Tip 2 diyabetes mellituslu bireylerde sağlık algısı ve aile desteğinin tedaviye uyum düzeyine etkisi

ÖZET TİP 2 DİYABETES MELLİTUSLU BİREYLERDE SAĞLIK ALGISI VE AİLE DESTEĞİNİN TEDAVİYE UYUM DÜZEYİNE ETKİSİ Beyza ÇORAK Amasya Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı, İç Hastalıkları Hemşireliği, Yüksek Lisans, Ocak/2022 Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Neşe UYSAL Bu araştırmanın amacı, tip 2 diyabetes mellituslu bireylerde sağlık algısı ve aile desteğinin tedaviye uyum düzeyleri ile ilişkisini belirlemektir. Bu araştırmada tanımlayıcı ve ilişki arayıcı çalışma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini bir ilçe devlet hastanesine başvuran tip 2 diyabetes mellitus tanılı bireyler oluşturmuştur. Çalışmanın örneklem sayısının hesaplanmasında power analizi sonuçları kullanılmış olup, 18 yaş üzeri olan ve araştırmaya katılmaya onam veren 210 birey araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma verileri, kişisel bilgi formu, Morisky Tedavi Uyum Ölçeği, Sağlık Algısı Ölçeği ve Tip 2 Diyabette Aile Desteği ve Çatışma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmaya katılan tip 2 diyabetes mellituslu bireylerin tedaviye uyumları değerlendirildiğinde, %45,2'sinin düşük, %34,3'ünün orta, %20,5'inin yüksek uyum düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Sağlık algısı ölçeği toplam puanları, sağlığın önemi alt boyutu ve aile desteği puan ortalamalarının tedaviye uyum düzeylerine göre anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği puan ortalamaları ile Sağlık Algısı Ölçeği puanları arasında pozitif yönde, düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğu (r=0,219; p=0,001); Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği puan ortalamaları ile Aile Desteği ve Çatışma Ölçeği toplam puanları arasında pozitif yönde, düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (r=0,160; p=0,021). Tedaviye uyum düzeylerinin yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, birlikte yaşadığı kişiler gibi sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermediği (p>0,05), diyete uyum gösterme, düzenli kontrole gitme ve akut komplikasyon gelişme durumuna göre tedaviye uyum düzeylerinin anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Bu araştırmada, diyabetli bireylerin yarısına yakınının tedaviye uyum düzeylerinin düşük olduğu, tedaviye uyum düzeylerinin aile desteği ve sağlık algısı ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Tedaviye uyum düzeylerinin diyet uyumu ve diyabete bağlı komplikasyon gelişme durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Diyabetli bireylerde aile desteğinin önemine yönelik farkındalığın artırılması ve sağlık algısına yönelik daha fazla çalışma yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile desteği, Diyabetes mellitus, Sağlık algısı, Tedaviye uyum