Prediyabet ve tip 2 diyabet gelişiminde serum mots-c düzeylerinin egzersiz, beslenme ve metabolik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi

Diyabet, yetersiz insülin sekresyonu ya da insülin direnciyle gelişen hiperglisemi durumudur. MOTS-c, mitokondriyal DNA'daki 12S rRNA'dan kodlanan ve 12S rRna-tip c'nin mitokondriyal açık okuma çerçevesi olarak adlandırılan mitokondriyal türevli bir peptittir. MOTS-c'nin insülin duyarlılığı, glukoz ve lipid homeostazisini düzenleyerek diyabetin ilerlemesinde koruyucu bir role sahip olduğu belirtilmektedir. Bu bilgiler ışığında çalışmamızda MOTS-c düzeylerinin diyabeti olmayan, prediyabetli ve diyabetli bireyler arasındaki değişimlerinin incelenmesi ve bu peptidin antropometrik ölçümler, fiziksel aktivite durumu, beslenme durumu ve rutin biyokimya sonuçlarıyla olan korelasyonlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada açlık kan glukozu <100 mg/dl olan bireyler kontrol, 100-125 mg/dl olan bireyler prediyabet ve ≥126 mg/dl olan bireyler ise diyabet grubuna dahil edilmiştir. Bireylerin demografik bilgileri, antropometrik ölçümler, metabolik durum, beslenme durumu, fiziksel aktivite durumu ve diyabet öz yeterlilik puanları 37 soruluk bir anket yapılarak değerlendirilmiştir. Alınan kan örneklerinde açlık kan glukozu, HbA1c, trigliserit, total kolesterol, LDL, HDL, üre, kreatinin, GFR, AST, ALT, sodyum, potasyum ve hemoglobin değerleri otoanalizör ile belirlenmiştir. Ayrıca MOTS-c peptid düzeyi ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. Sonuçlar değerlendirildiğinde prediyabet ve diyabet gelişiminde artan yaş, düşük eğitim düzeyi, evli olma ve herhangi bir işte çalışmama durumunun etkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca kilo, bel çevresi ve BKİ düzeyleri diyabetik grupta daha yüksektir. Prediyabet ve diyabetli bireylerin hayatlarında fiziksel aktiviteye pek yer vermedikleri saptanmıştır. Diyabetli bireylerin daha az öğün atladıkları gözlenmiştir. Diyabetik bireyler beslenmelerinde ekmek, süt ve peynire daha fazla miktarda yer vermektedir. Prediyabet ve diyabet grubunda açlık kan glukozu, HbA1c, trigliserit, LDL ve üre seviyeleri daha yüksek bulunmuşken tam tersi HDL ve GFR düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Prediyabet ve diyabet gelişimi ile birlikte özellikle metabolik sendromun önemli derecede arttığı gözlemlenmiştir. Prediyabet ve diyabetli bireylerin serum MOTS-c seviyelerinin sağlıklı bireylerden daha düşük olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca MOTS-c'nin yaş ve bel çevresi ile ters yönlü bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. MOTS-c ile günlük tüketilen ekmek, pilav/makarna, yumurta, süt grubu, sebze miktarları arasında pozitif yönlü, MOTS-c ile tüketilen peynir, et ve kuruyemiş miktarları arasında ise negatif yönlü bir korelasyon gözlenmiştir. Ayrıca MOTS-c ile açlık kan glukozu, HbA1c, trigliserit, total kolesterol ve LDL arasında negatif yönlü bir korelasyon olduğu bulunmuştur. Bu bulgular MOTS-c'nin prediyabet, diyabet ve metabolik sendromun gelişiminde önemli bir role sahip olduğunu göstermektedir.