Bolu ilinde 2015-2019 yılları arasında meydana gelen iş kazalarına bağlı yaralanmaların ve ölümlerin analizi

Amaç: Çalışmamızda Bolu ilinde meydana gelen, Bolu Adalet Sarayı Arşivi'nde dosyaları mevcut olan iş kazaları analiz edilerek; mağdurların sosyo-demografik özelliklerinin, mesleki niteliklerinin, kazaların gerçekleştiği yerlerin, kaza türlerinin, kazaların meydana geldiği sektörlerin, kaza nedeniyle kişilere yapılan hastane tedavi masraflarının, eğer kaza mağdurun ölümüne sebebiyet vermişse otopsi ve ölü muayenesi sonuçlarına göre ölüm nedenlerinin incelenmesi, ayrıca iş kazalarına bağlı meydana gelen yaralanmaların yaralanma dereceleri ve AIS, ISS, NISS travma sistemleri ile değerlendirilmesi, tespit edilen özelliklerin analizi ve bulguların literatür eşliğinde tartışılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Bolu Adalet Sarayı arşivinde kayıtları tespit edilen 3599 iş kazası olgusu retrospektif olarak incelenmiş, ayrıca tespit edilen olguların kaza nedeniyle tedavi gördükleri Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Bolu İzzet Baysal Devlet Hastanesi, Bolu Özel Çağsu Hastanesi ve Bolu Özel Fatma Hastanesi hastane otomasyon kayıtlarından, olguların hastane tedavi giderleri verilerine erişilerek veriler olgu veri formuna eklenmiştir. İstatistiksel değerlendirmeler Pearson Ki Kare Testi, Kolmogrov-Smirnoff Testi, Mann Whitney U Testi, Kruskall Wallis Testi, Spearman Korelasyon Testi ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda incelenen 3599 iş kazası olgusundan 29'unun (%0,81) iş kazası nedeniyle öldüğü belirlenmiştir. En fazla iş kazası 2019 yılında(n=951), ilkbahar mevsiminde (n=971), nisan ayında (n=356), cuma gününde (n=595) ve 11.00-11.59 saatleri arasında (n=333) geçekleşmiştir. En fazla vakaya 18-24 yaş grubunda (n=679), erkek cinsiyette (%74,7), evli medeni halde (%67,65), ilkokul mezunlarında (%41) rastlanmıştır. İş kazaları en sık %91,33 ile özel sektörde, %34,9 ile gıda iş kolunda ve %58,91 ile fabrika/atölye/imalathane çalışanlarında meydana gelmiştir. En çok görülen iş kazası türleri; künt cisim yaralanması (%30,9), kesici cisim yaralanması (%15,59), seviye farkı olmaksızın kazaen düşme (%15,22) ve makineye sıkışma (%12,2) bulunmuştur. Olguların en çok el parmakları (%31,29), el bileği-el (%13,11), ayak ve parmakları (%10,34) ve kafadan (%8,59) yaralandıkları saptanmıştır. Vakaların AIS skoru ortalaması 0,94±,74 olarak tespit edilmiştir. Olguların ISS yaralanma dereceleri incelendiğinde; vakaların %75,6'sının minör, %1,53'ünün majör, %0,11'inin yaşamı tehdit eden derecede yaralandığı; NISS yaralanma dereceleri incelendiğinde; vakaların %74,94'ünün minör, %2,19'unun majör, %0,11'inin yaşamı tehdit eden derecede yaralandığı saptanmıştır. İş kazası nedeniyle kişiye yapılan hastane tedavi masrafları ortalaması 380,30±2418,90 Türk lirası bulunmuştur. Ceza mahkemelerine yansıyan 147 iş kazası olgusundan 18'inde (%12,24) iş kazası mağdurunun ceza aldığı, 70'inde (%47,62) karşı tarafın ceza aldığı, 22'sinde (%14,97) cezai işlem uygulanmadığı, 37'sinde (%25,17) ise davanın sonuçlanmadığı saptanmıştır. Cezaların nitelikleri incelendiğinde; 21 olguda (%23,86) hapis cezası, 67 olguda (%76,14) para cezası verildiği tespit edilmiştir. İş mahkemesine yansıyan 52 iş kazası olgusunun dava sonuçları incelendiğinde; olguların 10'unda (%19,23) kişiye veya yakınlarına tazminat ödenmesine karar verildiği, 5'inde (%9,62) herhangi bir tazminat ödeme kararı verilmediği, 37'sinde (%71,15) ise davanın sonuçlanmadığı saptanmıştır. Ceza mahkemelerinde, iş kazası tarihi ile kararın kesinleşmesi arasında geçen sürenin ortalama 611,81 gün olduğu; iş mahkemesinde, iş kazası tarihi ile kararın kesinleşmesi arasında geçen sürenin ortalama 1051,93 gün olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: İş kazaları ülkeler için en önemli toplumsal sorunlardan biri olmakla birlikte iş kazalarına karşı alınacak basit, pratik ve maliyeti düşük iş sağlığı ve güvenliği tedbirleriyle iş kazalarına bağlı sakatlıkların ve ölümlerin büyük ölçüde önüne geçilebilir. Anahtar Kelimeler: İş Kazaları, Adli Tıp, Tedavi Masrafları, AIS, ISS, NISS