KOAH'lı bireylerde stigma ve sağlık okuryazarlığı

Bu çalışma, KOAH'lı bireylerin stigma ve sağlık okuryazarlık düzeylerini değerlendirmek, stigma ve sağlık okuryazarlığının arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipteki bu araştırma 10 Eylül 2021-10 Mart 2022 tarihleri arasında, Nevşehir Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran ve Göğüs Hastalıkları Servisinde yatan, 310 KOAH'lı bireyle yürütülmüştür. Araştırmada veriler; Hasta Tanıtım Formu, KOAH Değerlendirme Testi, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada değişkenlerin dağılımı Kolmogorov Smirnov test ile ölçülmüştür. Nicel bağımsız verilerin analizinde Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Korelasyon analizinde Spearman korelasyon analiz yöntemi uygulanmıştır. Araştırmanın gücü Post Hoc Power analizine göre belirlenmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. Çalışmada yaş ortalaması 70,5±11,0 olan bireylerin %58,7'sinin erkek, %41,3'ünün ilkokul mezunu, %63,5'inin KOAH'a ek kronik hastalığının olduğu belirlenmiştir. Bireylerin %60,0'ının daha önce sigara içtiği, %11,9'unun hemşireler tarafından bilgi aldığı, %58,1'inin KOAH hakkında bilgi sahibi olduğu, %69,0'ının ise KOAH kötüleşince neler yapacağını bilmediği saptanmıştır. Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 36,8±12,8, Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği puan ortalaması 30,4±8,5'tir. 65 yaş üzeri, kadın, evli, çalışmayan, pasif sigaraya maruz kalan, eğitim seviyesi ilkokul ve üstü olan bireylerde Sağlık Okuryazarlığı Ölçek puanı daha düşük bulunmuştur (p<0,05). 65 yaş üzeri, erkek, bekâr, eğitim seviyesi en az ortaokul olan, hastalık nedeniyle çalışmayan bireylerde KHBSÖ puanı daha yüksektir (p<0,05). Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönlü, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). KOAH'lı bireylerin stigma ve sağlık okuryazarlığı seviyesinin düşük olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonuçları doğrultusunda KOAH'lı bireylere bu konularla ilgili eğitimlerin verilmesi ve bireylerin hastalık hakkındaki bilgisinin belli aralıklarla değerlendirilmesi önerilmektedir.