough. It has been mentioned that the visual differences in the report outputs of business intelligence tools vary according to the business sector and play an active role in the preference of business intelligence tools. The importance of innovation has emerged for IT businesses to survive competitively in their rapidly changing environments. It has been mentioned that the importance of using data in the steps of innovation need and decision-making is great, and it has been revealed that almost error-free decisions can be made for businesses with the accuracy of business intelligence reports. In this way, it has been revealed that businesses using business intelligence systems are more advantageous than other businesses.
Bilişim teknolojileri kullanımı ile stratejik karar verme arasındaki ilişki: İstanbul'da faaliyet gösteren 4 ve 5 yıldızlı otel işletmeleri üzerine bir araştırma
Bilişim teknolojileri günümüzde en önemli rekabet araçları arasındadır. Bilişim teknolojilerini elinde bulunduran ülkelerin diğer ülkelere göre daha güçlü ve gelişmiş olduğu bilinmektedir. Bilişim teknolojileri, hızlı değişen rekabetçi ortamda işletmelerde alınan stratejik kararların etkinliğini ve verimliğini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu nedenle stratejik kararların alınmasında ve uygulanmasında bilişim teknolojileri oldukça önemli bir role sahiptir. Bu noktadan hareketle bu araştırmada bilişim teknolojileri kullanımı ve stratejik karar verme arasındaki ilişkinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmanın evrenini, İstanbul?da faaliyet gösteren 4 ve 5 yıldızlı otel işletmeleri oluşturmaktadır. Araştırmanın evreni ulaşılabilir büyüklükte olduğu için örnekleme yöntemi tercih edilmemiştir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada veriler anket tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Toplamda 110 otel işletmesine ulaşılmış ve araştırma verileri her bir otelin üst düzey yöneticilerinden elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS for Windows 18.0 programında analiz edilmiştir. Araştırma verilerine yüzde, frekans, Kruskal- Wallis testi, Mann Whitney U testi, faktör analizi ve korelasyon analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda, bilişim teknolojilerine ilişkin boyutlar; bilişim teknolojilerine yaklaşım boyutu, bilişim teknolojilerinden yararlanma boyutu, bilişim teknolojilerini kullanım boyutu, bilişim teknolojilerini önemseme boyutu olarak ortaya çıkmıştır. Stratejik karar vermeye ilişkin boyutlar ise yönetsel faktörler, bilgi teknolojileri boyutu, rakipler boyutu ve karar destek sistemleri boyutu olmak üzere dört faktör altında toplanmıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak yapılan korelasyon analizi sonucunda bilişim teknolojileri kullanımı ve stratejik karar verme arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca yöneticilerin stratejik kararlarına ilişkin düşüncelerinin demografik özelliklere göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir.
Birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım teorisi: Bartın Üniversitesi EBYS kullanıcıları üzerine bir araştırma
Kurumlar, geleneksel iş süreçlerinde ürettikleri belgelerin elektronik ortamda yönetilmesini sağlayan bilgi sistemlerine ihtiyaç duymuştur. Bilgi teknolojilerinin gelişmesi, belgelerin dijital ortama taşınmasına olanak sağlayarak bu ihtiyacı gidermiştir. Ancak EBYS'nin kurumlara entegre edilmesi kullanıcılara birçok fayda sağlamasının yanı sıra kullanıcıların yeni bir teknolojik düzene uyum sağlamalarını zorunlu hale getirmiştir. Bu nedenle çalışanların EBYS kullanım niyetini etkileyen faktörlerin anlaşılması büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanımı Teorisine (BTKKT) dayanarak Bartın Üniversitesi'nde 2015 tarihinden beri kullanılan EBYS'nin kullanım niyetini etkileyen faktörleri tespit etmektir. Araştırmanın evreni Bartın Üniversitesi'nde çalışan akademik ve idari personelden oluşmaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler yüz yüze anket tekniği ile elde edilmiştir. Değerlendirmeye alınan ve analizde kullanılan toplam anket sayısı 270'tir. Araştırmada R programı ile yapısal eşitlik modeli (YEM) uygulanarak veriler analiz edilmiştir. Ayrıca IBM SPSS Statistics 23 ile betimleyici analizler ve korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre önerilen modelde; EBYS kullanım niyeti, %61 oranında performans beklentisi, çaba beklentisi ve sosyal etki faktörleriyle açıklandığı belirlenmiştir. Ampirik analizin sonuçlarına göre performans beklentisi ve sosyal etki faktörlerinin kullanım niyeti üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu, fakat çaba beklentisi faktörünün olumlu bir etkiye sahip olmadığı görülmüştür.