Theses supervised by Prof. Dr. Osman Tolga Arıcak
13 theses · Hasan Kalyoncu University
Romantik ilişkilerde bağlanma stilleri, romantik kıskançlık ve ilişki doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma romantik ilişkilerde bağlanma stilleri, romantik kıskançlık ve ilişki doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma grubunu Şanlıurfa ilinde yaşayan, 18-61 yaş arası (X=28.73) romantik ilişkisi olan 237 erkek ve 223 kadın olmak üzere toplam 460 katılımcı oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Romantik Kıskançlık Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II ve İlişki İstikrarı Ölçeği kullanılmıştır. Analiz sonuçları, bağlanma stillerinin romantik kıskançlık düzeyinin önemli bir yordayıcısı olduğunu, kaygılı bağlanma arttıkça kıskançlığın arttığını, kaçınmacı bağlanma arttıkça kıskançlığın azaldığını göstermektedir. Ayrıca kaçınmacı bağlanma ile ilişki doyumu, her üç tür kıskançlık tetikleyicisi, duygusal tepki, konuşma yöntemi, kıskançlığın olumlu etkilerine ilişkin görüşlere katılma düzeyi arasında negatif; umursamama yöntemi arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Sonuçlar, ilişki süresi ile kıskançlık, duygusal tepki, kaybetme korkusu, yapıcı baş etme yöntemi arasında negatif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: İlişki doyumu, kıskançlık, kaygılı bağlanma, kaçınmacı bağlanma.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocukların ve sağlıklı çocukların annelerinin anksiyete, depresyon düzeyleri ve aile işlevselliği açısından karşılaştırılması
DEHB tanısı almış çocukların anneleri ile sağlıklı çocuklara sahip annelerin yaşadıkları depresyon, kaygı düzeyi ve aile işlevlerinin karşılaştırmalı bir şekilde incelenmesidir. Çalışma grubu Şanlıurfa Çocuk Hastalıkları Hastanesi Çocuk Psikiyatrisi Polikliniği'ne başvuran, DSM-5 tanı kriterlerine göre DEHB tanısı alan, 6-16 yaşları arasında çocuğa sahip 180 anneden oluşmaktadır. Kontrol grubu ise 6-16 yaş arası normal gelişim gösteren çocuğa sahip 180 anneden oluşmaktadır. Katılımcılara Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Aile Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca DEHB tanısı almış çocuğa sahip olup olmama ve psikiyatrik ilaç kullanmanın birlikte anksiyete üzerinde anlamlı bir ortak etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Aile işlevlerinde ise DEHB tanısı almış çocukların annelerinin sağlıklı çocukların annelerine kıyasla "Problem Çözme", "İletişim", "Roller", "Duygusal Tepki Verebilme", "Davranış Kontrolü", "Gereken İlgiyi Gösterme" ve "Genel İşlevler" alanlarında artmış oranda sorun yaşadıkları saptanmıştır.
Engelli kardeşe sahip bireylerin kardeş tutumları ile kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Çalışmada engelli kardeşe sahip bireylerin kardeş tutumları ve kaygı düzeylerinin bazı değişkenlerle olan ilişkisini incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Iğdır ilindeki rehabilitasyon merkezlerinde bulunan engelli çocukların, 9-12 yaş grubundaki 110 kardeşinden oluşmaktadır. Veriler, Özel Gereksinimli Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği ve Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri aracılığıyla toplanmış ve SPSS 23 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde t testi, ANOVA ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmanın ÖGKYTÖ'ye göre, annenin eğitim durumunda anlamlı bir farklılık görülmezken, babanın eğitim durumu değişkeninde anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Araştırmada ÖGKYTÖ'nin ailenin sosyoekonomik düzeyi ve kardeşin engel türü arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Çalışmada DSKE'nin; cinsiyet, anne-babanın hayatta olması ve babanın çalışması değişkenleri ile anlamlı yönde bir ilişki bulunmamaktadır. Araştırmada; kaygı ölçeği ile kardeş sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmektedir. Ayrıca, ÖGKYTÖ ve DSKE arasında ters yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Anahtar kelimeler: engelli kardeş, kardeş tutumları, kaygı düzeyleri.
Problemli akıllı telefon kullanımı ve kendini sabotaj ilişkisinde öz düzenlemenin aracı rolünün incelenmesi
Bu araştırmada öz düzenlemenin problemli akıllı telefon kullanımı ve kendini sabotaj arasındaki ilişkide aracı rolünün olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma 2017-2018 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Hasan Kalyoncu Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 379 lisans öğrencisine Öz Düzenleme, Akıllı Telefon Bağımlılığı ve Kendini Sabotaj ölçeklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öz düzenlemenin problemli akıllı telefon kullanımı ve kendini sabotaj arasındaki ilişkide aracılık rolü bulunmaktadır. Öz düzenleme ile kendini sabotaj ve problemli akıllı telefon kullanımı arasında negatif, kendini sabotaj ile problemli akıllı telefon kullanımı arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmaktadır. Araştırmada ayrıca akıllı telefon bağımlılığı ölçeği alt boyutlarından alınan puanların cinsiyete ve akıllı telefonun birincil kullanım amacına göre anlamlı ölçüde farklılaştığı; bunun yanı sıra cinsiyete göre akıllı telefonların birincil kullanım amaçlarının da farklılaştığı bulunmuştur. Sosyal medyanın, akıllı telefonların birincil kullanım amaçları arasında problemli akıllı telefon kullanımı ile en çok ilişkili bulunan kullanım amacı olduğu görülmektedir. Araştırmada akıllı telefonlarda hangi uygulamaların en sık kullanıldığına dair bilgiler de elde edilmiştir. Anahtar kelimeler: Problemli akıllı telefon kullanımı, öz düzenleme, kendini sabotaj, bağımlılık, akıllı telefon uygulaması
Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne (TRSM) kayıtlı psikotik bozukluğu bulunan hastaların TRSM programına katılım sıklıklarına göre sosyal işlevsellik,içgörü ve ilaç uyumu açısından karşılaştırılması
Bu çalışmada Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne (TRSM) kayıtlı hastaların TRSM programına katılım sıklıklarına göre sosyal işlevsellik, içgörü ve ilaç uyumu açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Şahinbey Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne Mart 2017 itibariyle en az bir yıldır kayıtlı olan şizofreni, şizoaffektif bozukluk ve belirlenmemiş organik olmayan psikoz tanısı almış, 20-70 yaşları arasında (X̅= 42.70±10.07), 10'u kadın, 95'i erkek olmak üzere 105 hastadan oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Sosyo-demografik Bilgi Formu, Sosyal İşlevsellik Ölçeği, İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği ve Morisky Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma sonucunda TRSM programına katılım sıklığı fazla olan hastaların sosyal işlevsellik ve içgörü açısından daha iyi düzeyde oldukları ve düşük düzeyde ilaç uyumuna sahip hastaların orta ve yüksek düzeyde uyuma sahip hastalara göre anlamlı düzeyde daha az katılım gösterdikleri saptanmıştır. Elde edilen bulgular literatür doğrultusunda tartışılmıştır.
Ortaöğretim öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığı ve şiddet eğilimi ilişkisi
Bu çalışmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin; sınıf, cinsiyet, okul türü, aile bütünlüğü, kullandıkları ekran sayısı, çevrimiçi ve çevrimdışı oyun oynamaları, oynadıkları oyunların içerikleri ve oyun türlerinin dijital oyun bağımlılığı ve şiddet eğilimi üzerindeki etkisini incelemektir. Bunlara ilaveten, bu çalışmada dijital oyun bağımlılığı ve şiddet eğilimi arasındaki ilişki incelenmiş; şiddet eğilimi ve dijital oyun bağımlılığının şiddet içerikli olan ve olmayan oyunları ayırt etmede yeterli açıklayıcılığa sahip olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini uygun örnekleme yoluyla seçilen 336 (175 kız, 161 erkek) öğrenci oluşturmaktadır. Örneklemin yaş ortalaması 16.4'tür. Veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu, Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği ve Şiddet Eğilim Düzeyi Ölçeği kullanılmıştır. Analizler sonucunda, erkek öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı ve şiddet eğilim düzeylerinin, kız öğrencilerden daha yüksek olduğu bulunmuştur. Dijital oyun bağımlılığı ve şiddet eğilimi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Çevrimiçi oyun oynayan öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı düzeylerinin çevrimdışı oyun oynayanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Dijital Oyun Bağımlılığı, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu, Şiddet, Ergenlik.
Meme kanseri hastalarında mastektomi ve mastektomi sonrası rekonstrüktif cerrahinin depresyon, benlik saygısı ve öz yeterlik inancı üzerindeki etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, meme kanseri tanısıyla beraber mastektomi ve mastektomi sonrası rekonstrüksif operasyon geçiren hastalarla sağlıklı kontrol grubunun depresyon, benlik saygısı ve özyeterlik inancı puanlarının karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın örneklemi, Ocak-Temmuz 2018 tarihleri arasında, Mersin Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniği ve Meme Polikliniği'ne meme kanseri tanısı ile başvuran 75 mastektomi hastası, mastektomi sonrası meme rekonstrüksiyon operasyonu geçiren 32 hasta ve 133 sağlıklı kadın olmak üzere toplam 240 bireyden oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Genel Öz yeterlik Ölçeği, Öz Saygı Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, mastektomi olan hastaların depresyon düzeyinin, mastektomi sonrası rekonstrüktif işlem yapılan hastalardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca mastektomi olan hastaların mastektomi sonrası rekonstrüktif işlem yapılan hastalara göre daha düşük benlik saygısı ve öz yeterlik inancına sahip olduğu da saptanmıştır. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: mastektomi, mastektomi sonrası rekonstrüktif cerrahi, depresyon, benlik saygısı, öz yeterlik inancı
Ergenlerde duygu düzenlemenin üstbiliş ve sosyal destek algısı ile özyeterlik arasındaki aracı etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada, üstbiliş ve sosyal desteğin, duygu düzenleme aracılığı ile özyeterlik üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla iki farklı model test edilmiştir. Birinci modelde, duygu düzenlemenin aracılık etkisi ile üstbiliş ve sosyal desteğin özyeterlik üzerindeki dolaylı etkisi incelenmiştir. İkinci modelde ise duygu düzenlemenin aracı etkisi olmaksızın üstbiliş ve sosyal desteğin özyeterlik üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca üstbiliş, sosyal destek, duygu düzenleme ve özyeterlik puanlarının çeşitli demografik değişkenlerle olan ilişkileri de ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemini, 13-18 yaş arası 760 öğrenci oluşturmaktadır. Verileri toplamada Kişisel Bilgi Formu, Üstbiliş Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu, Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği, Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği ve Çocuklar İçin Öz-Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ergenlerde üstbiliş ve sosyal desteğin, hem doğrudan, hem de duygu düzenleme aracılığıyla dolaylı olarak, özyeterliği anlamlı şekilde yordadığı bulunmuştur. Elde edilen bulgular, literatürde yer alan verilere dayalı olarak tartışılmıştır.
Lise öğrencilerinde internet oyun oynama bozukluğu ve aleksitimi ilişkisinde duygu düzenlemenin aracı rolü
Bu araştırmada duygu düzenleme güçlüğünün aleksitimi ve internet oyun oynama bozukluğu arasındaki ilişkide aracı rolünün olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma 2019-2020 eğitim öğretim yılında 402 ortaöğretim öğrencisine Toronto Aleksitimi Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü ve İnternet Oyun Oynama Bozukluğu ölçeklerinin uygulanması ile yapılmıştır. Ayrıca internet oyun oynama bozukluğunun çeşitli demografik değişkenlerle olan ilişkileri ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; aleksitiminin internet oyun oynama bozukluğunu hem doğrudan hem de duygu düzenleme güçlüğünün aracılığıyla yordadığı saptanmıştır. Kullanılan üç ölçeğin de aralarında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmaktadır. Elde edilen bulgular, literatürde yer alan verilere dayalı olarak tartışılmıştır.
Üniversite öğrencilerinde aleksitimi ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmada aleksitimi ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda depresyon, anksiyete ve stres değişkenleri kontrol edilerek; cinsiyet, beden kitle indeksi ve aleksitiminin duygusal yeme üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini; Hukuk, İşletme, İktisat, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler, Uluslararası Ticaret ve Lojistik, Mimarlık, Sınıf Öğretmenliği, Özel Eğitim ve Fizyoterapi ve Rehabilitasyon bölümlerinde okuyan 378 kişi oluşturmaktadır. Veri toplamada Kişisel Bilgi Formu, Türkçe Duygusal Yeme Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASÖ) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda depresyon, anksiyete ve stres değişkenleri kontrol edildiğinde aleksitiminin duygusal yeme üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır.Cinsiyetin sadeceduygusal yemenin alt boyutlarından, olumsuz duygularla başa çıkabilmek için yeme boyutu üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmuştur. BKİ'nin duygusal yeme üzerindeki etkisine bakıldığında sadece kendini kontrol edebilme boyutu üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmuştur.Analizler sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Aleksitimi, duygusal yeme, beden kitle indeksi, cinsiyet
Sporun riskli davranışlar, psikolojik sağlamlık ve benlik saygısı üzerindeki etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada, sporun riskli davranışlar, psikolojik sağlamlık ve benlik saygısı üzerinde etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma örneklemini, 15-16 yaş grubu lisanslı olarak spor yapan ve spor yapmayan toplam 551 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla, Kişisel Bilgi Formu, Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Riskli Davranışlar Ölçeği kullanılmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre, ergenlerde spor yapmakla riskli davranışlar arasında negatif; psikolojik sağlamlık ve benlik saygısı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Aynı zamanda hem psikolojik sağlamlık hem de benlik saygısının riskli davranışlar eğilimini yordadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, literatürde yer alan verilere dayalı olarak tartışılmıştır.
Bağımlı bireylerde kişilik özelliklerinin tedavi uyumuna etkisi
Bağımlılık, uzun süreli tedavi ve takip gerektiren multifaktöriyel kronik bir beyin hastalığıdır. Tedavi süreci planlanmasında tedaviyi etkileyebilecek faktörlerin belirlenmesi tedavi başarısı açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma, mizaç karakter özelliklerinin tedavi uyumuna etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma Türkiye genelindeki YEDAM'larda Ocak 2021-Mayıs 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya YEDAM'lara başvuran 67 birey dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında sosyodemografik bilgi formu, Bağımlılık Profil İndeksi Klinik formu (BAPİ-K), Mizaç ve Krakter envanteri (MKE) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda tedavi uyumu ve BAPİ alt değişkenlerinden şiddetli istek puanı tedaviye uyumsuz bireylerde tedaviye uyumlu bireylere göre daha yüksektir. MKE ve BAPİ-K alt ölçeklerinin ise tedavi uyumu üzerine anlamlı bir etkisi yoktur. Kullanılan madde türüne göre, MKE alt boyutu olan kendini aşma puanları alkol ve maddeyi birlikte kullananlarda daha düşük çıkmaktadır. Bağımlılık şiddeti bireylerin cinsiyetlerine, eğitim düzeylerine göre anlamlı fark göstermemektedir. Ailede bağımlılık öyküsü olan bireylerin ise bağımlılık şiddeti puanlarının ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmektedir.
İltica sonrası yaşanılan zorlukların travmatik yaşantılar ile travma sonrası büyüme arasındaki düzenleyici etkisi
Bu çalışmada Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerin iltica sonrası yaşadıkları zorlukların, travmatik yaşantıları ile travma sonrası büyümeleri arasındaki düzenleyici etkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Hatay ilinde yaşayan, 18-65 yaş aralığında 192'si kadın, 109'u erkek olmak üzere 301 Suriyeli mülteciden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, travmatik yaşantılar için Kümülatif Travma Ölçeği, travma sonrası büyüme düzeyini belirlemek için Travma Sonrası Büyüme Envanteri ve göç sonrası yaşanan zorlukları belirlemek için İltica Sonrası Yaşanılan Zorluklar Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma sonucunda Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerin iltica sonrası yaşadıkları zorlukların travmatik yaşantıları ve TSB düzeyleri arasında düşük düzeyde düzenleyici bir etkisi bulunduğu saptanmıştır. Travmatik yaşantılar ve İSYZ düzeyi birlikte arttıkça, Suriyeli mültecilerde TSB düzeyi de artmaktadır. Ayrıca hapse girme, işkence görme, ayrımcılığa uğrama, yoksul bir ailede büyüme gibi toplu kimlik travmalarının TSB düzeyini pozitif yönde yordadığı bulunmuştur.