Meaning
157 theses under this subject heading
Seramik sanatında görsel anlatım ögesi çizgi ve sgrafitto
İnsanlık var olduğundan bu zamana çizgi; duygu ve düşüncelerin aktarımı ile iletişim için kullanılmıştır. Duvar resimlerinden başlayan çizginin kullanımı medeniyetlerin gösterdiği gelişmelerle birlikte kullanılan malzeme ile birlikte estetik olarak çeşitlilik göstermiştir. Özellikle doğada kolay bulunabilmesi ve şekil alabilmesinden dolayı seramik kullanımının yaygınlaşmasıyla formlarını zenginliği artmış; bununla birlikte üzerlerine uygulanan dekoratif uygulamalar tekniklerin gelişmesiyle bir çok şeklin yapılmasına olanak sağlamıştır. Arkeolojik bulgulara edinilen bilgilere göre çizginin seramik yüzeylerde süsleme olarak başlayan kullanımı zaman içerisinde bir ifade aracı yada durumun hikaye şeklinde sunulmasını sağlayan iletişim aracı olarak kullanıldığı görülmüştür. Ait olduğu çağın malzeme ve teknik özelliğini yansıtan formlarla uyumlu şekilde kullanılan çizgiler günümüzde teknolojinin gelişmesiyle dekoratif bir öge olarak vitrifiye ürünlerde, fayans ve yemek takımlarında görmekteyiz. Ancak sanatçılar üslup olarak tasarımlarında farklı ve ilkel teknikleri kullanmakta vermek istedikleri mesajlar için çizginin anlamları ve psikolojik etkilerini eserlerinde yeni yorumlarla hayata geçirmektedirler. Özellikle çizginin kullanılan teknikler bakımından incelenmesi ve en net şekilde aktarıldığı tekniklerden sgrafitto ile olan uyumu göze çarpmaktadır. Bu araştırmanın konusu, insan hayatında tarih öncesi çağlardan günümüze kadar bir iletişim ve dekoratif aracı olarak kullanılan çizginin seramik yüzeylerde sanatsal bir etkileşim aracı olarak irdelenmesidir. Bu bağlamda seramik yüzeylerde kullanılan çizginin literatür taraması, tekniği ve sanatçı görüşleri incelenmiş olup; çağdaş seramik sanatındaki eserlerle örneklendirilip, çizginin anlatımsal yönünün izleyici etkileşimi açısından yeni öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Seramik, Çizgi, Anlam, Teknik, Sanat
Ahkâf sûresi'nin Arap dili ve belâgatı açısından incelenmesi
Hiç kuşkusuz ki Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılması ve hükümlerinin hayata geçirilmesi noktasında Arap dili ve belâgatına vakıf olmanın çok önemli bir yeri vardır. Arap diline özel olan i'rab da ayetlerin doğru anlaşılmasında etkili olmuştur. Bu nedenle İslamî araştırmalar yapan birçok üniversitenin kütüphanesinde ciltlerce i'rab çalışmasına rastlarsınız. Bütün bu çalışma ve gayretler, kıyamete değin baki olacak İslam'ın doğru anlaşılıp, yaşanması için olmuştur. Belâgat ise ayetler içerisindeki incelikleri, kelime ve cümlelerdeki insicamı ortaya çıkaran bir sanattır. Evet dil sanattır. Bütün sanatlar insanlığı etkilemiştir. Fakat Kur'ân'ın belâgat sanatı öyle mükemmeldir ki bugüne kadar insanlığı aciz bırakmıştır ve bundan sonra da daima etkisi altında bırakacaktır. İ'rab faktörü ve belâgat sanatları Kur'ân-ı Kerîm'i zenginleştiren, yüklü bulut misali anlam yoğunluğu oluşturan iki fonksiyondur. Bu iki olgu tam olarak anlaşılmadan Kur'ân-ı Kerîm'i derinlemesine anlamak neredeyse imkansız olacaktır. İ'rab bilgisi ve belâgat sanatları elde edildiğinde Allah'ın kelamı daha kolay ve geniş perspektifte anlaşılır hale gelecektir. Anahtar Sözcükler: Kur'ân-ı Kerîm, Ahkâf, Arap Dili, İ'rab, Belâgat, Meâl,
Meryem Sûresi'nin Arap dili ve belâgatı açısından tahlîli
Arapça günümüzde yaygın olan diller arasında yer almaktadır. Arap diline Kur'ân'ın dili olması sebebiyle ayrı bir önem verilmektedir. Kur'ân, mesajını Arap dilinin en etkili şekliyle bütün insanlara bildirmektedir. İnsanların dinlerini yaşayabilmeleri için kendilerine gönderilen kutsal kitapları anlamaları gerektiğine göre, Kur'ân-ı Kerim'in anlaşılması da öncelikli olarak Arap dilinin inceliklerinin bilinmesine bağlıdır. Meryem Sûresi'nde yer alan bazı kelime ve türevlerinin anlamsal çerçeveleri üzerinde araştırma yapılarak âyetlerin doğru anlaşılması; sûrede anlatılan mesele ve olayların doğru kavranması için bu çalışma hazırlanmıştır. Âyetlerdeki edebî sanatlar da Allah'ın muradının ne olduğunun ortaya konulması açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle âyetler belâgat yönünden incelenerek sûrede yer alan ifadelerin nasıl anlaşılması gerektiği üzerinde durulmuştur. Son olarak bir meâl üzerinde bu kavramların doğru anlaşılıp anlaşılmadığı noktasında örnekleme yaparak çalışmanın önemine dikkat çekilmiştir.
Ergenlere yönelik din eğitiminde hayatın anlamı (İmam hatip liseleri düzce örneği
Bu araştırmanın amacı genel hatlarıyla ergenlerde hayatın anlamı kavramını açıklayarak, ergenin anlamlı bir hayat sürmesinde din eğitiminin etkisini incelemektir. Bu nedenle çalışmanın amacına uygun olarak ergenlerin özellikleri, din eğitimin ergenlerin hayatı anlamlandırmasındaki etkisi araştırılmıştır. Çalışmanın verimli olabilmesi için çalışma yapılan grubun özelliklerinin bilinmesi gerekir. Bu nedenle ergenlik döneminin özellikleri ele alınmıştır. Ergenlik sorunları, ergenlik evreleri, ergenlerin hayatına etki eden anne baba tutumları hakkında bilgi verilerek, anlam arayışı ve hayatın anlamı; din eğitimi kavramları incelenmiştir. Araştırmanın problemini, ergenlerin hayatı anlamlandırmasında din eğitiminin etkisinin ne olduğu konusu oluşturmuştur. Bu bağlamda, din eğitiminin ergenlerin hayatı anlamdırmasıyla ilişkisi üzerinde durularak ayrıca dinin ergene kazandırdıkları araştırılmıştır. Araştırmanın amacı ise ergenin anlamlı bir hayat sürmesinde din eğitiminin fonksiyonunu belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma tekniği ve tarama modeli kullanılmıştır. Evreni Düzce ili, örneklemi İmam Hatip Lisesi olarak belirlenmiştir. Bu çalışma 2018-2019 öğretim yılı Bahar döneminde Düzce ili, Merkez ilçesinde Ömer Seyfettin Akdoğan Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi, Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi 9. 10. 11. ve 12. Sınıflar üzerinde gerçekleşmiştir. 2018-2019 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde 40 öğrenci üzerinde mülakat uygulaması yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar değerlendirilerek tablolaştırılmıştır. Öğrencilerin % 30'u hayatın anlamının din olduğunu söylemiştir. Verilen cevaplarda öğrencilerin % 25' inin hayatlarında model olarak Hz. Muhammed (sav) 'i seçmeleri din eğitiminin ergenler üzerindeki etkisini göstermiştir. Dinin kurallarına uymanın ergenler üzerinde % 77,5 lik bir oranla huzur oluşturduğu gözlemlenmiştir. Sevginin ergenin hayatında büyük bir yerinin olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlardan ergenin hayatı anlamlandırması, model seçimi ve dini hükümleri yaşamasında din eğitiminin etkili olduğunu söylemek mümkündür. Anahtar Kelimeler: Ergen, Anlam, Hayatın Anlamı, Din Eğitimi, Eğitim
Abdülkâhir el-Cürcânî ve Temmâm Hassân'a göre anlam bileşenlerinin klasik ve çağdaş dönemler bağlamında karşılaştırması ve günümüz dilbilim çalışmalarına katkıları
Her dilde anlamlı bir cümlenin veya sözün oluşumunda önemli olan unsurlar vardır. Bu unsurlar Arap dilinde de ilk günden günümüze kadar dilbilimciler tarafından ele alınıp farklı tasnifler yapılmıştır. "Abdülkâhir el-Cürcânî ve Temmâm Hassân'a Göre Anlam Bileşenlerinin Klasik ve Çağdaş Dönemler Bağlamında Karşılaştırması ve Günümüz Dilbilim Çalışmalarına Katkıları" adlı bu çalışmada, dilbilimci Cürcânî'nin nazım nazariyesi ile Temmâm Hassân'ın yenilikçi dilbilim teorisi üzerinde durulacaktır. Dil içi ve dil dışı etkenler bakımından anlam oluşumundaki etkili olan ögelerin anlam ilişkilerinin analizi amaçlanmaktadır. Klasik dönemde yaşayan Cürcânî'nin savunduğu Sözdizimi Teorisi, cümle diziminde anlamları ortaya çıkaran bileşenler arasındaki ilişkiler üzerine kurulmuştur. Çağdaş dönemde Temmâm Hassân'ın savunduğu Karîneler Teorisi de anlam oluşumunu etkileyen bileşenlerden oluşmuştur. Bu çalışmada, söz konusu anlam-anlambilim için kendi dönemlerinde (klasik ve çağdaş) önemli yeni fikirler getiren iki dilbilimcinin dil ve anlam ile alakalı düşüncelerinin karşılaştırılması bağlamında özgün yaklaşımlar getirilmesi amaçlanmaktadır.
Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir'in günümüz tefsir problemlerine yaklaşımları
Günümüz tefsir problemleri müfessirlerin Kur'an ayetlerini farklı yorumlamalarından dolayı ortak bir yorumda birleşememelerinden kaynaklanmaktadır. Bu yorum farklılıkları, başka konular olmakla birlikte genelde bilimsel tefsir, fıkhi konular, din devlet ilişkileri ve kıssalarla ilgili olmaktadır. Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir adlı eser Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından 2005 yılında basımı yapılmış güncel bir tefsir olmasından dolayı bu çalışmada bu tefsirin bahsedilen konulara yaklaşımları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma sırasında oluşturulan bölümlerin tarihi süreci özet olarak her bölümün girişinde ele alınmış, bölümlerin belirlenen konuları ile ilgili eser içerisindeki açıklamalara ulaşılmış, ulaşılan bu açıklamalar konu başlıklarına göre incelenmiş, konulara uygun yorumlar özetlenerek değerlendirilmiş ve bazı konular başka kaynaklarla da karşılaştırılarak o konuda sonuca ulaşılmıştır. Kur'an Yolu tefsiri bazı ayetlerin tefsirlerinde bilimsel tefsirden yararlanmış, ahkamın değişmesini kısmen kabul etmiş, çok eşlilik konusunda İslam'ın çok eşliliği getirmediğini, var olan bu uygulamayı düzene koyduğunu ifade etmiştir. İki kadının şahitliğinin birisi hatırlatıcı olmasından dolayı şahitlerin iki değil de bir tane olduğuna işaret etmiş, erkeklerin kadınlardan üstün değil, yaratılıştan farklı olduklarını belirtmiş, kadının mirastaki payını gelenekten uzaklaşmamıştır. Evlilerin zina cezasının bekarlarınki ile aynı olduğunu belirtmiş, recm cezasını tazir türünden bir ceza olarak görmüştür. Faizi fazlalık olarak açıklayıp yasaklığını ifade etmiş, kısasın gerekliliğini kabul etmiş, el kesme cezasının değişebilirliğini belirtmiştir. Kur'an Yolu tefsiri müslüman kadınların yabancılara karşı baş ve boyunlarının örtmelerini İslam'ın emri olarak görmüş, dış giysinin geçici bir tedbir olduğunu belirtmiş, yaşlı kadınlarda örtünün hafifletilmesini baş ve boyun olarak açıklamış, içki ve kumarın haram olduğunu belirtmiştir. Kur'an Yolu tefsirinin din devlet ilişkileri konusunda net bir açıklaması olmamış, bazı ayet yorumlarındaki çıkarımlardan eser içerisinde İslami bir devlet yapısının varlığına ulaşılmıştır. Kıssaların tarihte gerçekleştiğine uygun açıklamalar yapmış, kıssaların gayelerinin ders çıkarıp benzer yanlışlara düşmemek olduğunu ifade etmiş, kıssaların bazı yerlerinde Kitab-ı Mukaddes'ten alıntılar yapmıştır. Bu çalışmadaki varılan sonuçlarda Kur'an Yolu tefsirinin bahsedilen konularda zaman zaman gelenekten koparak kısmen modern yorumların etkisinde kaldığı görülmüştür.
Arap dilinde harfi cerler ve ahkâm ayetlerinde manaya etkisi: Cessâs örneği
Arapça, Kur'ân dili olması hasebiyle gerek Müslüman gerek gayrı müslimler arasında ehemmiyeti yüksek olan dillerdendir. Kur'ân'ın ve dini hükümlerin sahih bir şekilde anlaşılmasında büyük rolü vardır. Bundan dolayı, bu dil üzerine İslam'ın erken döneminden günümüze kadar, geniş çaplı inceleme ve araştırmalar yapılmıştır. Bu bağlamda, yapılan bu çalışmada Arap dilinin önemli konularından olan ve Nahiv ilminin alt başlıklarından birisi olan harfi cerler ele alınmış, Ebû Bekir el-Cessâs'ın Ahkâmu'l-Kur'ân adlı eserinde geçen, harfi cerlerin ahkâm ayetlerinde hükme olan etkileri incelenmiştir. Öncelikle Arap Dili ve Edebiyatı'nda harfi cerler hakkında temel özellikler, kullanıldığı anlamlar zikredilmiş, ardından ahkâm ayetlerindeki uygulamaları, Cessâs'ın Ahkâmu'l-Kur'ân adlı eseri çerçevesinde ele alınmıştır. Söz konusu harflerin manaya etkilerine yönelik önce Cessâs'ın görüşüne, daha sonra farklı müfessir ve fıkıh bilginlerinin düşüncelerine yer verilmiş ve sonunda genel değerlendirme yapılmıştır. Bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde, harfi cerlerin Arap dilindeki yeri ve önemi, cümle içindeki kullanımları ve ifade ettiği anlamlar ele alınmıştır. İkinci bölümde, Ebû Bekir el-Cessâs hakkında genel bilgi verilmiş, Ahkâmu'l-Kur'ân adlı eseri ve harfi cerlerin ahkâm ayetlerinde manaya etkileri incelenmiştir. Sonuçta ise, çalışma neticesinde elde edilen temel hususlar zikredilmiştir. Anahtar kelimeler: Arapça, Nahiv, Harfi Cerler, Ebû Bekir el-Cessâs, Ahkâmu'l-Kur'ân
Varlık-bilgi ilişkisi bağlamında İsmet Özel düşüncesinin tahlili
Modern dünyada mekanik bir varlık olarak görülmeye başlayan insan, bilgisinin imkanları dahilinde dünyayı sebep–sonuç paradigma ekseninde değiştirme gücüne muktedir olduğu inancına kapılmıştır. Bu şekilde çözüm odaklı anlayışla, epistemolojik kaygı içerisinde varlığı kendi benine referans ederek zihnini şekillendiren birey, bir yandan da ontolojik zemin üzerinde varlığının mahiyetini anlam kaybına uğratmaktadır. Bu yüzden insan, modern dünyada rasyonel olduğu veya olmadığını benimsemekte güçlük çektiği şeyin ezasıyla yaşamaktadır. Bu boşluğu gidermek, varoluşunu keşfedebilmek için insanın dünya ile olan irtibatını belirlemesi, varlığıyla bağ kurması gerekmektedir. İnsanın varlıkla kurduğu bağı bilgi aracılığıyla ilişkilendiren İsmet Özel, bireyin bilgi yolunda yapılan çalışmalara önem verdiği takdirde varoluşunu keşfedebileceğini ve bu sayede istikamet üzere bir hayat yaşamasını mümkün görmektedir. Toplumun zaman ve mekâna göre değişen ön yargılarına bağlı kalmaksızın varlığının anlamını bilgi aracılığıyla bulan insan, bu sayede Batı düşüncesinin, nihai hedefi olarak bir yandan her şeyin koşulsuz bir nesneleştirilmesini yetkili kılan mekanizmayla bilgiye yaklaşılmasındaki amacı fark edecek bir yandan da anlayış alanı ve bilişsel kavrayış gücünü geliştirecektir.
مسميات الصوت في القرآن الكريم (دراسة موضوعية)
This research deals with the relationship of phonetic names in the Qur'an with meanings and expressions, and the study of the number of phonemic names in the interpretation of the text is an objective study that explains the Qur'an and its meaning, it includes the phonetic meaning of the word, as well as the way of realizing its phonetic significance, The names of sounds in the Quran are one of the important topics in the linguistic and exegetical studies of the Quran, the Quran is distinguished by its unique linguistic aesthetics, which is evident in its precise use of sounds to convey certain meanings and psychological effects on the listener, Understanding these terms is important for understanding and contemplating the meanings of the Quran. The study of the names of the sounds in the Quran is one of the studies that help to clarify the linguistic methods used, The work of this research is based on knowing the origin, meaning, connotation, the linguistic, verbal, and phonetic timbre of the word and proving that this sound is the sound of something that exists, regardless of whether it is within the audible or inaudible boundaries, There are sounds whose meaning and musical timbre are indicated by the following: there are whispered, hidden sounds that are almost not included in the auditory frequencies of the human ear, and there are high sounds that the human ear cannot handle, It is a very high frequency that leads to the destruction and torment of the person exposed to these sounds, In this research, I followed the objective inductive approach in analyzing and interpreting the word and knowing its phonetic aspects that contribute to giving meaning to the word. The sounds are divided into several sections, including a section on humans, a section on animals and inanimate objects, The research also concluded that there is a relationship between the sound uttered in the Arabic language, and the meaning and significance of that sound in the Qur'an, the importance of the study lies in its contribution to the understanding of the Quranic text, in addition to tilizing linguistic studies in interpreting the meaning and significance of sound.
Biçim ve anlam odaklı derslerde yabancı dil öğretmenlerinin kullandıkları yanlış düzeltme yolları ve öğrencilerin verdikleri karşılıklar
Bu çalışmada sınıf söylemi içinde öğretmen-öğrenci konuşması incelenmiş, biçim odaklılık ve anlam odaklıhk çerçevesinde öğretmenlerin kullandıkları yanlış düzeltme yollan ve yanlış yapan öğrencilerin düzeltili geribildirimlere verdikleri karşılıklar sınıflandırılmış ve sınıf içi örneklerle öğretmen ve öğrenci konuşması yanlış düzeltimine ve öğrencilerin verdikleri karşılıklara dayalı olarak betimlenmiştir. İstanbul'da Yıldız Teknik Üniversitesi 'nin Temel İngilizce hazırlık sınıfı C (başlangıç) kurunda, 14 farklı öğretmen tarafından yapılan 45 dakikalık 14 ders, sınıfın işitsel kaydı yapılarak araştırmacı tarafından gözlemlenmiştir. Araştırmada kullanılan veri tabanı, bu ders kayıtlarının çeviri yazı haline getirilmiş biçiminden oluşmaktadır. Sonuç olarak öğretmenlerin biçim ve anlam odaklı derslerde ayrı düzeltme yollarını kullandıkları ve öğretmenlerin kullandıkları düzeltme yollarını dersin amacının belirlediği saptanmıştır.
Attila İlhan'ın Kurtlar Sofrası adlı romanında geçen ikilemeler
Bu çalışmada ikilemeler, çok yönlü olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Türkçenin her döneminde kullanılmış olan bu anlatım biçimi ile ilgili sorunları tespit edip çözümler üretmektir.Giriş bölümünde, ikileme için kullanılan terimler üzerinde durulmuş ve hangisinin tercih edildiği belirtilmiştir. Ayrıca ikilemenin tanımı yapılmış, diğer araştırmacıların tanımlarına değinilmiş, tanımların ortak ve farklı noktaları belirtilmiştir. Bu bölümde bu çalışmada yapılan tasnifle ilgili bilgi de verilmiştir.Çalışmanın inceleme bölümünde, ikilemeler esas olarak yapı, anlam, ses ve söz dizimi bakımından incelenmiştir. Ayrıca ikilemeleri oluşturan sözcüklerin türleri ve kökenleri üzerinde de durulmuştur.Çalışmanın sonuç bölümünde ise ikilemelerle ilgili elde edilen veriler hakkında saptamalar ve yorumlara yer verilmiştir. Ayrıca taranan metinden çıkan ikilemelerin sayısı verilmiş ve bu sayılar oransal olarak değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: İkilemeler, Yineleme, Yapı, Anlam, Söz Dizimi.
Kur'ân'da geçen sayısal ifadelerin reel değerleri
Kur'ân-ı Kerîm, bütün insanlığa gönderilen son ilâhî ve evrensel bir kitaptır. İçeriğini oluşturan, Allah (c.c) tarafından insanlığa gönderilen mesajlar, insanoğlu tarafından araştırılmaya ve büyük bir özveriyle doğru anlam tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda daha en baştan tefsir ilmi, Kur'ân'ı anlama çabalarının bir gayreti olarak tezâhür etmiştir. Biz de bu çalışmamızda, Kur'ân'da geçen sayısal ifadelerin gerçek değerlerini ve zikredilme sebeplerini, tefsir ilmi ışığında ve müfessirlerin görüşlerine başvurarak tespit etmeye gayret gösterdik. Çalışmamızı genel itibariyle iki kısma ayırdık. Birinci bölümde hakîkî değerde kullanılan sayıları, kritik gördüğümüz bazı örnekleri kullanarak îzâh etmeye çalıştık. Sayıların hangi değer ve muhtevada kullanıldığını göstermeye gayret ettik. Yine, ikinci bölümde ise sayıların izâfî/göreceli değerde kullanımlarını işledik. Bu bölümde ise sayıları hakîkî değerinin dışında, hangi değer ve anlamda zikredildiklerini farklı görüşleri de derleyerek bir sonuca varmaya özen gösterdik. Her iki bölümde sayılar hakkında, Kur'ân'ı merkeze alarak genel bilgiler verdikten sonra diğer inançlar açısından da özet itibariyle bilgiler verdik. Sonrasında örneklerle konuyu derinlemesine tahlil etmeye çaba gösterdik. Çalışmamızın amacı ise: Kur'ân'da geçen sayıları tespit ederek, her sayının ayrı birer portresini çıkarmak suretiyle, sayıların hakîkî ve izâfî değeri, bunun yanında diğer kullanım amaçlarını; tefsirler ışığında ve Kur'ân'ın bağlamını da dikkate alarak tespit etmeye çalışmaktır.
Nâziât ve Yâsîn sûresi bağlamında meâl problemleri
Kur'an-ı Kerim tüm insanlığa gönderilmiş olan ilahî bir kitaptır. Kur'an-ı Kerim, Arapça olarak açık bir lisan ile indirilmiştir. Özellikle 19.yüzyıldan sonra Arap olmayan Müslümanların Kur'an'ı anlamak için başvurduğu temel kaynak meâller olmuştur. Türkiye'de Kur'an meâlleriyle ilgili pek çok eser yazılmıştır. Meâller, mütercimin yaşadığı çevrenin sosyal ve kültürel durumu çerçevesinde değişiklik göstermiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Kur'an-ı Kerim'in tercüme yöntemlerine ve Kur'an meâllerindeki dikkat edilmesi gereken noktalara değinilmiştir. İkinci bölümde ise Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları tarafından basılan Kur'an meâlinin, Yâsin sûresi tercümesinin incelemesi ve sonrasında ise bu meâl üzerinden yeni bir yöntemle hazırlanan meâl denemesi takdim edilecektir. Netice olarak bu çalışma, Kur'an meâllerinin güncelliğini koruyabilmesi, günümüz diliyle anlaşılır ve doğru bir tercümenin yapılabilmesi ve Kur'an'ın mesajının daha iyi anlaşılabilmesi için katkı sunmayı amaçlamış bir çalışmadır.
Kur'ân-ı Kerîm'deki bazı kelime yapılarının kullanımındaki morfolojik farklılıklar ve manaya etkisi
Kur'ân-ı Kerîm'in nüzûlü birçok ilimin doğmasına sebep olmuştur. Bunlardan bazıları tefsîr, kırâat, lügat, nahiv ve sarf gibi ilimlerdir. Kur'ân etrafında çeşitlenen ilimlerin hepsi bir amaca hizmet etmektedir. Bu amaç ise Kur'ân'ın bizlere aktarmak istediği mesajların açık bir şekilde anlaşılabilmesidir. Bu yüzden âlimler, Kur'ân'ın her âyetini titizlikle te'vîl ve tefsîr etmişlerdir. Kur'ân âyetlerindeki kelimelerin delâlet ettiği manaları her yönden tahlil ederek fıkhî ve itikâdî birçok hüküm çıkarmışlardır. Bu kelimelerin delâlet ettiği anlamı tespit hususunda sarf ilminin de payı çoktur. Çünkü her kelimenin yapısına ait bir anlamı vardır. Ancak cümle içerisinde bir anlam kazanan kelimeler her zaman salt olarak lügat anlamını ifade etmeyebilir. Bulunduğu kelime yapısı veya cümle siyâkına göre anlamı değişebilir. Bu yüzden Kur'ân'daki bazı kelimelerin yapılarındaki farklılıklar veya siyâka göre anlamın değişmesi ihtilaflara sebep olmuştur. Bu ihtilaflar ise bazen âyetin anlamında değişikliğe bazen de mezhepler arasındaki fıkhî ve itikâdî görüş ayrılıklarına neden olmuştur. Bu çalışmanın yapılmasındaki temel amaç tefsîr, kırâat, lügat, nahiv ve sarf ilmi kaynaklarına bakılarak bazı âyetlerin kelime yapılarındaki farklılıkları sarf ilmi açısından değerlendirmek ve manaya olan etkisini tespit etmektir.
Çağatay Türkçesinden Özbek Türkçesine anlam değişmeleri
Yaşamımızın ve gelişimimizin temeli olan dil, gerek günümüzdeki varlığı gerek tarihi varlığı ve oluşumuyla bilim tarihinin her döneminde araştırma konusu olarak kendine yer bulmuştur. Toplumların kökenleri, akrabalıkları ve birbiriyle olan ilişkilerinden kültürü, inanışı hatta yaşadığı coğrafyaya kadar ipuçları ve izler barındırıp aslında bunların toplamından oluşan dil, incelendikçe varlığımıza ve benliğimize ışık tutmaya devam edecektir. Ülkemizdeki dil çalışmalarının en genç kollarından olan dil bilimi, bu kapsamda önemli bir alanı oluşturmaktadır. Dil biliminin en geniş kolu olan anlam bilimi zemininde oluşturulan bu çalışma, tarihi Çağatay Türkçesini bugünkü temsilcisi Özbek Türkçesi ile anlamsal boyutta karşılaştırıp incelemeyi amaçlar. Bu zeminde çalışma, Dr. Suat Ünlü'nün Çağatay Türkçesi Sözlüğü adlı eserini Nizamiddin Mahmud - Ertuğrul Yaman'ın Özbek Türkçesi- Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi- Özbek Türkçesi Karşılıklar Kılavuzu adlı eseri ve Berdak Yusuf'un Türkçe-Özbekçe ve Özbekçe-Türkçe Sözlüğü adlı eseri ile karşılaştırarak oluşturulmuştur. Karşılaştırma sonucu ortak olan kelimelerin anlam alanı belirlenip anlam değişmelerine göre (anlam daralması, anlam genişlemesi, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi ve başka anlama geçiş) tasnif edilmiştir. Anlam alanı belirlenirken Emek Üşenmez'in Özbekçe - Türkçe Sözlük adlı eserinden faydalanılmıştır. Birbirini devam ettiren bu iki tarihi ve çağdaş lehçenin anlam değişmeleri ile sözcük kullanımındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenmiştir.
Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki bitki adlarının yapı ve anlam bakımından karşılaştırılması
Bozkır kültürünün kurucusu kabul edilen Türkler, doğayla her zaman iç içe olmuşlar ve doğadaki unsurlara kutsallık atfetmişlerdir. Doğanın bir parçası olan bitkiler de Türkler için önem arz etmektedir. Türk toplumlarının kıvrak zekâlarını, benzetme ve gözlem yeteneğini kullanarak bitkilere isim vermeleri bu önemin bir göstergesidir. Türkler için önemli olan bitkiler üzerine yaptığımız, "Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki Bitki Adlarının Yapı ve Anlam Bakımından Karşılaştırılması'' isimli bu çalışmamızda amacımız, Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki bitki adlarını yapı ve anlam bakımından karşılaştırarak ortak yönlerinin veya farklılıklarının olup olmadığını tespit etmektir. Bunun için öncelikle, çalışmamızda yer alan Kazak Türkçesine ait bitki adları basit, türemiş ve birleşik olarak üçe ayrılmıştır. Basit, türemiş ve birleşik olarak üçe ayrılan bu bitki adları hem yapı bakımından hem de anlam bakımından derinlemesine incelenmiş, yapı ve anlam bakımından çeşitli başlıklar oluşturulup bitki adları bu başlıklar altında sınıflandırılmıştır. Bunların yanı sıra tezimizde Kazak Türkçesinde bitki adlarıyla oluşturulmuş atasözlerine, bilmecelere ve bitki adları için oluşturulmuş dolaylamalara da yer verilmiştir. Daha sonra Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki bitki adları hem yapı bakımından hem de anlam bakımından karşılaştırılmıştır. Ayrıca çalışmada geçen bitki adlarının ve onları oluşturan kelimelerin sözlüğüne de tezimizde yer verilmiştir. Tüm bunlar yapılırken kaynak tarama, Kazak Türkçesindeki kaynakların çevirisi, tasnifi ve fişlenmesi, Türkiye Türkçesindeki kaynakların tasnifi ve fişlenmesi gibi yöntem ve tekniklere başvurulmuştur. Bu çalışmamızla yaşayan bu iki Türk lehçesine ve bunlarla ilgili yapılacak çalışmalara katkıda bulunulacağı düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışmamızın, sadece dil bilgisel olarak değil kültürel olarak da bu iki Türk lehçesine katkılar sağlayacak nitelikte bir kaynak olacağına inanılmaktadır.
Abdülhak Şinasi Hisar'ın eserlerinde ikilemeler
Bu çalışmada, Abdülhak Şinasi Hisar'ın Fahim Bey ve Biz, Boğaziçi Mehtapları, Çamlıcadaki Eniştemiz, Ali Nizami Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği, Boğaziçi Yalıları, Geçmiş Zaman Köşkleri, Geçmiş Zaman Fıkraları, İstanbul ve Pierre Loti ve Yahya Kemal'e Veda adlı eserlerinde yer alan ikilemeler belirlenip konu edilmiştir. Çalışmanın amacı, Abdülhak Şinasi Hisar'ın eserlerinde belirlenen ikilemeler doğrultusunda ikilemeler konusunu anlam, yapı, alınma sözcük ve sözcük türü bakımından değerlendirip sınıflandırmaktır. Çalışma; giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde Abdülhak Şinasi Hisar'ın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiş ve ardından "Türk Dilinin Söz Varlığı İçerisindeki Renkli Hazinesi: İkilemeler" başlığı altında ikilemeler konusu hakkında genel bir bakış çerçevesinde bilgi verilmiştir. Ayrıca Abdülhak Şinasi Hisar'ın eserlerinde ikilemelerin kullanımında imla ve noktalama işaretlerinde tespit edilen çelişkili durumlar üzerine genel bir değerlendirme de yapılmıştır. Çalışmanın inceleme bölümü dört temel başlıktan oluşmuştur. Anlam, yapı, alınma sözcük ve sözcük türü olarak sınıflandırılan ikilemeler, cümlelerle örneklendirilerek incelenmiştir. Belirlenen ikilemeler öncelikli olarak anlam ilişkisi bakımından değerlendirilmiştir. Ardından ikilemelerin aldıkları ekler doğrultusunda yapı bakımından değerlendirilmiştir. Sözlükler yardımıyla da ikilemeler, alınma sözcük bakımından değerlendirilmiştir. Belirlenen ikilemelere sözcük türü bakımından değerlendirme yapılırken de metin içerisindeki işlevine dikkat edilerek sınıflandırılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise eserlerde taranıp belirlenen ikilemelerin sayısal veriler eşliğinde genel bir değerlendirmesi yapılmış ve bu değerlendirmeler de sonuç kısmına yazılmıştır. Anahtar Sözcükler: Abdülhak Şinasi Hisar, ikileme, anlam, yapı, alınma sözcük, sözcük türü.
Arap lehçelerinin Kur'ân kırâatlerinde i'rap farklılıklarına etkisi
Arap Yarımadası, kabilelere ayrılmış, bu sebeple çeşitli lehçeler ortaya çıkmıştır. Kur'ân, Araplara kendi dillerinde meydan okuyarak indirilmiştir. Kur'ân'ın onların dillerinin alışkanlık kazandığı lehçelerle hitap etmesi doğaldı. Bu nedenle Kur'ân kırâatleri, lehçelerdeki bu farklılıkları gözetmiştir. Kur'ân kırâatlerinin, Arapça lehçelerinin incelenmesi için önemli ve güvenilir bir kaynak olmasından ötürü, kadim Arap lehçelerini inceleyenler Kur'ân kırâatlerine büyük ilgi göstermişlerdir. Bu araştırmalar, lehçeler arasındaki farklılıklar ve bu farklılıkların ayetin anlamı ve bağlamı üzerindeki etkisine bağlı olan mütevatir veya şâz bütün kırâatlerdeki i'rab farklılıklarıyla ilgilenmişlerdir. Lehçeler arasındaki ihtilaflar, nahivcilerin bu konulardaki ihtilaflarını, Kur'ân kırâatlerinden bunlara getirilen şahitleri, bir ayetle ilgili varit olan kırâatleri, ondaki i'rab vecihlerini ve farklı i'rab vecihlerinin ayetin anlamındaki farklılıkları nasıl etkilediğini gösterir. Bu araştırmada, lehçelerdeki farklılıkların Basra ve Kûfe ekolleri arasındaki ihtilafların en önemli sebeplerinden bir olduğu ortaya çıkarılmış ve lehçelerin korunmasında kırâatlerin rolü açıklığa kavuşturulmuştur. Mütevatir ve şâz bütün kırâatler, lehçelerin önemli kaynaklarındandır. Bu araştırmada lehçeler, Kur'ân kırâatleri ve nahvi anlam arasında ilişki kurularak, bu üç unsurun, bazı Kur'ân kırâatlerinin anlaşılmasındaki rolü ortaya konmuştur. Lehçe farklılıklarının Kur'ân kırâatlerindeki görünümleri araştırılmış ve bunlar, 'lafızlarla ilgili olan lehçeler' ve 'terkiplerle ilgili olan lehçeler' olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Kur'ân kırâatlerindeki lehçe farklılıkların nahiv bakımından ele alınmış ayrıca nahivcilerin lehçelerin incelenmesi konusuna önem vermemelerinin onların bazı kırâatleri reddetmeleri hatta zaman zaman kırâatleri itham etmelerinden kaynaklandığı ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Arap Lehçeleri, İ'rab İhtilafları, Kur'ân Kırâatleri, Ayetin mana farklılıkları.
Süleyman-nâme-i Kebir (40.Cilt) - semantik inceleme-metin-dizin-tıpkı basım
Firdevsî, 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzylın başında Fatih Sultan Mehmet, II. Bayezıd ve Yavuz Sultan Selim dönemlerinde yaşamış bir âlimdir. Yaşadığı dönemde tıp, tarih, astronomi, edebiyat, felsefe, geometri gibi birçok alanda çalışmalar yapmasına rağmen Firdevsî'yi ilim âlemine tanıtan Süleyman-nâme-i Kebir adlı eser olmuştur. Bu çalışmada Süleyman-nâme'nin Manisa İl Halk Kütüphanesi, Akhisar Zeynelzade Koleksiyonu, 45 Ak Ze 226'da bulunan 1212(1797) tarihli Çili Zeynel b. Hacı Ali adına vakıf mühürlü 40. cildi esas alınmıştır. Çalışma semantik inceleme, metin, dizin ve tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Firdevsî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş devamında 40. cildin konusu, dil ve imla özellikleri üzerinde durulmuştur. Semantik incelemede metin, artzamanlı bakış açısıyla ele alınmıştır. Sözcük ve tümce anlambilimi çalışmasıyla eserin yazıldığı dönem içerisinde kullanılan sözcük ve tümcelerin anlam özellikleri ortaya çıkartılmıştır. Metin bölümünde, Arap harfli metin Latin harflerine transkiribe edilmiştir. Dizin bölümünde eserde yer alan kelimeler ve özel isimler alfabetik olarak verilmiştir. Anahtar Kelime : Firdevsî, Süleyman-nâme, Dil Özellikleri, Sözcükte Anlam, Tümcede Anlam.
Kırşehir'den derlenen masallardaki kelimelerin anlam iyileşmesi ve anlam kötüleşmesi bakımından incelenmesi
Toplumsal hafızanın önemli aktarım araçlarından olan masalların, geçmişten günümüze kadar birikerek ulaştığı söylenebilir. Masallar doğduğu toplumun acılarını, sevinçlerini, umutlarını, ahlaki meselelerini, yazısız kurallarını bünyesinde bulundurur. Bu denli önemli olan masallardan alınacak dersler, çıkarılacak mesajlar oldukça fazladır. Gelecek nesillere yol gösterici bir kaynak olması ve toplumun belleğini bünyesinde barındırması hususunda masallar en değerli kültür taşıyıcılarından biridir. Kültür taşıyıcısı olarak büyük bir önem arz eden masalların ihtiva ettiği sözcükler, başlı başına bir araştırma ve inceleme konusu oluşturmaktadır. Bu çalışmada Kırşehir'den derlenen masalların içerdiği zengin kelime haznesi, anlam iyileşmesi ile anlam kötüleşmesi bakımından incelenmiştir. Çalışma; "Giriş", " Anlam ve Anlamlandırma", "Kırşehir'den Derlenen Masallarda Anlam İyileşmesi ve Anlam Kötüleşmesi" ile "Sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünde dil kavramı, masal kavramı ve masal anlatma geleneği hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. "Anlam ve Anlamlandırma" adlı birinci bölümde anlam, anlamlandırma, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi kavramları hakkında ayrıntılı bilgiler verilerek elde edilen veriler yorumlanarak aktarılmıştır. "Kırşehir'den Derlenen Masallarda Anlam İyileşmesi ve Anlam Kötüleşmesi" adlı ikinci bölümde incelenen masallar bağlamında anlam iyileşmesi ve kötüleşmesine uğrayan kelimeler irdelenmiş ve örneklerle açıklanmıştır. "Sonuç" bölümünde ise, elde edilen veriler genel bir değerlendirmeye tabi tutularak maddeler halinde belirtilmiş, Kırşehir'den derlenen masalların söz varlığında hangi anlam olayının ne miktarda görüldüğü saptanmış ve tespit edilen tüm kelimeler bir tablo üzerinde gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kırşehir, masal, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi
Bir İngilizce ders kitabındaki anlam müzakeresi stratejilerinin ortak dil olarak İngilizce (ODİ) farkındalıklı bir bakış açısıyla değerlendirilmesi
Son yıllarda, İngilizce'nin ortak bir dil olarak (ODİ/ELF-English as a lingua franca) kullanımının yaygınlaşması ile birlikte, ODİ farkındalığı ve ilgili konuların İngiliz dili eğitimi pedagojisine entegrasyonu, ODİ araştırmacıları arasında gittikçe dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, öğretmen eğitimi üzerine bugüne kadar çok sayıda ampirik ve teorik çalışma yapılmıştır. Ancak, bir programın temel dayanağı olan ve öğretmenler ile öğrenciler arasında köprü görevi gören İngilizce ders kitaplarına oldukça az yer verilmiştir. ODİ ile ilgili konuların İngilizce ders kitaplarına entegrasyonu ve bu ders kitaplarının ODİ pedagojisini nasıl ele aldığının daha iyi kavranabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle, bu nitel çalışma esas olarak anlam müzakeresi stratejilerinin Türkiye'de bir üniversitenin İngilizce hazırlık sınıflarında kullanılan uluslarası yaygın İngilizce ders kitaplarında nasıl ele alındığını, güncel literatürdeki ampirik çalışmaların tanımladığı ODİ iletişimini referans alarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci aşamasında, öğretim elemanlarının algı ve uygulamalarına ilişkin veriler açık uçlu bir anket aracılığıyla elde edilmiş ve tematik analiz ile incelenmiştir. İkinci aşamada ise, İngilizce ders kitapları kontrol listeleri ile değerlendirilmiş ve bulgular içerik analizi ile incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, öğretim elemanlarının çoğunun anlam müzakeresi stratejilerinin öğretiminin öneminin farkında olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, Anadil konuşmacısı'nın üstün görüldüğü kökleşmiş kurumsal bir politikanın benimsendiği bir ortamda, öğrencilerinin gerçek iletişimsel ihtiyaçlarına yönelik nasıl ders tasarlayacakları ve gerekli stratejileri nasıl öğretecekleri konusunda bazı endişelerinin olduğu görülmüştür. Aynı zamanda bulgular, Cambridge English Empower kitap serisinin bütün seviyelerinde monolitik bir dil kullanımının olduğunu ve İngiliz kültürüne dayanan stereotiplerin teşvik edildiğini ortaya çıkarmıştır. Bulgularda, ders kitaplarındaki işitsel ve görsel-işitsel materyallerde, dinamik, değişken ve çoğulcu tarzda bir İngilizce kullanımının görülmemesi, anadili İngilizce olmayan konuşmacı iletişiminin büyük ölçüde yoksayıldığını göstermiştir. Dahası, ders kitaplarındaki iletişim odaklı görev ve aktiviteler Anadil konuşmacısı ve Standart İngilizce (SE) modeline dayanan İkinci dil edinimi (SLA) bakış açısıyla tasarlanmıştır. Yetkili kişiler, İngilizce ders materyallerinin ODİ farkındalıklı pedagoji içeriğiyle yeniden düzenlenmesi adına cesur adımlar atmalıdır. Bu çalışmanın, ODİ çerçevesinde İngiliz dili eğitiminde materyal geliştirme ve değerlendirmeye, politika tasarımı ve planlanmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: ODİ, ODİ dil pedagojisi, İngilizce ders kitapları, Anlam müzakeresi stratejileri
Eski Anadolu Türkçesinde nedensellik
Eski Anadolu Türkçesi, Türkçenin 13.-15. yüzyıllar arasını kapsayan ve Anadolu'da kurulup gelişen bir yazı dilidir. Karakteristik özellikleri sayesinde günümüzde bazı yapıların çözümlenmesini ve tarihsel süreçteki gelişimini göstermesi açısından önemlidir. Eski Anadolu Türkçesinde dil bilgisel birçok çalışma yapılmasına karşın anlamsal/kavramsal değerlendirmelerin yer aldığı incelemeler sınırlı sayıdadır. Bu araştırmada, Eski Anadolu Türkçesi metinleri üzerinde nedensellik kavramı, 12 ölçüte dayanarak incelenmiştir. Nedensellik, yapı, bakış açısı, olumluluk-olumsuzluk, gerçeklik, etki, uzaklık, süreç, çokluk, doğrultu, indirgeme, açıklık ve söz dizimi açısından değerlendirilmiş ve alt birimlere ayrılmıştır. Nedensellik örnekleri, Türkçenin tarihi bir dönemi olan Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait gündelik bilgi, dini bilgi, tıp, hukuk gibi konuları içeren 26 yapıttan alınmış ve belirlenen ölçütleri örnekleyen tümcelere yer verilmiştir. Araştırma giriş, kuramsal açıklamalar, yöntem, bulgular, sonuç ve değerlendirme olmak üzere beş bölümden oluşur. Giriş bölümünde çalışmanın çıkış noktasını oluşturan problemler, gerekçesi, amacı, önemi açıklanmış, çalışmanın sınırlılıkları belirlenmiş, kabul edilen sayıltılar üzerinde durulmuştur. Ayrıca çalışma içinde kullanılan bazı terimlerin tanımlarına yer verilmiştir. Kuramsal açıklamalar bölümünde öncelikle kavram, kavram bilimi, kavram alanı terimleri açıklanmış; ardından neden ve nedensellik kavramlarının dilde nasıl karşılık bulduğu irdelenmiştir. Nedensellikte bilgi kaynakları ve değişkenler üzerinde durulmuş, ayrıca nedensellikle bağlantılı olduğu düşünülen erek (amaç), koşul, ettirgenlik, durum, soru, görünüş/kılınış ve kiplik ilişkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Yöntem bölümünde, araştırmanın evreni ve örneklemi hakkında bilgi verilmiştir. Metinde verilen örneklerin hangi yöntemle seçildiği, seçilen örneklerin biçimsel olarak nasıl gösterildiği, örneklerin hangi ölçütlere göre değerlendirildiği ve ölçütlerin kaynağı açıklanmıştır. Çalışmada kullanılan biçimlerin işlevleri, yapılan çözümlemenin türü, çalışmada işaretli nedenselliğe yer verildiği, günümüz Türkçesine aktarımda benimsenen yol aktarılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde nedensellik ölçütlere dayalı olarak öncelikle biçim bilimsel açıdan sınıflandırılmış; ardından bakış açısına göre öznel-nesnel, olumluluk-olumsuzluk açısından olumlu-olumsuz-yansız, gerçeklik bağlamı açısından gerçek-gerçek dışı-olası, etki açısından içsel-dışsal, uzaklık açısından yakın-uzak, süreç açısından doğrudan-dolaylı, çokluk açısından çoklu-zincirleme-seçenekli, doğrultu açısından öncül-ardıl-döngüsel, indirgeme açısından salt-ettirgen-ereksel-koşullu-zamansal-tarz, açıklık durumuna göre ise açık-örtük alt başlıklarına, söz dizimi açısından neden-sonuç-nedensellik işaretleyicilerinin dizilimi alt birimlere ayrılıp açıklanmış ve örneklendirilmiştir. Çalışmanın son bölümünde nedensellikle ilgili her ölçüte bağlı sınıflandırma tek tek ele alınmış, Eski Anadolu Türkçesi nedensellik işaretleyicileri Türkiye Türkçesiyle karşılaştırılmış, günümüzde kullanımını sürdürme ya da kullanımdan düşme durumu üzerinde durulmuştur. Nedenselliğin 12 ölçüte göre türünün hangi işaretleyicilerle kullanıldığı tablolarla gösterilerek açıklanmış ve ardından genel bir nedensellik değerlendirmesi yapılmıştır.
İşin anlamının prososyal örgütsel davranışa ve hayatın anlamına etkisi
Anlam arayışı insanın varlık sahasına girdiği andan itibaren başlayan bir süreç, bir etkileşim, bir dayanak noktası oluşturma gayreti olarak ele alınabilir. Bu süreç içerisinde karşımıza çıkan en önemli faktörlerden biri de muhakkak bireyin yaşamsal faaliyetlerinin devamlılığı için sahip olması gereken işidir. İnsan ömrünün üçte birinin uykuda geçtiği varsayıldığında, geriye kalan zamanının yarısı yada daha fazlası iş ortamında geçmektedir. Bu bağlamda işin kendisi ve iş ile ilgili ortaya konulan performans ister istemez insanın anlam arayışında da önemli bir yere sahiptir. Bu kapsamda gerçekleştirilen araştırmanın temel amacı; çalışan bireylerin işin anlamlılığına yönelik algısının hayatın anlamı üzerindeki etkisini incelemektedir. Bununla birlikte günümüz işletme yöneticileri her geçen gün çalışanlarına yönelik beklentilerini artırmakta, kendilerinden ekstra birşeyler vererek şirketlerinin ve işlerinin performanslarını artırmalarını arzu etmektedir. Böyle bir arzunun yerine gelebilmesi için öncelikle çalışanların işlerinde anlam bulmaları ve işlerini sahiplenmeleri gerektiği düşünülmektedir. Dolayısıyla araştırmanın diğer bir amacı çalışan bireylerin işin anlamlılığına yönelik algısının prososyal örgütsel davranış üzerindeki etisini incelemektir. Bu doğrultuda araştırma nicel yöntem çerçevesinde yürütülmüş ve veri toplama tekniği olarak anket kullanılmıştır. Araştırma evreni Düzce şehir merkezinde çalışanlar olarak belirlenmiş ve evrenin tamamına ulaşmanın zorluğu nedeniyle örnekleme yöntemine gidilmiştir. Araştırmanın örneklemini ise evrende yer alan 600 çalışan oluşturmaktadır. Örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma kapsamında ölçeklere yönelik açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiş, hipotezlerin test edilmesi noktasında çok değişkenli regresyon analizlerinde faylanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öncelikle prososyal örgütsel davranış ölçeğinin Türkçe diline uyarlanması sağlanmış ve ölçeğin rol tanımlı prososyal örgütsel davranış, prososyal örgütsel davranış ve bireysel prososyal davranış olmak üzere orjinaline uygun 3 boyut altında temsil edildiği tespit ve teyit edilmiştir. Hipotezleri test etmeye yönelik analiz sonuçlarına göre hayatta anlam varlığına pozitif yönde etki eden değişkenler anlamlı iş, tevazu ve iş ilişkileri şeklinde sıralanırken, hayatta anlam arayışına etki eden değişkenin işte anlam arayışı olduğu tespit edilmiştir. İşin anlamlılığı ile prososyal örgütsel davranışlar arasındaki ilişkiler ele alındığında anlamlı iş, tevazu ve iş ilişkilerinin rol tanımlı prososyal örgütsel davranışlara pozitif yönde etki eden önemli değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde aynı değişkenlerin prososyal örgütsel davranışlara da pozitif yönde etki ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca işin anlamlılığını niteleyen tüm değişkenlerin (anlamlı iş, tevazu, iş ilişkileri, işte anlam arayışı) prososyal bireysel davranışı pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla işin anlamlılığının hayatın anlamı ve prososyal örgütsel davranışa etki ettiğine yönelik hipotezler teyit edilmiştir. Hakeza bireylerin hayatlarındaki anlam arayışlarında ve anlamı güçlendirme gayretlerinde yaptıkları işe yönelimlerinin önemli tahmin ediciler olduğu, bununla birlikte bahsi geçen değişkenlerin çalışanların prososyal örgütsel ve bireysel davranış gösterme eğilimlerine de yön verdikleri iddiası teyit edilmiştir.
Kıpçak Türkçesinden Kazak Türkçesine anlam değişmeleri
Doğadaki her şey gibi dil de kendini yenilemektedir. İnsanlar arasında temel iletişim aracı olan dilin bünyesindeki bu değişiklikler, başlangıçtan günümüze kadar araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Bu çalışmada, Eski Kıpçak Türkçesinden Kazak Türkçesine anlam değişmeleri ele alınmıştır. Çalışmada, öncelikle Kıpçak Türkçe-sinde kullanılmış, Kazak Türkçesinin bugünkü yazı dilinde kullanılmayan kelimeler tespit edilmiştir. Daha sonra, Kıpçak Türkçesi – Kazak Türkçesi ortak kelimeleri tespit edilerek bu kelimelerin Kazak Türkçesinde kullanılan anlamları, anlam bilimi (anlam daralması, anlam genişlemesi, başka anlama geçiş, anlam iyileşmesi ve anlam kötüleşmesi) açısından Kıpçak Türkçesi ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışmada, Kıp-çak Türkçesi için Recep Toparlı'nın "Kıpçak Türkçesi Sözlüğü"'nde yer alan kelimeler, Kenan Koç'un "Kazakşa Türikşe Sözdik ve Türikşe Kazakşa Sözdik" adlı eserleriyle karşılaştırılmıştır. Ortak olan kelimeler tespit edilip anlam değişikliği bakımından Kıpçak Türkçesi – Kazak Türkçesi şeklinde karşılıklı verilmiştir. Ayrıca ortak kelime-ler, gerek duyulduğunda "қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (Ḳazaḳ Tiliniñ Tüsin-dirme Sözdigi)" ile anlam kapsamı açısından da karşılaştırılmıştır. Kıpçak Türkçesi – Kazak Türkçesi ortak kelimeler tespit edilirken dilin canlı bir varlık olduğu göz önünde bulundurularak tarama yapılmıştır. Elde edilen ortak kelimeler sadece anlam değişmeleri bakımından incelenmiş, kelimelerin köken bilgisine değinilmemiştir.