
368
Archived Theses
4
DOIs Assigned
1%
DOI Rate
Discipline
Türkiye kalkınma planlarında sağlık sektörünün yeri
Giriş ve Amaç: Kalkınma, ekonomik büyümenin sağlanması olarak düşünülse de aslında ekonominin yanı sıra sosyal imkanların gelişmesi ve buna bağlı olarak bireylerin ve toplumların yaşam kalitelerinin yükseltilmesini amaçlayan bir süreçtir. Söz konusu insan olunca bu süreç içerisinde sağlığın düşünülmemesi imkansızdır. "Türkiye Kalkınma Planlarında Sağlık Sektörünün Yeri" isimli çalışma, Türkiye Kalkınma Planlarında belirlenen hedef ve politikaların sağlık sektöründe nasıl bir etki yarattığı ve bu etkininin sağlık hizmeti sunumu sürecinde ne kadar başarılı olduğunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada, 1963 yılından itibaren uygulanmış olan kalkınma planları ve son olarak uygulanmış olan 11. Kalkınma Planı ile 2024-2028 yılları hedeflerini belirleyen 12. Kalkınma Planı, sağlık istatistik yıllıkları ve sağlık bakanlarının meclis konuşmaları, dönemler içerisinde hazırlanan mevzuat ile uygulamalara dair dokümanlar karşılaştırmalı bir analiz çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular: Yapılan inceleme sonucunda; koruyucu sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi için yayımlanan ilk plandan itibaren çalışmalar yapıldığı, bazı dönemlerde hedeflerin gerçekleşmediği, son döneme baktığımızda koruyucu sağlık hizmetlerinin sağlıklı yaşam becerilerinin kazandırılması politikaları ile birlikte yürütülmek istendiği, tedavi edici sağlık hizmetlerinde Sağlık Bakanlığı' nın yükünün azalmadığı, hastanelerin idari ve mali özerkliğe henüz kavuşmadığı, 1963 yılından bu yana sağlık göstergelerinde önemli gelişmeler kaydedildiği ancak bunların halen gelişmiş ülke seviyesine ulaşmadığı anlaşılmıştır. Sonuç: Sağlık politikalarının kalkınma planlarındaki diğer sektörlerle bir bütünlük içerisinde ele alınması, uygulamaların yakından izlenmesi ve yeni ihtiyaçlara göre politikaların esnek bir şekilde güncellenmesi büyük önem taşımaktadır. Aksi halde planlarda yer alan politikalar ile sahadaki gerçeklik arasındaki uçurum daha da açılacak, halkın sağlık hizmetlerine güveni azalacaktır. Bu durum hem bireylerin sağlığı hem de ülkenin uzun vadeli kalkınma hedefleri açısından ciddi sorunlara yol açabilecektir.
Diyaliz hastalarına yönelik tele-destek uygulamalarının hasta memnuniyeti üzerine etkisi
Giriş ve Amaç: Araştırmanın amacı Trakya Üniversitesi Hastanesi Nefroloji Kliniğinde diyaliz ünitesinde takipli Hemodiyaliz (HD) ve Periton diyalizi (PD) hastalarında tele-destek uygulamalarının etkinliği ve hasta memnuniyeti üzerine etkisinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntemler: Araştırmada, 28 HD ve 28 PD olmak üzere 56 diyaliz hastasına, tedavi sürecine başlamalarıyla birlikte diyaliz hemşireleri tarafından verilen eğitimden ayrı olarak, günlük hayatta hastalıkları hakkında farkındalık düzeylerini arttırabilecek hatırlatmalar ile altı hafta süresince tele-destek sağlanmıştır. Altıncı hafta sonunda yarı yapılandırılmış sorular ile derinlemesine görüşme yapılarak uygulamanın hasta tatminine etkisi incelenmiş, toplanan veriler ışığında temalar ve kelime bulutları oluşturulmuştur. QDA Miner programı aracılığı ile verilerin frekans analizi yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, taraflar arasında farklılıkların bulunup bulunmadığı ve bu farkın anlamlı olup olmadığı açısından, SPSS 20.0 programı kullanılarak, İstatistiki Anlamlılık T testi ile ölçülmüştür. Elde edilen veriler, istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: HD ve PD tedavisi gören ve tele-destek hizmeti alan hastaların tema ve alt kod incelemesi kelime sayılarında; hastalar, problemlerini söylemek için hastaneye gitmeden tele-destek hizmeti ile sorunlarının çözülebileceğinin günlük hayata katkı sağlayacağını belirtmişlerdir. Hastalar, uygulamanın geliştirilmesi gereken yönlerinde diyetisyen hizmeti olması gerektiği, ancak uygulamadan bilgi sahibi olmayan hastaların olduğu, tele-destek uygulamalarının içeriği sorulduğunda diyetisyen ve psikolog hizmetine ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir. Diyaliz tedavisi gören tüm hastalar problemlerini danışmak için hizmete ihtiyaç duymaktadırlar. Sonuç: Yapılan çalışmada; kronik böbrek yetmezliği tedavisi gören hastalar, hastaneye gitmeden sorunlarının çözülmesi konusunda tele-destek uygulamalarını faydalı bulmuşlardır. Hastaların tele-destek içeriğinde psikolog ve diyetisyen desteği almak istedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Diyaliz sürecindeki hastalar, problemlerini danışma konusunda uygulamayı faydalı bulmuşlardır. Gelişen teknolojik değişim ile birlikte tele-diyaliz uygulamaları geliştirilmeli, uygulama kapsamında hastaların tedavi modalitesine uygun gereksinimleri karşılanmalıdır.
Covid – 19 pandemisinin sağlık hizmetleri erişimi üzerine etkisinin incelenmesi
Giriş ve Amaç: Bu çalışma, COVID-19 pandemisinin sağlık hizmetlerine erişim üzerindeki etkisini analiz etmeyi hedeflemektedir. Pandeminin, genel sağlık hizmetlerine olan talebi ve sistem üzerindeki baskıyı artırdığı, bu durumun özellikle farklı coğrafyalarda ve sosyoekonomik gruplarda erişim sorunlarını ortaya çıkardığı görülmektedir. Bu durum, pandemi sürecinde yaşanan zorlukların ve müdahale stratejilerinin değerlendirilmesini gerektirmekte ve sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizliklerin belirlenmesine odaklanmaktadır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma, 2019 ve 2020 yıllarına ait sağlık hizmetlerine erişim ve kullanım verilerini analiz etmiş ve bu süreçteki değişiklikleri değerlendirmiştir. Veriler altı farklı gruba ayrılarak, her bir grup sağlık hizmetlerine erişim ve kullanım düzeyini temsil etmiştir. Parametrik ve non-parametrik istatistiksel testler kullanılarak elde edilen sonuçlar, pandemi sürecinde sağlık hizmetlerine erişim ve kullanım düzeylerindeki değişikliklerin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını ortaya koymuştur. Çalışmanın örneklemini OECD ülkeleri oluşturmaktadır. Bulgular: Çalışmada COVID-19 pandemisinin OECD ülkelerinde sağlık hizmetlerine erişimi önemli ölçüde etkilediğini bulunmuştur. Hekim ve diş hekimlerine başvurular, aşılama oranları ve ayakta tedavi sayıları gibi sağlık hizmeti kullanım göstergelerinde düşüşler görülmüştür. Ayrıca, ülkeler arasında cerrahi prosedür sayılarında farklı trendler gözlenmiştir. Sonuç: Çalışmanın bulguları, pandeminin sağlık hizmetlerine erişim üzerindeki uzun vadeli etkisini anlamak için daha fazla araştırma yapılması gerektiğini göstermektedir. Pandemi sürecinde sağlık hizmetlerine erişimi etkileyen faktörlerin belirlenmesinde ve bu konuda daha hassas politikaların ve uygulamaların geliştirilmesi önemlidir.
COVID-19 pandemisi sürecinde sağlık okuryazarlığı ve pandemiye yönelik algıların ilişkisi
Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlık konusunda fikir sahibi olabilmelerine ışık tutarak, genel sağlık durumları hakkındaki bilgileri algılayıp anlamlandırabilmesidir. Bireylerin sağlıkları konusunda bilgi sahibi olabilmeleri, sağlıklarında yaşayabilecekleri olumsuzlukları yönetebilmelerini sağlayacaktır. Küresel dünya düzeninin değişmesi sebebiyle yaşanan olumsuzluklar insanların sağlıklarına doğrudan yansımakta ve bu durum sağlık okuryazarlığının gün geçtikçe önem kazanmasını sağlamaktadır. Günümüzde yaşanan COVID-19 pandemisi de sağlık alanında yıkıcı etkiler yaratmış, hükümet ve sağlık otoritelerinin pandemi karşısında müdahalelerde bulunmasına sebebiyet vermiştir. Tüm bunların yanında COVID-19 hakkında bilgilerin günümüz teknolojileriyle hızlı ve kolay yayılması, bireylerin COVID-19 pandemisine yönelik algılarının şekillenmesinde önemli derecede rol oynamış ve sağlık okuryazarlığının önemini gözler önüne sermiştir. Bu çalışma, COVID-19 pandemisi sürecinde bireylerin sağlık okuryazarlık seviyelerini ve sağlık okuryazarlık seviyelerini etkileyen faktörleri belirlemek, COVID-19 pandemisine yönelik genel ve nedenler algısını değerlendirmek ve COVID-19 pandemisi sürecinde sağlık okuryazarlığı ve pandemiye yönelik belirtilen algıların ilişkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma Edirne merkez mahallelerinde ikamet eden 18 yaş ve üzeri bireyler esas alınarak yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Yapılan anket sonucunda elde edilen veriler parametrik ve parametrik olmayan testler kullanılarak istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonucunda hem ölçeğin genelinde hem de alt boyutlarında Edirne ili merkez mahallelerinde ankete katılanların yaklaşık %30-%32'sinin yeterli sağlık okuryazarlık seviyesine sahip olduğu bulunmuştur. Bireylerin sağlık okuryazarlığı seviyelerinin ve COVID-19 pandemisine yönelik algılarının bazı demografik özelliklere göre farklılık gösterirken bazılarına göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Farklı SOY düzeyine sahip bireylerin COVID-19 pandemisine yönelik algılarının farklılık gösterip göstermediği, ele alınan ölçeğin boyutlarına göre değişmektedir.
Acil sağlık hizmetleri istasyonlarının sürdürülebilir kalkınma açısından analizi: Lüleburgaz örneği
İnsanlık, tarihi boyunca varlığını sürdürebilme ve sağlıklı olma hali iç güdüsüyle hareket etmiştir. Bu yaklaşım tarihsel dönemlerde farklılıklar göstermiş ve evrimleşmiştir. Sağlıklı olma arzusu 20. yüzyılda Dünya Sağlık Örgütü tarafından tanımlanmış olmasına karşın her ülkede ve her coğrafyada sağlık kavramının farklı algılanabildiği görülebilmektedir. Sağlık kavramına bakış ilk yardım ve acil müdahale konularında da her ülkenin kendi yapısına yönelik hedef ve amaçlarla ilerlemesine yol açmıştır. Her bireye eşit sağlık sunabilme talebi, gelişen ekonomiler ve artan nüfusun sonucu olarak sürdürülebilir kalkınma kavramı ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilir Kalkınma kısıtlı kaynakların mevcut ve gelecek nesillere yetecek şekilde kullanılması ve planlanması olarak açıklanmaktadır. Bu çalışmada eşit ve kaliteli sağlık sunumu talebinin kısıtlı kaynaklarla mevcut ve gelecek nesillere yetebilmesi adına yapılacak planlamalar, 2015 yılında Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen 17 ana hedef ve 169 alt hedefi bulunan sürdürülebilir kalkınma hedefleri üzerinden acil sağlık hizmetleri istasyonlarının analizi ortaya konmaktadır. Çalışmada somut çıkarım ve derinlemesine analizler yapılabilmesi adına pilot istasyon olarak Lüleburgaz 5 numaralı Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu seçilmiştir.
Türkiye'de 1980 sonrası dönem mesleki sağlık risklerinin analizi
Sanayi inkılabıyla birlikte hemen her alanda devrimsel değişiklikler oluşmuştur. İş kazası ve meslek hastalıklarının tanımlanması da bu döneme denk gelir. Geçmişte de çalışıyorken kaza veya hastalık oluşması mümkündür. Ama sanayi inkılabına kadar büyük sanayi işletmeleri yoktu. Tarım toplumunda nüfusun çoğunluğu da geleneksel geniş aileden oluşuyordu ve ağırlık olarak kırda yaşıyordu. Geleneksel geniş ailede de geniş bir aile içi otokoruma mevcut olduğundan, aile işletmesi özelliğindeki çiftliklerde yaşanabilecek kaza veya hastalıklar karşısında aile üyeleri arasında dayanışmayla çözüm aranıyordu. Dolayısıyla değişen üretim yapısı, aile yapısı, yerleşim yapısı beraberinde geçmişte bireyin ve ailesinin sorumluluğundaki kaza ve hastalıklara karşı devlet korumasını gerekli kıldı. Almanya'da da sosyal sigortaların oluşturulmasındaki temel hareket noktası, iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı korumayı içerecek sigorta kolu oluşturmaktı. Bu sigorta kolu ilk oluşumundan bu yana yüz elli yıla yaklaşan sürede dünyanın neredeyse tamamına yayıldı. İhtiyaç da iş güvenliği önlemlerine rağmen sanayinin yaygınlaşmasıyla giderek arttı. Bu çalışmada iş kazası ve meslek hastalıklarının Türkiye'deki durumunun analiz edilmesi amaçlandı. Dönem olarak 1980'den günümüze gelişim alındı. Literatür değerlendirmesinin yanı sıra ekonometrik analiz de gerçekleştirildi. Ekonometrik analiz olarak Granger nedensellik analizi kullanıldı. Elde edilen bulgular sektörlere göre istihdam hacminin iş kazası hacminin Granger nedeni olmadığını, ancak bir önceki yıla göre değişimde istihdam hacmi değişiminin iş kazasındaki yıllık değişimin Granger nedeni olduğunu gösterdi. Hâlbuki istihdam hacmi veya istihdamdaki yıllık değişimin meslek hastalığı üzerinde GRANGER nedenselliğinin olmadığı sonucuna varıldı.
Benin Cumhuriyeti'nde yaşayan diyabet ve kardiyovasküler hastalığı olan bireylerde sağlık hizmetlerine erişim, sağlık politikası algısı ve hastaların iyilik halinin karşılaştırılması
Bu çalışma, Benin Cumhuriyeti'nde diyabet ve kardiyovasküler hastalığı bulunan bireylerin sağlık hizmetlerine erişim düzeyleri, sağlık politikalarına ilişkin algıları ve iyilik hallerini karşılaştırmalı olarak incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel hedefi, kronik hastalık türünün bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini, politika algılarını ve yaşam kalitelerini ne ölçüde etkilediğini ortaya koymaktır. Araştırma, tanımlayıcı ve karşılaştırmalı nitelikte kesitsel bir tasarım kullanılarak yürütülmüştür. Veriler, 2024 yılında Benin Cumhuriyeti'nin çeşitli bölgelerinde yaşayan toplam 408 katılımcıdan yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılar, diyabet (n=183) ve kardiyovasküler hastalık (n=225) tanısı almış bireylerden oluşmuştur. Veriler SPSS 27.0.1 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Frekans ve yüzde dağılımlarıyla birlikte, Ki-kare testi, Mann–Whitney U testi ve Kruskal–Wallis testi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, iki hastalık grubu arasında sağlık hizmetlerine erişim açısından anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir (p>0.05). Her iki grup da ulaşım, tedavi masrafları ve ilaç temininde benzer zorluklar yaşamaktadır. Sağlık politikalarına ilişkin algı bakımından da anlamlı bir fark saptanmamış, ancak katılımcıların çoğu mevcut sağlık politikalarının yeterince etkili olmadığı görüşünü belirtmiştir. Buna karşın, iyilik hali ve yaşam kalitesi boyutunda anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (p<0.05). Kardiyovasküler hastalığı olan bireylerin stres ve kaygı düzeyleri daha yüksek, günlük aktivitelerdeki kısıtlanma oranı daha fazladır. Sonuç olarak, Benin'de sağlık hizmetlerinin yapısal eşitsizlikleri azaltmak, sağlık politikalarının görünürlüğünü artırmak ve kronik hastalıklara yönelik psikososyal destek mekanizmalarını güçlendirmek için kapsamlı bir yaklaşım gerekmektedir. Bu çalışma, Benin sağlık sistemi içinde kronik hastalıkların yönetiminde hem tıbbi hem de sosyal faktörlerin bütüncül biçimde ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.
Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinde umutsuzluk ve iş güvencesizliği algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Giriş ve Amaç: Bu araştırma, Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin iş güvencesizliği algısı ile umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, öğrencilerin karşılaştığı akademik ve mesleki belirsizliklerin psikososyal yansımalarını anlamaya yönelik bir çerçeve sunmaktadır. Bu kapsamda araştırma; öğrencilerin umutsuzluk düzeylerini azaltmaya, geleceğe yönelik olumlu bakış açılarını güçlendirmeye, mesleki motivasyonlarını ve öz-yeterlik algılarını desteklemeye odaklanmaktadır. Ayrıca kariyer planlama süreçlerine katkı sağlamak ve eğitim ortamlarında 21. yüzyıl becerilerinin geliştirilmesini desteklemek de çalışmanın amaçları arasındadır. Elde edilen bulguların, rehberlik hizmetleri, akademik danışmanlık sistemleri, kariyer merkezleri ve eğitim politikaları açısından uygulanabilir öneriler sunması beklenmektedir. Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın evrenini, Edirne ili Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklem, bu evrenden kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan öğrencilerden meydana gelmiştir. Veriler yüz yüze anket tekniği ile toplanmıştır. Veri toplama aracı üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik ifadeler, ikinci bölümde öğrencilerin iş güvencesizliği düzeylerini ölçmeye yönelik İş Güvencesizliği Ölçeği, üçüncü bölümde ise umutsuzluk düzeylerini belirlemeye yönelik Beck Umutsuzluk Ölçeği yer almaktadır. Beck Umutsuzluk Ölçeği; gelecek ile ilgili duygular, motivasyon kaybı ve gelecek ile ilgili beklentiler olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Toplam 990 öğrenciden elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde tanımlayıcı istatistikler, güvenilirlik analizi (Cronbach Alfa), normallik testleri, korelasyon analizi, gruplar arası farkların incelenmesi (Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis), gruplar arası anlamlı fark bulunması durumunda Post-Hoc testi ve son olarak ikili lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Yapılan normallik değerlendirmeleri sonucunda araştırma değişkenlerinin normal dağılım varsayımını karşılamadığı belirlenmiş ve bu nedenle gruplar arası karşılaştırmalarda parametrik olmayan testlere başvurulmuştur. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik incelemesi kapsamında iç tutarlılık katsayıları hesaplanmış ve faktör analizi yapılmıştır. Bulgular: Cinsiyet açısından iş güvencesizliği ve toplam umutsuzlukta anlamlı fark bulunmazken, umutsuzluğun motivasyon kaybı boyutunda erkek öğrenciler lehine bir artış görülmüştür. İş tecrübesi iş güvencesizliği algısını belirgin biçimde değiştirmezken, deneyimi olmayan öğrencilerde umutsuzluk ve özellikle geleceğe yönelik beklentilerde olumsuzluk daha belirgindir. Bölümler arasında iş güvencesizliği bakımından anlamlı farklar bulunmuş, sağlık yönetimi öğrencileri daha yüksek güvencesizlik algısı bildirmiştir. Korelasyon analizleri iş güvencesizliği ile umutsuzluk ve alt boyutları arasında pozitif ilişkiler olduğunu göstermiş; lojistik regresyon sonucunda ise iş güvencesizliği puanındaki bir birimlik artışın öğrencilerin umutsuz olma olasılığını yaklaşık 3,3 kat artırdığı, cinsiyetin kısmen etkili olduğu, yaş ve iş tecrübesinin ise sınırlı bir rol oynadığı belirlenmiştir. Sonuç: Bu araştırma, sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin iş güvencesizliği algısı ile umutsuzluk düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ve bu ilişkinin bazı sosyo-demografik özelliklere göre kısmen farklılaştığını göstermiştir. Öğrenciler genel olarak orta düzeyde iş güvencesizliği algılamakta; bu algı cinsiyet ve iş tecrübesine göre değişmezken bölüm ve sınıf düzeyine göre farklılık göstermektedir. Özellikle Sağlık Yönetimi öğrencilerinde iş güvencesizliği algısının daha yüksek olması, mezuniyet sonrası istihdam belirsizliğine daha duyarlı olduklarını düşündürmektedir. Umutsuzluk düzeyi genel olarak değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermese de motivasyon kaybı ve geleceğe ilişkin beklentiler boyutlarında erkek ve iş tecrübesi olmayan öğrenciler aleyhine sınırlı farklılıklar bulunmuştur. Analizler, iş güvencesizliği arttıkça umutsuzluğun da arttığını ve iş güvencesizliğinin umutsuzluğun güçlü bir yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur.
Üniversite öğrencilerinde beslenme alışkanlıkları ve obezite riski: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi örneği
Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıklarını ve obezite görülme sıklığını belirlemek amacıyla Namık Kemal Üniversitesi öğrencileri örneklem alınmıştır. Öğrencilerin boy ve kilo verileri ile beden kitle endeksleri hesaplanarak Dünya Sağlık Örgütü obezite gruplandırmasında hangi kategoride yer aldıkları saptanmıştır. Ayrıca üniversite öğrencilerinin demografik özelliklerini, (yaş, cinsiyet, boy, kilo, gelir düzeyi, kardeş sayısı) beslenme tercihlerini, obezite hakkındaki farkındalıklarını ve bilgi düzeylerini ölçümlemek amaçlanmıştır. Veri toplama aracı olarak 35 sorudan oluşan anket metni kullanılmıştır.Anket metni Namık Kemal Üniversitesi'nde öğrenim gören 302 öğrenci tarafından yanıtlanmıştır. Bu çalışmada oluşturulan bu anketten elde edilen verileri kullanarak, fazla kilolu ve obez olma durumu ile obezite oluşumuna etki eden bireysel ve çevresel faktörler arasındaki ilişkideki cinsiyet farklılıkları incelenmiştir. Tezin birinci bölümünde beslenmenin tanımı, beslenme alışkanlıkları, besin hijyeni, güvenilirliği, yeterli ve dengeli beslenme ile yetersiz ve dengesiz beslenme durumları ve gençlerde beslenme davranışlıkları hakkında bilgiler verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde obezitenin tanımı yapılarak, obezite oluşumuna neden olan faktörler, sebep olduğu hastalıklar, çözüm önerileri, tedavi yöntemleri, Dünya'da ve Türkiye'de obezite görülme sıklıkları ve obezitenin ekonomik boyutları hakkında bilgiler yer almaktadır. Tezin son bölümünde ise; Namık Kemal Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrenciler üzerinde gerçekleştirilen anket çalışması sonuçları; ki kare testi ile analiz edilmiş ve betimleyici analiz ile yorumlanmıştır. Anketin güvenilirliği Cronbach Alpha testi ile ölçülmüştür. Ayrıca anket çalışması ile elde edilen verilerin ki kare testi sonuçları daha önce beslenme alışkanlıkları ve obezite konularında yapılan çalışmaların sonuçları ile karşılaştırılmış, ekonomik, genetik, çevresel ve kültürel faktörler ile bireysel tercihlerinobezite oluşumuna etkileri incelenmiştir.
Türkiye'de sağlık sisteminin gelişimi: Sağlıkta Dönüşüm Programı (2003-2011)
Sağlık ikamesi olmayan bir kavram olduğundan her ülke insan sağlığını ve toplum sağlığını önemsemektedir. Bu amaçla sağlık sistemindeki aksaklıkları gidermek için hükümetler kendi sağlık politikalarını belirlerler. Türkiye'de 1980'li yıllardan itibaren sağlık sistemindeki aksaklıklar sebebiyle sağlık reformlarına ihtiyaç duyulmuştur. Sistemdeki tıkanıklıkları gidermek için 2003 yılında Sağlıkta Dönüşüm Programı uygulanmaya başlamıştır. Sağlıkta Dönüşüm Programı, 'herkese sağlık' başlığıyla yola çıkmıştır. Sağlıkta Dönüşüm Programı'nın amaçları sağlık hizmetlerinin etkili, verimli ve hakkaniyete uygun şekilde organize edilmesi, finansmanının sağlanması ve sunulmasıdır. Program hedeflerine ulaşabilmek için herkesi sigorta kapsamına alan Genel Sağlık Sigortası sistemi getirilmiştir. Sağlık hizmetlerine ulaşılabilirliği arttırmak için koruyucu sağlık hizmetleri ücretsiz verilmeye başlanmıştır. Sağlık Bakanlığı yeniden yapılandırılmıştır, bu bağlamda Sağlık Bakanlığı artık hizmeti sunan değil denetleyen bir görevle sağlık hizmetlerinde bulunmaktadır. Program kapsamında sağlık hizmetleri sunum ve finansmanı birbirinden ayrılmıştır. Yapılan bu değişikliklerle beraber Türkiye sağlık sistemi Sağlıkta Dönüşüm Programı ile yapısal bir dönüşüm yaşamıştır. Anahtar Kelimeler: Sağlık, Sağlıkta Dönüşüm Programı, Genel Sağlık Sigortası, Aile Hekimliği
Hemşirelerin çalışma motivasyonlarını arttırmada etkili faktörler: Türkçe literatürün incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de çalışan hemşirelerin motivasyon ve demotivasyon kaynaklarını araştırmaktır. Bu araştırma, Türkçe lirteratürün inceleme çalışması olup, YÖK Tez kataloğu, ULAKBİM TR dizin,Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, Hemşirelik Akademik Araştırma Dergisi, Hacettepe Hemşirelik Dergisi ve Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi 2010-2017 yılları arasında "motivasyon" ve "hemşire" anahtar kelimelerinin başlık ve özet bölümünde arama kriterlerinde kullanılarak yapılmıştır. Literatürün sistematik taraması sonucunda 21 tam metin incelenmiştir. Hemşirelerin çalışma motivasyon düzeylerini ele alan çalışmalarda çoğunluklakatılımcıların 25 yaş altında olduğu, tasarım tipinin tanımlayıcı olduğu, evren büyüklüklerinin 80 ile 2250 arasında değiştiği görülmüştür. Yedi çalışmada "Motivasyon Kaynakları Envanteri",iki çalışmada "Minneseto İş Doyum Ölçeği", dört çalışmada "İş Motivasyonu Ölçeği", dört çalışmada "Motivasyon Ölçeği", bir çalışmada"Motivasyon Araçları Önem Derecesi Formu" ve bir çalışmada "Motivasyon Faktörleri Anketi"ölçme aracı olarak kullanılmıştır. Bazı çalışmalarda, çalışma koşulları/şartları kaynaklı değişkenler (toplam hizmet süresi, haftalık çalışma süresi, çalışma şekli, ek gelir durumu, çalışma pozisyonu, statü, çalışma ortamında gerekli olan araç ve gerecin yeterlilik durumu, hastanede hemşireler için sosyal etkinlik yapılma durumu)hemşirelerin iş motivasyonları üzerinde etkili motivatör olduğu gösterilirken; bazılarında daiş motivasyonu üzerinde etkisinin olmadığı yada demotive edici olduğu gösterilmiştir.Takdir ve saygı görme, ödüllendirme, mesleğe kendi isteği ile girme/severek yapma, örgütsel adalet,iş güvencesi, sosyal güvence, yöneticilerin değer vermesi,yapılan işin takdir edilmesi, kararlara katılma, inisiyatif kullanma, çalışana önem verilmesi, adil disiplin anlayışı, işte yeni beceriler kazanabilme, kurumsal kültürü amaçları benimseme, mesleğini severek yapma, çalışılan iş için bilgi ve tecrübe yeterliliği,sorumlu hemşirelerin olumlu liderlik tutumları, iletişim ve çalışan memnuniyeti hemşirelerin iş motivasyonu üzerinde diğer etkili unsurlar olarak belirlenmiştir;Ayrıca, çalışma ortamın damobing davranışlarının artışının hemşirelerin motivasyonlarını azalttığıgörülmüştür.
Havalimanlarında iş sağlığı ve güvenliği: 3. havalimanı örneği
Dünya'da olduğu gibi ülkemizde de meydana gelen iş kazaları sonucu hayatını kaybedenlerin sayısı hayli fazladır. Özellikle iş sağlığı ve güvenliği konusunda kazalara yönelik alınan önlemlerin yetersiz oluşu, çalışanların eğitimlere yeterince önem vermemesi ve kişisel koruyucu donanımların yeterince özverili kullanılmaması nedeniyle ortaya çıkan durumun sonuçları hayli ağır olmaktadır. İş kazalarına yönelik önleyici programların geliştirilmesi ve denetiminin doğru ve yeterli şekilde yapılması gerekir. Bu çalışmada; Türkiye'de ve Dünya'da iş sağlığı ve güvenliği kavramına ilişkin tanımlamalara ve havalimanlarındaki uygulamalara yer verilerek, iş sağlığı ve güvenliğini konusunda havalimanlarındaki uygulamalar ve bu uygulamaların Üçüncü Havalimanında nasıl yapıldığı konusu araştırılmıştır. Ayrıca çalışmamızda; Türkiye'de ve Dünyada iş sağlığı ve güvenliği konularına ilişkin yazılmış olan tezler, internet kaynaklı sistemlerden alınmış bilgiler, konu ile alakalı kitaplar ve makalelerden yararlanılarak kaynak tarama tekniği kullanılmıştır. Araştırmada sonunda anket yönteminden faydalanılmıştır.
Toplumsal cinsiyete dayalı işbölümü ve işyerinde ayrımcılık: Kadın hemşireler örneği
Kadınların maruz kaldıkları cinsel ayrımcılığın çalışma yaşamında görülmesinin hem kadın, hem de işyerleri açısından pek çok olumsuz sonucu bulunmaktadır. Bu ayrımcılığın ulusal ve uluslararası mevzuatlarla yasaklanan ve çalışma yaşamının birçok bölümünde görüldüğü bilinmektedir. Bu çalışma ile iş yaşamında cinsel ayrımcılık kavramının kadınlar üzerindeki etkilerinin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Kadının toplum içerisinde güçlendirilmesi ve geliştirilmesi etkin olacak bir politikaya, stratejiye ve tüm bunların uygulamaya konulması hususu büyük önem arz etmektedir. Eşitliğin cinsiyetler arasında sağlanması ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığının yok edilmesi konusunda genel atılımlar yapılmış olmasına rağmen, konuya dair istenilen seviyeye varmak için aşılması gereken bir çok kademe vardır. Yapmış olduğum bu çalışmada son 15 yıl içerisinde konu ile ilgili yapılmış araştırmalara dair geniş bir literatür taraması yapılmış ve konu hakkında yazılan makale ve kitaplardan yararlanılmıştır. Çalışmada yukarıda da belirtildiği üzere kadın ve erkek arasındaki eşitsizlikler, kadının çalışma hayatındaki yeri ve sağlık hizmetlerindeki kadın emeğinin önemi gibi birçok alandaki eksiklikler üzerinde durulmuştur. Sağlık hizmetleri, geçmişten günümüze kadınların çoğunlukta olduğu bir hizmet alanıdır. Sağlık hizmetleri içerisinde temel sağlık hizmetleri alanında bulunan koruyucu sağlık hizmetleri ve tedavi hizmetlerinin çoğunlukta bulunduğu hastanelerde kadınlar sağlık çalışanları içerisinde çoğunluğu oluşturmaktadır. Bu hizmet, beraberinde mesleki olarak yapılan cinsiyet ayrımcılığını ve ayrım doğrultusunda örnekler içerdiği görülmektedir. Sağlık hizmetlerinde böylesi bir durumun bulunmasına rağmen bu hizmet alanında çalışan kadınlar üzerinde bir takım ayrımlar söz konusu olmakta ve kadınlar da hem ev işlerinin yüküne, hem de çalışma alanında yapılan haksız muamelelere maruz kalmaktadırlar. Sağlık hizmetleri içerisinde büyük bir çoğunluğu oluşturan hemşirelik mesleği ve bu hemşirelik mesleğinin içerisinde kadınların yoğun bir şekilde bulunması ve hasta ile en çok etkileşim içerisinde olan bu meslekte çalışan kadınların ayrımcılık deneyimlerinin neler olduğunun tespiti yapılacaktır. Kadının anne olmasının özelliğinden dolayı, kadınların bu mesleği yapmasının daha da uygun olduğuna dair düşünceler bulunmaktadır. Ancak, annelik duygusu da, meslek yaşamı içerisinde de beklendiğinden emeğinin karşılığının bir kısmının görünmemesine neden olmaktadır. Bu açıdan bakıldığında hemşirelik mesleğinin tanımının sürekli olarak esnediği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, İş Bölümü, Ayrımcılık, İş yeri Olarak Hastane, Kadın Hemşireler
Sağlık kurumlarında sağlık personeli dışında çalışanların spiritüalite ile ilgili görüş ve tutumları
Çalışma, sağlık kurumlarında sağlık personeli dışında çalışanların spiritüalite ile ilgili tutumlarını, görüşlerini ve bunları etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde 110 çalışanla gerçekleştirildi. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan araştırmanın verileri, literatür taraması sonrasında araştırmacılar tarafından oluşturulan anket formu kullanılarak elde edildi. Elde edilen verilerin analizin için frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma analizleri, Chi-Square Test, Shapiro-Wilk Testi, Independent Samples T Test, Mann-Whitney U Test, One-Way ANOVA ve Kruskal-Wallis Testi kullanıldı. Araştırmaya katılan çalışanların yaş ortalaması 31,74±7,27, %71,8'i kadın, %28,2'si erkek, %13,6'sı ilköğretim ve altı, %40,9'u lise, %45,5'i lisans ve üzeri eğitim düzeyine sahip idi. Çalışanların gelir durumlarına göre ise %59,1'nin iyi, %40,9'nun düşük gelir düzeyine sahip olduğu, %52,7'sinin evli, %47,3'nün bekâr, ortalama 1,51±0,5 çocuğa sahip oldukları, çoğunun (%63,6) kendi memleketlerinde veri giriş personeli (%67,3) olarak görev yaptığı saptandı. Çalışanların %40,9'u spiritüaliteyi güçlüklerle baş etmede kullandığı ve spritüalitenin yaşadıkları stresi azalttığı, %35,5'i moralini düzeltmek için spritüaliteye başvurduğu, %36,4'ü spritüalitenin kendisini yaşama bağladığı, %33,6'sı diğer kişilerle olan iletişimini etkilediği, %31,8'i hastane ortamında spiritüel gereksinimlerini karşılamak istediği, sadece %19,1'nin spiritüel gereksinimlerinin herkes tarafından bilinmesinin kendisini tamamen rahatsız ettiği saptandı. Çalışanların %35,4'ü hastaların spritual bakım gereksinimlerinin karşılanmasında hastanede görev yapan sağlık çalışanları ile birlikte sağlık çalışanı olmayan tüm sağlık kurumu personelinin de görev yapması gerektiğini, %78,2'si hastanede verilen spiritüel bakımın yetersiz olduğunu düşündüğü, sadece %11,8'i spiritüel bakıma destek verme isteğinde bulunmadığı belirlendi. Çalışanların %91,8'i hastaların spiritüel hastane ortamında karşılanması gerektiğini, %31,8'i hastanede hastaların spiritüel gereksinimlerinin karşılanması için kesinlikle danışılabilecek bir uzman olması gerektiğini, %35,5'nin hastaların spiritüel desteği isteme ya da reddetme hakkına sahip olduğunu düşünmekte idi. Sonuç olarak, araştırmamızda çalışanların spiritüel desteği yeterli bulma durumu ile eğitim düzeyleri, spiritüel desteğin hastaların psiko-sosyal iyileşmesine katkısı olduğunu düşüncesi ile hastanedeki görevleri, spiriüalitenin hastalıklarla baş etmede ve hastalara moral vermede etkili olduğu düşüncesi ile medeni durumları, spiritüalitenin sağlığı olumsuz etkileyecek davranışları hastalarda engellediğini düşüncesi ile çocuk sahibi olmaları ve yaşları, spiritüalitenin hastalarda iletişimi etkilediği düşüncesi ve çalışma hayatlarında hastaların spiritüel gereksinimlerini daha fazla göz önünde bulundurması ile memleketlerinde görev yapma durumları arasında anlamlı ilişki saptandı (p˂0,005).
Küreselleşmenin kentler üzerindeki etkileri: Tekirdağ örneği
Küreselleşmenin tanımı yapılırken ortak bir paydada buluşulamama olmasına rağmen sonuç olarak aynı anlama denk gelen tanımlamalar yapılmaktadır. Gündelik yaşamımızla doğrudan ilintili olması tek başına bağımsız düşünülememesi küreselleşmenin her alanda etkilerinin olduğunu söyleyebilmek mümkündür. Pek çok akademik araştırmalarda yapılan tanımlamalar farklılık gösterse de çıkarılan varsayımların ve sonuçların birbirine yakın görüşler olduğunu söyleyebiliriz. Dünya üzerinde öne çıkan şehirler kendilerine has özellikleriyle simgesel şehirler olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüz metropolleri küreselleşen dünyada etkileşimden payını almaktadır. Şehirler arası iletişimin yoğun olması ticaretlerin artık ülkeler arası yerine mega kentler diye adlandırılan şehirler arasında yapılması metropol şehirlerin önemini giderek arttırmaktadır. Bu nedenle metropollerde gelişimin sürekli devam ettirilmesi ülkeler ve kentler arasında iletişiminin yoğunlaşması gerekmektedir. Ülkemizde dünya kenti olarak kabul gören İstanbul metropollere en iyi örnek olarak gösterilebilir. İstanbul'a yakın illerden olan Tekirdağ'ın yani şehrimizin gelişimini yapması metropol şehirler arasında yer alması bunu da küresel dünya akışı içinde sürdürmesi gerekmektedir. Yoğunlaşan küreselleşme ile beraber Tekirdağ'ın da bu etkileşimden uzak kalmayarak metropoller arasında yer alacağı tahmin edilmektedir. Bu bağlamda yapılan araştırmada küreselleşmenin çeşitli tanımlamaları yapılırken aynı zamanda küreselleşmenin farklı boyutları ele alınmaktadır. Dünya üzerinde var olan kent modellerine değinilerek ülkemizde üç büyük şehir üzerinden açıklamalı olarak tasvir ve karşılaştırmaları yapılmıştır. Bu çalışmada küreselleşen dünyada küreselleşmenin şehirler üzerinde oluşturduğu etkiler çeşitli kaynaklardan yararlanılarak ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Metropol, Şehir, Tekirdağ.
Tekirdağ ili Kamu Hastaneleri Genel Sekreterliğine bağlı hastanelerde dış kaynak kullanımı: Çorlu Devlet Hastanesi örneği
Sağlık hizmeti üreten hastaneler, çok farklı faaliyet organizasyonlarını bünyelerinde bulunduran günümüzün en karmaşık işletmelerindendir. Bu faaliyetler, sağlık hizmetleri ve sağlık hizmetlerini destekleyen diğer hizmetler olmak üzere iki ana başlıkta toplanmaktadır. Koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici sağlık hizmetlerine odaklanan hastaneler dış kaynak kullanımı stratejisi ile diğer hizmetleri alanında uzmanlaşmış işletmelerden tedarik etmektedirler. Bu durum hastanelere, rekabet ortamında büyük avantaj sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, devlet hastanelerinin dış kaynak kullanımı yoluyla sağladığı temizlik, güvenlik, yemekhane, veri hazırlama, laboratuvar ve görüntüleme hizmetlerinin mali açıdan değerlendirmesini yapmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere Çorlu Devlet Hastanesi örneklem olarak seçilmiştir. Tanımlayıcı tipte araştırma modelinin kullanıldığı çalışmada, finansal analizler için gerekli olan verilere Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS) üzerinden erişilmiştir. Çalışma sonucunda, dış kaynak kullanımı yoluyla sağlanan hizmetlerin ulaştığı finansal büyüklük, aylara ve yıllara göre artış ve azalışlar, hastanenin gelir ve gider kalemleri ortaya konulmuştur.
Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları ve ilişkili faktörler
Bu araştırma, Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının ve bu tutumları etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanarak kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırma evrenini birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı sınıf tıp fakültesi öğrencileri olmak üzere toplam 623 kişi oluşturmuştur. Araştırmada örneklem seçilmeyerek tıp fakültesi öğrencilerinin %80'ine ulaşmak hedeflenmiş ve toplam 492 öğrenci (kız:259, erkek:229) araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri olarak öğrencilerin sosyo-demografik özellikleri, yaşlı bireylere karşı duyulan duygu, düşünce ve davranışlarının oluşturduğu kişisel veri formu kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri olarak ise "Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği "(YATÖ) toplam ve alt boyut puanları kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; ortalama, ortanca, standart sapma, yüzdelik sayılar, t testi, One-way Anova, Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Araştırma grubunun YATÖ toplam puan ortancası 83.00 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarını etkileyen YATÖ toplam puan ortalama ve ortancaları ile; sınıf düzeyi, şimdiye kadar yaşlı bireyler ile yaşama, mezun olduktan sonra yaşlı bireyler ile çalışmak isteme durumları arasındaki farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak öğrencilerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin olumlu tutuma sahip oldukları saptanmıştır. Araştırmada tıp fakültesi öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarını etkileyen faktörlere yönelik öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yaşlı birey, yaşlanma, yaşlı ayrımcılığı, tıp fakültesi öğrencileri, yaşlı ayrımcılığı ve tutumlar.
Zor hasta kavramı ve sağlık alanında eğitim gören öğrencilerin zor hasta algısı: Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu örneği
Bu çalışma fizyoterapi, hemşirelik, tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik, yaşlı bakımı öğrencilerinin zor hasta algısı ve zor hasta ile iletişimlerinin belirlenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırma evrenini Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik bölümü 2, 3, 4. Sınıf öğrencileri toplam 347 kişi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Fizyoterapi bölümü 2. Sınıf öğrencileri, Yaşlı bakımı bölümü 2. Sınıf öğrencileri, Tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik bölümü 2. Sınıf öğrencileri olmak üzere NKÜ SHMYO öğrencileri toplam 116 kişi oluşturmaktadır. Araştırma kapsamına toplam 493 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırmada örneklem seçilmemiş, NKÜ Sağlık Yüksekokulu ve Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda öğrenim gören öğrencilerinin %80'ine ulaşılması hedeflenmiş, 347 öğrenciye ulaşılmıştır. Evreni oluşturan 493 öğrencinin %70'ine ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri, "Sağlık Alanında Öğrenim Gören Öğrencilerin Zor Hasta Algısı ve Zor Hasta İle İletişimlerinin Belirlenmesine Yönelik Form" ve "Zor Hasta ve Sağlık Alanında Öğrenim Gören Öğrencilerin Etkileşimi Anketi" olmak üzere iki form aracılığı ile elde edilmiştir. Sağlık Alanında Öğrenim Gören Öğrencilerin Zor Hasta Algısı ve Zor Hasta İle İletişimlerinin Belirlenmesine Yönelik Formda, birinci bölümde, "Zor hasta" algısı ile ilgili sorular, zor hasta ile iletişimlerinin belirlenmesine yönelik sorular yer almaktadır. İkinci bölümde, zor hasta algısına bağlı olarak öğrencilerin verdiği hasta demografik bilgileri yer almaktadır. Üçüncü bölümde, araştırmaya katılan katılımcıların demografik bilgileri yer almaktadır. "Zor Hasta ve Sağlık Alanında Öğrenim Gören Öğrencilerin Etkileşimi Anketi" formunda 34 ifade dört boyut altında sınıflandırılmıştır. Her bir ifade 5'li Likert ölçeği ile ölçülmüştür. Zor Hasta ve Sağlık Alanında Öğrenim Gören Öğrencilerin Etkileşimi Anketi 4 boyuttan oluşmaktadır. Bunları hastanın zorluğu, personelin duyduğu rahatsızlık, uyum ve iletişim problemi ve sedaktif davranış boyutları oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS Statistics 21.0 bilgisayar programında; ortalama, ortanca, standart sapma, yüzdelik sayılar, T testi, Oneway Anova testi, Scheffe testi, Tamhane's T2 ve Kruskal-Wallis testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Fizyoretapi bölümü öğrencilerinin yaş ortalaması 20,04, hemşirelik bölümü öğrencilerinin 21,54, tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik bölümü öğrencilerinin 20,41, yaşlı bakımı öğrencilerinin 20,05'tir. Fizyoterapi, hemşirelik ve yaşlı bakımı bölümü öğrencilerinin karşılaştıkları zor hastaların mesleğe bakışlarını etkilemediği belirlenmiştir. Fizyoterapi bölümü öğrencileri zor hastayı "Tedaviyi reddeden-işbirliği yapamayan hasta", hemşirelik, tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik ve yaşlı bakımı bölümü öğrencileri ise "İletişim kuramayan hasta" olarak tanımlamıştır. Fizyoterapi ve hemşirelik bölümü öğrencileri zor hastaların özelliklerini "İletişime kapalı hasta" ve "İşbirliği kuramayan hasta" olarak nitelendirmiştir. Yaşlı bakımı ve tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik bölümü öğrencileri zor hastayı "İletişime kapalı hasta" olarak nitelendirmiştir. Araştırmaya katılan öğrenciler zor hasta ile yüksek yüzdelerde karşılaştıkları belirlenmiştir. Zor hasta ile karşılaşılan klinikler genellikle; Fizik tedavi ve rehabilitasyon, iç hastalıkları polikliniği, kardiyoloji polikliniği, ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniği ve nöroloji poliklinikleridir. Öğrencilerin zor hastalarla iletişimde kısmen güçlük yaşadıkları ve kendilerinin orta düzeyde başarılı hissettikleri saptanmıştır. Zor hasta davranışı ile baş etme yöntemlerinden en çok sakince iletişim kurmaya çalıştıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin iletişimle ilgili uygulamalı derslerin de olması gerektiği belirlenmiştir. Zor hastaların genellikle kadın, evli, yetişkin (40-65 yaş) grubunda, ilköğretim mezunu, işçi, ev hanımı ve emekli oldukları tespit edilmiştir.
Bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar ile ağız ve diş hastalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar sadece gelişmiş ülkeler değil gelişmekte olan ülkeler de dahil olmak üzere tüm dünyada ölüm nedenleri arasında başı çekmektedir. Bunların nedenlerinin çok faktörlü oluşu nedeniyle, sıklığı azaltmak için önlenebilir nedenleri belirlemenin önemli olduğu vurgulanmalıdır. Burada en sık ölüm nedenleri arasında yer alan 3 hastalık grubu, 1. Kardiyovasküler Hastalıklar, 2. Diabetes Mellitus ve 3. Kanserler incelenecektir. Bulaşıcı olmayan hastalıklar ölüm nedenleri arasında önemli bir yer kaplamaktadır. Literatürde bu hastalıkların ortaya çıkışında ya da engellenmesinde etkili olabilecek nedenler arasında ağız, diş sağlığı hizmetleri bulunmaktadır. Tez'in birincil amacı bulaşıcı olmayan hastalıklar ile dişeti hastalıkları ve diş çürüğü arasındaki ilişki olup olmadığını araştıran literatürü inceleyerek, ağız sağlığı hizmetlerinin bu hastalıkların önlenmesi ve ortaya çıkışının geciktirilmesindeki önemini vurgulayarak sağlık yöneticilerinin ağız sağlığına yönelik koruyucu ve tedavi edici uygulamaların önemine dikkatini çekmektir. Kardiyovasküler sistemde meydana gelen hastalıklarda oral patojen bakterilere rastalanılması sonucu; kötü ağız hijyeni eksik diş, periodontal hastalıklar arasında ilişki üzerinde durulmuştur. Çalışmalar, glisemik kontrol yokluğunun diş çürüğünün oluşması ve ilerlemesi üzerinde büyük bir etkisi olduğunu, diş çürüğü riskini ve çürüğün şiddetini artırdığını göstermektedir. Kanseri tedavi etmek amacıyla verilen radyoterapi ve kemoterapi özellikle baş boyun kanserlerinde, oral dokular travmaya karşı daha duyarlı olmaları sebebiyle hasara yol açabilir. Ağız hastalıkları dünya çapında önemli bir halk sağlığı yükü olmaya devam etmesi nedeniyle ağız sağlığını, küresel risk gündemine ortak risk faktörü yaklaşımıyla entegre etmek büyük önem taşımaktadır. Kardiyovasküler hastalık, diyabet, kanserler ile diş çürüğü ve periodontal durum arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalar daha geniş populasyonlarda ve uzun süreli olarak yapılmalıdır.
Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Bilimleri öğrencilerinde algılanan sağlık hizmeti kalitesi ve sağlık hizmeti kullanımı
Bu çalışma, Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ)'nde eğitim gören sağlık bilimleri öğrencilerinin sağlık hizmeti kullanımları ve bu hizmeti nerelerden karşıladıkları, algıladıkları sağlık hizmeti kalitesi düzeyleri ile bu kavramların demografik faktörler ile ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır. Kesitsel tipte yapılan bu çalışmada iki adet veri toplama formu kullanılmıştır. İlki araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda yapılandırılmış olan, katılımcıların demografik özelliklerinin (yaş, cinsiyet, öğrenim gördüğü birim, bölüm ve sınıf) ve sağlık hizmeti kullanımlarının belirlenmesi için toplam 35 sorudan oluşan soru formu ikincisi ise sağlık hizmetlerine uyarlanmış geçerlilik ve güvenilirliği Babakus ve Mongold (1992) tarafından yapılmış ve Devebakan (2001) tarafından Türkçe'ye geçerliliği tamamlanmış 30 sorudan oluşan SERVQUAL: Algılanan Sağlık Hizmeti Kalitesi ölçeği kullanılmıştır. Gerçekleştirilen anket çalışması sonuçlarında; öncelikle tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Karşılaştırmalı analizlerde parametrik varsayımların yerine geldiği durumlarda Student t, tek yönlü varyans analizi, kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-kare analizi uygulanmıştır. Veriler %95 güven aralığında değerlendirilmiştir.
Afet ve acil durumlarda hemşirelerin ilk yardım bilgi düzeyleri, Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi örneği
Afetler normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, teknolojik veya insan kaynaklı olaylar olarak tanımlanmaktadır. İnsanlar afetlerle ilk karşılaştıklarında afetlerin üstesinden gelmekte zorlanmaktadırlar. Bu araştırmanın amacı afetlerin meydana gelmesini takip eden ilk saatlerden itibaren hayatta kalma, tahliye, ilk yardım, triaj, kimyasal, biyolojik, radyasyon, nükleer saldırılar gibi konularda hemşirelerin hazır oluşluk düzeylerinin belirlenmesidir. Bu çalışmanın örneklemini Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde çalışan 181 gönüllü hemşire oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen soru formu kullanılmıştır. Verilerin analizi, "SPSS for Windows 22" paket programı ile yapılmıştır. Tanımlayıcı analizler yapıldıktan sonra karşılaştırmalı analizlerde parametrik varsayımların yerine geldiği durumlarda Varyans analizi, Student's t testi, Correlations analizleri, parametrik varsayımların gerçekleşmediği durumlarda Kruskal Wallis analizi kullanılmıştır. Anlamlılık değeri p<0.05 olduğu sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Katılımcıların afetlere hazır oluşluklarında temel yeterlilik ölçeği ortalama puanları 3.23±0.73 olarak bulunmuştur. Katılımcılar afetlere hazır oluşluklarında temel yeterlilik uygulamalarını yapabileceği belirlenmiştir. Katılımcıların İlk Yardım Bilgi Düzeyi ortalama puanları 71.86±18.52 olarak bulunmuştur. Hemşirelerin ilk yardım bilgi düzeyleri yüksek düzey olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, afet eğitimi almış ve eğitim seviyesi yüksek olan hemşirelerin afetlere karşı daha hazır oldukları saptanmıştır. Hastanelerde her yıl düzenli olarak yapılan tatbikatlarda hemşirelerin daha aktif rol alması gerekmektedir. Hemşirelerin kurum içinde afet ve acil durumlar ile ilgi verilen eğitimlere katılımlarının artırılması önerilmektedir. Entegre Afet Yönetim Sistemi kapsamında hemşirelerin afet yönetimi safhalarındaki görev ve sorumlulukları artırılmalıdır.
Hastaların akılcı ilaç kullanımına yönelik bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesi: Tekirdağ Süleymanpaşa İkinci Basamak Sağlık Kuruluşları örneği
Bu çalışmada Tekirdağ İli Süleymanpaşa İlçesi'ndeki ikinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran hastaların akılcı ilaç kullanımı ile ilgili bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk iki bölümünde akılcı ilaç kullanımı ve akılcı olmayan ilaç kullanımına dair teorik çerçeve çizilmiştir. Çalışmanın saha araştırması bölümünde nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme metodu kullanılmış, görüşülecek kişilere Tekirdağ ili Süleymanpaşa İlçesi'ndeki ikinci basamak sağlık kuruluşlarından hizmet alan bireyler arasından kartopu yöntemi ile ulaşılmıştır. Görüşülen bireylerin ilaç kullanımı ve ilaç saklama koşulları bilgileri, gereksiz antibiyotik kullanma ve yazdırma alışkanlıkları, ilaç yan etkisi durumundaki davranışları ve internetten tedavi amaçlı ürün alma alışkanlıkları derinlemesine görüşmeler ile irdelenerek değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, burada sıralanan hususlarda kadınların erkeklere oranla farkındalık düzeylerinin daha yüksek olduğu, kronik hastalıkları olan katılımcıların diğer katılımcılara göre akılcı ilaç kullanımında daha dikkatli oldukları görülmüştür. Reçetesiz ilaç kullanımı alışkanlığının eğitim seviyesi yükseldikçe arttığı, ilkokul mezunlarının ilaç kullanımı konusunda doktora daha sık danıştığı görülmüştür. İlaç ve hastalıkların besinlerle etkileşimi ve tarihi geçen veya bozulan ilaçların imhası konusunda bilgi seviyesinin oldukça düşük olduğu tespit edilmiştir. Akılcı ilaç kullanımının önemine ve bu konuda yapılması gerekenlere ilişkin bilgilendirme faaliyetlerinin sayı ve yoğunluğunun arttırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin sağlık sistemi ile Türk sağlık sisteminin karşılaştırılması: Türkiye- Almanya örneği
Türkiye uzun yıllardır Avrupa Birliği'ne girmek için çaba sarf etmektedir. Zaman zaman ilişkilerde inişler ve çıkışlar görülse de son yıllarda genellikle olumsuz gelişmelerin yaşandığı söylenebilir. Bu ortamda Türkiye'nin AB'ye girme konusunda pek heyecanlı olduğu söylenemez. AB'ye üye olunamasa da AB standartlarında bir yaşama ulaşılması gerektiği herkesin ortak kanaatidir. Hâlihazırda AB üye olacak devletlerden bazı kriterleri yerine getirmesini beklemektedir. Sağlık ise AB'nin ortak bir sisteme sahip olmadığı alanlardan biridir. Üye ülkelerin kendileri sağlık hizmetlerinin sunumu, yönetimi ve finansmanı konusunda esas belirleyicidir. Bu nedenle Türkiye ve AB arasında sağlık alanında bir karşılaştırma yapabilmek ve eksikleri tespit edebilmek adına örnek bir ülke seçilmesi daha uygun olacaktır. Bu nedenle de AB'nin en önemli ülkelerinden biri olan ve nüfusu bakımından Türkiye'ye yakın olan Almanya bu çalışmada konu edinilmiştir. Türkiye ve Almanya sağlık sektörünün işleyişi açısından pek çok benzer noktaya sahiptir; nüfusun tamamını kapsayan bir sigorta sistemi, yakın oranlarda seyreden kamu finansmanı, sağlık hizmetlerinin kaç basamakta sunulduğu vs. Ancak Almanya gelişmiş ekonomisi sebebiyle pek çok kalemde Türkiye'nin önünde yer almaktadır. Hastane sayısı, hastanelerdeki yatak sayısı, doktor- diş hekimi-eczacı sayısı, MR- BT gibi teknolojik cihaz sayısı göz önüne alındığında Türkiye, Almanya'nın çok gerisinde kalmaktadır. Bu çalışmada en güncel veriler ve resmi istatistikler kullanılarak farklılıklar ortaya konulmuştur. Pek çok alanda olduğu gibi sağlık sektöründe de uçurumların ortadan kalkmasının ilk şartı yeterli finansmanın sağlanmasıdır. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Almanya, Sağlık Sistemi Karşılaştırması
Türkiye'de sağlık sistemi ve sağlıkta dönüşüm programı (2003-2019)
Sağlık uluslararası bir kavramdır ve sağlıklı yaşamak her bireyin hakkıdır. Devletin vatandaşa karşı var olan yükümlülükleri arasında bireylerin sağlığının korunması ve sağlık hizmetlerinin sunulması bulunmaktadır. Sağlıklı bireyler sağlıklı toplumları sağlıklı toplumlarda gelişmiş ülkeleri oluşturur. Bir ülkenin gelişmesinin sağlıklı bireyler sayesinde olduğu düşünüldüğünde sağlık hem bireysel hem de kamusal yönüyle büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle devletler sağlık politikaları doğrultusunda sağlık sistemleri oluşturmuş ve bireylerin sağlığı korunmaya çalışılmıştır. Dünyada meydana gelen değişiklikler küreselleşme ile ülkeleri her alanda olduğu gibi sağlık alanında da etkilemektedir. Ülkeler sağlık sistemlerini günün şartlarına uyarlamak zorundadırlar. Ülkemizde sağlık alanında yapılan çalışmalar 19.yy Osmanlı Devletine kadar uzanmakta ve cumhuriyet döneminde de dönemin şartları doğrultusunda devam etmektedir. Türkiye'de sağlık politikalarında yapılan değişiklikler özellikle 2003 yılından sonra hız kazanmış ve bu alanda köklü değişiklikler yapılmıştır. Sağlıkta Dönüşüm Programı ile kaliteli, etkili ve nitelikli sağlık hizmetlerinin bireylere sunulması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda Sağlık Bakanlığı'nın idari ve fonksiyonel bakımdan yapılandırılması, genel sağlık sigortası sistemine geçilerek sigortalı birey kapsamının arttırılması, parçalı yapıdaki sağlık kuruluşlarının tek çatı altına alınması, hastanelerin idari ve mali yönüyle özerk bir yapıya kavuşması, aile hekimliği sisteminin uygulamaya konması, sağlık alanına özel sektör yatırımlarının özendirilmesi, sağlık alanında e-dönüşüm projelerinin uygulamaya konması gerçekleştirilerek sağlık sisteminde yapısal bir dönüşüm yaşanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sağlıkta Dönüşüm Programı, Türk Sağlık Sistemi, Sağlıkta Dönüşüm
Okul öncesi öğretmenlerinin genel öz yeterlilik algıları ile iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Çalışmasının amacı, okul öncesi öğretmenlerinin genel öz yeterlilik algılarının iş doyumları düzeyleri ile ilişkisinin olup olmadığını ortaya koymaktır. Çalışmada aynı zamanda öğretmenlerin genel öz yeterlilik algılarının ve iş doyumu düzeylerinin mezun olunan program türü, çalıştığı kurum, mezun olunan lise türü, mesleki kıdem ve aylık gelir değişkenlerine göre incelenmesi de amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modeline göre yapılan çalışmanın araştırma grubunu Tekirdağ ili Süleymanpaşa İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet okullarında ve özel okullarda görev yapan 169 kadın okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak, Minnesota İş Doyum Ölçeği, Fatma Yıldırım ve İnci Özgür İlhan tarafından geliştirilen Genel Öz Yeterlilik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin analizinde SPSS 23 paket programı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini tespit etmek için One-sample Kolmogorov Smirnov testi yapılmıştır. Ayrıca verilerin yüzde frekans değerlerini gösteren betimsel istatistik, bağımsız grup t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson moment korelasyon analizi uygulanmıştır. İş doyum ölçeği ile araştırma grubunun mezun olunan program türü, çalıştığı kurum, mezun olunan lise türü ve aylık gelir düzeyi değişkenleri arasında anlamlı farklılık olduğu fakat mesleki kıdem değişkeninde ise anlamlı farklılık olmadığı bulunmuştur. Genel öz yeterlilik ölçeği ile araştırma grubunun çalıştığı kurum ve mezun olunan lise türü değişkenleri ile anlamlı farklılıklar olduğu fakat mezun olunan program türü, mesleki kıdem ve aylık gelir düzeyi değişkenlerine göre ise anlamlı farklılıklar olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, okul öncesi öğretmenlerinin genel öz yeterlilik algıları ile iş doyumu düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Türkiye'de eğitim ve sosyal göstergelerin mutlulukla ilişkisi
Bu çalışmada, mutluluk ve sosyoekonomik göstergelerin ilişkisi incelenmiştir. Mutluluğa dair teorik bir alt yapı sunularak, literatür özetlenmiş ve ampirik olarak mutluluğun belirleyicileri araştırılmıştır. Bu amaçla; bireyin yaşı, cinsiyeti, eğitim durumu, medeni durumu, yerleşim yeri, çalıştığı sektör, çalıştığı işteki kariyer basamağı bireysel ve hane halkı geliri gibi faktörler bağımsız değişken olarak seçilmiştir. Kategorik bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişki sıralı logit modelle tahminlenmiş ve bireyin mutluluk düzeyinin belirleyicilerine yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Değişkenlere ilişkin tanımlayıcı istatistikler detaylı şekilde açıklanmıştır. Uygulama bölümünde sosyoekonomik göstergelerin mutlulukla bağlantısını gösteren çapraz tablolara yer verilmiştir. Bağımlı değişken mutluluk ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi çözümleyen sıralı logit model tahmini ve yorumlarına yine uygulama bölümünde yer verilmiştir. Elde edilen bulgular yardımıyla, bilimsel literatürde yer alan eğitim-mutluluk yaklaşımlarından hangisinin ülkemizde geçerli olduğunun tespitine çalışılmıştır. Bulgular değerlendirildiğinde, kadınların erkeklere göre daha mutlu olduğu, en mutlu yaşın 65 ve üzeri en düşük mutluluk oranı ise 45-54 yaş grubunda olduğu, evli bireylerin nispeten daha mutlu olduğu bulguları saptanmıştır. Eğitim düzeyi değerlendirildiğinde en düşük ve en yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin en mutlu bireyler olduğu gözlenmektedir. Çalışma durumuna bakıldığında, çalışan bireylerin çalışmayanlardan daha mutlu olduğu çalışmayan veya ev işleri ile ilgilenen bireylerin daha mutlu olduğu saptanmıştır. Öte yandan elde diğer diğer bulgulara göre, kamu çalışanlarının özel sektör çalışanlarına göre daha mutlu olduğu, çalışan bireylerden ücretsiz aile işçileri olan bireylerin daha mutlu olduğu görülmüştür. Gelir ve mutluluk incelendiğinde, en yüksek mutluluk düzeyinin en yüksek gelir grubuna ait olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Mutluluk, Yaşam Memnuniyeti, Sübjektif Refah, Eğitim
Savaş ve çatışma bölgelerinde sağlık hizmetleri
Dünyanın kuruluşu kadar eski denilebilecek savaş kavramı en basit şekilde iki tarafın kendi çıkarları veya emelleri için farklı şekillerde çatışmaları olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada savaş ve çatışma kavramlarının tanımları yapılmış, savaşların türlerinden bahsedilmiş ve savaşın kısa bir tarihini anlatılmıştır. Dünyadaki önemli savaşlardan örnekler verilerek konunun daha iyi anlaşılmasını sağlanmaya çalışılmıştır. Teorik başlangıç bilgilerinden sonra çalışmanın ana konusu olan tarihte savaş bölgelerinde verilen sağlık hizmetleri anlatılmıştır. Bu bağlamda; ilk olarak, askeri sağlık hizmetleri için verilen eğitimlerden, bu eğitimler için açılan eğitim hanelerden, kullanılan malzemelerin neler olduğuna dair bilgiler içeren kısa bir tarih bilgisi verilmiştir. Çalışmada sağlık hizmetlerinin hukuki boyutuna değinildikten sonra, Osmanlı Devletinden günümüze kadar yapılan savaş dönemi sağlık hizmetleri süreci anlatılmıştır. Daha sonra günümüz dünyasında yaşanan savaşlarda ki askeri sağlık hizmetlerine değinilmiş, yaşam koridoru gibi temel kavramlar hakkında ulaşılan bilgiler verilmiştir. Sonuç bölümüyle çalışma tamamlanmıştır. Her ne kadar savaşlar devletler hükümetler arasında yapılsa da bundan zarar gören hep insanlar olmuştur. Bu nedenle çalışmamızın savaş ve çatışma bölgelerinde sunulan sağlık hizmetlerine katkıda bulunulması amaçlanmıştır.
Anne - bebek dostu hastane standartları bağlamında (SKS- versiyon 6) hasta memnuniyetinin belirlenmesi: Çorlu Devlet Hastanesi örneği
Sağlık canlılar için vazgeçilmez bir unsur olmuş ve insanlık bu bağlamda sürekli olarak kendini geliştirmiştir. Ülkemizde de sağlık alanında çeşitli çalışmalar yapılmış ve 1980'li yıllardan itibaren sağlık sistemindeki aksaklıklar sebebiyle sağlık reformlarına ihtiyaç duyulmuştur. 2003 yılında Sağlıkta Dönüşüm Programı uygulanmaya başlanmıştır. Sağlıkta Dönüşüm Programı, 'Herkese sağlık' ilkesini benimsemiştir. Her bireye eşit sağlık ulaştırmayı hedefleyen yaptırımlar Sağlıkta Kalite Sistemleri (SKS) ile devam etmiştir. Periyodik olarak versiyonları yayınlanan SKS, en son SKS Versiyon 6 ile güncellenmiştir. Böylelikle, Türkiye hem sağlık üreten hem de denetleyen bir ülke haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de Sağlıkta Dönüşüm ile başlayan ve Sağlıkta Kalite Sistemleri ile geliştirilen projeleri sağlıkta hizmet veren kurumlar ve sağlık hizmeti alan bireyler açısından incelemektir. Bu amaç özelinde bu çalışmada Anne Bebek Dostu Hastane projeleri dikkate alınmış ve kurumların Anne Bebek Dostu Hastane unvanı almaları için gerekli koşullar değerlendirilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, sağlığın temel kavramları, sağlık hizmetleri ve sınıflandırılması, sağlık hizmetlerinin özellikleri ele alınmış olup açıklamalarıyla verilmiştir. İkinci bölümde, sağlık Reformu ile başlayan, planlamalar ve Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) ve versiyonları ile devam eden programlar, bunun yanı sıra Anne Bebek dostu hastane standartları çalışmaları, özellikleri ve sınıflandırmaları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, Normal ve Sezeryan Doğum Anne Memnuniyet Ölçeğine bağlı kalarak Anne-Bebek Dostu Hastane unvanına sahip olan Çorlu Devlet Hastanesinde 250 adet yeni doğum yapmış anne ile anket çalışmasından elde edilen veriler analiz edilmiş ve sonuçlar demografik, betimleyici ve memnuniyet düzeylerine göre alt boyutlarıyla ile birlikte değerlendirilerek yorumlamalar yapılmıştır. Sonuç olarak, farklı demografik özelliklere sahip normal ve sezeryan doğum yapan annelerin genel memnuniyet oranları yüksek bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Sağlık, Kalite, Hizmet, Sağlıkta Dönüşüm, Sağlıkta Kalite, Anne Memnuniyeti
Tekirdağ Süleymanpaşa Aile Sağlığı Merkezlerinde sağlık çalışanlarının, çocuk istismarı ve ihmalinin belirti ve risklerini tanılama düzeyi ve etkileyen faktörler
Bu araştırma, Tekirdağ Süleymanpaşa İlçesinde Aile hekimliği biriminde görev yapan sağlık çalışanlarının çocuk ihmal ve istismarına yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerini ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Tekirdağ Süleymanpaşa aile hekimliklerinde çalışan 116 sağlık çalışanı oluşturmuştur. Araştırmada tüm sağlık çalışanlarına ulaşılması hedeflenmiştir. Ancak 22 sağlık çalışanı araştırmaya katılmak istemediklerini ifade etmişlerdir. Bu nedenle araştırma 94 sağlık çalışanı ile tamamlanmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni olarak "Tanıtıcı Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni olarak ise "Çocuk istismarı ve ihmalinin Belirti ve Risklerinin Tanılanmasına Yönelik Ölçek Formu" kullanılmıştır. Araştırmada bulgularının değerlendirilmesinde yüzdelik dağılımlar, ortalama, ortanca, standart sapma kullanılmıştır. Sağlık çalışanlarının ölçek puanlarının normal dağılımının analizi için Shapiro-Wilk testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucu veriler normal dağıldığı için parametrik testler kullanılmıştır. Buna göre bağımsız örneklemler için t- testi, Oneway Anova ve Pearson Korelasyon analizleri kullanılmıştır. Anlamlılık seviyesi olarak 0.05 kullanılmış olup, iki yönlü ve %95 Güven aralığında değerlendirilmiştir. Bu araştırmada, Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Riskleri Tanımlama Ölçeği'ne ait genel puan ortalamasının 3.86±0.30 olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçları bu doğrultuda incelendiğinde katılımcıların çocuk ihmal ve istismarı konusunda ortalama bilgi düzeyine sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu sonuçlar "Çocuk İhmal ve İstismarının Çocuktaki Fiziksel Belirtileri" alt boyutunda yüksek bilgi düzeyine sahip oldukları ve diğer alt boyutlar hakkında katılımcıların daha fazla bilgi edinmeleri gerektiği şeklinde yorumlanmıştır. Araştırma sonunda sağlık çalışanlarının çocuk ihmal ve istismarına yönelik bilgi düzeylerine yönelik gerekli görüş ve öneriler sunulmuştur.
Kurumsal iletişim bağlamında sağlık yönetiminde sosyal medya kullanımı: Tekirdağ örneği
Kurumlar örgütsel faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için iç ve dış paydaşlarla çeşitli yöntemleri kullanarak iletişim kurmaktadır. Gelişen teknolojiyle birlikte internet tabanlı web siteleri ve sosyal medya araçları kurumların yeni iletişim kurma mecraları olmuştur. Sosyal medya, kişilere zaman ve mekândan bağımsız iletişim kurabilme kolaylığı sağlamaktadır. Karşılıklı iletişimi kolaylaştırdığı için sosyal medya araçları, diğer iletişim araçlarından daha çok ön plana çıkmıştır. Günlük hayatımızın her alanında kullanılan sosyal medya, sağlık sektöründe de çeşitli amaçlar için sağlık hizmeti sunan kurumlar tarafından kullanılmaktadır. Bu çalışma ile kurumsal iletişim faaliyetlerinde sosyal medyanın önemi ve yeri anlatılmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmada Tekirdağ ilinde sağlık hizmeti sunan beş tane hastanenin Instagram ve Facebook hesapları incelenmiştir. Örneklem olarak seçilen hastanelerin kurumsal iletişim açısından incelenmesi için sosyal medya hesaplarındaki paylaşımları içerik analizine tabi tutulmuştur. Kurumların paylaşımda bulundukları içerikler, kişilerin ve toplumun sağlık düzeyini etkilemesinden dolayı bu konuda gerekli çalışmaların oldukça önemli olduğu görülmektedir.
Özel hastanede çalışan sağlık personelinin dönüştürücü liderlik ve örgüt kültürü ilişkisinin incelenmesi: Bir özel hastane örneği
Dönüştürücü liderlik olgusu, oluşturduğu vizyon ile çalışanları harekete geçirerek değişimsel sürekliliği sağlayan, politik, teknik ve kültürel sistemde yaptığı değişikliklerle örgütü yeni eğilime göre düzenleyen bir liderlik tarzı olarak son yıllarda birçok araştırmacının ilgisini çeken bir konudur. Bu araştırma, bir özel hastanede çalışan sağlık personelinin dönüştürücü liderlik özelliklerinin örgüt kültürü üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Kesitsel olarak planlanan araştırmanın evrenini, İstanbul'da faaliyet gösteren özel bir hastane oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri ise, anket tekniği ile toplanmıştır. Veri toplamak amacıyla Avolio&Bass tarafından geliştirilen ve Koç (2020) tarafından Türkçe geçerlik güvenilirlik çalışması yapılmış ''Dönüşümcü Liderlik Ölçeği'' ve Denison tarafından geliştirilen ve Yahyagil (2004) tarafından Türkçe geçerlilik güvenilirliği yapılmış ''Örgüt Kültürü Ölçeği'' kullanılmıştır. Ölçekler, İstanbul ilinde faaliyet gösteren bir hastanenin idari ve hasta hizmetleri birimlerinde çalışan 375 kişiye uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS istatistik analiz programı ile analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, sağlık çalışanlarının dönüştürücü liderlik ve örgüt kültürü algıları ile cinsiyetleri arasında istatistikî olarak anlamlı bir ilişki olmadığı; diğer taraftan sağlık çalışanlarının dönüştürücü liderlik alt boyutları olan entelektüel uyarım ve uygun bir model olma (t=2,056; p<0,05) ve bireysel ilgi (t=2,182; p<0,05) ile örgüt kültürü alt boyutundan olan uyum (t=2,324; p<0,05) ölçeğinde hastanede çalıştıkları pozisyonlara göre anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Gerçekleştirilen korelâsyon analizi sonucunda, dönüşümcü liderlik alt boyutlarından ilham vererek güdüleme (r=0,632), entelektüel uyarım ve uygun bir model olma (r=0,636), grup amaçlarının kabul edilmesini sağlama (r=0,620) ile misyon arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki bulunduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Lider, Dönüştürücü Lider, Kültür, Örgüt Kültürü
İş sağlığı ve güvenliğinin performans yönetimi üzerindeki etkisi
Bu araştırma iş sağlığı ve güvenliği ve performans yönetimi hakkında bilgi vermek ve iş sağlığı güvenliğinin performans yönetimine etkisini ifade etmek amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmanın tamamlanması aşamasında yöntem olarak literatür taraması yönteminden yararlanılmıştır. Literatürde iş sağlığı ve güvenliği ve performans yönetimi kavramlarıyla ilgili yayınlar incelenerek çalışmaya aktarılmıştır. Araştırma sonucunda iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının performansı olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.
Toplam kalite yönetiminin sağlık çalışanlarının hakları üzerine bir inceleme
Bu çalışmada "Toplam Kalite Yönetiminin Sağlık Çalışanları Hakları Üzerine Etkileri" incelenmiştir. Bu araştırmanın evrenini Tekirdağ İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine bağlı olan bir Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi ve Devlet Hastanesinde çalışan yaklaşık 1000 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Örneklem ise evrende yer alan kolayda örnekleme yöntemi ile seçilmiş ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 197 sağlık çalışanından oluşmaktadır. Toplam Kalite Yönetiminin Sağlık Sektöründe uygulanması ile daha kaliteli, daha güvenilir, hataya yer vermeyen hizmet anlayışı ile hasta ve sağlık çalışan hakları açısından olumlu gelişmeler yaşanacağına inanılarak bu çalışma hazırlanmış ve elde edilen veriler ışığında analiz yapılmıştır. Çalışmada Toplam Kalite Yönetimine ilişkin ifadelere verilen cevaplar ile çalışanların demografik özellikleri arasında ve Çalışan Haklarına ilişkin verilen cevaplar ile çalışanların demografik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi için ki-kare analizi yapılmıştır. Demografik özellikleri cinsiyet, yaş, kurumda çalışma yılı, eğitim düzeyi, görevi ve meslekteki yılı açısından ayrı ayrı değerlendirilmiş ve sonuçlar kısmında belirtilmiştir. Sağlık çalışanlarının memnuniyet ve hakları ile ilgili katılımcılara yöneltilen sorulara verilen cevapların, çalışanların demografik özelliklerine göre bazı alanlarda farklılık gösterdiği, Beyaz Kod ve Kurum İçi İletişim ile ilgili çalışmaların memnuniyet yarattığı ancak Toplam Kalite Yönetiminin bu alandaki çalışmalarının yeterli görülmediği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çalışan Hakları, Toplam Kalite Yöntemi, Sağlık Sektörü, Anket
Gaziantep'teki hemşirelerin hasta güvenlik kültürü algısının hasta bakım kalitesine etkisi
Günümüzde değişimi yakalamak ve yapılabilirse bu değişimde lider olmak çok önemli hale gelmiştir. Sağlık kuruluşları bir taraftan hastalıkların teşhis ve tedavi protokollerini, gelişen teknoloji ile entegre bir şekilde uygulamaya çalışırken diğer taraftan organizasyon yapısını, insan gücünü ve diğer pek çok etmeni de değişime adapte olacak şekilde geliştirme çabası içindedir. Sağlık kuruluşlarının bu geliştirme ve adaptasyon çabaları arasında hasta güvenliği kültürü ve hasta bakım kalitesi büyük önem taşımaktadır. Sağlık alanında yapılan veya herhangi bir sebepten ötürü ihtiyaç halinde yapılamayan her bir işlem, insan yaşamını doğrudan etkilemektedir. Bu yüzden sağlık sektördeki her bir unsur veya bileşen eşit düzeyde önemlidir. Literatürde hasta güvenliği kültürünün ve hasta bakım kalitesine doğrudan etki ettiğine dair kanıtlar mevcuttur. Bu noktadan hareketle hem hasta güvenliği kültürünün hem de hasta bakım kalitesinin araştırılması ve geliştirme yollarının belirlenmesi çok önemlidir. Bu araştırmada hasta güvenliği kültürü algısının değişkenleri olan; takım iklimi, güvenlik iklimi, iş tatmini, stres algısı, yönetim algıları ve çalışma koşullarının hasta bakım kalitesi değişkenleri; bireylerarası kalite, teknik kalite, yönetsel kalite ve çevresel kaliteye etkilerini tespit etmektir. Araştırmaya Gaziantep ilinde bulunan kamu ve özel hastanelerde görev yapan 339 hemşire katılım sağlamıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek için yapısal eşitlik modeli kurularak AMOS istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; hemşirelerin hasta güvenliği kültürü algısının hasta bakım kalitesine etkisinin olduğu görülmüştür. Bu çerçevede hasta güvenliği kültürü alt boyutlarından takım iklimi, güvenlik iklimi, iş tatmini, Yönetim algısı ve çalışma koşullarının pozitif, stres algısının ise negatif etkisinin olduğu tespit edilmiştir.
Türk sağlık sisteminin sağlık göstergelerine etkileri ve OECD ülkeleri ile karşılaştırılması
Sağlık hizmetleri içindeki toplum bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal etkilerini korumayı amaçlayan bir dizi hizmetinin tamamını ifade eder. Sağlık, tüm yaşamın temelidir ve ertelenemez ve yeri doldurulamaz bir ihtiyaçtır. Sağlık, kişiler rahatsız hissetmedikleri sürece sağlık merkezlerine başvuramayacakları bir alan olarak kabul edilirken, sağlık camiası ve hekimler ruhen ve fiziken tam bir iyilik hali olarak değerlendirirler. Sağlık, kişisel bir anlayışın yaklaşımı, gelişmiş refah düzeyi ve yüksek bir toplumun temel ilkelerinden oluşur. Ayrıca, sağlık gelişmişlik değerlendirmesinin bir göstergesidir. Pek çok ülkede sağlık bir kamu hizmeti olarak ele alınır. Türkiye'de sağlık ilk defa 1961 anayasasıyla Dünya Sağlık Örgütünün tanımına benzer bir şekilde ele alınmıştır. 1982 anayasasıyla ile de sağlık güvencesinin kişisel bir hak olduğu kabul edilmiştir. Bu hakkın yerine getirilmesi için yapılanmış yapılar ve yatırımlar, bireylerin ve toplumun değerlerini korumayı ve geliştirmeyi amaçlar. Sağlıklı bir toplum, okullar ekonomik büyümeyi teşvik eder ve kalkınmanın temelini oluşturur. 2003 yılında yeni seçilmiş hükümetin ilk icraatlarından biri sağlıkta kökten bir değişikliğe gitmek olmuştur. Yeni oluşturulan plan "Sağlıkta Dönüşüm Programı" adını almıştır. Sağlıkta Dönüşüm Programı ile tüm sağlık yapısının değiştirilmesi ve çağın şartlarına uygun bir hale getirilmesi amaçlanmıştır. Tüm bu çalışmalar yapılırken amaçlanan verimli, hakkaniyete uygun ve etkili bir işleyiş amaçlanmıştır. Geçmişten günümüze yürürlükte olan tüm politikalar, tüm çalışmalar incelenerek toplumda ki yansımaları da incelenmiştir. Tüm dünyada sağlık harcamaları ve uygulanan sağlık politikaları ülkelerin ekonomilerini etkilemekte ve bütçelerinde önemli bir pay sahibi olmaktadır. Bu çalışmayı yaparken amacımız ülkemizde uygulanan sağlık politikalarının geldiği noktayı OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü) ülkeleri ile kıyaslayabilmekti. Yapılan çalışmada konuyla ilgili araştırmalardan, tez çalışmalarından, güncel yayınlardan, kitap ve yayınlanmış makalelerden, OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü) ve TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) verilenden literatür taraması yapılarak yararlanılmıştır. Verilerin güncel olmasına dikkat edilmiştir.
1923'ten günümüze Türkiye sağlık politikalarının gelişimi ve seçilmiş ülke örnekleriyle mukayesesi
"Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi, olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi" (Kanuni Sultan Süleyman) İnsan sosyal bir varlıktır. Canlıların hayatını devam ettirebilmesi için gerekli olan en önemli unsurlardan biri olan sağlık, bireyin fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden, vücut esenliği, sıhhat, afiyet ile tam bir iyilik içinde olma halidir. Bu araştırma içeriğinde, sağlığın kapsadığı konular, yapılan reformların nedenleri, son yıllarda yapılan köklü değişikliklerin ortaya çıkardığı hizmetlerinin durumu, ekonomisi ve yapılanmasıyla ilgili takip edilen politikalar, ortaya konan içerikler ve düzenlemeler araştırılmış, ayrıca başlatılan dönüşüm programına göre yapılan çalışmalar, programın amaçları, bileşenleri, yıllar içinde yapılan düzenlemeler ele alınarak süreç çok boyutlu olarak incelenmeye gayret edilmiştir. Ülkemizde bu alanda uygulanan düzenlemeler, seçilen gelişmiş ülkelerle karşılaştırarak, deneyimlerinden ve yeniliklerinden yararlanmak, ülkemizdeki sisteme entegre edilebilmesi için gerekli bilgileri tespit ederek sunmak amaçlanmıştır.
Sağlık hizmetlerinde kalite yönetimi
Çalışmanın amacı, sağlık kurumlarında hizmet kalitesini oluşturan unsurların hizmet alanlar arasında yapılan anket sonuçlarına göre belirlenmesidir. Genel kanı kalitenin "müşterilerin ihtiyaç ve isteklerinin karşılanması" olarak tanımlandığı yönündedir ve kaliteyi oluşturan unsurların ancak bu tanım doğrultusunda müşteriler tarafından tam olarak tanımlanabileceği açıktır. Bu doğrultuda, çalışmada bakımı doğrudan değerlendiren kişilerden toplanan verilerle, bakım kalitesi olarak neyin kabul edildiği tanımlanmaya çalışılmıştır. Çalışma, doğrudan tıbbi hizmet alan kişilerin kendi söylemlerinden hareketle tıbbi bakım kalitesini oluşturan unsurları belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda nitel bir analiz yöntemi olan derinlemesine görüşme yöntemi kullanılmış ve yarı yapılandırılmış görüşme sorularından yararlanılmıştır. Görüşme verileri literatürdeki hizmet kalitesi ölçümlerine göre sınıflandırılmıştır. Sınıflandırmada hizmet kalitesinin değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılan ServQual ölçeğinin beş boyutuna ek olarak "bilgi" ve "bakım kalitesi" boyutları değerlendirilmektedir. Görüşmeler Tekirdağ ilinde 93 kişi ile gerçekleştirilmiş ve katılımcılar bu illerde yaşayanlar arasından rastgele seçilmiştir. Görüşmelerde verilen açıklamalar en uygun niteliksel parametreye göre sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Tüm ifadeler, teknik servislerin kalitesi, zenginliği, güvenilirliği, duyarlılığı, güveni, empatisi ve bilgisine göre sınıflandırılabilir. Mevcut kalite parametrelerinin tüm ifadelerin mevcut parametreler içerisinde sınıflandırılması açısından hizmet kalitesinin belirlenmesinde önemli bir açıklayıcı güce sahip olduğu görülmektedir. Ancak ServQual ölçeğindeki ifadeler ile katılımcıların ifadeleri karşılaştırıldığında, sağlık hizmetlerinin kalitesini değerlendirme açısından yetersiz oldukları açıktır. Hizmet kalitesinin değerlendirilmesinde en önemli konulardan biri, katılımcıların sürece ve dolayısıyla kaliteye olan etkisidir. Hizmet sürecindeki diğer katılımcıların sayısı ve davranışları tüm kalite parametrelerini etkiler. Kalite parametreleri arasındaki ilişkiler değerlendirmeyi zorlaştırır. Ayrıca katılımcı ifadelerin aynı anda farklı boyutları kapsaması sınıflandırma işlemlerini zorlaştırmaktadır. Hijyen, terminler, personel, personel ve donanımın nicelik ve çeşitlilik açısından yeterliliği, katılımcıların büyük çoğunluğu tarafından belirtilen diğer tüm kalite parametrelerini etkileyen faktörler olarak dikkat çekmektedir. Çalışma sonucunda hizmet verimliliğini artıran kalite parametreleri aracılığıyla hizmet kalitesi algısının ölçülebildiği, müşterilerin kalite parametrelerine büyük önem verdiği ve beklentilerini etkileyen en önemli kalite parametresinin güvenilirlik olduğu tespit edilmiştir. . En az dokunan boyut bilgidir. Hastaların hizmet kalitesi algılarının aynı hastaneye tekrar gelme ve arkadaşlarına tavsiye etme tercihlerini doğrudan etkilediği görülmüştür.
Algılanan hizmet kalitesi, algılanan değer ve hastane imajının hasta tatmini ve sadakatine etkisi üzerine bir araştırma
Sağlık hizmetleri, hizmet pazarlamasında yaşanan değişim ve gelişimlerle beraber hizmet sektörü içinde devamlılığını sağlayabilmek için yeni yaklaşımlar geliştirmeye başlamıştır. Bu gelişmeler ışığında sağlık hizmetlerinde kalite anlayışı benimsenmeye başlanmış ve hasta odaklı bir sağlık hizmeti amaçlanmıştır. Bu doğrultuda sağlık kurumları kaliteli bir hizmet sunumu gerçekleştirebilmek için hastaların tatmin olmasını sağlamaya çalışarak kuruma olan bağlılıklarını arttırmaya yönelik stratejiler geliştirmektedir. Bu araştırmanın amacı hizmet kalitesi, değer, hastane imajı, hasta tatmini ve hasta sadakati arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeliyle incelenmesidir. Araştırma için veriler anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma hastanesinde yatan hastalar oluşturmaktadır. Algılanan hizmet kalitesi, algılanan değer, hastane imajı, hasta tatmini ve hasta sadakati arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde yatan hastalara yapılan 400 anket sonucunda elde edilen veriler IBM SPSS ve AMOS programlarıyla analiz edilmiştir. Kurulan hipotezler Yapısal Eşitlik Modeliyle test edilmiştir. Algılanan değer ve hastane imajının hasta tatmini ve sadakatine olumlu bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Algılanan hizmet kalitesinin algılanan değer ve hastane imajı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu, hasta tatmini üzerinde ise doğrudan anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür.
Afganistan sağlık sistemi çerçevesinde COVID-19 salgınına yönelik algı ve tutumların değerlendirmesine yönelik bir çalışma
Bu araştırmada Afganistan Sağlık Sistemi Çerçevesinde Kovid-19 Salgınına Yönelik Algı ve Tutumların Değerlendirmesi amaçlanmıştır. Koronavirüs hastalığı 2019 (Covid-19) salgını, halk sağlığı üzerinde uzun vadeli olumsuz etkileri nedeniyle ekonomik ve sosyal politikaları değiştirerek küresel bir sonuç doğurmaktadır. Afganistan'da da ekonomik ve sosyal politikalarını değiştirmeye başladığı küresel bir soruna neden olmuştur. COVID-19 tüm dünyada yaygınlaşarak, 2020 yılı itibariyle Dünya Sağlık Örgütü'nün pandemi olarak tanımlanmıştır. Haziran 2020 Son derecede yetersiz olan Afganistan sağlık sistemi Covid-19 nedeniyle tamamen çökmüş durumda. Birden fazla bölgedeki sağlık hizmetlerinde sosyal mesafe kurallarına yeterince uyulmaması ve kontrol tedbirlerinin gevşek uygulanması, Kovid-19 ile mücadeledeki zorlukları önemli ölçüde artırmıştır. Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk gibi çeşitli semptomları olan bir virüs olan Kovid-19'un, ölüm gibi ciddi sonuçlar da dahil olmak üzere derin küresel etkileri ile tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Hastalık sürecinde bireylerin hem psikolojik hem de fiziksel olarak etkilendiği anlaşılmaktadır. Bu çalışma Afganistan'da yaşayan 18-75 yaş arası 252 kişiden oluşmaktadır. Kişisel bilgi formuna ek olarak pandemiye ilişkin tutum ve algıların değerlendirilmesi için tasarlanmış bir ölçek, veri toplama aracı olarak çalışmada kullanılmıştır. Ölçek dört alt boyutta incelenmiştir: genel algı, neden algısı, kontrol algısı ve kaçınma davranışları. Bu ölçeklerin yapı geçerliliğini belirlemek için açımlayıcı faktör analizi kullanılmıştır
Sağlık sektöründe kamu-özel işbirliği: Tekirdağ ili örneği
Toplumun refah seviyesini iyileştirmeyi amaçlayan sosyal devlet olma anlayışı gereği kamu hizmetlerinin devlet tarafından yerine getirilmesinde, bir taraftan teknolojik gelişmeler ile kolaylaşırken bu taraftan da bu kamu hizmetlerinin çeşitlenmesi zorluklar meydana getirmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde kamu hizmetlerinin ele alınış biçimleri de değişmektedir. Devletler, klasik kamu hizmetleri dışında, çağın gelişim, değişim şartlarına uyum sağlamak, kısıtlı kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak, özel sektörün dinamizmini, güncel ve yenilikçi bakış açısından faydalanmak, riski bölüşmek ve finansal olarak özel sektör desteği ile tesis inşasına başlamak gibi nedenlerle, kamu özel ortaklığı modellerine yönelmeye başlamışlardır. Kamu özel ortaklıkları artan altyapı ve hizmet ihtiyacının karşılamak için kamu ve özel sektör arasında risk paylaşımı ve iş birliğine dayalı bir model olarak uygulanmaktadır. Bu model ülkelerin ekonomik hedefleri doğrultusunda artan yatırım ihtiyacının karşılanması için yaygın şekilde kullanılmaya başlanan finansal yatırım modeli olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada sağlık sektöründe kamu özel iş birliği modeli ile hizmet veren sağlık tesislerinde hizmetin nasıl işleyeceği, bunların kontrol mekanizmaları anlatılmıştır. Tekirdağ ili şehir hastanesi örneği incelenmiş, il düzeyinde etkilerine değinilmiştir.
Değerler ve elektronik ağızdan ağıza iletişimin halkın medikal turizm gelişimine yönelik tutumu üzerindeki etkisi
Medikal turizm sürekli olarak gelişmek zorunda olup rakip pazarda kendini öne çıkarmak isteyen sağlık kuruluşları ve acentelerle doludur. Bu rekabet etkenleri her sektörde olduğu gibi bu sektörde de fazla ve değişkendir. Sosyal değerlerin ve elektronik ağızdan ağıza iletişimin etkisi de medikal turizm alanında oldukça fazla ve etkin olmaktadır. Bu araştırmanın amacı, değerler ve elektronik ağızdan ağıza iletişimin halkın medikal turizmin gelişmesine yönelik tutumu üzerindeki etkisinin yapısal eşitlik modeliyle incelenmesidir. Araştırma yapılırken toplanan veriler anket aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini Tekirdağ ilinde daha önce sağlık turizmini bünyesinde bulunduran sağlık kuruluşlarından sağlık hizmeti almış rast gele seçilen 483 kişi oluşturmaktadır. Değerler, elektronik ağızdan ağıza iletişim, halkın medikal turizme yönelik tutumu arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. Tekirdağ ilinde daha önce sağlık turizmini bünyesinde bulunduran sağlık kuruluşlarından sağlık hizmeti almış rast gele seçilen 483 kişiye yapılan anketin analizinde, IBM SPSS ve AMOS programları kullanılmıştır. Kurulan hipotezler Yapısal Eşitlik Modeliyle test edilmiştir. Değerlerin (sinizmin), kaliteli hizmet alma kaygısı üzerinde anlamlı, ülke ekonomisine katkısında ise doğrudan anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Çabanın ödüllendirilmesinin ülke ekonomisi üzerinde anlamlı, kaliteli hizmet alma kaygısında ise doğrudan anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Kader kontrolün, kaliteli hizmet alma kaygısı ve ülke ekonomisine katkısı üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Elektronik ağızdan ağıza iletişimin, ülke ekonomisine katkısı ve kaliteli hizmet alma kaygısı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür.
Hastane hizmetleri sektöründeki işletmelerde likidite dinamikleri açısından alacaklar üzerine bir araştırma
Sağlık sektöründe yer alan hastaneler tedavi edici basamak olarak en fazla maliyete sahip olan işletmelerdir. Diğer işletmelerden farkı ise kârlılık yerine toplumsal fayda açısından koruma, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerini sağlamasıdır. Bu özelliği dışında diğer işletmelerle aynı finansal yapıya sahiptirler. Hastane sektöründeki işletmelerin planlama ve denetleme süreçlerinde etkin kararlar verebilmesi için düzenli bir şekilde finansal performans analizlerini yapması gerekmektedir. Bu işletmelerdeki yöneticilerin en hassas vazifesi, finansal durum açısından mevcut ve geçmişe ait dönemleri analiz etmek ve aynı sektördeki diğer işletmelerin verileriyle kendi verilerini karşılaştırarak yorum yapabilmek olmalıdır. Bu kapsamda; Türkiye'de yer alan hastane hizmetleri sektöründeki işletmelerde likidite dinamikleri açısından alacaklar üzerine yapmış olduğumuz bu çalışmada; alacakların, likiditeyi etkileyen nakit oran, cari oran, likidite oranı, net işletme sermayesi ve hazır değerler ile ilişkileri, 2009-2020 yıllarındaki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reel Sektör İstatistikleri, İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri, İnsan Sağlığı Hizmetlerinin Hastane Hizmetleri verilerinden faydalanılarak değerlendirmeler yapılmış olup, alacaklar içerisinde yer alan kısa vadeli ticari alacakların önemli bir paya sahip olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde; 2009-2020 yılları arasında işletmelerin sahip olduğu dönen varlıklar (DÖV) içindeki kısa vadeli ticari alacakların payının 12 yıllık ortalamasının %43,28'lik bir payla hemen hemen yarısını oluşturarak önemli bir değere sahip olduğu ayrıca, işletmelerin cari oranları, likidite oranları ve nakit oranlarının 12 yıllık ortalamasına bakıldığında kabul edilebilir minimum değerlerin altında kalarak kısa vadeli borçlarını ödeyebilme hususunda sorunlara neden olduğu, sektörel bazda alacaklarını yılda ortalama 4,43 kez tahsil etmiş olduğu ve ortalama tahsilat süresinin 82 günü bulduğu, bu yıllar arasında kısa vadeli ticari alacaklar içindeki şüpheli ticari alacaklar ve şüpheli ticari alacaklar karşılığı miktarlarında da az da olsa artış olduğu ayrıca, toplam pasif içindeki kısa vadeli yabancı kaynakların (KVYK) 2009-2018 yılları arasında artış gösterdiği tespit edilmiştir. İşletmeler bu sorunlarıyla başa çıkabilmek için bu yıllarda alacaklarının ortalama tahsilat süresini kısaltmaya, kısa vadeli borçlarını uzun vadeli borçlarla karşılamaya çalışmışlardır. Ayrıca, analizlerde kullandığımız değişkenlerin ortak özelliği açısından; kısa vadeli yabancı kaynaklar ve dönen varlıklar likiditenin temel değişkenlerini oluşturmaktadır. Kısa vadeli yabancı kaynaklar tüm bilanço kalemlerinde en kritik hesap kalemidir ve bunların değişkenlerinin bulunduğu bir denklemin, hangisiyle tahmin edilirse daha iyi bir sonuç elde edileceği ve nereye odaklanılması gerekliliği önem arz etmektedir. Kısa vadeli borçlara odaklanmak işletmeler açısından otomatik bir tepkidir ve bu borçların ödenmesi gerekmektedir. Fakat, işletmelerin sahip oldukları ve 1 yıl içinde paraya dönüşebilecek varlıklarına odaklanmak dolaylı bir yöntemdir. Dolaylı görünen yöntemin daha kritik olduğunu kanıtlamak bu çalışmanın esas amacını oluşturmaktadır.
Afetlere hazırlık kapsamında risk alma yanlılıkları ile karar almayı etkileyen nedenlerin belirlenmesi: Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesi örneği
Günümüzde insanların karar almalarını etkileyen sosyal, çevresel, toplumsal, ekonomik, psikolojik vb. çeşitli etkenler mevcuttur. Bireyler karşılaştıkları bu durumlar neticesinde mutlu, sinirli, kaygılı ya da duygusal olabilmekte, bunun sonucunda da risk alma eğilimleri yüksek olabilmektedir. Risk alma davranışında bulunan bireylerin temel düşüncesi, olası sonuçlar arasından kendileri için en faydalı olanına ulaşmak adına, yine kendileri için en zararlı olan sonuçlara katlanabilme durumunu ifade etmektedir. Risk alma davranışı hayatımızın her döneminde karşılaştığımız bir durumdur. Hayatımızda karşılaşabileceğimiz tehlikelerden biri olan afetler neticesinde de bir takım riskli durumlar oluşabilmektedir. Ancak afetler esnasında ve afetlerden sonra meydana gelebilecek tehlikelere ilişkin riskler azaltılabilmektedir. Risk azaltma çalışmaları bireyler, toplum ve kamu gücü ile mümkün kılınabilmektedir. Ancak bireylerin karşılaşma ihtimali oldukça yüksek olan afetlere karşı herhangi bir önlem almadığı, yani risk alma eğiliminde olduğu görülmektedir. Bu kapsamda bireylerin risk alma davranışlarının neler olduğu ve bu davranışı etkileyen sebepler, afetler ve risk azaltma çalışmaları çerçevesinde açıklanmaya çalışılmıştır.
Sağlık kurumlarında yemek hizmetleri tedarik ve işleyiş süreci: Bir şehir hastanesi örneği
Hastaneler, tıp merkezleri, poliklinik ya da sağlık ocakları şeklinde sağlık hizmeti veren bütün kurumlarda tedarik zinciri yönetiminin ve satın almanın her geçen gün önemli hale geldiğini ve devamlı gelişen bir proses olduğunu gözlemlemekteyiz. Tıbbi aygıtlardan, ilaçlara ve sarf malzemelere dek oldukça çok sayıda ekipman, sağlık kurumlarınca istenmekte, depolanmakta ve kullanılmaktadır. Tedarikçi seçimi, ürünlerin stoklanması, ürün siparişi, takibi, adetleri ne olacak gibi konular tedarik zinciri yönetimi ve satın alma prosesinde yöneticilerin alması gereken kararlardır. Planlama, satın alma, lojistik ve tedarikten, malzeme yönetimine dek bütün konular kurum içerisinde tedarik zinciri yönetimi ve satın alma bölümü bünyesinde bulunan bir süreçtir. Bu proses uygulanırken en akılcı ve en doğru kararlar verilmeli, kaynaklar en etkili şekilde kullanılmalı ve verimliliğin yükseltilmesi açısından tedarik zinciri yönetimi ve satın alma başarılı bir biçimde yürütülmelidir. Bu çalışmada; sağlık sektöründe tedarik zinciri yönetimi ve satın alma nasıl yönetilir konusu irdelenmiştir.
Sağlık çalışanlarında mantar yönetim algısının tükenmişlik düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesi: Bir kamu hastanesi örneği
Günümüzde pozitif bir örgütsel iklimin oluşturulması, açık iletişimin benimsenmesi, çalışanların motivasyonunun yüksek tutulması gibi uygulamaların örgütleri olumlu yönde etkileyebileceği, bunların tersi uygulamaların ise olumsuz örgütsel sonuçlara yol açabileceği değerlendirilmektedir. Emek yoğun bir sektör olan sağlık hizmetleri sektöründe de kaliteli sağlık hizmetlerinin minimum hatayla ve yüksek verimlilikle sunulabilmesi için sağlık çalışanlarının hem bireysel düzeyde hem de örgüte ilişkin olumlu duygular içerisinde olması gerekmektedir. Her ne kadar belirli şartlar altında kullanılması gerekliliği ortaya çıksa da, mantar yönetim uygulaması da literatürde olumsuz olarak anılan bir yönetim uygulamasıdır. Mantar yönetim, çok sayıda olumsuz örgütsel sonuçla ilişkilidir ve bu örgütsel sonuçlardan birinin de tükenmişlik olabileceği düşünülmüştür. Bu kapsamda bu araştırmanın amacı sağlık çalışanlarında mantar yönetim algısının tükenmişlik durumu üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu amaçla bir kamu hastanesinde görev yapan sağlık çalışanları çalışma evreni olarak seçilmiştir. Yaklaşık 1700 sağlık çalışanı içerisinden kolayda örnekleme metodu ile 381 kişi araştırmaya dahil edilmiştir. Normal dağılıma uygun olan verilerin analizinde parametrik testlerden faydalanılmıştır. Veri analizi neticesinde mantar yönetim algısının tükenmişlik ile pozitif ve orta düzeyde ilişkili olduğu (p<0,01; r: 0,686), mantar yönetim algısındaki bir birimlik artışın, tükenmişlik düzeyinde 0,68'lik bir artışa neden olduğu tespit edilmiştir (p<0,01). Mantar yönetim alt boyutlarından güç kaybı endişesinin erkeklerde kadınlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, katılımcı yönetim eksikliği alt boyutunda ise lisansüstü grupların diğer eğitim düzeylerinden anlamlı düzeyde daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Diğer demografik özelliklere göre mantar yönetim alt boyutları ve genel puanları açısından farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Tükenmişlik alt boyutlarından kişisel başarının kadınlarda erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu (p<0,05), duyarsızlaşma alt boyutunda ise lise eğitim düzeyinde grubun diğer gruplara göre anlamlı şekilde daha düşük bir skora sahip olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Diğer demografik özelliklere göre tükenmişlik alt boyutları ve genel puanları açısından farklılık olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Bu bulgular literatür çerçevesinde irdelenmiştir ve birtakım öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Mantar Yönetim, Tükenmişlik, Sağlık Yönetimi.
Sağlık çalışanlarında güvenlik iklimi algısı ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma, sağlık kurumlarında çalışan bireylerin güvenlik iklimi algısı ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçlayan kesitsel türde bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, Ankara ilinde bulunan şehir hastaneleri ile devlet hastanelerinde görev yapan sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılarak, 463 sağlık çalışanı araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Anket formu toplam üç bölümden oluşmaktadır. Anket formunun ilk bölümü katılımcılara ilişkin genel bilgilerden oluşmaktadır. İkinci bölümde iki alt boyut ve 14 maddeden oluşan "Güvenlik İklimi Ölçeği'' kullanılmıştır. Üçüncü bölümde ise üç alt boyut ve 18 maddeden oluşan "Örgütsel Bağlılık Ölçeği'' kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde Statistical Packages for Social Sciences (SPSS) 23.0 paket programından yararlanılmıştır. Öncelikle katılımcılara ilişkin genel bilgiler tanımlayıcı istatistiklerle hesaplanmış, ardından hipotez testleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, sağlık çalışanlarının güvenlik iklimi algısı ve alt boyutları ile örgütsel bağlılık ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü, orta kuvvette bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede, sağlık çalışanlarının örgütsel bağlılıklarını sağlamak ve geliştirmek amacıyla güvenlik iklimi algısını iyileştirmeye yönelik faaliyetler yürütülmesi önerilmektedir.
Belediye evde sağlık ve bakım hizmetleri: Mevcut durum analizi ve Türkiye için model önerisi
Bu çalışmanın amacı, ülkemizde ve dünyada uygulanan evde sağlık ve bakım hizmetlerinin sunumu ve içeriği hakkında bilgi vermek; Türkiye'de bu hizmetlerin sunumunda yerel yönetimlerin en önemli organı olan belediyelerin güçlü ve zayıf yönlerini, karşılaştıkları fırsat ve tehditleri analiz etmek ve farklı ülke uygulamalarını inceleyerek bu doğrultuda öneriler sunmaktır. Belediyelerin sunduğu evde sağlık ve bakım hizmetleri 65 yaş üstü yaşlılar, kronik hastalar, engelliler ve yatağa bağımlı bireyler gibi sağlık hizmetlerine erişimde zorluk çeken gruplar için kritik bir öneme sahiptir. Nitel araştırma tasarımı yapılan bu araştırmanın evrenini hizmet sunumunda ve yaygınlaştırılmasında önemli bir yeri olan yerel yönetimlerden 30 Büyükşehir Belediyesi içerisinden evde bakım ve evde sağlık hizmeti veren 15 Büyükşehir Belediyesi oluşturmaktadır. Bu belediyelerden, 11 Büyükşehir Belediyesi araştırmaya katılmayı kabul etmiştir Verilerin toplanması için nitel araştırma veri toplama yöntemlerinden biri olan görüşme yöntemi uygulanmıştır. Görüşmelerde, tanımlayıcı özellikler ile ilgili ve evde sağlık ve bakım hizmeti uygulamalarının mevcut durumunu tespit etmek, sürecin zayıf ve güçlü yönlerini ortaya çıkarabilmek ve fırsat ve tehditlerini belirleyebilmek için oluşturulan yarı yapılandırılmış soru formu kullanılmıştır. Elde edilen verilere içerik analizi yapılmıştır. NVİVO programı kullanılarak veriler temalaştırılıp kodlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, süreçle ilgili en önemli zayıf yönler mevzuat sınırlamaları ve mali destek yetersizliği iken; en güçlü yönler, yerel yönetimlerin halkla doğrudan temas kurabilmesi ve hizmetlere bireylerin hızlı erişim sağlayabilmesidir. Talep fazlalığı ve buna karşın eğitimli personel yetersizliğinin bulunması belediyelerin mücadele alanlarıdır. Bu çalışma ile, katılımcılardan elde edilen veriler, iyi uygulama örnekleri, literatür ve ülke uygulamaları incelenerek, etkili ve sürdürülebilir belediye evde sağlık ve bakım hizmetleri için model önerisi gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, evde sağlık ve bakım hizmeti için belediyeler merkezi otorite tarafından desteklenmeli, denetlenmeli ve güçlendirilmelidir. Belediyelerin bu beceriyi kazanıp, sürdürülebilirliğini sağlaması Türkiye sağlık sistemi geleceği için hayati önem taşımaktadır.
Türkiye'de yargıya intikal eden tıbbi malpraktis davalarının incelenmesi: Nitel bir araştırma
Bu çalışma ile, Türkiye'de hasta ile hekim/sağlık kuruluşu arasındaki hukuki ilişkiyi tanımlamak, tıbbi malpraktise ilişkin sorumluluğun hukuki temellerini mahkeme kararlarını analiz ederek ortaya koymak, tıbbi malpraktis vakalarında uygulanan mevzuatı incelemek ve bu konuda bilimsel bir içtihad oluşturmak amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. İlk olarak literatür taraması sonucunda belirlenen anahtar kelimeler aracılığıyla mahkeme kararları tespit edilmiştir. Bu sayede veri tabanında yer alan 617 mahkeme kararına ulaşılmıştır. Kararlar Anayasa, Adli ve İdari yargı olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Mahkeme kararları ana tema ve alt temalar oluşturularak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, uygulamada, hasta ile hekim arasındaki ilişkide tıbbi malpraktisten kaynaklanan sorumluluğun en yaygın biçimde vekâlet sözleşmesi temelinde değerlendirildiğini göstermektedir. Ancak vekâlet sözleşmesinin her durumda ilişkinin kendine özgü yapısını yeterince karşılayamadığı ve bu nedenle sıklıkla diğer sözleşme türleri ile sorumluluk rejimleriyle birlikte karma bir biçimde uygulamaya alındığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi tanımlayan tedavi sözleşmesinin sui generis (özel nitelikte ve isimsiz bir sözleşme) olduğu ortaya çıkmaktadır. Tedavi sözleşmesini açıkça düzenleyen bir yasal çerçevenin oluşturulmasının hem hukuki belirlilik hem de hasta ve hekimin hak ve yükümlülüklerinin kapsamını netleştirmek açısından faydalı olacağı öngörülmektedir.
Hemşirelerde hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yaratıcı problem çözme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmada hemşirelerin tanımlayıcı özelliklerine göre hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yaratıcı problem çözme becerisi algısını tespit etmek ve bunlar arasındaki ilişkinin ortaya koyulması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Mersin'de bulunan bir üniversite hastanesinde görev yapan hemşireler oluşturmuştur. Hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yaratıcı problem çözme becerisi ve tanımlayıcı özellikler ile ilgili hemşirelerden veri toplamak amacıyla soru formu oluşturulmuştur. Hemşirelerin hizmetkâr liderlik özellikleri için Liden vd., (2013) tarafından oluşturulan, Kılıç ve Aydın (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan, tek boyut ve yedi maddeden oluşan Hizmetkâr Liderlik Ölçeği kullanılmıştır. Hemşirelerin psikolojik personel güçlendirme özelliklerini ortaya koymak için Sprietzer (1995) tarafından geliştirilen, Üner ve Turan (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlanan dört alt boyut ve 12 maddeden oluşan Psikolojik Personel Güçlendirme Ölçeği'nden yararlanılmıştır. Katılımcıların yaratıcı problem çözme becerisi özellikleri için Basadur ve Hausdorf (1996) tarafından geliştirilen ve Bekdaş (2021) tarafından Türkçe'ye uyarlanan üç boyut ile 24 maddeden oluşan Yaratıcı Problem Çözme Becerisi Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların tanımlayıcı özellikleri için ise literatürden yararlanarak kişisel sorular hazırlanmıştır. Verilerin analizinde SPSS lisanslı 27 paket programından yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda hemşirelerin hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yaratıcı problem çözme becerisi arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca tanımlayıcı özelliklere göre hemşirelerin hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yaratıcı problem çözme becerisi algılarında anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Bu bulgular doğrultusunda, hemşirelerin psikolojik olarak güçlendirilmesi, hizmet odaklı liderlik davranışlarının teşvik edilmesi ve sorunlara yaratıcı çözümler sunulması için yönetici pozisyonundaki hemşirelerin astlarına karşı destekleyici ve güçlendirici tutumlar sergilemeleri önerilmektedir.
Gebelikte anomali tanısı sonrası sağlıklı doğum: Modern tıp yaklaşımları çerçevesinde annelerin sosyo-psikolojik deneyimleri üzerine nitel bir çalışma
Modern tıp teknolojilerinin gelişimi sağlık hizmetlerine önemli katkılar sunarak anne-bebek sağlığının iyileşmesini sağlamıştır. Bu gelişim, gebelik sürecindeki olası risklerin tespit edilmesine yönelik ilerlemeleri beraberinde getirmiştir. Olaso riskleri tespit eden tanı ve tarama testleri ile doğru tanıların konulması önem arz etmektedir. Çünkü gebelik sürecindeki tanı ve tarama testlerinin bireylerin duygusal ve psikolojik sağlığı üzerinde dikkatli bir şekilde düşünülmesi gereken karmaşık ve duyarlı bir konu olduğu söylenebilmektedir. Bu araştırmanın amacı fetüste anomali tanısı almış fakat sağlıklı bir bebek dünyaya getirmiş kadınların gebelik sürecine ilişkin yaşadıkları deneyimlerin incelenmesidir. Ek olarak süreçte yaşanan durumların modern tıp yaklaşımlarıyla ilişkilerinin tespit edilmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak fenomenoloji deseniyle, katılımcıların gebelik sürecine dair deneyimleri yapılan görüşmeler yoluyla derinlemesine incelenmiştir. Araştırma grubunu; fetüse anomali tanısı konulmuş fakat sağlıklı bir bebek dünyaya getirmiş 18 kadın oluşturmuştur. Katılımcılara amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Elde edilen verilerin anazilinde Maxqda programından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda görülmüştür ki; kadınların gebelik süreçlerinde tanı ve tarama testlerine maruz kalma sebeplerinden birisi hekimlerin malpraktis davalarından kaçınmak istemesidir. Bununla birlikte hekimlerin, malpraktise maruz kalmamak için gebeleri yoğun ve sık bir şekilde tanı ve tarama testlerine yönlendirmesi ve bunun rutinleşip olağan bir durum olarak kabul edilmesine sebep olmuştur. Gebelikte fark edilmeyen bir anomalinin, bebek doğduktan sonra ortaya çıkmasının hekimlere ağır yaptırımları olması onları bu davranışa sevk etmekte ve bu sebeple gebelik sürecindeki kadınların sosyopsikolojik zararlar gördüğü düşünülmektedir. Araştırmaya katılan kadınlar, fetüste anomali riski haberiyle nasıl başa çıktıklarını, yaşadıkları belirsizliklerin nasıl bir stres kaynağı olduğunu ve sonunda sağlıklı bebeklere sahip olmanın getirdiği duygusal karmaşıklıkları paylaşmışlardır.