2010 yılı ve sonrasında doğa ve çevre eğitimi alanında Türkiye'de yapılmış tezlerin nitel ve nicel açıdan incelenmesi

Dünya nüfusunun hızla artması, insanların yeni yaşam alanları bulma çabası, bununla birlikte sanayileşmenin gelişmesi ve teknoloji kullanımının gerekliliği doğaya yapılan tahribatı artırmıştır. Bu tahribat küresel boyutlara ulaşmış ve insanlar doğa ile ilişkilerini sorgulamaya başlamışlardır. Canlıların yaşam alanı olan doğal ortamların ve doğal kaynakların zarar görmesi ve azalması tehlikesiyle karşı karşıya kalmak; araştırmacıları doğa ve çevre eğitimiyle ilgili çalışmalara yönlendirmiştir. Araştırmacılar çalışmalarıyla genel olarak doğayı tanımayı ve doğayı korumanın yollarını bulmayı amaçlamışlardır. Bu çalışmada 2010 yılı ve sonrasında Türkiye'de yapılmış doğa ve çevre eğitimi konulu yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiştir. Yapılan çalışmada ulaşılan tezler; çalışma yılı, çalışmanın yapıldığı okul, katılımcılar, çalışma yöntemi, veri toplama aracı alt başlıklar altında incelenerek genel yönelimler açığa çıkarılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup 28' i doğa eğitimi ve 363 'ü çevre eğitimi olmak üzere 391 tez incelenmiştir. Bu tezlerin 334'ü yüksek lisans, 57'si ise doktora tezidir. Ulaşılan bu tezler nitel ve nicel açıdan incelendiğinde; araştırmacıların tezlerini farklı örneklem grupları ile farklı yıllarda yaptıkları, farklı üniversitelerde yayımladıkları, bu tezlerde farklı yöntem ve desenler kullandıkları ortaya çıkmıştır. Tarama yönteminin araştırmacıların en çok kullandığı yöntem; ortaokul öğrencilerinin ise araştırmacıların en fazla tercih ettiği örneklem grubu olduğu tespit edilmiştir. Tez çalışmaları yıllara göre incelendiğinde 2019 yılında bir yoğunluk olduğu gözlemlenmiştir. Sonraki yıllarda ise dağılımda anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiştir. Bununla birlikte 2019 yılı 59 (%15,08) çalışma ile en çok çalışmanın yapıldığı yıl olup, 2021 yılı 20(%5,11) çalışma ile dikkat çekmektedir. Tezlerin yapıldığı üniversiteler incelendiğinde ise bu konuların 75 üniversitede çalışıldığı, en çok araştırmanın Gazi Üniversitesi'nde 57 (%14,57) çalışma ile yapıldığı; 22 üniversitenin de yalnızca birer çalışmasının olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmaların doktora ve yüksek lisans tezi dağılımı incelendiğinde ise doğa eğitimiyle ilgili sadece 2 doktora ve 26 yüksek lisans tezi, çevre eğitimiyle ilgili 55 doktora ve 308 yüksek lisans tezi çalışıldığı görülmektedir.