Analysis of human development in İran: Education and gender inequality in a comparative perspective

Bu tez, İran'daki mevcut cinsiyet eşitsizliklerini, Türkiye ve Azerbaycan ile karşılaştırıyor ve bu ülkeleri insani kalkınmalaın açısından analiz ediyor. İnsani kalkınma, insanların özgürlükleri ve potansiyellerini baş role koyarak, dikkati "sonuçlara" çekiyor. İnsani kalkınmada üç önemli unsur, kapasiteler, özgür irade ve kazanımlardır. Sağlık, eğitim ve ekonomik kaynaklar, insani kalkınma endeksini eşit ağırlıkla oluşturan üç unsurdur. Cinsiyet eşitsizliği küresel bir sorun olarak, artan bir şekilde kadınların eğitim, sağlık, gelir ve sosyal gelişmelerini engellemektedir. Bu tez, ilk olarak, İranın eğitim alanındaki gelişmelerini analiz etmektedir. İlaveten, İran'da kadınların ve erkeklerin insani kalkınma endeksindeki konumlarını, Türkiye ve Azerbaycan'la karşılaştırmaktadır. İnsani kalkınma ve kapasite yaklaşımının asıl amacı, kapasiteler ve işlevselliklerin insanlar arasında (erkek, kadın veya yoksun bölgeler) eşit dağıtılmasıdır. Bu arada, eğitımi diğer kapasitelerden daha önemli kılan, esas ve enstrümental değerlere bir arada sahip olmasıdır. Eğitimin genel sağlık ve gelir üzerinde direkt etkisi vardır. Toplam sağlık ve gelir düzeyine doğrudan etkisinin yanı sıra, eğitim kadınları güçlendirme ve onları iyi ücretli işler için kalifiye hale getirme kapasitesine sahiptir. İran 1990'dan 2015'e kadar sağlık, eğitim ve kişi başına gelir konusunda ilerleme sağlamıştır. İran, kadınların okullaşması konusunda başarı göstermiştir. Diğer yandan, İran cinsiyet eşitliğinin eğitim alanında başarı elde etmesine rağmen, eşitsizlik kadınların çalışması alanında hala mevcuttur. Azerbaycan ve Türkiye'de ise, kadınların kapasitelerinin yükselmesi, onların ekonomik gelir, işgücüne katılım ve siyasi katılımlarını arttırmaktadır. İnsani kalkınma raporlarına göre, Türkiye'de eğitim gibi kabiliyetlerin dağıtımında daha çok cinsiyet eşitsizliği vardır. Azerbaycan, sağlık hariç, cinsiyet eştliği konusunda üç ülke arasında en iyi durumdadır. Türk kadınların ömür ortalaması (sağlık göstergesi) İran ve Azerbaycan'dan daha yüksektir. Diğer taraftan, İran'da eğitimli kadınlar, Azerbaycan ve Türkiye'den daha fazla işsizliğe maruz kalıyorlar.