5 No'lu Amasya Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Çalışma konumuz olan 1643-1645 (Hicri 1053-1054) yıllarına ait 5 Nolu Amasya Şer'iyye Sicili Amasya ve Amasya'ya bağlı köy ve kazalarda mahkemeye taşınmış kayıtları içermesi dolayısıyla şehrin ve dönemin sosyal, idari, hukuki, iktisadi, demografik, kültürel yapısı hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlamaktadır. Yerel tarih araştırmaları için önemli bir kaynak oluşturan şer'iyye sicilleri sayesinde ve bu çalışma aracılığı ile de 17. yüzyılda Osmanlı taşra teşkilatı ile ilgili Amasya kazası örneği çerçevesinde önemli bilgiler elde edilmiştir. Üç bölümden oluşan tezin konusu 5 Nolu Amasya Şer'iyye Sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirmesidir. Bu doğrultuda tezin ilk bölümünde şer'iyye sicilleri, kadı ve Osmanlı hukuku hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Amasya şehri ile ilgili daha önce çalışılmış şer'iyye sicilleri ele alınmıştır. Ardından 5 Nolu Amasya Şer'iyye Sicilinin hukuki açıdan tasnifi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Sicilde yer alan belgeler konularına ve türlerine göre tasnif edilmiştir. Tasnifi yapılan belgelerde miras, tereke, köle azadı, vasi tayini, boşanma, nikâh, vakıf, vergi, mülk satışı gibi çeşitli konular bulunmaktadır. Belge türleri olarak da ferman, tezkire, buyruldu, berat, hüccet, ilam bulunmaktadır. Son bölümde ise sicilin transkripsiyonuna yer verilmiştir. Genel değerlendirmenin yapıldığı sonuç bölümü, kaynakça ve eklerle çalışma son bulmaktadır. Sicilde okunamayan bölümler "..." üç nokta, kesinlik taşımayan yerler (?) soru işareti, boş bırakılan yerler için (boş), okunmayan ya da net olmayan yerler için (silik) ifadeleri kullanılmıştır. Transkripsiyon bölümünde belgeler tasnifinin daha kolay yapılabilmesi için 1/1, 1/2, 1/3 şeklinde numaralandırılmışlardır. İlk sayı sayfa numarasını ikincisi belgenin kayıt sırasını ifade etmektedir.