Zorbalık
101 theses under this subject heading
Dijital medya döneminde siber zorbalık ve siber mağduriyet
Bu çalışmanın amacı değişen iletişim mecraları ve sosyal medya aracığıyla gerçekleşen siber zorbalık eylemine dikkat çekmek ve çözüm önerileri getirmektir. Araştırma iki kavram özelinde şekillenmektedir; siber zorbalık ve siber mağduriyet. Araştırmanının yöntemsel modeli olarak nicel ve nitel yöntem tercih edilmiştir. Araştırma nicel yöntemin anket tekniği ile siber zorbalık eylemlerinin yaygınlık durumunu ortaya çıkarırken, nitel yönteminin yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği ile siber mağduriyet yaşayan bireylerinin olaydan etkilenme durumlarını ortaya çıkartması amaçlanmıştır. Araştırmanının örneklemi Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi olup 3 ve 4 sınıf öğrencileri ile anket görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yarı yapılandırılmış görüşmeleri de yine Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan bu araştırmaya göre siber zorbalık eylemlerine maruz kalma oranı oldukça yüksektir. Siber zorbalık eylemlerine maruz kalan mağdurlar ile yapılan görüşmeye göre de bu durum ile karşı karşıya kalan kişiler psikolojik, sosyal ve gündelik hayat olarak derin problemler yaşamaktadırlar. Araştırma siber zorbalık eylemlerinin oldukça yüksek olmasına dikkat çekerken aynı zamanda da mağdurların yaşadığı derin psikolojik duruma da odaklanmıştır. Siber mağdurlar yaşadıkları olaylar sonucunda fiziksel özelliklerinden memnuniyetsizlik hissettikleri, sosyalleşme problemi yaşadıkları, akademik çalışma ve eğitim durumlarında isteksizlik hissettikleri ve derin mutsuzluk yaşadıkları tespit edilmiştir. Siber zorbalık eylemlerinin yol açtığı derin psikolojik durum içerisine giren mağdurlar bu durumdan kurtulamayacaklarını düşündükleri tespit edilmiş. Bazı mağdurlar da kalıcı hasarlar alarak hayatlarına bu olumsuz olayın etkileri ile devam ettikleri tespit edilmiştir. Araştırma bu durumlara örnek veriler sunmakta ve siber zorbalık eylemlerinin oranlarını gün yüzüne çıkarmaktadır.
Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin tutumları ve müdahale stratejileri
Bu araştırmanın dört temel amacı bulunmaktadır. Bunlardan ilki araştırmaya katılan öğretmen ve yöneticilerin okullarda yaşanan akran zorbalığına ilişkin farkındalıklarının ne düzeyde olduğunu betimlemektir. İkincisi; araştırmaya katılan öğretmen ve yöneticilerin akran zorbalığını ciddiye alma düzeylerinin zorbalık türlerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırmanın üçüncü temel amacı; araştırmaya katılan öğretmen ve yöneticilerinin karşılaştıkları zorbalık davranışlarına müdahale etme düzeylerinin davranışın türüne göre değişip değişmediğini belirlemektir. Araştırmaya katılan öğretmen ve yöneticilerin, hangi tür zorbalık davranışına hangi müdahale davranışıyla karşılık verdiklerini belirlemek de araştırmanın dördüncü amacıdır. Elde edilen istatistiksel bulgular sonucunda; öğretmenlerin a) en fazla fiziksel ve sözel zorbalık en az ise sosyal zorbalık türündeki davranışları zorbalık olarak gördükleri, b) fiziksel ve sözel zorbalık türlerini sosyal zorbalık türüne oranla daha fazla ciddiye aldıkları, c) davranışın türüne bakmaksızın, her bir zorbalık olayına yüksek oranda müdahale edecekleri, d) karşılaşılan herhangi bir zorbalık davranışında en fazla tercih edilen müdahale stratejilerinin, "zorbayla yaptığının kabul edilemez bir davranış olduğunu konuşmak" ve "zorbalık yapan öğrenciyi rehberlik, okul idaresi ya da ailesine bildirmek" olduğu, e) en az tercih edilen yöntemlerin ise "görmezden gelme" ve "ceza verme" olduğu; okul yöneticilerinin a) zorbalık tanımlarının farklılık gösterdiği, b) en fazla fiziksel zorbalık türüne vurgu yaptıkları, c) zorbalığın okulun her yerinde gerçekleşebileceğini söyledikleri, d) mücadelede en büyük görevin rehber öğretmenlere ve sınıf öğretmenlerine düştüğünü belirttikleri, e) en sık başvurdukları yöntemin öğrenciyi uyarmak ve onunla konuşmak olduğunu belirttikleri bulunmuştur.
Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ile siber mağduriyet ve zorbalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ile siber mağduriyet ve siber zorbalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma, 2022- 2023 eğitim öğretim yılında Hitit Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi, Beden Eğitimi ve Spor, Spor Yöneticiliği, Antrenörlük Eğitimi ve Rekreasyon bölümlerinde öğrenim gören 306 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Ayrıca "Sosyal Medya Kullanım" ölçeği ve "Siber Mağduriyet ve Siber Zorbalık" ölçeği kullanılmıştır (Deniz ve Tutgun Ünal, 2019; Çetin, Yaman ve Peker, 2011). Katılımcılardan elde edilen veriler SPSS 25 paket programına aktarılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Normallik testi sonucunda verilerin normal dağıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada katılımcıları sosyal medya kullanım düzeyleri ile eğitim gördükleri bölüm, sınıf, yaş, cinsiyet, kullandıkları cihaz ve tanımadıkları kişilerle takipleşme değişkenlerinde anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte sosyal medya kullanım düzeyleri ile sosyal medyada geçirdikleri süre ve paylaşım sıklıkları değişkenlerinde anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. Siber mağduriyet ve siber zorbalık durumları ile sınıf değişkenleri incelendiğinde siber mağduriyet ve siber zorbalık ile sınıf düzeyi arasında siber dilsel mağduriyet (SDM (Bana Yapıldı)) ve siber sahtecilik (SSM (Bana Yapıldı)) alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Kimliği gizleme (KGM (Bana Yapıldı)), siber dilsel zorbalık (SDZ (Ben Yaptım)), kimliği gizleme (KGZ (Ben Yaptım)) ve siber sahtecilik (SSZ (Ben Yaptım)) alt boyutlarında ise anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. v Katılımcıların siber mağduriyet ve siber zorbalık durumları ile yaş, cinsiyet, kullanılan cihaz, sosyal medya kullanım süreleri, tanımadıkları kişiler ile takipleşme değişkenleri incelendiğinde anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların paylaşım sıklıkları değişkeninde siber mağduriyet ve siber zorbalık durumları arasında KGM alt boyutunda anlamlı fark tespit edilmiştir. Katılımcıların sosyal medya kullanım ortalama puanları ile siber mağduriyet ve siber zorbalık puan ortalamaları arasındaki anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir.
Çalışanların siber zorbalığa maruz kalması ve iş stresi durumlarının değerlendirilmesi
Bu çalışmada çalıştıkları işyerinde siber zorbalığa maruz kalan çalışanların siber zorbalık deneyimleri, etkileri ve mücadele yöntemleri ile işyeri siber zorbalığın iş stresi üzerindeki etkileri incelenmektedir. Araştırmanın çalışma grubu Yalova, Bursa ve İstanbul illerinde çalışma hayatına devam eden 22 kişi ile oluşturulmuştur. Çalışanların farklı meslek gruplarında ve sektörlerde yer alan kişiler olması göz önünde tutulmuştur. Siber zorbalık ile ilgili problemlerin belirlenmesi ve farklı meslek gruplarındaki değişkenleri saptamak amacıyla çeşitlilik sağlanmaya çalışılmıştır. Çalışmada kriterleri belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan sorular yüz yüze ve online toplantılarda kullanılmıştır. İşyeri siber zorbalığı ve iş stresine olan etkisini araştırmak için yapılan bu çalışmada kişiler ile yapılan görüşmelere bakıldığında; farklı meslek ve sektörlerde çalışsalar da büyük çoğunluğunun sık sık siber zorbalığa maruz kaldığı, genel itibari ile siber zorbalığı aynı şekilde tanımladıkları, çalışma hayatı üzerindeki etkilerinin benzer olduğu ve iş stresi yaşamalarına da neden olan önemli bir problem olduğu gibi bulgular tespit edilmiştir.
Türkiye ve İngiltere'de çalışanların mobbinge ilişkin algı ve tepkileri
Mobbing, yaş, ırk, cinsiyet ayrımı gözetmeden, rahatsız etme, doğrudan veya dolaylı saldırganlık yoluyla ve kişiyi küçük düşürme amacıyla gerçekleştirilen herhangi bir kişiye yönelen saldırgan davranış biçimi olarak tanımlanmaktadır. Mobbing, hedef kişide endişe, konsantrasyon bozukluğu, sinirlilik, strese neden olur; kişinin işine, içinde bulunduğu organizasyona ve yaşama dair ilgi ve isteği azalır.Çalışmanın birinci bölümünde mobbing kavramı ile ilgili farklı bakış açılarından birçok tanım sunulmuştur. Bunun yanında mobbingin ortaya çıkış nedenleri, etkileşim düzeyleri, karakteristik özellikleri, mobbing türleri ve mobbingin diğer kavramlarla ilişkileri, etkileri ve sonuçları ile ilgili bilgiler verilmiştir.İkinci bölümün ilk kısmında, öncelikle İngiltere'de mobbing(bullyingin) ortaya çıkışı, etkileri, yaşanmış mobbing örnekleri ve İngiltere'deki yasal süreç ayrıntılı olarak incelenmiştir. İkinci kısımda ise Türkiye'deki mobbing olgusuna yönelik algılar, bu alanda gelinen noktayı göstermesi açısından önemli bulunan yaşanmış mobbing vakaları ve Türkiye'deki yasal süreç ile ilgili bilgiler verilmiştir.Üçüncü bölüm, İngiltere ve Türkiye'de hizmet sektörlerinden süpermarketlerdeki çalışanlar üzerinde gerçekleştirilen uygulamayı kapsamaktadır. Bu çalışma ile İngiliz ve Türk çalışanların mobbinge ilişkin algı ve tepkileri açısından benzerlikler ve farklılıklar olup olmadığı araştırma kapsamına alınmıştır. Her iki ülkedeki farklı yaş ve cinsiyetlerdeki çalışanlardan amaca uygun olarak önceden hazırlanmış anketleri doldurmaları istenmiştir. Anket yolu ile toplanan veriler SPSS 13.0 yazılımı ile analiz edilmiştir. Bu araştırma hem çalışan hem de işverenlere, mobbing konusunda genel bir bakış açısı sağlamakla kalmayıp mobbing hakkında ayrıntılı bilgiler içerdiğinden mobbingin erken teşhis edilmesini ve hem çalışanların hem de organizasyonların mobbingin zararlı etkilerinden korunmasını hedeflemektedir.Anahtar Kelimeler : Mobbing, Türkiye'de Mobbing, İngiltere'de Bullying
Okulda zorbalık ölçeği: Geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirme çalışması
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin zorba ve mağdur davranışlarını çok boyutlu olarak ölçmeye yönelik geçerliği ve güvenirliği test edilmiş bir ölçek geliştirmektir. Ölçeğin geçerlik çalışmaları doğrultusunda ilk olarak kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Yapı geçerliğine yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA grubunun verileri Gaziantep'te 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 400 ortaokul öğrencisinden toplanmıştır. Zorbalık ve mağduriyet alt maddelerine yapılan iki ayrı AFA sonucunda ölçeğin tek faktörlü yapıda ve faktör yük değeri 0.35 ve üzeri olan 20 maddeden oluştuğu bulunmuştur. DFA grubunun verileri Gaziantep'te AFA grubundan farklı ortaokullarda 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 505 öğrenciden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak AFA sonucunda elde edilen 20 maddeli ölçek kullanılmıştır. Yirmi madde ve tek faktör yapısından oluşan zorbalık ve mağduriyet modelleri ayrı ayrı doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda test edilen zorbalık ve mağduriyet modellerinin iyi uyum değerlerine sahip oldukları bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliği için hem AFA hem DFA grubunda zorbalık ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. AFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.88, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.88 olarak bulunmuştur. DFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.76, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.83 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular, Okulda Zorbalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Okulda Zorbalık Ölçeği, ortaokul döneminde zorbalık davranışlarını ölçmeye yönelik olarak ortaokul öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları ve ortaokul döneminde zorbalık konusunda çalışmalar yapacak araştırmacılar tarafından kullanılabilir. Anahtar Sözcükler: Akran zorbalığı, siber zorbalık, ortaokul öğrencileri
İlkokul öğrencileri için kapsamlı bir zorbalık ölçeği geliştirme çalışması
Bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalma davranışlarını çok boyutlu olarak ölçmeye yönelik geçerliği ve güvenirliği test edilmiş bir ölçek geliştirmektir. Ölçek akran zorbalığı ve siber zorbalık davranışlarını bir arada bulundurmasıyla ulusal literatürde ilk olma özelliği taşımaktadır. Ölçeğin geçerlik çalışmaları doğrultusunda ilk olarak kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Kapsam geçerliği sağlandıktan sonra yapı geçerliğine yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA grubunun verileri Gaziantep'te 3.ve 4. sınıflarda öğrenim gören toplam 450 ilkokul öğrencisinden toplanmıştır. Zorbalık ve mağduriyet alt maddelerine yapılan iki ayrı AFA sonucunda ölçeğin tek faktörlü yapıda ve faktör yük değeri 0.32 ve üzeri olan 33 maddeden oluştuğu bulunmuştur. DFA grubunun verileri yine Gaziantep'te ilkokullarda 3. ve 4. sınıflarda öğrenim gören toplam 594 öğrenciden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak AFA sonucunda elde edilen 33 maddeli ölçek kullanılmıştır. Otuz üç madde ve tek faktör yapısından oluşan zorbalık ve mağduriyet modelleri ayrı ayrı doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda test edilen zorbalık ve mağduriyet modellerinin kabul edilebilir uyum değerlerine sahip oldukları bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliği için hem AFA hem DFA grubunda zorbalık ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. AFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.91, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.93 olarak bulunmuştur. DFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.92, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.94 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular, İlkokul Öğrencileri İçin Kapsamlı Zorbalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Ölçeğin maddeleri düz puanlanmaktadır. Ölçekten alınacak en düşük puan 33, en yüksek puan ise 99'dur. Puanlar arttıkça öğrencilerin zorba ve mağdur olma düzeyleri de artmaktadır. İlkokul Öğrencileri İçin Kapsamlı Zorbalık Ölçeği, ilkokul döneminde zorbalık davranışlarını ölçmeye yönelik olarak ilkokul öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları ve ilkokul döneminde zorbalık konusunda çalışmalar yapacak araştırmacılar tarafından kullanılabilir. Anahtar Sözcükler: Akran zorbalığı, siber zorbalık, ilkokul öğrencileri, geçerlik ve güvenirlik
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde zorbalığın yaşam kalitelerine etkisi
Amaç: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağının en sık görülen nörogelişimsel bozukluğudur ve bireyin gelişim düzeyine uygun olmayan dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri ile kendini gösterir. DEHB tanısı alan çocuk ve ergenlerin hem zorbalığa uğrama ve hem de zorbalık yapma açısından risk taşıdığı bilinmektedir, ancak DEHB'li çocuklarda akran zorbalığının yaşam kalitesi, duygu düzenleme stili ve yürütücü işlevler ile ilişkisi araştırılmamıştır. Bu çalışmada DEHB'li çocuk ve ergenlerde akran zorbalığının yaşam kalitesi, yürütücü işlevler ve duygu düzenleme yöntemleri ile ilişkisinin araştırılması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinden DEHB tanısıyla takipte olan 10-18 yaşlar arasında olan 75 çocuk ve ergen dâhil edilmiştir. Katılımcılar DEHB ve eştanılarının belirlenmesi için Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu- Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T) ile değerlendirildiler. Sosyodemografik özellikler için ebeveyn tarafından doldurulan sosyodemografik veri toplama formu, DEHB şiddeti için Conners Anababa Derecelendirme Ölçeği-Kısa Form, zorbalığın değerlendirilmesi için Olweus Öğrenciler için Akran Zorbalığı Anketi, duygu düzenleme yönteminin değerlendirilmesi için Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği (EİDDÖ), yaşam kalitesinin değerlendirilmisi için Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) Çocuk formu ve yürütücü işlevlerin değerlendirilmesi için Yönetici İşlevlere Yönelik Davranış Değerlendirme Envanteri (YİYDDE) formu kullanılmıştır. Bulgular: Bulgular: Değerlendirmeler sonucunda özbildirim ölçeklerinde katılımcıların %24'ünün kurban, %12'sinin zorba ve %5,3'ünün zorba/kurban olduğu saptanmıştır. Kurban olanların fiziksel işlevsellik(t=2,060, p=0,046), duygusal işlevsellik(t=3,498, p=0,01), sosyal işlevsellik(t=4,647, p<0,001) ve toplam yaşam kalitesi(t=3,762, p<0,001) puanlarının kurban olmayanlarınkinden daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Zorba olanların fiziksel işlevsellik(z=-2,228, p=0.022), sosyal işlevsellik(z=-4,474, p<0,001) ve yaşam kalitesi(z=-3,838, p<0,001)puanlarının zorba olmayanlarınkinden daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Zorba olanların zorba olmayanlara göre duygusal işlevsellik puanları anlamlı yüksek tespit edilmiştir(z=-3,334, p=0.001). Okul işlevselliğinde zorbalığa dâhil olup olmamasına göre anlamlı bir fark saptanmamıştır. Yürütücü işlevler ve duygu düzenleme ölçeklerinde kurban olanlar ile kurban olmayanlar arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Zorba olan çocuk ve ergenlerin daha çok dışsal işlevsel olmayan duygu düzenleme yöntemi kullandığı saptanmıştır(z=-3,751, p<0,001). Zorba olanların yürütücü işlevlerinin bastırma(z=-2,066, p=0.039) ve duygusal kontrol(z=-1970, p=0.049) boyutlarında zorba olmayanlara göre anlamlı farklılık saptanmıştır. Sonuç: DEHB tanısı olan çocuk ve ergenlerden akran zorbalığına dâhil olanlarının yaşam kalitesinin dâhil olmayanlara göre daha kötü olduğu tespit edilmesi, DEHB'li çocukların değerlendirmesinde psikososyal sorunların da ele alınması gerektiğini göstermektedir. Aynı zamanda akran zorbalığına dahil olan DEHB'li çocuklara yönelik müdahale programlarının oluşturulurken duygu düzenleme yöntemleri ve yürütücü işlevlerin de göz önünde bulundurulmasının faydalı olabileceği görülmektedir. Anahtar kelimeler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Akran Zorbalığı, Yaşam kalitesi, Duygu Düzenleme Yöntemi, Yürütücü İşlevler
The moderating role of conflict management styles on the effect of conflict on workplace bullying
The aim of this study is to examine whether conflict, which is frequently encountered in organizational life, has an impact on workplace bullying. In addition, it has been examined whether conflict management styles have a regulatory role in the aforementioned relation. The hypotheses developed within the scope of the study were tested with data collected from the sampling of Çankırı Police Department employees. The data of the study were obtained by survey. The conflicts in organizations were discussed in two dimensions: the task and the relation conflict. Regression analysis was performed to test the direct impacts of the variables included in the model. In addition, process analysis was performed to measure the impact of conflict management styles on the relation between conflict and workplace bullying. As a result of the conducted analyses, it was determined that the task conflict and the relation conflict had a significant and direct impact on the behaviour of exposure to workplace bullying. Also, the style of "avoidance" from conflict management styles was determined to have a regulatory role in the relation between conflict and workplace bullying. However, no regulatory effects of "problem solving", "compromising", "reconciliation" and "dominating" styles were encountered on the aforementioned relation.
Birleştirilmiş sınıf öğretmenleri perspektifinden zorbalık
Mevcut araştırmada birleştirilmiş sınıflarda görev yapan öğretmenlerin bu sınıflarda meydana gelen zorbalıkla ilgili görüşleri incelenmiştir. Öğretmenlerin görüşleri zorbalık tanımı, zorbalık türleri, zorbalığın sergilemesine yol açan nedenler, zorbalıkla baş etme yolları, zorbalığın etkileri ve zorbalığa karşı alınabilecek önlem önerileri kategori altında incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri katılımcılarla düzenlenen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilmiştir. Araştırmanın örneklemini Çankırı il merkezi ve ilçelerinde görev yapmakta olan ve birleştirilmiş sınıf tecrübesi bulunan 25 sınıf öğretmeni oluşmaktadır. Araştırmanın bulgularında zorbaların genel olarak yaşça büyük ve güçlü olan öğrenciler olduğu ve bu durumun da birleştirilmiş sınıf sisteminde farklı şubelerin bir arada öğrenim görmesi sebebiyle ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin en fazla karşılaştıkları zorbalık türünün fiziksel ve sözel zorbalık olduğu; zorbalık davranışları ile baş etmede en önemli yolun okul-aile işbirliği ve öğrencilerle daha yakından ilgilenmek olduğu; ayrıca, zorbalık davranışının zorba, mağdur ve tanıkları birçok yönden olumsuz etkilendiğini görülmüştür. Araştırmanın sonuçları değerlendirildiğinde sınıf öğretmeni yetiştirme programlarında birleştirilmiş sınıf konulu derslerin yer alması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra birleştirilmiş sınıf uygulamalarının yaygın olduğu kırsal bölgelerde velilerin, okul yöneticilerinin, öğretmenlerin ve öğrencilerin zorbalıkla ilgili farkındalıklarının arttırılmasının birleştirilmiş sınıflarda karşılaşılan zorbalığı azaltmakta etkili olacağı öngörülmüştür.
Normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumları ve zorbalık düzeylerinin incelenmesi
Özel gereksinimli çocuklar gelişimsel özelliklerinden dolayı topluma uyum sağlamakta ve akranlarıyla iletişim kurmakta zorlanabilmektedirler. Bu süreçte normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumları önemli rol oynamaktadır. Normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumlarını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerden birisin de normal gelişim gösteren çocukların zorbalık düzeylerinin olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmanın amacı, normal gelişim gösteren ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin, özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumlarının ve zorbalık düzeylerinin incelenmesidir. Araştırmanın evrenini, Çankırı il merkezinde bulunan MEB'e bağlı ortaokullara devam eden sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise basit rastgele yöntem ile seçilen beş ortaokulda öğrenim gören toplam 365 (230 kız ve 135 erkek) sekinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin analizinde, Mann Whitney-U Testi, Kruskal Wallis-H Testi ve Spearman Korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Akran Zorbalığı Ölçeğinin zorba alt boyutu ile değişkenler arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken (p>.05), kurban alt boyutu ile anne eğitim durumu ve aile yapısı değişkenleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<.05). Chedoke-Mcmaster Engelli Çocuklara Yönelik Tutumlar Ölçeğinin acıma alt boyutu ile cinsiyet, baba eğitim durumu, aile yapısı, ailede özel gereksinimli birey olma durumu, özel gereksinimli arkadaşa sahip olma değişkeni arasında, kaçınma alt boyutu ile çevrede özel gereksinimli birey olma durumu değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<.05). Chedoke-Mcmaster Engelli Çocuklara Yönelik Tutumlar Ölçeği'nin zorbalık alt boyutu ile Akran Zorbalığı Ölçeği'nin etkileşim ve kabullenme, kaçınma ve benzer olma alt boyutları arasında negatif yönde bir ilişkiye rastlanmıştır. Yine Chedoke-Mcmaster Engelli Çocuklara Yönelik Tutumlar Ölçeği'nin kurban alt boyutu ile Akran Zorbalığı Ölçeği'nin kaçınma ve benzer olma alt boyutları arasında negatif yönde bir ilişki bulunmuştur.
İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin zorbaca davranışlarını yordamada sosyal beceri ve yaşam doyumunun rolü
Bu araştırmada, öğrencilerin zorba ve kurban olma davranışlarını sosyal beceri ve yaşam doyumlarının ne oranda açıkladığını belirlemek, bunun yanında cinsiyete göre öğrencilerin zorbalık statülerini ve zorbalığa karışıp karışmamaya göre sosyal beceri ve yaşam doyumlarını incelemek amaçlanmıştırAraştırma, Adana ili merkez ilçelerinde yer alan altı ilköğretim okulunun 6. 7. ve 8. sınıfına devam eden 440'ı kız, 495'i erkek toplam 935 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Örnekleme alınan öğrenciler 13 ile 15 yaşları arasında olup, öğrencilerin yaş ortalamaları 13.63, standart sapmaları ise .68'dir. Araştırmada öğrencilerin zorbalık düzeylerini belirlemek amacıyla ?Zorbalık Ölçeği?, öğrencilerin sosyal becerilerine ilişkin bilgileri öğrenmek için ?Matson Çocuklarda Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği? ve öğrencilerin yaşam doyumu düzeylerini belirlemek amacıyla da ?Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyum Ölçeği? kullanılmıştır.Araştırma sonucunda öğrencilerin, kurban, zorba, zorba-kurban ve zorbalığa karışmayan zorbalık grubunda olmada cinsiyete göre, kız ve erkek öğrenciler arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Kız öğrenciler, erkek öğrencilere göre aktif zorbalık gruplarında (zorba, kurban, zorba-kurban) erkeklere göre daha düşük oranda zorbalığa dahil olmuşlardır; kız öğrenciler, daha çok zorbalığa karışmayan grupta yer almaktadırlar.Araştırmada, zorbalığa karışan ve zorbalığa karışmayan öğrencilerin sosyal beceri düzeylerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşma olup olmadığına bakılmıştır. Yapılan Mann Whitney U testi analizi sonucunda; zorbalığa karışan öğrencilerin ve zorbalığa karışmayan öğrencilerin olumsuz sosyal davranışlar, olumlu sosyal davranışlar ve sosyal beceri toplam puanları arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Zorbalığa karışan öğrencilerin olumsuz sosyal davranışlarının, zorbalığa karışmayan öğrencilere göre daha yüksek olduğu; zorbalığa karışmayan öğrencilerin olumlu sosyal davranışlarının ve sosyal beceri toplam puanlarının zorbalığa karışan öğrencilere göre daha yüksek olduğu görülmüştür.Araştırmada zorbalığa karışan öğrenciler ile zorbalığa karışmayan öğrencilerin yaşam doyumu puanları arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Zorbalığa karışmayan öğrencilerin Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği'nin boyutları olan ?arkadaş, okul, aile, çevre, benlik ve yaşam doyumu toplam? puanlarının, zorbalığa karışan öğrencilerin ?arkadaş, okul, aile, çevre, benlik ve yaşam doyumu toplam? puanlarına göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir.İlköğretim öğrencilerinde zorba olmayı yordayan değişkenleri saptamak için yapılan aşamalı regresyon analizi sonucunda cinsiyet kontrol edildikten sonra, açıklanan toplam varyansa katkılarına göre sırasıyla olumsuz sosyal davranış, çevre ve okuldan algılanan doyumun zorba olmanın anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Değişkenlerin tamamının toplam varyansın % 44.5'ini açıkladığı belirlenmiştir.Öğrencilerde kurban olmayı yordayan değişkenleri saptamak için yapılan aşamalı regresyon analizi sonucunda da, cinsiyet kontrol edildiğinde, açıklanan toplam varyansa katkılarına göre sırasıyla arkadaşlıktan algılanan doyum, olumsuz sosyal davranışlar, yaşam doyumundaki çevre ve okuldan algılanan doyum kurban olmanın anlamlı yordayıcılarındandır. Bu değişkenlerin tamamı toplam varyansın % 23.3'nü açıkladığı belirlenmiştir. Yukarıda özetlenen bulgular ilgili alan yazında yer alan araştırma bulguları ışığında tartışılmıştır.
Spor seyircilerinin siber zorbalık davranışlarının incelenemesi
Araştırmanın amacı doğrultusunda, çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Ayrıca, durum tespiti yapılacağından dolayı, çalışma, betimsel nitelik taşımaktadır. Araştırmanın evrenini, ülke genelinde bulunan spor seyircileri oluştururken, örneklemini ise rastgele yöntemle seçilmiş ve farklı branşlarda spor seyircisi olan 1029 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ve Karaca (2019) tarafından geliştirilen ve Spor seyircilerinin sözel zorbalık, fiziksel zorbalık ve siber zorbalık davranışları ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz, Independent Simple T-testi ve One Way ANOVA testleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, erkek seyircilerin zorbalık ve siber zorbalık düzeyleri kadınlara göre daha yüksek bulunmuştur. Branşlara bakıldığında, futbol seyircilerinin zorbalık ve siber zorbalık düzeylerinin diğer branşlardan yüksek olduğu görülmüştür. Yaş ilerledikçe, iş durumu seviyesi arttıkça ve eğitim düzeyi arttıkça zorbalık ve siber zorbalık düzeyinin azaldığı, bekar seyircilerin evli seyircilere göre zorbalık ve siber zorbalık düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Taraftar derneği üyesi seyircilerin ve deplasman müsabakalarına sık giden seyircilerin zorbalık ve siber zorbalık düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Müsabaka takip türü ve müsabaka izleme sıklığı ile zorbalık ve siber zorbalık arasında anlamlı fark bulunmuştur. Ayrıca sosyal medya kullanım cihazı türünün, müsabaka izleme şeklinin ve sosyal medya kullanım amacının zorbalık ve siber zorbalık düzeyine etki etmediği sonucuna ulaşılmıştır.
Siber zorbalık yapma siber mağdur olma ve denetim odağı arasındaki ilişkinin bazı kişisel değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin siber zorbalık, siber mağduriyet ve denetim odağı arasında ilişkinin bazı kişisel değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırma evrenini Şanlıurfa ilindeki ortaöğretim kurumlarında okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın çaşışma grubu ise Şanlıurfa merkezinde bulunan 8 farklı ortaöğretim kurumunda öğrenim görmekte olan 539 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verileri "Sanal Zorba/Kurban Ölçeği", "Rotter İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırma verileri tek yönlü varyans analizi, bağımsız örneklem t-testi ve korelasyon analizi tekniği ile elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, erkek öğrenciler, kız öğrecilere göre daha çok siber zorba ve siber mağdur olmaktadırlar. Denetim odağı puan ortalamaları açısından ise bir farklılık saptanamamıştır. Sınıf düzeyi ve yaşa göre siber zorbalık, siber mağduriyet ve denetim odağı puan ortalamaları açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Baba eğitim düzeyi açısından bakıldığında düşük eğitim düzeyindeki babaya sahip olan öğrenciler daha fazla siber zorbalık yapmakta ve daha fazla siber mağdur olmaktadırlar. Denetim odağı puan ortalamaları açısından ise anlamlı bir fark bulunamamıştır. Anne eğitim durumu ve anne-baba birliktelik durumuna göre siber zorbalık, siber mağduriyet ve denetim odağı açısından bir fark bulunamamıştır. Bir seferde internet kullanımına ayrılan süre açısından bakıldığında internete daha az zaman ayıran öğrenciler daha az siber zorbalık yapmakta ve daha az siber mağdur olmaktadırlar. Denetim odağı puan ortalamaları açısından farklılık saptanamamıştır. Siber zorbalık ve siber mağduriyet arasında pozitif yönde bir ilişki, dış denetim odağı ve siber mağduriyet arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Siber zorbalık, Siber mağduriyet, Denetim odağı,Ortaöğretim öğrencileri
The relationship between teachers' classroom managment profiles and their perception level of bullying in their classrooms
Teaching is a profession that requires to be sensitive to the newly-formed demands and changing needs. In recent years, in order to improve the academic achievement, efforts to exams, result of which, determines the future of pupils and the demands for school reforms in this direction have entered the list of major problems that should be taken into consideration. But there are also other problems need to be paid attention such as bullying. The aim of this research is to examine the relationship between the classroom management profiles and bullying detection levels by determining the primary school teachers' classroom management profiles they adopt and their bullying detection levels. For this purpose, form teachers working in the primary school in the central districts of Şanlıurfa in the 2013-2014 academic year constituted the target population of the research made as a depictive one in scanning model. The Demographic and Personal Information Survey, Classroom Management Profile Scale and Peer Victimisation Detection Scale were applied as data collection tools. At the end of this research, no differences were found between the frequency of bullying experienced in classrooms and genders of form teachers. It is found that in the classrooms who are youg, have less working hours and crowdedclassrooms, are paid and teach fourth graders, the perception level of bullying is higher. It is found that form teachers uses the most apprecieted classroom management profile. It was reached to the conclusion that among the students of the form teachers who have the appreciated classroom management profile the frequency of violent behaviors were less. The ascending sort of the frequency of violent behaviors according to profiles were found as Appreciated, Idle and Disregardful Classroom Management Profiles. Keywords: Classroom management, classroom management profiles, bullying, primary school teacher
Lise öğrencilerinde akran zorbalığına maruz kalma: Temel psikolojik ihtiyaçlar ve anne-babaya duygusal erişilebilirlik
Bu araştırmada lise öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalmalarının yordayıcıları olarak temel psikolojik ihtiyaçlar ve anne-babalarına duygusal erişilebilirlikleri incelenmiştir. Araştırma Osmaniye ili Kadirli ilçesinde yer alan altı lisenin 9., 10., 11. ve 12. sınıfına devam eden 588 kız, 610 erkek öğrenci olmak üzere toplam 1198 lise öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada lise öğrencilerinin akran zorbalığına ilişkin veriler 'California Zorba Mağduriyeti Ölçeği' (Felix, Sharkey, Green, Furlong ve Tanigawa, 2011), Temel psikolojik ihtiyaçlara ilişkin veriler 'Temel Psikolojik İhtiyaçları Ölçeği (Deci ve Ryan, 2000), anne-babaya duygusal erişilebilirliğine ilişkin veriler 'Ebeveyn Duygusal Erişilebilirlik Ölçeği' (Lum ve Phares, 2005) ve kişisel bilgilere ilişkin veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler temel istatistiksel analizler ve lojistik regresyon analizi ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda lise öğrencilerin mağduriyet puanları özerklik, yeterlik, ilişki ihtiyaçları ve anne-babaya duygusal erişilebilirlik arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır. Lise öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalma, temel psikolojik ihtiyaçlar ve anne-babaya duygusal erişilebilirlikleri cinsiyetlerine göre incelendiğinde erkek öğrencilerin akran zorbalığına maruz kalma puan ortalamalarının kız öğrencilerin puan ortalamalarından daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin cinsiyetlerine göre anne ve babaya duygusal erişilebilirlik puanlarında ise anlamlı farklılaşma olmadığı saptanmıştır. Temel psikolojik ihtiyaçlar açısından bakıldığında öğrencilerin cinsiyetlerine göre yalnızca yeterlik ihtiyacı puanlarında anlamlı farklılaşma olduğu, erkek öğrencilerin yeterlik ihtiyaç puan ortalamaları kız öğrencilerin puan ortalamalarından daha yüksek olduğu, özerklik ve ilişki ihtiyacı puanlarında ise cinsiyete göre anlamlı farklılaşma olmadığı bulgulanmıştır. Araştırmada akran zorbalığı mağduru olmalarının yordayıcıları incelendiğinde, yalnızca özerklik ihtiyacının anlamlı yordayıcı olduğu, diğer değişkenlerin anlamlı katkı yapmadığı belirlenmiştir. Özerklik ihtiyacı puanlarındaki artış akran zorbalığı mağduru olma olasılığını azaltmaktadır. Araştırmada kızların ve erkeklerin zorbalık mağduru olmalarını yordayan temel psikolojik ihtiyaçlar ve anne- babaya duygusal erişilebilirliğe ilişkin analiz ayrı ayrı yapılmıştır. Özerklik ihtiyacı ve anneye duygusal erişilebilirliğin kız ergenlerde görülen akran zorbalığına maruz kalmayı yordamada anlamlı katkı yapan değişkenler olduğu görülmüştür. Özerklik ihtiyacı ve anneye duygusal erişilebilirlikteki artış kız ergenlerin akran zorbalığı mağduru olma olasılıklarını azaltmaktadır. Erkek ergenlerde ise, özerklik ve ilişki ihtiyaçları akran zorbalığına maruz kalmayı yordamada anlamlı katkı yapan değişkenler olarak belirlenmiştir. Özerklik ve ilişki temel psikolojik ihtiyaçlarındaki artış erkek ergenlerin akran zorbalığı mağduru olma olasılıklarını azaltmaktadır.
Manisa'da bir merkez ilçede ilköğretim 5. ve 7. sınıf öğrencilerinde akran zorbalığı ve etkileyen faktörler
Amaç: Bu araştırmada Manisa ili Şehzadeler merkez ilçedeki kentsel ve yarı kentsel okullarındaki 5. ve 7. sınıf kaynaştırma ve kaynaştırma olmayan sınıflara devam eden öğrencilerde akran zorbalığı sıklığını saptamak ve akran zorbalığını etkileyen faktörleri belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırma Manisa'da merkez bir ilçenin ortaokullarında 5. ve 7. Sınıf öğrencileri arasında 17.03.2022-12.05.2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmaya 349 7. sınıf öğrencisi, 369 5. sınıf öğrencisi olmak üzere 718 öğrenci katılmıştır. Araştırmanın akran zorbalığına uğrama, akran zorbalığı yapma ve zorba/kurban olmak üzere üç tane bağımlı değişkeni vardır. Bağımsız değişkenler; sosyodemografik özellikler, öğrencinin eğitim gördüğü sınıf türü, kaynaştırma öğrencisi olup olmamak, okul ve ikametgah bölgesi, ebeveyn ve aileye yönelik özellikler (sosyal sınıf, iş, çocukla iletişim özellikleri, eğitim), sınıf içi ve dışı arkadaşlık ilişkileri, okul başarısı, öğrencinin fiziksel ve sosyal aktiviteleri, ailede ruhsal hastalık varlığı, GGA'dan elde edilen çocuğun yaşamına dair yaşadığı sorunlardır. Araştırmada GGA'nın öngörülen klinik risk sınıflaması kullanılmıştır. Akran zorbalığına uğrama, akran zorbalığı yapma ve zorba/kurban olma Olweus Öğrenciler İçin Akran Zorbalığı Anketi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın verilerinin analizi için SPSS 15.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) ile değerlendirilmiştir. Tek değişkenli analizlerde Ki-kare, Eğimde Ki-kare, Fisher's Exact Test ve Student's t testi kullanılmıştır. Çok değişkenli analizlerde lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Tip 1 hata 0.05 olarak alınmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 11.5±1.2'dir. Araştırma grubunun %51.4'ü 5. sınıf ve %48.6'si 7. sınıf öğrencisidir. Araştırma grubunun %51.3'ünü kızlar oluşturmaktadır. Araştırma grubunun %60.9'u alt sosyal sınıftandır. Araştırmada öğrencilerin %24.2'sinin akran zorbalığına uğradığı, %11.1'inin akran zorbalığı yaptığı ve %7.0'ının zorba/kurban olduğu bulunmuştur. Araştırmada akran zorbalığı rolleri için sınıf seviyeleri arasında fark bulunmamıştır(p>0.05). Araştırmada; kaynaştırma öğrencilerinin diğer öğrencilere göre akran zorbalığına uğrama riskinin yaklaşık 4 kat (Model 1'de 4.2 (%95 GA 1.6-11.0) ve Model 2'de 3.8 (%95 GA 1.4-10.3)) daha fazla olduğu bulunmuştur. Akran zorbalığı yapma ise kaynaştırma sınıflarında diğer sınıflara göre 1.8 kat (Model 3'te ve Model 4'te 1.8 (%95 GA 1.1-3.0)) daha fazla bulunmuştur. Araştırmada zorbalığa uğrama için cinsiyet bir risk faktörü olarak bulunmamışken (p>0.05); zorba (Model 3'te 2.1(%95 GA 1.3-3.6) ve Model 4'te 2.2 (%95 GA 1.3-3.7)) ve zorba/kurban (Model 5'te 2.2(%95 GA 1.1-4.0) ve Model 6'da 2.3(%95 GA 1.2-4.3)) rolünü erkekler kızlara göre iki kat daha fazla üstlenmektedir. Araştırmada; kaynaştırma öğrencilerinin diğer öğrencilere göre akran zorbalığına uğrama riskinin yaklaşık 4 kat (Model 1'de 4.2 (%95 GA 1.6-11.0) ve Model 2'de 3.8 (%95 GA 1.4-10.3)) daha fazla olduğu bulunmuştur. Akran zorbalığı yapma ise kaynaştırma sınıflarında diğer sınıflara göre 1.8 kat (Model 3'te ve Model 4'te 1.8 (%95 GA 1.1-3.0)) daha fazla bulunmuştur Araştırmanın bulgularına göre GGA'nın öngördüğü klinik risk; duygusal sorunlar, davranış sorunları, dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik, akran sorunları ve toplam güçlük puanı boyutlarında arttıkça akran zorbalığına uğrama sıklığı artmaktadır (p<0.001, p=0.011). Araştırmanın bulgularına göre GGA'nın öngördüğü klinik risk; davranış sorunları, akran sorunları, prososyal davranışlar ve toplam güçlük puanı boyutlarında arttıkça zorbalık yapma sıklığı artmaktadır (p<0.001, p=0.003). GGA'nın öngördüğü klinik risk davranış sorunları ve toplam güçlük boyutlarında arttıkça zorba/kurban olma sıklığı artmaktadır (p<0.001). Duygusal sorunlar, dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik boyutlarında yüksek riskli bulunan öğrenciler ortalama değere sahip öğrencilere göre daha sık zorba/kurban rolünü üstlenmektedir (p<0.001, p=0.001). Araştırmada; anne ile sorunlarını paylaşabilmek ve kolayca konuşabilmenin, tek değişkenli analizlerde bütün akran zorbalığı rollerinin oluşumunu azalttığı saptanmıştır (p<0.001, p=0.001, p=0.008). Bu; kurban, zorba ve zorba/kurban rolleri için ayrı ayrı kurulan ilk lojistik regresyon modellerinde de anlamlılığını korumuş (Model1, 3 ve 5) ama GGA toplam güçlük puanının risk değerlenmesinin ilk lojistik regresyon modeline eklendiği lojistik regresyon modellerinde (Model 2, 4 ve 6) anlamlılığını yitirmiştir. Araştırmada iyi bir arkadaşa sahip olmayan öğrencilerin akran zorbalığına uğrama (Model 1'de 6.6 (%95 GA 2.2-20.6) ve Model 2'de 4.6 (%95 GA 1.4-14.9)) ve zorbalık yapma (Model 3'te 4.2 (%95 GA 1.5-11.9) ve Model 4'te 3.7 (%95 GA1.3-10.8)) riski daha fazla olarak bulunmuştur. Zorba/kurban için kurulan ilk lojistik regresyon modelinde anlamlı olan bu değişken ikinci modelde anlamlılığını yitirmiştir (Model 5'te 3.9 (%GA1.2-12.8) ve Model 6'da 3.3 (%95 GA 1.0-11.2)). Araştırmada kendine ve öğretmenine göre sorgulanan okul başarısı tek değişkenli analizlerde bütün akran zorbalığı rolleri için anlamlı çıkmıştır (okul başarısı ile akran zorbalığı rolleri arasında genellikle negatif yönlü bir ilişki vardır) (p<0.05). Akran zorbalığına uğrama için oluşturulan lojistik regresyon modellerinde (Model 1 ve 2) okul başarısı istatistiksel anlamlılığını yitirmiştir (p>0.005). Okul başarısı zorba (Model 3 ve 4) ve zorba/ kurban (Model 5 ve 6) için kurulan bütün lojistik regresyon modellerinde anlamlılığını korumuştur (p<0.05). Kendine göre okul başarısı çok kötü/kötü olan öğrenciler çok iyi/iyi olan öğrencilerden 4 kat (Model 3'te 4.0 (%95 GA 1.9-8.6) ve Model 4'te 3.7 (%95 GA 1.7-8.1)) daha fazla akran zorbalığı yapmaktadır. Kendine göre okul başarısı çok kötü/kötü olan öğrenciler çok iyi/iyi olan öğrencilerden 4 ila 5 kat (Model 5'te 4.9 (%95 GA 2.1-11.5) ve Model 6'da 4.2 (%95 GA 1.7-10.4)) daha fazla zorba/kurban olmaktadırlar. Araştırmada akran zorbalığının en çok meydana geldiği dört yer; %64.4 bahçe/spor sahası, %56.3 sınıf (öğretmen sınıfta değilken), %45.4 koridor/merdiven ve %37.9 okul yoludur. Araştırmada akran zorbalığına uğrayan öğrencilerin %40.8'inin bu durumu kimseye söylemediği saptanmıştır. Akran zorbalığına uğradığını birine anlatan öğrencilerin; %66.0'ının ebeveynlerine, %32.0'ının sınıf öğretmenine ve %16.5'inin okulda başka bir yetişkine anlattığı saptanmıştır. Akran zorbalığına uğrayan öğrencilerin ebeveynlerinin sadece %27.6'sı öğrencinin uğradığı akran zorbalığını durdurmak için okulla görüşmüştür. Sonuç ve Öneriler: Araştırmada her dört öğrenciden birinin akran zorbalığına uğradığı saptanmıştır. Kentsel ve yarı kentsel bölgelerde bulunan okullarda akran zorbalığı açısından fark saptanmamıştır. Bu durum akran zorbalığının bütün ilçede ele alınması gereken yaygın bir problem olduğunu göstermektedir. Araştırmada özellikle kaynaştırma öğrencilerinin akran zorbalığına yoğun bir şekilde maruz kaldığı bulunmuştur. Akran zorbalığının işaretleri açısından özellikle bu öğrenciler için öğretmenlerin ve velilerin dikkatli olması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: akran zorbalığı, kurban, zorba, zorba/kurban, Güçler ve Güçlükler Anketi
Ergenlerde siber zorbalığa maruz kalma durumuna göre psikolojik sağlamlığın incelenmesi
Bu araştırmada ergenlerin siber zorbalığa maruz kalma durumlarına göre psikolojik sağlamlıklarının, cinsiyet, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, sınıf düzeyi, okudukları lise türüne ve sosyal medyada geçirilen zamana göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma karşılaştırma türü ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ve Şehit Kamil İlçelerinde yer alan Resmi Liselere devam etmekte olan 14-19 yaş aralığındaki 9, 10, 11 ve 12. sınıflardan uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 1040 öğrenci oluşturmuştur. Öğrencilerin psikolojik sağlamlıklarına ilişkin veriler Bulut, Doğan ve Altundağ (2012) tarafından geliştirilen 'Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği' ile toplanırken, siber zorbalığa maruz kalma durumuna ilişkin veriler ise Arıcak, Kınay ve Tanrıkulu (2012) tarafından geliştirilen 'Siber Mağduriyet Ölçeği' ile toplanmıştır. Sosyo-demografik özelliklere ilişkin veriler araştırma kapsamında hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde iki faktörlü ANOVA tekniği ve gruplar arası farkın belirlenmesi için LSD çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Psikolojik sağlamlığa ilişkin bulgularda; siber zorbalığa maruz kalmayan ergenlerin psikolojik sağlamlıkları, siber zorbalığa maruz kalan ergenlere göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Cinsiyete göre ise kız öğrencilerin psikolojik sağlamlıkları erkeklere göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Sosyal medyada geçirilen zamana göre günlük 1 saat ve daha az zaman geçiren ergenlerin psikolojik sağlamlıkları 2 saat, 3 saat ve 4 saat ve daha fazla zaman geçiren ergenlere göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin psikolojik sağlamlıkları üzerinde baba eğitim düzeyi, lise türü ve sınıf düzeyi değişkenlerinin anlamlı düzeyde farklılaşma oluşturmadığı gözlenmiştir. Siber zorbalığa maruz kalma durumu ve cinsiyet, sınıf düzeyi, baba eğitim düzeyi, lise türü ve sosyal medyada geçirilen zaman değişkenleri ortak etkisine göre ergenlerin psikolojik sağlamlıklarının istatiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılır iken siber zorbalığa maruz kalma durumu ve anne eğitim düzeyi ortak etkisine göre ergenlerin psikolojik sağlamlıklarında anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları literatürde yer alan araştırmalar ışığında tartışılmış ve yorumlanmıştır. Elde edilen araştırma bulgularına dayalı olarak ailelere, psikolojik danışmanlara, öğretmenlere ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Ergenlik, psikolojik sağlamlık, siber zorbalık, siber mağduriyet, sosyo-demografik
Ortaokul öğrencilerinde okula uyumun yordanması
Ortaokul öğrencilerinde okula uyumun incelendiğinde bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin okula uyumlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, ailenin sosyoekonomik düzeyi, aile ortamı, kariyere ilişkin ebeveyn desteği ve zorbalığa maruz kalma değişkenleri açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 yılında Eskişehir'de 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim görmekte olan 1371 (673 kız, 695 erkek) ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcılara ait kişisel bilgileri toplamak amacıyla araştırmacılar tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", ortaokul öğrencilerin okula uyumunu akademik, sosyal ve davranışsal boyutlarıyla ölçmek amacıyla Gençtanırım-Kurt vd. (2023) tarafından geliştirilen Ortaokul Öğrencileri için Okula Uyum Ölçeği (OÖİOUÖ), öğrencilerin eğitsel ve kariyer gelişimlerinde ailelerinden algıladıkları desteği ölçmek amacıyla Turner vd. (2003) tarafından geliştirilen Güneş ve Bacanlı (2020) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kariyere İlişkin Ebeveyn Desteği Ölçeği" (KİEDÖ), aile üyelerinin aile ortamını değerlendirmek amacıyla Fowler (1982) tarafından geliştirilen ve Usluer (1989) tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılan "Aile Ortamı Ölçeği" (AOÖ), öğrencilerin zorbalık kategorilerini (mağdur olmayan, akran mağdur ve zorba mağdur) ölçebilmek amacıyla Felix vd. (2011) tarafından geliştirilen Atik ve Yerin-Güneri (2012) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "California Zorbalığa Maruz Kalma Ölçeği" (CZMKÖ) kullanılmıştır. Araştırmada Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Etik Kurul Değerlendirme ve Karar Formu ile Milli Eğitim Bakanlığı'ndan gerekli izinler alınmıştır ve okullarla yapılan ön görüşmelerin ardından veri toplama süreci araştırmacı tarafından yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin istatistiksel analizi için SPSS 25 paket veri analiz programı kullanılmıştır. Ortaokul öğrencilerinde okula uyumun cinsiyete göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğini belirlemek için t testi; sınıf düzeyi, okul başarısı, ailenin sosyoekonomik düzeyi ve zorbalığa maruz kalma değişkenleri arasındaki anlamlılığı incelemek üzere Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın diğer bağımsız değişkenleri olan aile ortamı alt boyutları olan birlik-beraberlik ve denetim ile kariyere ilişkin ebeveyn desteği değişkenlerinin ortaokul öğrencilerinde okula uyumlarını yordayıp yordamadığını ortaya koymak için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ortaokul öğrencilerinde okula uyumlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, okul başarısı, ailesinin sosyoekonomik düzeyi ve zorbalığa maruz kalma değişkeni açısından anlamlı bir fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan çoklu regresyon analizine göre birlik-beraberlik ve denetim alt boyutları ile kariyere ilişkin ebeveyn destek değişkenlerinin okula uyumu anlamlı olarak yordadığı görülmüştür.
Zorbalık taciz saldırganlığa maruziyet ölçeğinin Türkçe'ye adaptasyonu ve sosyal medya bağımlılığı ile ilişkisi
Bu araştırmada Hall (2016) tarafından geliştirilmiş olan bir mağduriyet ölçeğinin Türkçe'ye adaptasyonu ve sosyal medya bağımlılığı ile ilişkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılı, Gaziantep ilinde 461 ortaokul öğrencisine Zorbalık Taciz Saldırganlığa Maruziyet Ölçeği uygulanması ve diğer aşamada 965 ortaokul öğrencisine Zorbalık Taciz Saldırganlığa Maruziyet Ölçeği ve Ergenler İçin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeklerinin uygulanması ile yapılmıştır. İkinci aşamada zorbalık ve sosyal medya bağımlılığı ilişkisi incelenirken aynı zamanda çeşitli demografik değişkenlerle olan ilişkileri ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; mağduriyet ölçeğinin Türkçe'ye adaptasyonu yapılmış olup, geçerlik ve güvenirlik düzeylerinin beklenen sınırlar içinde çıktığı saptanmıştır. Aynı zamanda mağduriyet türlerinin sosyal medya bağımlılığını etkilediği saptanmıştır. Kullanılan ölçekler arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmaktadır. Elde edilen bulgular, literatürde yer alan verilere dayalı olarak tartışılmıştır.
Zorbalık mağduriyetinin yordayıcıları olarak öz-şefkat, çocukluk deneyimleri ve temel psikolojik ihtiyaçlar: Bir karma yöntem araştırması
Bu araştırmada lise öğrencilerinin zorbalık mağduriyetini yordamada öz-şefkat, çocukluk deneyimleri ve temel psikolojik ihtiyaçların rolü ele alınmaktadır. Ayrıca lise öğrencilerinin zorbalık mağduriyeti konusundaki görüşleri de nitel bulgular eşliğinde incelenmiştir. Bir karma yöntem araştırması olan bu çalışmada "Kişisel Bilgi Formu", "Çok Boyutlu Zorbalık Mağduriyeti Ölçeği", "Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu", "Ergenler İçin Okulda Temel Psikolojik Gereksinimler Ölçeği","Çocukluk Deneyimleri Ölçeği" ve "Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi nicel boyutta 579 öğrenci, nitel boyutta 12 öğrenciden oluşmaktadır. Verilerin analizi için T-Testi, Pearson Korelasyon ve Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmış ve içerik analizi yapılmıştır. Araştırma bulgularında demografik değişkenlerden ekonomik durum, sınıf düzeyi ve okul türü ile öz-şefkat, çocukluk deneyimleri ve temel psikolojik ihtiyaçların zorbalık mağduriyetinin anlamlı yordayıcıları olduğu görülmüştür. Ayrıca lise öğrencilerinin görüşleri ışığında zorbalık mağduriyetine ilişkin deneyimler, mağduriyetin etkileri, risk faktörleri ve koruyucu faktörler belirlenmiştir. Sonuç olarak, lise öğrencilerinin zorbalık mağduriyetinin bireysel özellikler ve geçmiş yaşantılar ile ailesel ve çevresel faktörlerle ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İlkokullarda akran zorbalığının yordayıcısı olarak hoşgörü değerinin incelenmesi
Bu araştırmada ilkokul çocuklarında akran zorbalığı ile hoşgörü eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. İlişkisel tarama modeli ile yürütülen araştırmanın örneklemi, belirlenen evrende basit tesadüfî örnekleme yolu ile seçilen 401 ilkokul 4. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmaya katılan öğrencilerin hoşgörü eğilimlerini belirlemek için "Hoşgörü Eğilimi Ölçeği" ve zorbalık düzeylerini belirlemek için de "Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği: Çocuk Formu" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 20 istatiksel analiz paket programı kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve basit regresyon analizinden faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin zorbalık yapma durumları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılıklar bulunurken, sosyoekonomik düzey, anne-baba eğitim düzeyiyle ilgili anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Zorbalığa maruz kalma durumları ile anne eğitim durumu arasında anlamlı farklılıklar saptanmış olup cinsiyet, sosyoekonomik düzey ve baba eğitim durumu değişkenleri ile anlamlı farklılıklar saptanmamıştır. Öğrencilerin hoşgörü eğilimleri cinsiyetlerine, sosyoekonomik düzeylerine ve anne eğitim durumuna göre anlamlı farklılık gösterirken baba eğitim düzeyi değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı saptanmıştır. Ayrıca hoşgörü eğilimlerinin zorbalık yapma durumu ile istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki içinde olduğu ancak zorbalığa maruz kalma durumu ile arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olmadığı gözlenmiştir. İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin hoşgörü eğilimlerinin, zorbalık yapma durumlarını negatif yönde yordadığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Zorbalık, akran zorbalığı, değer, değer eğitimi, hoşgörü.
İlkokul öğrencilerinin açık alanda oyun oynama tutumu ile akran zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin açık alanda oyun oynamaya yönelik tutumları ile akran zorbalığı arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu özelliklerin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırmaya 2021-2022 eğitim öğretim yılı birinci döneminde Adana ili Seyhan ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı düşük, orta ve yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki ilkokullarda öğrenim gören 149'u kız, 147'si erkek olmak üzere toplam 296 öğrenci katılmıştır. Öğrenciler basit tesadüfü örnekleme yoluyla seçilmiştir. Araştırmada, öğrencilerin zorba ve kurban olma durumlarının belirlenmesi için "Akran zorbalığı Belirleme Ölçeği-Çocuk Formu", açık alanda oyun davranışları için "Çocuklar İçin Açık Alanda Oyuna Yönelik Tutum Ölçeği", kişisel özelliklerin belirlenmesi için "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, açık alanda oyun oynama tutumları ile zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalma ilişkisini belirlemek üzere korelasyon analizi, değişkenlerle ilgili analizler için Kruskal Wallis-H testi, Mann Whitney-U testi, Bağımsız Örneklem t Testi ve Tek yönlü ANOVA testi yapılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık değeri p<.05 olarak alınmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular; zorbalık yapma durumunda cinsiyete göre, sosyo-ekonomik düzeye göre, anne eğitim düzeyine göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ancak baba eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Zorbalığa maruz kalma durumunda cinsiyet, sosyo-ekonomik durum, anne eğitim durumuna göre anlamlı farklılık bulunmuş, baba eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Öğrencilerin açık alanda oyun oynama tutumu cinsiyet ve sosyo-ekonomik durumuna göre anlamlı bir farklılık bulunmuş, anne ve baba eğitim düzeyine göre ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Açık alanda oyun oynama tutumu ile zorbalığa maruz kalma puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Açık alanda oyun oynama tutumu ile zorbalık yapma puanları arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Açık alanda oyun oynama tutumu ile zorbalık yapma arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, açık alanda oyun oynama tutumu puanları arttıkça zorbalık yapma puanlarının azaldığı söylenebilmektedir. Anahtar kelimeler: Akran zorbalığı, zorbalık yapma, zorbalığa maruz kalma, açık alanda oyun
İşyerinde zorbalık, örgüt bağlılığı ve çalışan memnuniyeti ile performans ilişkisi: Irak'ta yükseköğretim kurumlarında bir araştırma
Çalışmanın önemi, herhangi bir ülkede kalkınmanın itici güçlerinden biri olarak yükseköğretim sektörünün öneminden kaynaklanmaktadır. Ayrıca, Irak'taki yükseköğretim kurumlarında zorbalıkla ilgili araştırmaların azlığı, konunun tanımlanmaması ve bunun diğer temel göstergeler üzerindeki etkilerinin teşhis edilmemesi nedeniyle bir risk oluşturmaktadır. İşyerinde zorbalığın etkilerini hafifletmek için zamanında alınması gereken müdahale önlemleri, sorunun anlaşılamaması ve analiz edilememesi nedeniyle engellenmektedir. Araştırmanın temel amacı, işyerinde zorbalığın iş tatmini, örgütsel bağlılık ve performans üzerindeki etkisini araştırmaktır. İstatistiksel analiz, kavramlar ve alt boyutları arasındaki ilişkiyi incelemeyi de içerecektir. Irak'taki yükseköğretim kurumlarındaki çalışanlardan rasgele bir örneklemden toplam 398 nitelikli anket toplanmıştır. Açımlayıcı faktör analizinde, dört ölçeğin maddelerinin çoğu, ölçek maddeleri arasında iyi bir karşılıklı korelasyon gösteren yüksek faktörlerle yüklenmiştir. Korelasyonel analizde, Spearman'ın rho testi analizi, iş yerindeki zorbalık ile diğer üç değişken arasında negatif, orta ila güçlü ilişkiler göstermiştir. Araştırmanın dört değişkeni için Smart PLS 4 ile yol analizi yapılmıştır. Modele dayanarak, işyerinde zorbalığın örgütsel bağlılık, çalışan memnuniyeti ve performans üzerinde olumsuz etkisi, örgütsel bağlılığın performans üzerinde orta düzeyde pozitif bir etkisi bulunurken İşyerinde zorbalığın performans üzerindeki etkisinde örgütsel bağlılık ve çalışan memnuniyetinin aracılık ilişkisi bir süreç makro analizi ile test edilmiştir. Analiz sonuçları, her iki değişkenin de ilişkiye aracılık ettiğini göstermiştir. Araştırma bulgularının Irak eğitim sektörüne ve yetkililere yol göstermesi, araştırmacılara da katkı sağlaması beklenmektedir. ANAHTAR KELİMELER: İşyerinde Zorbalık, Örgütsel Bağlılık, Çalışan Memnuniyeti, Çalışan Performansı, Yüksek Öğrenim, Irak